Bai 15

KiÕn thøc bµi 14Câu 1: Mạch điều khiển tín hiệu có công dụng: Thông báo về tình trạng hoạt động của Làm các thiết bị trang trí bằng bảng điện tử Thông báo những thông tin cần thiết ch

Điều khiển tín hiệu

Tự động hoá máy móc ,thiết bị

Điều khiển trò chơi giải trí

Điều khiển các thiết bị dân dụng

KiÕn thøc bµi 13

Ví dụ một số thiết bị sử dụng điều khiển điện tử

d Điều khiển động

b Điều khiển tín hiệu giao thông

a Mô hình điều khiển trong công

nghiệp bằng máy tính

Bộ điều

khiển

Động cơ Động cơ

Bộ điều khiển

Bộ điều khiển

Bộ điều khiển

Màn hình quan sát và điều khiển

KiÕn thøc bµi 14

Câu 1: Mạch điều khiển tín hiệu có công dụng:

Thông báo về tình trạng hoạt động của

Làm các thiết bị trang trí bằng bảng điện

tử

Thông báo những thông tin cần thiết cho mọi người thực hiện theo hiệu lệnh

Thông báo về tình trạng thiết bị khi gặp

sự cố

Công

dụng

của

mạch

điều

khiển

tín

hiệu

Câu 2: Nguyên lí chung của mạch điều khiển tín hiệu:

Nhận

Khuếch đại

Chấp hành

Những mạch điều khiển tín hiệu đơn giản thường gặp có nguyên lí sau:

Tiết 15 bài 15

mạch điều khiển tốc độ động cơ

điện xoay chiều một pha

III MỘT SỐ MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ MỘT PHA

I CễNG DỤNG CỦA MẠCH ĐIỀU KHIỂN TỐC

ĐỘ ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU MỘT PHA

II NGUYấN LÍ ĐIỀU KHIỂN TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ MỘT PHA

I CÔNG DỤNG CỦA MẠCH ĐIỀU KHIỂN TỐC

ĐỘ ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU MỘT PHA

Động cơ điện xoay chiều một pha (động cơ một pha) được sử dụng khá rộng rãi trong công nghiệp và đời sống như máy bơm nước, quạt điện …

Khi sử dụng loại động cơ này, người ta phải điều khiển nhiều chế độ như điều khiển tốc độ, mở máy, đảo chiều…

Để điều khiển tốc độ động cơ một pha có thể sử dụng các phương pháp sau:

- Thay đổi số vòng dây (n) của stato.

- Điều khiển đưa điện áp (U) vào động cơ.

- Điều khiển tần số (f) nguồn điện đưa vào động cơ

Các phương pháp điều khiển khác

Zf

Q

Điều khiển động cơ một pha

bằng tổng trở phụ.

Điều khiển động cơ một pha bằng biến áp tự ngẫu.

Uv

D

U1

Q

II NGUYÊN LÍ ĐIỀU KHIỂN TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ MỘT PHA

- Điều khiển tốc độ bằng cách thay đổi điện áp Tốc độ được điều khiển bằng mạch điện tử thay đổi trị số điện áp đặt vào động cơ.

Điều khiển điện áp ĐC

U1 , f1

U2, f1

II NGUYÊN LÍ ĐIỀU KHIỂN TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ MỘT PHA

- Điều khiển tốc độ bằng cách thay đổi tần số và điện

áp đưa vào động cơ Mạch điều khiển có nhiệm vụ điều khiển tàn số f 1 và điện áp U 1 thành tần số điện áp

f 2 và điện áp U 2 đưa vào động cơ

Điều khiển tần số ĐC

U1 , f1

U2, f2

III MỘT SỐ MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ MỘT PHA

T a

U 1

Đ

K

Tụ NẠP ĐiỆN

Triac dẫn

Tụ nạp đầy

Động cơ hoạt động

Nguyên lý điều khiển: Khi khóa K đóng → triac chưa

nào đủ điều kiện → triac được dẫn từ đó đến bán kì Khi triac dẫn sẽ cung cấp điện cho động cơ hoạt động Việc dẫn của triac phụ thuộc vào sự biến thiên điện áp

u c và đặc tính của triac.

gian dẫn dòng điện của triac thay đổi → điện áp và dòng điện đưa vào động cơ được điều chỉnh.

VD: Giảm điện trở VR → tụ nạp nhanh hơn → triac

III.MỘT SỐ MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ MỘT PHA

III.MỘT SỐ MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ MỘT PHA

Nhược điểm: Triac làm việc lâu ngày sẽ bị thiếu chính xác Để khắc phục, mắc thêm vào mạch một điac

T a

Đ

Tụ NẠP ĐiỆN

Triac dẫn

Động cơ hoạt động

Tụ nạp đầy

D a

Điac dẫn

K

Chức năng của các linh kiện:

T a - Triac điều khiển điện áp trên quạt.

VR - Biến trở để điều chỉnh khoảng thời gian dẫn của Ta

R - Điện trở hạn chế.

Da - Điac định ngưỡng điện áp để Triac dẫn.

C - Tụ điện tạo điện áp ngưỡng để mở thông điac.

III.MỘT SỐ MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ MỘT PHA

U

U2

U1

UC

t

t -UDA

U

U2

UC

+UDA

U1

Khi điện áp tụ tăng tới ngưỡng điện áp thông của điac Điac dẫn, có

III.MỘT SỐ MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ MỘT PHA

Khi điện áp tụ u c tăng tới ngưỡng điện áp thông

tới khi dòng điện của nó bằng 0 Khi triac dẫn sẽ cung cấp điện cho động cơ hoạt động.

III.MỘT SỐ MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ MỘT PHA

Ưu điểm: Mạch điều khiển ở trên có thể sử dụng cho

các loại tải khác nhau như điều khiển độ sáng của đèn sợi đốt, điều khiển bếp điện… Trong những trường hợp tải khác nhau cần thay đổi triac có công suất khác nhau.

Nhược điểm: Các mạch điều khiển ở trên có chất

lượng điều khiển không tốt Điện áp có thể bị thay đổi

do thông số triac và điac thay đổi Điều khiển theo cách này khó tự động hóa Khi cần điều khiển điện áp tải có chất lượng cao đòi hỏi một mạch điều khiển

Tổng kết bài

• Nêu nhận xét về điện áp đưa vào động cơ một pha khi điều khiển bằng mạch điện tử?

• Khi sử dụng triac để điều khiển tốc độ động cơ, cần tác động vào thông số nào của nguồn cấp điện cho động cơ?

• So với điều khiển động cơ quạt bằng phím bấm, thì điều khiển bằng điện tử có ưu và nhược

điểm gì?

Xem bài thực hành