So sánh hệ thống pháp luật pháp và đức

Hệ thống pháp luật pháp và đức là 2 hệ thống tiên tiến trên thế giới, được nhiều nước trên thế giới áp dụng xây dựng luật cho quốc gia mình trong đó điểm nổi bậc là 2 bộ luật dân sự của 2 quốc gia này thể hiện những điểm tiên tiến nhất

Đề bài: So sánh hệ thống pháp luật của Pháp và hệ thống pháp luật của Đức.

BÀI LÀM

Trên thế giới hiện nay, dòng họ pháp luật Civil law đã quá phổ biến với các quốc gia trên thế giới Đây là dòng họ pháp luật lớn được xây dựng trên nền tảng của luật La Mã Và áp dụng rộng rãi ở các quốc gia lục địa Châu Âu như: Pháp, Đức, Italia, Brazin, Nhật Bản, Quebec (Canada)… Trong đó hệ thống pháp luật của Pháp và Đức là 2 hệ thống pháp luật quan trọng nhất, có ảnh hưởng rộng rãi tới các quốc gia khác trong hệ thống pháp luật này Dòng họ pháp luật này coi trọng văn bản quy phạm pháp luật (luật thành văn), coi trọng luật vật chất hơn luật thủ tục, luật tư là lĩnh vực được chú trọng hơn cả Điển hình nhất

là hệ thống pháp luật của Pháp và Đức

I Sơ lược về hệ thống pháp luật Pháp

Pháp là một trong những quốc gia có hệ thống pháp luạt thành văn rất phát triển, có trình độ hệ thống hóa, pháp điển hóa cao chịu ảnh hưởng sâu sắc của luật

La Mã và có sự ảnh hưởng lẫn nhau do điều kiện địa lí và chế độ chính trị

1 Một số đặc điểm của của pháp luật nước Pháp.

Có 3 giai đoạn:

- Giai đoạn pháp luật tập quán trước thế kỷ XIII

- Giai đoạn phát triển luật thành văn từ thế kỷ thứ XIII đến thế kỷ thứ XVIII:

- Giai đoạn pháp điển hoán và sự ảnh hưởng của hệ thống Pháp luật Pháp sang các quốc gia khác

Hệ thống pháp luật Pháp xem luật thành văn là chính thống có giá cao nhất,

và Pháp cũng rất coi trọng tập quán vì luật thành văn được phát triển từ tập quán

Án lệ chỉ được xem là nguồn bổ trợ cho luật thành văn

Công ước quốc tế cũng được xếp vào luật thành văn tuy nhiên được xem là cao hơn luật quốc gia nhưng xếp sau Hiến pháp

Pháp luật Pháp có sự rõ rệch giữa 2 vùng lãnh thổ khác nhau được ngăn cách bởi sông Loire: Phía nam sông Loire được gọi là vùng pháp luật thành văn Vùng phía bắc sông Loire là vùng tập quán

2 Hiến pháp

Năm 1958 Pháp xây dựng nền cộng hòa lần thứ 5, Pháp là một nước đơn nhất, đa nguyên về chính trị, có chính thể cộng hòa lưỡng hệ (vì vừa có đặc điểm của cộng hòa đại nghị, vừa có đặc điểm của cộng hòa tổng thống do Chính phủ vừa chịu trách nhiệm trước nghị viện vừa chịu trách nhiệm trước tổng thống)

3 Bộ luật dân sự pháp:

Bộ luật dân sự hay còn gọi là bộ luật Napoleon được hoàng đế Napoleon khởi xướng từ luật La Mã, khắc phục một hệ thống pháp luật rắc rối và lạc hậu của quốc gia này vào năm 1800 Đến năm 1804 hoàng đế Napoleon, đã phê chuẩn một khuôn khổ luật định mới cho nước Pháp là bộ Luật dân sự Pháp Nó mang đậm dấu

ấn của cuộc cách mạng tư sản,Bộ luật này lần đầu tiên đề cập đến chế độ tư hữu, các vấn đề về tài sản, gia đình, và quyền cá nhân… Bộ luật này gồm 2.283 điều gồm Thiên mở đầu và 3 quyển, các quyển được phân làm các Thiên, các Thiên chia thành các chương, các chương chia thành các phần; các phần được chia thành các điều

Bộ luật dân sự này được các nhà soạn thảo dùng những ngôn từ đơn giản dễ hiểu, có bố cục rỏ ràng Điều chỉnh rất nhiều các quan hệ xã hội bao gồm cả lĩnh vực thương mại Qua bao nhiêu lần sửa đổi cho phù hợp với tình hình phát triển,

Bộ luật Napoleon được đánh giá là một tác phẩm luật quan trọng trong thời kỳ hiện đại mà đến ngày nay một số nội dung vẫn còn giữ nguyên giá trị

4 Hệ tống tòa án:

Ở pháp tòa án được chia làm 3 hệ thống bao gồm: tòa án hiến pháp (hội đồng bảo hiến), tòa ánh tư pháp và tòa án hành chính

SƠ ĐỒ TÒA ÁN TƯ PHÁP CỦA PHÁP

1 Cour de Casation – Tòa phá án (Tòa án tư pháp tối cao);

1 Cour de Cassation

2 Cour d’Appel 35 tòa

3 Cour d’Assises (99)

4 Cour de Grand

Instance (158)

5 Tribunal

d’Instance (297)

6 Tribunal correctionnel (158)

7 Tribunal de police (297)

8 Tribunal

de Commerce (228 )

9 Tribunal Paritaire des Baux ruraux (413)

10 Conseil

de Prud’

homes (279)

2 Cour d’Appel – Tòa phúc thẩm;

3 Cour d’ Assises – Tòa đại hình;

4 Tribunal de Grande Instance – Tòa án sơ thẩm dân sự thẩm quyền rộng;

5 Tribunal d’Instance – Tòa án dân sự thẩm quyền hẹp;

6 Tribunal d’correctionnel – Tòa tiểu hình;

7 Tribunal de police – Tòa vi cảnh (xét xử các vụ hình sự nhỏ);

8 Tribunal de Commerce – Tòa thương mại;

9 Tribunal paritaire des baux ruraux – Tòa giải quyết các tranh chấp hợp hợp đồng nông nghiệp;

10.Conseil prud’hommes – Tòa lao động

SƠ ĐỒ TÒA ÁN HÀNH CHÍNH PHÁP

II Sơ lược hệ thống pháp luật Đức

1 Đặc điểm

Tham chính viện (Conseil d’ Etat)

Tòa hành chính phúc thẩm (Cour Administrative d’Appel)

8 tòa

Tòa hành chỉnh sơ thẩm (Tribunal Administratif ) 36 tòa

Tòa giải

quyết tranh

chấp dịch

vụ y tế và

xã hội

Ủy ban TW giải quyết khiếu kiện của người tị nạn

Tòa kiểm

toán Trung

ương

Tòa kiểm

toán vùng

Tòa kỉ luật ngân sách

và tài chỉnh

Lịch sử pháp luật Đức bắt đầu từ Hiệp ước Verdune năm 843 khi lãnh thổ của đế chế Charlemagne bị chia cắt gồm 3 phần, trong đó có phần vương quốc Germain tiền thân của nước Đức ngày nay Từ đó đến nay pháp luật Đức được chia làm 4 giai đoạn

- Từ hiệp ước Verdune năm 843 đến hiệp ước Westphalie năm 1648: Giai đoạn này pháp luật trong lĩnh vực tư pháp không thống nhất mà tồn tại nhiều hệ thống khác nhau

- Từ hiệp ước Westphalie đến giai đoạn hình thành đế chế Đức(1648 1871): Vào thế kỷ thứ XVIII, nổ ra cuộc chiến tranh giữa các vương quốc phương bắc theo đạo tin lành với các quốc gia phía nam theo đạo thiên chúa Sau 30 năm chiến tranh hiệp ước Westphalie ra đời, nước Đức bị xé nhỏ thành nhiều công quốc khác nhau Vào năm 1871 Phổ thắng Pháp trong cuộc chiến tranh giữa 2 nước từ đó cường quốc mới ra đời Sự thống nhất về chính trị đã tạo điều kiện để Đức xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất mà nền tảng là hiến pháp 1871 và là cơ sở xây dựng bộ luật dân sự Đức năm 1896

- Từ nền cộng hòa đệ nhị đến sự sụp đổ của nền cộng hòa đệ tam (1871-1945)

- Nước Đức từ năm 1945 đến nay: Do thua trận, Đức bị chia cắt cho các nước thắng trận, như phần phía đông giao cho Liên Xô gọi là Đông Đức (Cộng hòa dân chủ), phía tây Anh, Pháp, Mỹ chiếm đóng gọi là Tây Đức (Cộng hòa liên bang) Vào năm 1949 cả 2 nhà nước này đều có hiến pháp riêng Vào năm 1990 hiệp định thống nhất nước Đức được ký kết và có hiệu lực vào ngày 03/10/1990, Đông Đức

và Tây Đức sáp nhập, hiến pháp của Tây Đức trở thành hiến pháp chung của Tây Đức thống nhất

2 Hiến pháp:

- Hiến pháp Tây Đức: Hiến pháp Đức quy định về tam quyền phân lập, chia làm 3

hệ thống độc lập nhau: hành pháp, lập pháp và tư pháp Ngành hành pháp do Tổng

Thống đứng đầu, là nguyên thủ quốc gia, Thủ Tướng là người điều hành Chính phủ

- Hình thức chính thể: Cộng hòa đại nghị

- Hình thức cấu trúc: Cộng hòa liên bang

- Chế độ chính trị: dân chủ

3 Bộ luật dân sự

Bộ luật dân sự Đức được ban hành vào năm 1986 có hiệu lực từ ngày 01/1/1990 Bộ luât này còn được gọi là bộ luật của các Giáo sư, vì nó được các Giáo sư trong các trường đại học ở Đức soạn thảo, được xây dựng từ những tập quán địa phương Tuy cấu trúc được sắp xếp một cách logic nhưng lời văn không

dễ hiểu vì sử dụng nhiều thuật ngữ chuyên ngành Bộ luật dân sự này có 2.400 đoạn, 5 quyển (phần chung, nghĩa vụ, các quyền tài sản và quyền sở hữu, luật gia đình, luật thừa kế) với mong muốn điều chỉnh tất cả các vấn đề của xã hội Đây được coi là sản phẩm của những trí tuệ bác học

4 Hệ thống tòa án Đức.

Hệ thống Toà án của Đức có toà Hiến pháp, toà án bang (16 bang) và toà án liên bang (6 toà án) và toà khu vực, những vụ việc dân sự thì được xét xử ở cấp khu vực, phúc thẩm ở cấp bang và chung thẩm ở cấp liên bang; đối với những vụ việc nghiêm trọng thì xét xử cấp bang và phúc thẩm, chung thẩm cấp liên bang Toà án Hiến pháp giải quyết các vấn đề liên quan đến hiến pháp, tranh chấp giữa liên bang và bang hoặc các bang với nhau Đối với toà liên bang bao gồm các toà như: toà thuế, các vấn đề xã hội, các vấn đề lao động, các vấn đề hành chính và các vấn đề chung Toà án bang được tổ chức như các toà án của liên bang; Toà khu vực xét xử các lĩnh vực xã hội, lao động, hành chính dân sự, hình sự, thương mại được tách ra từ toà xét xử các vấn đề chung của toà bang

SƠ ĐỒ HỆ THỐNG TÒA ÁN ĐỨC

III So sánh hệ thống pháp luật của Pháp và Đức

1 Những điểm tương đồng

Đều thuộc dòng họ Civil law, được lập pháp dựa trên nền tảng của luật La

Mã, đều ảnh hưởng rộng rãi đến các các quốc gia trên thế giới Đều được thể hiện bằng hình thức thành văn Án lệ chỉ được sử dụng như nguồn bổ trợ cho các tòa án, thẩm phán chỉ có thẩm quyền giải thích luật chứ không làm luật

Cả 2 Bộ luật dân sự của 2 quốc gia này đều hình thành trên cơ sở dựa vào tập quán địa phương và luật La Mã Dù bộ luật dân sự của Pháp được biên soạn từ lâu nhưng đến nay tính ổn định và khả năng tồn tại của nó vẫn còn giá trị Một điểm tương đồng nửa là 2 bộ luật được hình thành dựa trên quan điểm chủ nghĩa tự do

cá nhân, bảo vệ quyền sở hữu tư nhân và tự do giao kết hợp đồng Và cả 2 Bộ luật này đã được các quốc gia trên thế giới tiếp thu và áp dụng vào quốc gia của mình

Tòa án hiến pháp Bundesverfassungsgericht

Tòa án tư

pháp tối cao

liên bang

Bundes –

Gerichtshof

(BGH)

Tòa án hành chính tối cao liên bang Bundes – Varwaltungs-gericht

Tòa án bảo hiểm xã hội liên bang Bundes - Sozialgericht

Tòa án lao động liên bang Bundes - arbeitsgericht

Tòa án tài chính liên bang Bundes - finanzhof

Tòa án tư

pháp phúc

thẩm của

bang

Oberlandes-

Gerichte

(OLG)

Tòa án hành chỉnh phúc thẩm của bang Ober – verwaltungs-gerichte

Tòa án bảo hiểm xã hội phúc thẩm liên bang Landes - Sozialgericht

Tòa án lao động phúc thẩm liên bang Landes- arbeitsgericht

Tòa án tài chính của bang Landes- Finanz-gerichte

Tòa án tư

pháp sơ thẩm

cấp 2

Landgerichte

(LG)

Tòa án hành chính sơ thẩm Varwaltungs-gerichte

Tòa án bảo hiểm

xã hội cấp sơ thẩm Sozial – gerichte

Tòa án lao động cấp sơ thẩm Arbeits-gerichte

Về hệ thống tòa án – một bộ phận quan trọng của hệ thống pháp luật Hệ thống tòa án Pháp và Đức hoạt động luôn luôn hướng đến mục tiêu nhằm đảm bảo pháp luật được thực hiện trên thực tế, đảm bảo tính răn đe giáo dục con người thực hiện pháp luật một cách nghiêm minh Cơ quan tối cao trong tòa án tư pháp không làm nhiệm vụ xét xử mà chuyển cấp dưới xét xử lại Các thành viên trong tòa án hiến pháp được hình thành bằng con đường bổ nhiệm và không được bầu lại khi hết nhiệm kỳ

2 Những khác biệt.

Do lịch sử của 2 quốc gia khác nhau, nước Đức có thời gian bị chia cắt lâu dài chỉ thống nhất trong thời gian ngắn, nên hệ thống pháp luật có những điểm khác biệt nhau Từ đó hiến pháp nước Pháp trải qua các thời kỳ đều có một bảng hiến pháp Thống nhất hiện tại là hiến pháp năm 1958, còn đối với Đức do lịch sử chia cắt đất nước thành 2 miền Đông Đức và Tây Đức nhưng lúc thống nhất lại dùng hiến pháp của Tây Đức làm hiến pháp của quốc gia vào năm 1990

Về hình thức nhà nước: Pháp là một nhà nước đơn nhất nên hệ thống pháp luật của Pháp thống nhất nhưng phân biệt rõ giữa 2 bên bờ sông Lorie Đức là nhà nước Liên bang nên hệ thống pháp luật của Đức là hệ thống pháp luật liên bang, mỗi bang có nghị viện riêng có thẩm quyền lập pháp riêng, nên pháp luật ở các bang cũng khác biệt nhất định

a Bộ luật dân sự

Về kỹ thuật lập pháp khác biệt rõ rệt Bộ luật dân sự Pháp ra đời trước Bộ luật dân sự Đức 100 năm, do các chuyên gia thực tiễn đầy kinh nghiệm xây dựng nên, dùng những ngôn từ dễ hiểu dễ tiếp cận đối với mọi tầng lớp trong xã hội, mong muốn điều chỉnh những các tất cả các quan hệ xã hội và cả lĩnh vực thương mại Trái với Pháp Bộ luật dân sự Đức các nhà soạn thảo đều là những giáo sư của các trường đại học xây dựng nên, tuy cấu trúc chặt chẽ hơn bộ luật dân sự của Pháp nhưng văn phong Bác học, ngôn từ chuyên ngành được sử dụng nhiều nên việc tiếp cận để hiểu được cũng khó khăn hơn Bộ luật dân sự Đức có tham vọng điều chỉnh

nhiều vấn đề trong xã hội Nhưng không giống với Pháp, Đức có luật thương mại riêng

Về chế độ sở hữu: Bộ luật dân sự Đức có quy định chế độ đồng sở hữu, còn

ở Pháp vấn đề này chưa được đề cập tới

Về vấn đề hôn nhân Bộ luật dân sự Pháp cho phép thuận tình li hôn Thừa nhận nguyên tắc bình đẳng con trong giá thú và ngoài giá thú Còn Bộ luật dân sự Đức chỉ cho phép li hôn khi có lỗi của vợ hoặc chồng, hoặc chồng hay vợ bị tình trạng mất trí Con ngoài giá thú không có địa vị pháp lý, không được bình đẳng với con trong giá thú

b Hệ thống tòa án

Ở Đức tòa án được chia làm 2 cấp: cấp liên bang và cấp tiểu bang Có 6 hệ thống tòa án nhỏ : Tòa hiến pháp, tòa tư pháp, tòa hành chính, tòa bảo hiểm xã hội, tòa lao động, tòa tài chính Trong khi ở Pháp không phân chia theo các cấp, có 3 tòa án: Tòa hiến pháp (Hội đồng bảo hiến), tòa tư pháp, tòa hành chính Hội đồng bảo hiến của Đức có thẩm quyền rộng hơn tòa tòa án hiến pháp của Pháp qua các chức năng thực hiện Hội đồng bảo hiến Pháp có 9 thành viên và có sự tham gia của cựu thổng thống (nếu cựu tổng thống đồng ý) Có chức năng:

- Kiểm soát tính hợp hiến trước khi ban hành

- Đối với các văn bản đã ban hành có hiệu lực, hội đồng bảo hiến tiến hành xem xét lại khi có đơn đề nghị của Tổng thống, Thủ tướng, chủ tịch Thượng viện, chủ Tịch hạ viện, 60 thượng nghị sĩ hoặc 60 hạ nghị sĩ

Ở Đức Tòa án hiến pháp gồm 12 thẩm phán và không có sự tham gia của cựu tổng thống Có nhiệm kỳ 12 năm, có chức năng:

- Xét xử các vụ sơ thẩm và chung thẩm các vụ kháng cáo kháng nghị liên quan đến tính hợp hiến của đạo luật, xung đột về thẩm quyền giữa các bang hoặc giữa liên bang và bang

- Giải quyết các vụ kiện của công dân liên quan đến quyền con người

Tòa án tư pháp Pháp được chia thành 5 tòa: Tòa án dân sự thông thường, tào

án dân sự đặc biệt, tòa hình sự thông thường, tòa hình sự đặc biệt và tòa phá án

tòa án cấp dưới nhưng không thay thế bằng bản án của mình mà gửi xuống tòa án khác cùng cấp với tòa đã xét xử trước đó để xử lại

Tòa án tối cao của Đức là tòa án liên bang, cũng không xét xử những vụ án

mà chuyển giao cho tòa phúc thẩm với một hội đồng khác xét xử lại các vụ kháng cáo

Tòa hành chính pháp được chia làm tòa hành chính thẩm quyền chung và tòa hành chính thẩm quyền chuyên biệt, Tòa hành chính Đức chia làm 3 cấp : sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm

3 Kết luận

Nhìn chung 2 hệ thống pháp luật của 2 quốc gia có nhiều điểm tương đồng

và cũng có nhiều điểm khác nhau Tương đồng là do cả 2 đều xây dựng hệ thống luật từ tiếp thu nền tảng luật La Mã và nhìn nhận từ tập quán, và trong quá trình xây dựng các quốc gia không ngừng tăng cường học hỏi, sửa đổi cho phù hợp với tình hình thực tiễn tại quốc gia mình Những điểm khác nhau cũng tương đối dễ hiểu là do điều kiện lịch sử, chính trị, dân tộc, tôn giáo, tập quán… mà mỗi quốc gia có cách xây dựng và áp dụng khác nhau sao cho việc quản lý xã hội một cách trật tự, pháp luật đi vào cuộc sống, đảm bảo tính nghiêm minh Dù tương đồng, hay không tương đồng thì 2 hệ thống pháp luật của 2 quốc gia này góp phần không nhỏ vào việc phát triển đáng kể cho dòng họ luật Civil law và cũng thể hiện sự tiếp thu một nền tảng pháp luật tiên tiến, sáng tạo, vận dụng có hiệu quả vào các quốc gia trên thế giới