+ Chế độ xã hội chủ nghĩa dân chủ vô sản: nền dân chủ mới về chất, dân chủ thực sự, thực hiện quyền lực của nhân dân bảo vệ quyền lợi đại đa số của nhân dân.. Trong đó chỉ có ba hình thá
Trang 1Bài 3:
PHÁT HUY DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VÀ SỨC MẠNH ĐẠI ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN TỘC
A KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG
1 Ổn định tổ chức lớp (2 /3 phút)
Xin kính chào tất cả các đồng chí
Xin được chúc mừng các đồng chí Đảng viên của chúng ta bằng sự rènluyện bền bỉ và phấn đấu không ngừng các đ/c đã được tín nhiệm và được kết nạpđứng trong hàng ngũ của Đảng
Mong rằng sau đợt học này các đồng chí có thêm lý luận chính trị sắc bén,phấn đấu hơn nữa để xứng đáng với danh hiệu đảng viên Đảng cộng sản ViệtNam
2 Kiểm tra bài cũ: ( 3/5 phút)
Hôm qua, các đồng chí đã tìm hiểu chuyên 1: Chủ nghĩa Mac-LeeNin và tưtưởng Hồ Chí Minh-nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động cách mạngcủa Đảng ta Qua chuyên đề các đồng chí rằng trong tư tưởng của Bác cũng nhưquan điểm tư tưởng của Đảng ta luôn đề cao vai trò của phát huy dân chủ và sứcmạnh đại đoàn kết toàn dân tộc Cho nên, Đảng và nhà nước ta đã tập trung xây dựngmột xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Là nhà nước củanhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Đây chính là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội
và là nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam
Với ý nghĩa như vậy thì thế nào là dân chủ, dân chủ XHCN? thế nào là đoànkết, đoàn kết tộc toàn dân tộc? Làm thế nào để phát huy dân chủ XHCN và sức mạnhđại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn hiện nay
Để làm rõ điều này, xin giới thiệu các đồng chí nội dung chuyên đề 3: Pháthuy dân chủ XHCN và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc
Trang 2Đọc ngay tiêu đề của bài học thì chúng ta biết rằng vấn đề mà chúng ta đi vàotìm hiểu làm sáng tỏ đó chính là vấn đề phát huy dân chủ và phát huy sức mạnh đạiđoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn hiện nay.
3 Mục đích, yêu cầu:
Cung cấp cho học viên nắm được những kiến thức cơ bản và có hệ thống vềdân chủ, phát huy dân chủ XHCN và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giaiđoạn hiện nay
Từ đó, học viên thấy được vị trí, vai trò và tầm quan trọng của việc phát huy
dân chủ xã hội chủ nghĩa và đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn hiện nay Nhằm
nâng cao nhận thức đầy đủ, đúng đắn về bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa,củng cố lập trường, tin tưởng vào mục tiêu, lý tưởng của Đảng về dân chủ, có ý thứcđấu tranh, phê phán những quan điểm sai trái nhằm phủ nhận một chiều bản chất củanền dân chủ xã hội chủ nghĩa hoặc ca ngợi một chiều nền dân chủ tư sản Để các đ/c
có những hành động cụ thể, thiết thực nhằm phát huy dân chủ và sức mạnh đoàn kếttoàn dân tộc ở địa phương, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao ở địa phương, đơn vị
4 Kết cấu nội dung, trong tâm của bài
- Kết cấu nội dung bài giảng gồm có 2 phần lớn
I VỀ DÂN CHỦ VÀ PHÁT HUY DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA (100 phút)
II PHÁT HUY SỨC MẠNH TOÀN DÂN TỘC VÌ MỤC TIÊU DÂN GIÀU, NƯỚC MẠNH, DÂN CHỦ, CÔNG BẰNG, VĂN MINH (100 phút)
- Trọng tâm của bài:
I 2 Quan điểm của Đảng ta về dân chủ và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa
II 2 Quan điểm của Đảng về phát huy sức mạnh toàn dân tộc trong giai đoạnhiện nay
5 Phương pháp giảng dạy và đồ dùng dạy học
Hầu hết các đ/c đã được trang bị giáo trình rồi nên đồng thời nghe tôi giảng vàcùng với sự nghiên cứu tài liệu, các đ/c mạnh dạn trao đổi để chúng ta làm sáng tỏ nộidung bài học
Trang 36 Nội dung các bước lên lớp
Để hiểu thế nào là dân chủ, dân chủ xã hội chủ nghĩa Bây giờ chúng ta đi vào
tìm hiểu từng nội dung phần I của bài để làm rõ điều đó
B BÀI GIẢNG CHI TIẾT
I VỀ DÂN CHỦ VÀ PHÁT HUY DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA (100 phút)
Trong 5 năm qua, kinh tế thế giới chưa ra khỏi khủng hoảng, biến động chínhtrị - xã hội, xung đột vũ trang diễn ra ở nhiều nơi, tác động không nhỏ đến phát triểnkinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Gần đây, các thế lực thù địchluôn thực hiện âm mưu “diễn biên hòa bình”, chủ quyền biển đảo quốc gia bị xâmphạm, đất nước ta phải đối mặt với thách thức gay gắt, có mặt nghiêm trọng Để dũngcảm, kiên cường vượt qua thách thức và thực hiện thành công công cuộc xây dựngCNXH thì cần phải phát huy dân chủ XHCN trong giai đoạn hiện nay “Thực hànhdân chủ là cái chìa khóa vạn năng có thể giải quyết mọi khó khăn" Để giữ vững hòabình, chủ quyền quốc gia, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa Vậy thì thế nào là dân chủ, dân chủ XHCN?
1 Khái niệm dân chủ, dân chủ xã hội chủ nghĩa (40 phút)
a Khái niệm dân chủ
- Thuật ngữ dân chủ: xuất hiện từ lâu ở Hy Lạp vào khoảng thế kỷ thứ
VI-VII trước công nguyên
Dân chủ (demosKratos) trong tiếng Hy Lạp cổ được hiểu là ghép hai từ nhân
dân và chính quyền hay nhân dân cai trị Sau này các nhà chính trị dịch giản lược là
quyền lực của nhân dân, hay quyền lực thuộc về nhân dân; chính quyền thuộc về nhân dân.
Đây chính là chính quyền Nhà nước thừa nhận quyền tự do và bình đẳng củacông dân
Nhà nước là người cai quản của nhân dân, quyết định nhân dân được làm gì vàkhông được làm gì Nếu nhà nước quyết định mọi vấn đề thì đó là nhà nước không có
Trang 4dân chủ Nếu nhân dân có quyền quyết định hoặc tham gia với nhà nước quyết địnhnhững vấn đề nhất định thì đó là xã hội có dân chủ.
P/v: Từ những điều đã khái quát ở trên thì theo đồng chí thế nào là dân chủ?
=> Dân chủ là quyền của nhân dân tự mình quyết định hoặc tham gia với
nhà nước quyết định những vấn đề nhất định.
Hiểu một cách đơn giản nhất dân chủ là quyền làm chủ của nhân dân, nhân dânđược quyền làm chủ
Ví dụ: Nhân dân có quyền làm chủ có nghĩa là nhân dân có quyền tham gia
góp ý kiến về các vấn đề trọng đại của quốc gia dân tộc để quyết định những vấn đề
đó Góp ý kiến cho việc sửa đổi Hiến pháp, bỏ phiếu bầu hội đồng nhân dân các cấp.Thế nhưng chúng ta cũng cần đầu tư tâm, trí, trách nhiệm với những ý kiến đóng gópcủa mình Đóng góp ý kiến trên tinh thần chung của quần chúng đảm bảo lợi ích choquần chúng Khi tổ chức xin ý kiến nhiều khi chúng ta góp ý cho qua chuyện Chi có
ý kiến bảo bối nào ko cho em xin để nộp góp ý với nhưng bản thảo để góp ý có đọcđâu
Đã là lãnh đạo nên phát huy trí tuệ từ ý kiến của nhân dân, phải coi trọngnguyện vọng của nhân dân vì đó là ý kiến từ cuộc sống mà ra
Ví dụ: Chuyện chặt hạ thay thế 6.700 cây xanh ở Hà Nội Phó trưởng Ban
Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội ông Phan Đăng Long cho rằng thay thế cây xanh trênđường phố chưa đáng phải trưng cầu ý kiến người dân “Chỉ có chuyện trồng cây thaythế mà phải hỏi ý kiến dân? Vậy tôi xin hỏi, đất nước bây giờ động đến cái gì cũng đihỏi dân thì bầu ra chính quyền làm gì?
Phó Ban Tuyên giáo thành ủy Hà Nội lý giải và khẳng định, việc thay thế câyxanh không cần phải hỏi ý kiến người dân, mà đó là trách nhiệm của chính quyền, vàviệc này vẫn đang được thực hiện rất công khai, minh bạch Sự xa dân, không tôntrong dân, không thuận với quy luật tự nhiên nên hậu quả khôn lường đã tới Ngaysau lời phát biểu bão đã tràn về và quật tới tấp, quaath tơi tả Bảo biểu tình của nhân
Trang 5dân phản đối, bão của báo chí hàng trăm bài thi nhâu phê và quật Và rồi bão của trờiđất ạp đến quật tơi tả cây mới trồng thay thế ngã hàng loạt lòi ra bao nhược điểm
- Các nền dân chủ trong xã hội.
P/v: Trong lịch sử thế giới đã tồn tại những nền dân chủ nào?
Trong lịch sử thế giới đã trải qua năm hình thái kinh tế - xã hội
+ Xã hội cộng sản nguyên thủy: Xuất hiện hình thức manh nha của dân chủ
mà Ph.Ăngghen gọi là “dân chủ nguyên thủy” hay “dân chủ quân sự” Nhân dân bầu
ra thủ lĩnh quân sự thông qua “Đại hội nhan dân” Mọi người đều có quyền phát biểu
và tham gia bằng cách giơ tay hoặc hoan hô Ở đây nhân dân có quyền lực thật sự
+ Chế độ chiếm hữu nô lệ: Nền dân chủ chủ nô được tổ chức thành nhà nước, nhà
nước dân chủ chủ nô Nhân dân tham gia bầu ra nhà nước Tuy nhiên, giai cấp chủ nôquy định: “Dân” chỉ gồm giai cấp chủ nô, và các công dân tự do như tăng lữ, thươnggia, trí thức đa số còn lại không phải là dân mà là nô lệ không được tham gia vàoviệc bầu ra nhà nước Nhà nước dân chủ chủ nô chỉ thực hiên dân chủ cho thiểu số
+ Chế độ phong kiến: Giai cấp phong kiến đã thủ tiêu những tiến bộ của nền dân
chủ chủ nô, thiết lập nhà nước quân chủ của giai cấp mình
+ Chế độ tư bản chủ nghĩa: Đặc trưng cơ bản của nền dân chủ tư sản là xác lập nhà
nước pháp quyền, công dân có các quyền cơ bản và quyền bầu ra nhà nước Nền dânchủ dành cho thiểu số những người có của
+ Chế độ xã hội chủ nghĩa (dân chủ vô sản): nền dân chủ mới về chất, dân chủ thực
sự, thực hiện quyền lực của nhân dân bảo vệ quyền lợi đại đa số của nhân dân
Trong đó chỉ có ba hình thái kinh tế - xã hội tương ứng với ba nền dân chủ:
+ Chế độ chiếm hữu nô lệ => Nền dân chủ chủ nô
+ Chế độ tư bản chủ nghĩa => Nền dân chủ tư sản
+ Chế độ xã hội chủ nghĩa => Nền dân chủ vô sản ( nền dân chủ xã hội chủ nghĩa)
Quan điểm Chủ nghĩa Mác-Lênin: “Dân chủ là một nhu cầu khách quan của
Nhân dân lao động, dân chủ là quyền lực thuộc về Nhân dân”
Trang 6Theo V.I.Lênin “ Chế độ dân chủ là chế độ thống trị của đa số đối với thiểusố” Dân chủ được nhìn nhận như một quyền lực mà tất cả quyền lục thuộc về đa sốngười dân chứ không phải của một nhóm người, quyền lực này được nhân dân traocho nhà nước của mình, là người đại diện cho mình Do vậy dân chủ được nhìn nhận
là hình thức tổ chức Nhà nước, một hình thái Nhà nước, trong đó thừa nhận sự thamgia của đông đảo quần chúng nhân dân vào công việc quản lý Nhà nước để thực hiện
sự thống trị đối với thiểu số những kẻ vi phạm dân chủ đối với dân
Theo quan điểm của Hồ Chí Minh: dân chủ có nghĩa là “dân là chủ, dân làm chủ”
+ Dân là chủ: Nghĩa là nói lên bản chất của thể chế chính trị xã hội, đề cập
đến vị thế của người dân
+ Dân làm chủ: Nghĩa là sự thể hiện trên thực tế thể chế chính trị được thực
hành trong đời sống xã hội, nó đề cập đến năng lực và trách nhiệm của dân
Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm: “Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân.Dân chủ là làm sao cho dân biết hưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ củamình, dám nói, dám làm”
Theo Bác dân chủ thật ra có nghĩa là: “để cho dân được mở miệng Dân chủ làđừng bịt miệng dân” Người nhấn mạnh “địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ”
b Khái niệm Dân chủ xã hội chủ nghĩa
- Dân chủ là bản chất của chủ nghĩa xã hội Do đó, dân chủ là mục tiêu của chủnghĩa xã hội
- Trong chủ nghĩa xã hội, nhân dân làm chủ, “mọi quyền lực đều nằm ở nơidân”, thuộc về nhân dân
P/v: Thế nào là dân chủ xã hội chủ nghĩa ?
- Dân chủ xã hội chủ nghĩa là một hình thức chính trị nhà nước Nó thừa nhận
quyền tự do, bình đẳng của công dân, thừa nhận nhân dân là chủ thể của quyền lực
P/v: Theo đồng chí con người có những quyền nào?
Ví dụ: Quyền con người
Trang 7+ Quyền sống: quyền được bảo vệ tính mạng, quyền được được tự do thân thể
và tinh thần, quyền không bị làm nô lệ, quyền tự do nhân thân, quyền được xét xửtrước tòa một cách công bằng, quyền có một điều kiện, mức sống tối thiểu về vật chất
và tinh thần
+ Quyền tự do: quyền tự do tư tưởng và thể hiện, tự do tư hữu, tự do tôn giáo
và nhận thức, tự do ngôn luận, tự do đi lại, tự do báo chí và xuất bản, tự do lập hội, tự
do biểu tình và làm tất cả những gì mà pháp luật không cấm
+ Quyền bình đẳng: bình đẳng về địa vị xã hội, bình đẳng giới, bình đẳng về
quyền và nghĩa vụ, bình đẳng về cơ hội, bình đẳng về các nhóm lợi ích và nhóm yếuthế, bình đẳng vùng miền, bình đẳng chủng tộc, tôn giáo, dân tộc, bình đẳng trướcpháp luật
+ Quyền dân chủ: quyền dân sự, chính trị như quyền bầu cử, ứng cử, quyền
tham gia quản lý nhà nước xã hội, quyền tự do cá nhân; quyền kinh tế, văn hóa, xãhội như quyền sở hữu, lao động, có việc làm, được bảo vệ sức khỏe, được học tập,được hưởng thụ các giá trị văn hóa
- Kế thừa và phát triển quan điểm phát huy dân chủ của các đại hội trước, Đạihội XI tiếp tục khẳng định: Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta, vừa làmục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp phát triển đất nước thể hiện mối quan hệ gắn
bó giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân
- Dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp phát triển đất nước
P/v: Dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp phát triển đất nước?
+ Dân chủ là mục tiêu: bởi vì sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta do Đảng
lãnh đạo nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người, bảođảm để con người thực sự làm chủ xã hội
+ Dân chủ là động lực: vì dân chủ hóa đời sống xã hội sẽ phát huy tính tích
cực, chủ động, tự giác của mỗi con người, làm cho mọi tiềm năng sáng tạo được tự
do phát triển; mọi người dân được tham gia vào các quá trình chính trị, xã hội trên tất
Trang 8cả các khâu, từ hoạch định đường lối đến triển khai, tổ chức thực hiện, giám sát, kiểmtra và tổng kết… Nhờ đó, những vấn đề nảy sinh được phát hiện kịp thời, các khókhăn sớm được tháo gỡ, tạo ra sự phát triển mạnh mẽ của đất nước.
Phát huy dân chủ nhằm thực hiện mục tiêu đi lên chủ nghĩa xã hội; đồng thờitạo ra động lực cho quá trình đi lên đó
- Hình thức thực hiện quyền làm chủ của nhân dân
P/v: Nêu các hình thức hiện quyền làm chủ của nhân dân ?
Có hai hình thức thực hiện quyền làm chủ của nhân dân Đó là dân chủ trựctiếp và dân chủ gián tiếp (tức là dân chủ đại diện)
Đại hội XI khẳng định: “Nhân dân thực hiện quyền làm chủ thông qua hoạtđộng của Nhà nước, của cả hệ thống chính trị và các hình thức dân chủ trực tiếp, làmchủ đại diện”
- Dân chủ trực tiếp: Là sự thể hiện một cách trực tiếp ý chí của bản thân
người dân quyết định về những vấn đề quan trọng nhất liên quan trực tiếp đến quyềnlực nhà nước (vốn thuộc về nhân dân) Có nghĩa là người dân tự thực hiện quyền lựccủa mình mà không cần qua trung gian hay đại diện
Ví dụ: Chẳng hạn như bỏ phiếu để tách, nhập địa phương này vào địa phương
kia; hay như việc bỏ phiếu thông qua bản Hiến pháp của quốc gia, bỏ phiếu bầu rahội đồng nhân dân các cấp được xem như hình thức thực hiện dân chủ trực tiếp caonhất
Ví dụ: Một người đi bỏ phiếu cho nhiều người trong gia đình.
- Dân chủ gián tiếp (dân chủ đại diện): Người dân không tự thực hiện quyền
lực mà thông qua vai trò của đại diện Người dân thực hiện thực hiện quyền dân chủthông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp Người đại diện lớn nhất choquyền làm chủ của nhân dân là Nhà nước
Ví dụ: Bầu, bãi miễn đại biểu QH, HĐND khi họ không còn xứng đáng Việc
bỏ phiếu bầu ra một người thay mặt mình để giải quyết công việc nhà nước chẳng hạnbầu ra tổng thống Mỹ cũng là hình thức dân chủ đại diện
Trang 9Ví dụ: Mặt trận tổ quốc Thường Xuân cũng đã nhiều lần tổ chức Hội nghị tiếp
xúc cử tri đại biểu quốc hội đoàn Thanh Hóa Như là đợt vừa rồi chúng ta tiếp xúcvới Ông Lê Minh Thông, Bà Cao Thị Xuân, Bà Nguyễn Thị Hương Củ tri đã traođổi ủy quyền cho đoàn đại biểu đề xuất ý kiến của mình Các củ tri đã đề xuất những
ý kiến thiết thực về kinh tế, giao thông, an ninh, giáo dục…
- Nội dung cơ bản nhất của dân chủ xã hội chủ nghĩa là quan điểm “tất cảquyền lực thuộc về nhân dân” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định dân chủ gắn liềnvới quyền làm chủ của nhân dân, dân là gốc, dân là chủ và dân làm chủ
Tóm lại: Dân chủ và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa là xây dựng và hoàn
thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân; mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đều vì lợi ích của nhân dân; cán bộ, công chức phải hoàn thành tốt chức trách,
nhiệm vụ được giao, tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ Nhân dân
2 Quan điểm của Đảng ta về dân chủ và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa ( 60 phút)
a) Qúa trình phát triển nhận thức của Đảng ta về dân chủ
P/v: Nêu quan điểm của Đảng ta về dân chủ và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa?
Qua gần 30 năm đổi mới, Đảng ta đã có bước phát triển quan trọng trong nhậnthức về dân chủ, đó là:
- Quan niệm về dân chủ được mở rộng và được coi trọng Dân chủ được xemxét theo nhiều khía cạnh: dân chủ vừa là chế độ chính trị, vừa là giá trị nhân văn, làphương thức và nguyên tắc tổ chức xã hội; dân chủ chung trong cả xã hội và dân chủđối với mỗi cá nhân; coi trọng ở nhiều mặt trong đó có cả dân chủ chính trị, dân chủkinh tế và dân chủ trong các lĩnh vực văn hóa, xã hội
+ Về chính trị: Nhân dân được quyền làm chủ NN bằng cách có quyền giới
thiệu các đại biểu tham gia vào bộ máy chính quyền các cấp từ TW đến địa phương,tham gia đóng góp xây dựng pháp luật, xây dựng bộ máy và cán bộ nhân viên Nhànước
Trang 10Trước hết là quyền bầu cử, quyền lựa chọn người đại diện cho mình, quyền tựứng cử; phải khắc phục được tính hình thức trong bầu cử.
Quyền được tham gia tư vấn, kiểm tra, giám sát, phản biện cho các cơ quanĐảng, Nhà nước
Còn gắn với các quyền cơ bản của con người, của công dân, bao gồm cả quyền tự
do tín ngưỡng tôn giáo; bình đẳng giữa các vùng, miền; bình đẳng giữa các dân tộc…
Còn được biểu hiện trong đấu tranh bảo vệ mục tiêu, lý tưởng, bảo vệ Đảng,Nhà nước…
Ví dụ: Cuối năm nhận xét cho cấp ủy, cán bộ lãnh đạo, cán bộ công chức + Về kinh tế: Nhân dân được làm chủ TLSX chủ yếu của XH, nhân dân được
tham gia vào quá trình quản lý SX, quá trình phân phối SP XH, không ngừng đượcnâng cao đời sống vật chất
Phải đảm bảo công bằng trong phân phối lợi ích, xóa bỏ bình quân chia đều Tạo việc làm, nâng cao mức sống cho người lao động; xóa đói giảm nghèo… Bản chất kinh tế của dân chủ trong KTTT còn thể hiện mọi người dân phảiđược làm tất cả những gì pháp luật không cấm, khuyến khích làm giàu hợp pháp
Mọi chủ thể kinh tế, mọi thành phần kinh tế phải bình đẳng trước pháp luật Phải tôn trọng những quy định của luật pháp trong lĩnh vực kinh tế
Phải công khai, minh bạch các khoản đóng góp của dân, phải dùng các khoảnđóng góp đó để phát triển xã hội vì người dân…
+ Về tư tưởng – văn hóa: Nhân dân được làm chủ nhũng giá trị VH tinh thần,
được nâng cao trình độ VH và có điều kiện để phát triển cá nhân Những cái đó sẽ trởthành mục tiêu, động lực để XD CNXH Dân chủ XHCN không tùy thuộc vào cơ chếchính trị đa nguyên và sự tồn tại của đa đảng đối lập
Trước hết phải đảm bảo cho người dân không chỉ là chủ thể sáng tạo văn hóa
mà còn được thụ hưởng những thành quả văn hóa cả vật chất lẫn tinh thần
Trang 11Phát triển GDDT, nâng cao dân trí, tăng cường khả năng cung cấp thông tinđến với người dân (Chính xác, khách quan, kịp thời).
Tổ chức tốt đời sống văn hóa tinh thần trong các cộng đồng dân cư Chốngthương mại hóa về văn hóa; chống phản văn hóa
- Dân chủ xã hội chủ nghĩa phải tiếp thu và phát triển các giá trị của nhân loại
về dân chủ, trong đó có dân chủ tư sản
Đây là hai trong số các nền dân chủ tồn tại trong lịch sử loài người, dân chủXHCN ra đời có sự kế thừa một cách chọn lọc những thành tựu của các nền DC trước
đó, nhất là DC Tư sản Tuy nhiên, hai nền DC này có sự khác nhau về chất
P/v: So sánh sự giống và khác nhau giữa dân chủ tư sản và dân chủ xã hội chủ nghĩa ?
- So sánh sự giống và khác nhau giữa dân chủ tư sản và dân chủ xã hội chủ nghĩa:
+ Giống nhau:
- Đều phải thực hành thông qua hình thức nhà nước pháp quyền
- Cả hai nền dân chủ đó đều thực hiện dân chủ qua một xã hội công dân phát triển
- Đều bị quy định bởi trình độ phát triển của kinh tế, khoa học kỹ thuật, giáo dục, dântrí và thông tin
- Đều phải thừa nhận những giá trị dân chủ chung: Tự do - Bình đẳng - Bác ái
Trang 12Nền dân chủ XHCN do Đảng Cộng sản lãnh đạo (nhất nguyên về chính trị);còn dân chủ tư sản do các đảng của giai cấp tư sản thay nhau lãnh đạo và thực hiệnchế độ đa đảng
Dân chủ xã hội chủ nghĩa được thực hiện thông qua nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa (có sự thống nhất giữa ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp); còn dân chủ tư sản được thực hiện thông qua nhà nước pháp quyền tư sản (tam quyền
phân lập)
Dân chủ xã hội chủ nghĩa được thực hiện trên cơ sở kinh tế là công hữu hoácác tư liệu sản xuất chủ yếu; còn dân chủ tư sản được thực hiện trên cơ sở kinh tế tưhữu hoá các tư liệu sản xuất chủ yếu
- Nhận thức về tính tiệm tiến lâu dài trong quá trình phát triển dân chủ: dânchủ là kết quả của cả một quá trình lâu dài về giáo dục ý thức cũng như nâng caonăng lực thực hành dân chủ, không thể nóng vội, thoát ly thực tiễn, trong đó dân chủđược thực hiện
- Phải dân chủ trong tất cả các cấp độ, từ các cơ quan lãnh đạo cao nhất củađất nước (Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ) đến cấp cơ sở, trong đó đặc biệtquan trọng là dân chủ ở cơ sở
Ví dụ: Ngày 18/02/1998, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị số 30 CT/TW về xây dựng
quy chế dân chủ ở cơ sở Tiếp đó, ngày 15/05/1998, để cụ thể hoá Chỉ thị này, Thủtướng Chính phủ ra Nghị định 29 NĐ/CP về ban hành “Quy chế thực hiện dân chủ ở xã,phường”, quy chế dân chủ ở cơ quan, đơn vị và “Pháp lệnh dân chủ ở xã, phường, thịtrấn”
- Phải tìm tòi, tổng kết thực tiễn để tìm ra và hoàn thiện các hình thức thực hiệndân chủ thực chất, đúng hướng, có hiệu quả Hoàn thiện cả dân chủ trực tiếp và dânchủ thông qua đại diện
- Trong quá trình xây dựng và thực hiện dân chủ, cần chống các biểu hiện lệchlạc: dân chủ hình thức, dân chủ cực đoan, lợi dụng dân chủ để làm tổn hại lợi ích nhànước và lợi ích của công dân, để gây rối; kiên quyết bác bỏ luận điệu giả trá về dânchủ, nhân quyền của các thế lực phản động, thù địch
Trang 13Ví dụ: vụ Cù Huy Hà Vũ, Giáo xứ Nghi Phương
b) Nội dung, giải phát huy dân chủ trong giai đoạn hiện nay
* Nội dung phát huy dân chủ trong giai đoạn hiện nay
P/v: Nêu Nội dung phát huy dân chủ trong giai đoạn hiện nay?
Đại hội XI bổ sung năm nội dung thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa:
- Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tất cảquyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước đều vì lợi ích của nhân dân; cán bộ, công chức phảihoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụnhân dân
- Nâng cao ý thức về quyền và nghĩa vụ công dân, năng lực làm chủ, tham giaquản lý xã hội của nhân dân Có cơ chế cụ thể để nhân dân thực hiện trên thực tếquyền làm chủ trực tiếp
- Thực hiện tốt hơn Quy chế dân chủ ở cơ sở và Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở
xã, phường, thị trấn Phát huy dân chủ, đề cao trách nhiệm công dân, kỷ luật, kỷ
cương xã hội
Ví dụ: Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị số 30 CT/TW về xây dựng quy chế dân chủ ở cơ
sở Thủ tướng Chính phủ ra Nghị định 29 NĐ/CP về ban hành “Quy chế thực hiện dânchủ ở xã, phường” và “Pháp lệnh dân chủ ở xã, phường, thị trấn” Đây là những vănbản quan trọng do Đảng, Nhà nước ban hành Tinh thần cơ bản của các Chỉ thị và Nghịđịnh này là làm sao dân chủ XHCN được mở rộng, góp phần quan trọng củng cố quyềnlàm chủ của nhân dân, nhằm phát huy sức sáng tạo của nhân dân trong phát triển kinh tế,
ổn định chính trị - xã hội, tăng cường đoàn kết toàn dân
Quy chế thực hiện dân chủ ở xã phường, thị trấn” là để phát huy dân chủ ở cơ
sở để dân biết, dân bàn, dân làm ,dân kiểm tra Nhằm phát huy quyền làm chủ, sứcsáng tạo của nhân dân, động viên sức mạnh vật chất và tinh thần to lớn của nhân dântrong phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, ổn định chính trị,tăng cường đoàn kết, xây dựng Đảng bộ, chính quyền và các đoàn thể ở xã trong
Trang 14sạch, vững mạnh; ngăn chặn và khắc phục tình trạng suy thoái, quan liêu, tham nhũngcủa một số cán bộ, đảng viên và các tệ nạn xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, theo định hướng xã hội chủnghĩa
Ví dụ: Những nội dung công khai để dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra
1 Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, phương án chuyển dịch cơ cấu kinh tế
và dự toán, quyết toán ngân sách hằng năm của cấp xã
2 Dự án, công trình đầu tư và thứ tự ưu tiên, tiến độ thực hiện, phương án đền
bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tái định cư liên quan đến dự án, công trình trên địabàn cấp xã; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chi tiết và phương án điều chỉnh, quyhoạch khu dân cư trên địa bàn cấp xã
3 Nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức cấp xã trực tiếp giải quyết cáccông việc của nhân dân
4 Việc quản lý và sử dụng các loại quỹ, khoản đầu tư, tài trợ theo chươngtrình, dự án đối với cấp xã; các khoản huy động nhân dân đóng góp
5 Chủ trương, kế hoạch vay vốn cho nhân dân để phát triển sản xuất, xoá đói,giảm nghèo; phương thức và kết quả bình xét hộ nghèo được vay vốn phát triển sảnxuất, trợ cấp xã hội, xây dựng nhà tình thương, cấp thẻ bảo hiểm y tế
6 Đề án thành lập mới, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới hànhchính liên quan trực tiếp tới cấp xã
7 Kết quả thanh tra, kiểm tra, giải quyết các vụ việc tiêu cực, tham nhũng củacán bộ, công chức cấp xã, của cán bộ thôn, tổ dân phố; kết quả lấy phiếu tín nhiệmChủ tịch và Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Chủ tịch và Phó Chủ tịch Uỷ ban nhândân cấp xã
8 Nội dung và kết quả tiếp thu ý kiến của nhân dân đối với những vấn đề thuộcthẩm quyền quyết định của cấp xã mà chính quyền cấp xã đưa ra lấy ý kiến nhân dântheo quy định tại Điều 19 của Pháp lệnh này