ky thuat tien tren thu

Vị trí có thể chích đợc một cách dễ dàng là ở trên vùng da lỏng lẻo ở phía trong khuỷu chân dọc theo thành bụng.. Trên heo nái có thể chích dới da ở vùng da lỏng lẻo dới gốc tai phía sau

Kỹ thuật chích và sử dụng kim chích trên heo

Trong thực tiễn sản xuất heo gần đây yêu cầu

việc chích heo ngày càng nhiều Việc chích heo giúp

cung cấp vào cơ thể heo nh hỗn hợp sắt, kháng sinh,

vaccin, hormon, thuốc chống viêm, vitamin, thuốc gây

mê và những sản phẩm dung dịch tiêm truyền

Những đ ờng chích thuốc khi điều trị

Mỗi một sản phẩm đều có một đờng đa thuốc

đợc chỉ định và ghi rõ khi điều trị mà giúp đạt đợc hiệu

quả tối đa và gây rủi ro thấp nhất Việc giới thiệu

những đờng đa thuốc đợc ghi rõ trên nhãn hiệu sản

phẩm Hãy đọc kỹ nhãn hiệu sản phẩm cẩn thận nếu

nh bạn có bất kì thắc mắc gì về đờng đa thuốc, liều

l-ợng sử dụng, hoặc những sự đề phòng khác Có 4 đờng

chích thuốc trong điều trị bao gồm:

1 Chích dới da (SQ): Phải thấp hơn hoặc ở duới da

2 Chích bắp thịt (IM): Chích vào trong cơ

3 Chích xoang bụng (IP): Đa vào trong xoang bụng

4 Chích tĩnh mạch (IV)

 Chích dới da:

Phơng pháp này thờng đợc sử dụng trên heo con cho tới khi tách mẹ Vị trí có thể chích đợc một cách dễ dàng là ở trên vùng da lỏng lẻo ở phía trong khuỷu chân dọc theo thành bụng Giữ cố

định heo dễ dàng Giữ cố định heo dễ dàng Khi giữ 2 chân sau của heo ngợc lên, vị trí chích sẽ lộ ra

ở phía trong chân sau Sử dụng vị trí này tránh gây tổn thơng đến cơ và thần kinh

Trên heo nái có thể chích dới da ở vùng da lỏng lẻo dới gốc tai phía sau

Để tránh trào thuốc ra ngoài ở vị trí chích, nên trợt kim dới da cách xa vị trí đâm kim vào

da trớc khi bơm thuốc Một lợi ích lớn của việc chích dới da để điều trị là có thể chích một lợng lớn thuốc, dung dịch v.v… vào dới da mà không phải lo ngại có thể gây

tổn thơng do áp lực thuốc lớn

Độ dài kim sử dụng khi chích dới da

Ghi chú: 1inch = 2.54cm

 Chích bắp thịt:

Đây là vị trí chích đợc giới thiệu thờng xuyên nhất Thuốc đa vào

bắp thịt thờng đợc hấp thu vào trong máu nhanh hơn so với chích dới da Để tránh trào thuốc ra ngoài

từ vị trí chích, nên kéo da qua một bên trớc khi đâm kim, sau đó đâm kim vào và bơm thuốc vào Khi rút kim ra thì da sẽ bật trở lại vào vị trí cũ, bao phủ vết chích trong cơ và giữ thuốc toàn bộ ở trong con vật

Trên heo choai, nhiều tổn thơng có thể xảy ra nếu không chích đúng kỹ thuật Việc chích những thuốc dễ gây kích thích ở gần với dây thần kinh chi phối hoạt động của chân sau có thể dẫn tới đi cà nhắc và trong một số trờng hợp gây liệt chân chọn vị trí chích sạch để chích sẽ làm giảm những nguy cơ gây áp xe Nếu gây áp xe khi chích vào vùng cơ đùi hoặc những vùng cơ khác sẽ làm phá huỷ vùng cơ đó và có thể phải cắt bỏ

Do đó, vùng cổ là vị trí thích hợp để chích trên heo mọi lứa tuổi Nên chích thẳng vào vị trí phía bên cổ và phía sau tai Phải chú ý không đợc chích thuốc vào mỡ vì sau đó thuốc sẽ đợc hấp thu vào máu rất kém

Hình 1:

Vị trí phù hợp để chích d

ới da

Vị trí 2 Vị trí phù hợp để chích bắp thịt

Khi chích bắp thịt phải sử dụng đúng cỡ kim để đảm bảo thuốc đợc đa vào trong cơ Độ dài kim đợc quyết định bởi độ tuổi của heo Kim 0.5 inch đợc chỉ định để chích bắp cho heo con tuy nhiên nó không phù hợp chút nào khi chích cho heo nái

Cỡ kim sử dụng khi chích bắp thịt

Heo nái và nọc 14 hoặc 16 1 inch hoặc 1-1/2 inch

Ghi chú: 1inch = 2.54 cm

Lợng thuốc mà có thể an toàn khi chích vào cơ cũng đợc quyết định theo kích cỡ heo Trên heo con, 1 - 2ml/ 1 vị trí chích là vừa đủ Trên nái, lợng thuốc là 5 - 10ml/ 1 vị trí chích Nếu phải chích một lợng thuốc lớn hơn quy định, phải chia liều để chích vảo nhiều vị trí Liều thuốc lớn khi chích vào một vị trí có thể gây tổn thơng cho cơ do sự chèn ép và làm thuốc hấp thu chậm

Khi chích bắp, có một mẹo nhỏ là hãy kéo ngợc pitong lại sau khi đâm kim vào con vật

để chắc chắn rằng kim không đi vào mạch máu Đối với một số thuốc nh là Procaine Penicillin G

có thể gây chết nếu chích trực tiếp vào mạch máu thay vì chích vào cơ

 Chích xoang bụng:

Đờng đa thuốc này trong điều trị thờng đợc tránh bởi vì nhiều biến chứng có thể xảy ra Khi đâm kim vào trong xoang bụng có thể đâm kim vào cơ quan nội tạng và những thuốc gây kích thích khi tiêm vào có thể gây viêm phúc mạc Hơn nữa, một số cơ quan nội tạng dính vào thành bụng hoặc dính vào nhau có thể dẫn đến những vấn đề sinh sản sau đó Đờng chích vào xoang bụng chỉ nên sử dụng khi có sự chỉ định và hớng dẫn của bác sĩ thú y

 Chích tĩnh mạch:

Không có nhiều những tĩnh mạch nông có thể tìm thấy dễ dàng trên heo Tĩnh mạch tai là

vị trí thích hợp, nhng khó để đâm kim vào Do đó, phơng pháp này ít đợc sử dụng, phơng pháp này thờng đợc sử dụng nhất trong trờng hợp gây mê, chích thuốc bổ hoặc truyền dịch trợ sức trợ lực bởi vì thuốc đợc chuyển rất nhanh đến những cơ quan cần tác động Nhng phơng pháp này rất

dễ gây nguy hiểm cho heo, do đó, chỉ áp dụng theo sự chỉ định và hớng dẫn của bác sĩ thú y

Kim phaỷi ủửụùc chớch thaỳng

vaứo cụ

Kim ủửụùc chớch nghieõng moọt goực ủeồ traựnh ủaõm vaứo cụ

Tiêm một liều nhỏ vào một vị trí: - Không đ ợc quá tối đa 10cc/ 1 vị trí ở heo lớn

- Không quá 2cc/ 1 vị trí ở heo nhỏ

Chớch thuoỏc vaứo túnh maùch tai treõn heo

naựi

 Những yếu tố ảnh hởng đến kỹ thuật chích:

Một vài yếu tố ảnh hởng từng phơng pháp chích riêng biệt khi chích thuốc Những yếu tố này bao gồm:

1 Độ tuổi và kích cỡ heo

2 Phơng pháp giữ cố định

3 Loại thuốc chích

4 Liều lợng khi chích

5 Tính chất của thuốc (độ nhớt và lỏng)

6 Đờng đa thuốc đợc chỉ định

Đối với heo nhỏ thì việc cố định đợc dễ dàng và khi giữ cố định tốt thì việc chích cũng dễ dàng hơn Bởi vì cơ của heo con nhỏ hơn cơ của heo choai nên phải chắc chắn là chích vào trong cơ khi dùng phơng pháp chích bắp thịt Đối với heo lớn (trên 25 kg), nái trởng thành và đực giống thì khó khăn hơn khi cố định nhng vị trí có thể chích đợc cũng lớn hơn vì cơ của chúng lớn hơn

Chỉ định đờng đa thuốc khi điều trị phải theo dõi để tránh d thuốc Liều lợng và độ nhớt của thuốc ảnh hởng đến vị trí chích và sự lựa chọn cỡ (đờng kính) và độ dài của kim Số kim đợc quyết định bởi độ lớn và độ dài của kim, số kim càng lớn thì đờng kính của kim càng nhỏ Khi chích thuốc nhớt và đặc thì cảm giác chung thờng có xu hớng chọn kim có đờng kính lớn Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay có một loại kim mà ngời chăn nuôi dùng phổ biến là số kim không theo quy định này, số kim tỷ lệ thuận với độ dài và đờng kính của kim

Tuy nhiên, việc lựa chọn kim có đờng kính nhỏ nhất (có thể là cỡ kim lớn nhất) trong khi chích có thể sẽ cho hiệu quả điều trị nhanh hơn Những kim này sẽ gây tổn thơng nhỏ nhất cho heo và gây stress ít nhất Ngoài ra, vết chích nhỏ sẽ làm giảm sự trào thuốc ra từ vết chích

 Lựa chọn kim chích:

Nhiều loại cỡ (đờng kính) và độ dài kim có thể sử dụng đợc đối với lứa tuổi heo đó Nói chung, khi chích nên sử dụng những kim có mũi kim ngắn nhất và số kim lớn nhất (đờng kính nhỏ nhất) mà yêu cầu kĩ thuật cho phép Tuy nhiên độ dài tăng lên, giảm số kim thì mũi kim sẽ cứng hơn và giảm khả năng bị cong và gãy kim

Có 2 loại kim có thể sử dụng để chích là kim sử dụng một lần và kim sử dụng nhiều lần Kim dùng nhiều lần làm bằng inox còn kim dùng một lần không làm bằng sắt nguyên chất Kim inox cứng hơn kim sử dụng một lần nhng giá ban đầu đắt hơn, tuy vậy chúng có thể sử dụng lại nhiều lần Khi mũi kim bị cùn thì có thể mài nhọn lại Kim sử dụng nhiều lần có thể kinh tế hơn

so với kim sử dụng một lần

Kim sử dụng một lần giá mua ban đầu rẻ hơn nhng dễ gãy và không mài lại đợc Một số ngời chăn nuôi thay kim sau mỗi lần chích một con heo, lợi ích của việc sử dụng kim chích một lần là loại trừ tối thiểu sự lây lan bệnh Ví dụ, trong đàn heo có vấn đề kí sinh trùng đờng máu thì việc thay kim giữa mỗi lần chích một con heo là rất quan trọng để đề phòng sự lây lan của bệnh

 Lựa chọn ống chích:

Một vài loại ống chích khác nhau có thể đợc sử dụng để chích Lựa chọn ống chích đúng sẽ

đảm bảo kĩ thuật chích đúng và những vẫn đề xảy ra khi chích đợc hạn chế tối đa Tuy nhiên ống chích cũng gồm 2 loại chính là ống chích dùng 1 lần và ống chích có thể sử dụng lại

ống chích sử dụng một lần đợc làm bằng nhựa cứng nên giá thành thấp nhng phải đầu t nhiều lần

Cỡ kim, tính từ trái qua phải: 20 X

1/2"; 18 X 1/2"; 16 X 3/4"; 16 X 1"; 16

X 1-1/2"; 14 X 1"; 14 X 1-1/2"

Kim soỏ 9 = kim 18 X ẵ, kim soỏ 12 = kim 16 X ắ, kim soỏ 16 = kim 14 X

ắ, kim soỏ 18G = kim 16 X 1

Kim chớch sửỷ duùng

1 laàn

ống chích sử dụng nhiều lần đợc chế tạo từ thủy tinh, hợp kim và cao su Hiện này có ống chích tự động hoặc trên cán pitông có chia liều lợng chích là phổ biến nhất

Tuy nhiên, có một số loại ống chích tự động đợc sử dụng nhiều Loại ống chích tự động có thể điều chỉnh liều lợng chích từ 1 - 5ml mỗi lần bơm thuốc Lợi ích của ống chích tự động là

điều chỉnh liều và chích thuốc nhanh Nó rất thuận tiện và tiết kiệm thời gian để chỉnh liều và tiến hành chích khi phải chích số lợng heo lớn ở cùng độ tuổi

 Bảo quản ống chích:

Đối với những ống chích sử dụng nhiều lần thì việc bảo quản là rất quan trọng Phải chú ý làm sạch và sát trùng kỹ ống chích trớc và sau khi chích Cách tốt nhất để làm sạch là tháo rời từng bộ phận của ống chích rồi rửa chúng bằng nớc ấm và nớc xà bông Sau khi làm sạch xong, sát trùng từng bộ phận tiếp tục rửa qua nớc sạch để làm sạch chất sát trùng còn d Việc vệ sinh sát trùng kĩ rất quan trọng nếu phải chích vaccin sống, khi đó chất sát trùng có thể giết chết vi trùng trong thành phần của vaccin làm cho chúng mất tính gây bệnh Ngoài ra có thể luộc những

bộ phận của ống chích trong nớc nóng cũng là cách sát trùng tốt Chú ý không để quá nóng đối với những bộ phận nhựa và cao su của ống chích

Sau khi đã làm sạch và sát trùng chúng ta phải bảo quản kĩ, có thể bôi một ít dầu sạch vào pitông hoặc một ít Glyxerin rồi mới cho vào ống thuỷ tinh Không đợc bảo quản ống chích đã làm sạch và sát trùng trên giá bẩn ở trong chuồng heo

 Khi chích yêu cầu thực hiện theo những bớc sau:

1 Giữ cố định heo một cách chắc chăn

2 Chọn liều chích đúng trên ống chích

3 Vị trí chích trên heo, vị trí sạch và sát trùng bằng cồn, iod, hoặc chất sát trùng khác

4 Đảm bảo không có bọt khí xuất hiện trong ống chích

5 Đâm kim vào con heo nhanh và chắc chắn

6 Thuốc đợc đa vào một cách nhanh chóng (ép pitông)

7 ép chặt pitông xuống trong khi rút kim ra

8 Thả pitông ra và chuẩn bị lần chích tiếp theo

Đôi khi nên kiểm tra ống chích và điều chỉnh liều lợng để đảm bảo rằng không có bị vỡ hoặc bị thay đổi

Người viết: Nguyễn Đức Nho

Kim chớch sửỷ duùng nhieàu laàn phaõn lieàu chớch treõn pitoõng

OÁng chớch tửù ủoọng