TÌNH HUỐNG 8: Tuyên ngôn độc lập ngày 291945 của nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa có đoạn: “…chúng tôi, lâm thời chính phủ của nước Việt Nam mới, đại biểu cho toàn dân Việt Nam, tuyên bố thoát ly hẳn quan hệ thực dân với Pháp, xóa bỏ hết những hiệp ước mà Pháp đã kí về nước Việt Nam, xóa bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam”. Tuy nhiên, trên thực tế Việt Nam vẫn tôn trọng và thực hiện Công ước Pháp – Thanh ký năm 1887 về hoạch định biên giới trên bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc trước khi hai nước ký Hiệp ước mới về biên giới trên bộ ngày 30 tháng 12 năm 1999. Hãy cho biết: Vấn đề pháp lý quốc tế nào được đặt ra trong tình huống nêu trên. Tuyên bố và hành động thực tiễn của Việt Nam có phù hợp với pháp luật quốc tế hay không?
Trang 1TÌNH HUỐNG 8:
Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 của nước Việt Nam dân chủ Cộng
hòa có đoạn: “…chúng tôi, lâm thời chính phủ của nước Việt Nam mới, đại biểu cho toàn dân Việt Nam, tuyên bố thoát ly hẳn quan hệ thực dân với Pháp, xóa bỏ hết những hiệp ước mà Pháp đã kí về nước Việt Nam, xóa bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam” Tuy nhiên, trên
thực tế Việt Nam vẫn tôn trọng và thực hiện Công ước Pháp – Thanh ký năm 1887 về hoạch định biên giới trên bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc trước khi hai nước ký Hiệp ước mới về biên giới trên bộ ngày 30 tháng 12 năm 1999 Hãy cho biết:
- Vấn đề pháp lý quốc tế nào được đặt ra trong tình huống nêu trên
- Tuyên bố và hành động thực tiễn của Việt Nam có phù hợp với pháp luật quốc tế hay không?
Trang 2BÀI LÀM
1.Trong tình huống trên vấn đề pháp lý được đặt ra là thừa kế điều ước quốc tế trong kế thừa quốc gia.
Thừa kế quốc gia là thuật ngữ dùng để chỉ sự thay thế của một quốc gia này cho một quốc gia khác trong việc hưởng quyền và gánh chịu trách nhiệm pháp lý quốc tế đối với một lãnh thổ nào đó Kế thừa quốc gia có thể
do kết quả của phong trào giải phóng dân tộc, trường hợp trên là một ví dụ
cụ thể
Việt Nam trước khi giành độc lập (năm 1945) vốn là một trong ba thuộc địa của Pháp tại Đông Dương Pháp đã thay mặt các thuộc địa của mình trong mọi vấn đề liên quan đến đối ngoại Qua quá trình đấu tranh, Việt Nam đã giành lại được độc lập dân tộc để rồi ngày 2/9/1945 chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa – nhà nước của nhân dân Việt Nam Bản tuyên ngôn đã tuyên bố với thế giới về sự ra đời của một quốc gia độc lập có chủ quyền riêng, có hoàn toàn quyền tự quyết không còn phụ thuộc vào bất kỳ đất nước nào khác, khẳng định vị trí của đất nước Việt Nam trên bản đồ thế giới
Công ước Viên năm 1978 có quy định quốc gia mới giành độc lập có được giải phóng toàn bộ khỏi sự ràng buộc với các điều ước quốc tế mà quốc gia cũ đã ký kết Trong Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam đã khẳng
định rõ: “…tuyên bố thoát ly hẳn quan hệ thực dân với Pháp, xóa bỏ hết những hiệp ước mà Pháp đã kí về nước Việt Nam, xóa bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam” Như vậy, mọi điều ước quốc tế
mà Pháp đã ký kết với bất kỳ nước nào, tổ chức nào về Việt Nam trước đó đều vô hiệu về mặt pháp lý đối với Việt Nam, trong đó có Công ước Pháp –
Trang 3Thanh mà Pháp đã ký kết với nhà Thanh của Trung Quốc năm 1887 về hoạch định biên giới trên bộ giữa Việt Nam – Trung Quốc
2.Tuyên bố và hành động thực tiễn của Việt Nam không trái với pháp luật quốc tế.
Theo công ước Viên 1978 nói trên, khi một dân tộc giành độc lập họ sẽ thoát khỏi sự ràng buộc với các điều ước quốc tế mà quốc gia cũ đã ký kết Tuy nhiên, quốc gia mới giành độc lập có thể tuyên bố tiếp tục kế thừa các điều ước quốc tế đa phương có liên quan tới vùng lãnh thổ của các quốc gia
kế thừa Đối với các điều ước quốc tế song phương, các điều ước này vẫn có hiệu lực pháp lý trong quốc gia mới giành độc lập và các quốc gia hữu quan nếu: Thứ nhất, họ tuyên bố rõ ràng về vấn đề này; thứ hai, bằng hành động thực tế chứng tỏ rằng họ tiếp tục thực hiện các cam kết đó
Với trường hợp của Việt Nam, sau khi giành độc lập đã tuyên bố cắt đứt mối quan hệ với thực dân Pháp thành một quốc gia độc lập có chủ quyền Vì thế, mọi điều ước quốc tế mà Pháp ký về Việt Nam đều bị vô hiệu Tuy nhiên, trên thực tế Việt Nam vẫn tôn trọng một số điều ước mà Pháp đã ký
ví dụ như Công ước Pháp – Thanh trước khi kí với Trung Quốc hiệp ước mới về hoạch định biên giới trên bộ năm 1999 Nhìn vào tuyên bố của Việt Nam trong Tuyên ngôn độc lập 1945 với hành động thực tiễn có mâu thuẫn Tuy nhiên, xét đến cùng đây không có sự vi phạm luật quốc tế Việt Nam vẫn tuân thủ đầy đủ các quy định cũng như nguyên tắc của luật quốc tế về hoạch định biên giới trên bộ Sự tôn trọng Công ước Pháp – Thanh của Việt Nam như là sự áp dụng tập quán quốc tế trong lĩnh vực này Pháp luật quốc
tế có tập quán sử dụng ranh giới hành chính làm biên giới trên bộ đối với các quốc gia mà trước khi giành độc lập đã từng là thuộc địa của một quốc gia khác Việt Nam đã dùng hành động thực tiễn của mình để chứng tỏ và thừa nhận sự tôn trọng và thực hiện Công ước đó Như vậy, Việt Nan tuy có
Trang 4tuyên bố và hành động thực tiễn khác nhau nhưng không hề có sự vi phạm luật quốc tế, hành động của Việt Nam hoàn toàn phù hợp với luật pháp quốc tê
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Trường đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật quốc tế, Nxb Công an
nhân dân, Hà Nội 2004
2 Khoa luật, Đại học quốc gia Hà Nội, Giáo trình luật quốc tế, Nxb
đại học quốc gia, Hà Nội 2007
3 Công ước Viên năm 1978
4 Lê Mai Anh và Trần Văn Thắng, Lý luận và thực tiễn, Nxb Giáo
dục, Hà Nội 2001