ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN LÝ THU TRANG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ HÌNH THỨC THANH TOÁN TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN HÀ NỘI - 2015... Đ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
LÝ THU TRANG
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ HÌNH THỨC THANH TOÁN
TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
HÀ NỘI - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
LÝ THU TRANG
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ HÌNH THỨC THANH TOÁN
TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Ngành: Công nghệ thông tin Chuyên ngành: Quản lý hệ thống thông tin
Mã số: Chuyên ngành đào tạo thí điểm
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS Đỗ Năng Toàn
HÀ NỘI - 2015
Trang 3i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan nội dung Luận văn không sao chép từ các luận văn khác và sản phẩm của luận văn là của chính bản thân tôi nghiên cứu xây dựng Được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, khảo sát tình hình thực tiễn, dưới sự hướng dẫn của các thầy cô giáo, cùng những đóng góp của các anh chị khóa trên
Tôi đã tham khảo một số tài liệu được nêu trong phần “Tài liệu tham khảo”, và một
số trang web thanh toán trực tuyến uy tín trên internet
Tôi xin cam đoan những lời trên là đúng, nếu có thông tin sai lệch tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng
Tác giả luận văn
Lý Thu Trang
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành tốt Luận văn với đề tài “Nghiên cứu một số hình thức thanh
toán trong thương mại điện tử” ngoài sự nỗ lực, cố gắng của bản thân không thể thiếu
sự hỗ trợ của các thầy cô cùng với gia đình Qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn đến:
Các thầy cô giáo trong, người đã cung cấp cho tôi rất nhiều kiến thức cũng như
kỹ năng cần thiết trong quá trình học vừa qua
Thầy giáo PGS.TS Đỗ Năng Toàn, người đã tận tình hướng dẫn và giúp tôi có
định hướng đúng trong việc lựa chọn cũng như thực hiện đề tài
Tôi cũng xin cảm ơn tới gia đình và bạn bè đã luôn quan tâm, động viên, giúp
đỡ và tạo điều kiện cho tôi để tôi có điều kiện tốt nhất để hoàn thành bài Luận văn tốt nghiệp này
Trong quá trình thực hiện đề tài, mặc dù đã cố gắng nhưng do hạn chế về thời gian cũng như kiến thức nên đề tài còn nhiều thiếu sót, rất mong nhận được sự quan tâm đóng góp ý kiến của các thầy cô và các bạn để đề tài có thể ứng dụng vào thực tế hiệu quả nhất
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn
Lý Thu Trang
Trang 5iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT v
DANH MỤC HÌNH, BẢNG BIỂU vi
MỞ ĐẦU 3 CHƯƠNG 1 TÔNG QUAN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ VẤN ĐỀ THANH
TOÁN ĐIỆN TỬ Error! Bookmark not defined 1.1 Thương mại điện tử Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm thương mại điện tử Error! Bookmark not defined 1.1.2 Đặc trưng thương mại điện tử Error! Bookmark not defined 1.1.3 Các loại hình thương mại điện tử Error! Bookmark not defined 1.2 Thanh toán trong thương mại điện tử Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm thanh toán điện tử Error! Bookmark not defined 1.2.2 Đặc điểm của thanh toán điện tử Error! Bookmark not defined 1.2.3 Các mô hình thanh toán điện tử Error! Bookmark not defined 1.2.4 Một số hệ thống thanh toán điện tử Error! Bookmark not defined 1.2.5 Thực trạng thanh toán điện tử ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.3 Một số kỹ thuật sử dụng trong thanh toán điện tử Error! Bookmark not defined
1.3.1 Kỹ thuật mã hóa Error! Bookmark not defined 1.3.2 Kỹ thuật chữ ký số Error! Bookmark not defined 1.3.3 Các giao thức bảo mật Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2 MỘT SỐ HÌNH THỨC THANH TOÁN TRONG THƯƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ Error! Bookmark not defined 2.1 Thanh toán qua thẻ Error! Bookmark not defined 2.1.1 Giới thiệu thẻ thanh toán Error! Bookmark not defined 2.1.2 Giao dịch với thẻ thanh toán Error! Bookmark not defined 2.2 Thanh toán qua tiền điện tử Error! Bookmark not defined 2.2.1 Khái niệm tiền điện tử Error! Bookmark not defined
Trang 62.2.2 Phân loại tiền điện tử Error! Bookmark not defined 2.2.3 Giao dịch với tiền điện tử Error! Bookmark not defined 2.2.4 Một số hệ thống tiền điện tử Error! Bookmark not defined 2.3 Ví điện tử Error! Bookmark not defined 2.3.1 Khái niệm ví điện tử Error! Bookmark not defined 2.3.2 Lợi ích của ví điện tử Error! Bookmark not defined 2.3.3 Quy trình nghiệp vụ thanh toán bằng ví điện tử.Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3 ỨNG DỤNG THANH TOÁN CHO HỆ THỐNG ĐĂNG KÝ HỌC
TRỰC TUYẾN Error! Bookmark not defined 3.1 Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông Error! Bookmark not defined
3.1.1 Giới thiệu Error! Bookmark not defined 3.1.2 Hệ thống đăng ký học trực tuyến tại nhà trườngError! Bookmark not defined 3.1.3 Vấn đề thanh toán các khoản phí tại nhà trườngError! Bookmark not defined 3.2 Bài toán thanh toán trực tuyến Error! Bookmark not defined 3.2.1 Phân tích bài toán Error! Bookmark not defined 3.2.2 Giải quyết bài toán Error! Bookmark not defined 3.3 Phân tích thiết kế Error! Bookmark not defined 3.3.1 Tác nhân của hệ thống Error! Bookmark not defined 3.3.2 Biểu đồ phân rã chức năng Error! Bookmark not defined 3.3.3 Biểu đồ luồng dữ liệu Error! Bookmark not defined 3.3.4 Phân tích quy trình sử dụng ví điện tử ICT Error! Bookmark not defined 3.4 Giao diện chức năng Error! Bookmark not defined 3.4.2 Giao diện chức năng đăng ký học trực tuyến Error! Bookmark not defined 3.4.3 Giao diện chức năng nạp tiền vào tài khoàn Error! Bookmark not defined 3.4.4 Giao diện chức năng kiểm tra lịch sử giao dịchError! Bookmark not defined 3.4.5 Giao diện chức năng chuyển tiền trong ví Error! Bookmark not defined 3.5 Đánh giá hệ thống Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO 4
Trang 7v
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
12 HTTPS Hyper Text Transport Protocol Secure
Trang 8DANH MỤC HÌNH, BẢNG BIỂU
Hình 1.1 Mô hình trả sau Error! Bookmark not defined Hình 1.2 Mô hình trả trước Error! Bookmark not defined Hình 1.3 Quy trình thanh toán chuyển tiền điện tử [15] Error! Bookmark not defined
Hình 1.4 Chuyển tiền điện tử tại điểm bán hàng [15] Error! Bookmark not defined Hình 1.5 Thống kê tỷ lệ sử dụng tiền mặt trong thanh toán Error! Bookmark not defined
Hình 1.6 Thống kê số tài khoản ngân hàng Error! Bookmark not defined Hình 1.7 Tỷ lệ thanh toán sử dụng tiền mặt Error! Bookmark not defined
Hình 1.8 Cơ cấu giao dịch qua các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt trong
quý 3 năm 2012 Error! Bookmark not defined
Hình 1.9 Tỷ lệ website cung cấp dịch vụ TMĐT có chứng năng thanh toán trực tuyến
Error! Bookmark not defined Hình 1.10 Giải pháp thanh toán trực tuyến được nhiều doanh nghiệp lựa chọn Error! Bookmark not defined
Hình 1.11 Những hình thức thanh toán trực tuyến được sử dụng Error! Bookmark not defined
Hình 1.12 Mô hình mã hóa khóa bí mật Error! Bookmark not defined Hình 1.13 Mô hình mật mã khóa công khai Error! Bookmark not defined Hình 2.1 Thẻ khắc chữ nổi Error! Bookmark not defined Hình 2.2 Thẻ băng từ Error! Bookmark not defined Hình 2.3 Thẻ thông minh Error! Bookmark not defined Hình 2.4 Mô hình quy trình giao dịch thanh toán tiền điện tử cùng ngân hàng Error! Bookmark not defined
Hình 2.5 Mô hình quy trình giao dịch thanh toán tiền điện tử liên ngân hàng Error! Bookmark not defined
Hình 3.1 Giao diện đăng nhập hệ thống đăng ký học trực tuyến Error! Bookmark not defined
Hình 3.2 Giao diện đăng ký học trực tuyến Error! Bookmark not defined
Trang 9vii
Hình 3.3 Sơ đồ phân rã chức năng hệ thống đăng ký học trực tuyến Error! Bookmark not defined
Hình 3.4 Biểu đồ luồng dữ liệu mức khung cảnh Error! Bookmark not defined Hình 3.5 Biểu đồ luồng dữ liệu mức đỉnh Error! Bookmark not defined Hình 3.6 Quy trình nạp tiền vào ví từ tài khoản ngân hàng Error! Bookmark not defined
Hình 3.7 Quy trình thanh toán học phí qua ví điện tử Error! Bookmark not defined Hình 3.8 Quy trình chuyển tiền giữa các tài khoản ví Error! Bookmark not defined Hình 3.9 Giao diện đăng nhập hệ thống Error! Bookmark not defined Hình 3.10 Giao diện chức năng đăng ký học trực tuyến Error! Bookmark not defined
Hình 3.11 Giao diện chức năng nạp tiền ví điện tử Error! Bookmark not defined Hình 3.12 Giao diện kiểm tra lịch sử giao dịch ví Error! Bookmark not defined Hình 3.13 Giao diện chuyển tiền trong ví Error! Bookmark not defined Hình 3.14 Giao diện nhập thông tin chuyển tiền Error! Bookmark not defined
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Cơ sở khoa học và tính cấp thiết của đề tài
Ngày nay với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin con người có thể mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua mạng máy tính toàn cầu một cách dễ dàng trong mọi lĩnh vực thương mại rộng lớn
Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử trên thế giới đã góp phần thay đổi cách thức kinh doanh, giao dịch truyền thống và đem lại những lợi ích to lớn cho
xã hội Sự ra đời của thương mại điện tử đã đánh dấu sự bắt đầu của một hệ thống tạo
ra của cải vật chất mới, là cơ hội thương mại tuyệt vời để phát triển kinh tế Như chúng
ta đã biết, một trong những điều kiện cơ bản và có ý nghĩa quyết định trong việc phát triển thương mại điện tử là việc hoàn thiện các dịch vụ thanh toán điện tử Thực tế đã chứng minh thanh toán điện tử là một trong những điều kiện cốt lõi để phát triển thương mại điện tử, với vai trò là một khâu không thể tách rời của quy trình giao dịch
và trong nhiều trường hợp còn là biện pháp xác thực việc ký kết hợp đồng giữa người bán và người mua trong một giao dịch thương mại điện tử trên môi trường Internet, Việc hoàn thiện hệ thống thanh toán điện tử có ý nghĩa to lớn và có tác động tới nhiều đối tượng: góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp, tiết kiệm thời gian, chi phí cho khách hàng… từ đó hoàn thiện thương mại điện tử
Để tiếp cận và góp phần đẩy mạnh sự phổ biến của thương mại điện tử ở Việt
Nam tác giả đề xuất luận văn “Nghiên cứu một số hình thức thanh toán trong thương mại điện tử” nhằm nghiên cứu và ứng dụng một số hình thức thanh toán trong
thương mại điện tử hiện nay, và tác giả ứng dụng vào thanh toán học phí cho sinh viên trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông - Thái Nguyên
2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
- Đề tài nghiên cứu một số hình thức và kỹ thuật thanh toán trong thương mại
điện tử phổ biến hiện nay
- Áp dụng kết quả nghiên cứu để triển khai hệ thống thanh toán qua ví điện tử cho hệ thống đăng ký học trực tuyến của trường đại học
3 Ý nghĩa khoa học của đề tài
Nghiên cứu một số hình thức thanh toán trong thương mại điện tử, giúp các doanh nghiệp có tài liệu có định hướng khi muốn xây dựng một hệ thống thanh toán trực tuyến nhằm phục vụ cho hoạt động kinh doanh trực tuyến của doanh nghiệp
Áp dụng các kết quả đã nghiên cứu để xây dựng, cài đặt thử nghiệm hệ thống thanh toán qua ví điện tử gồm những chức năng: Chuyển tiền, thanh toán, và nạp tiền
Trang 114
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1 Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (2008), Báo cáo thương mại
điện tử Việt Nam
2 Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (2009), Báo cáo thương mại
điện tử Việt Nam
3 Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (2010), Báo cáo thương mại
điện tử Việt Nam
4 Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (2011), Báo cáo thương mại
điện tử Việt Nam
5 Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (2012), Báo cáo thương mại
điện tử Việt Nam
6 Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (2013), Báo cáo thương mại
điện tử Việt Nam
7 Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (2014), Báo cáo thương mại
điện tử Việt Nam
8 Hoàng Phương Bắc, Một số công cụ công nghệ thông tin dùng trong thanh toán
điện tử, Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Công nghê, Đại học quốc gia Hà Nội
9 Nguyễn Thiên Bằng (2005), Giáo Trình Nhập Môn PHP & MySQL - Xây Dựng
Ứng Dụng Web, Nhà Xuất Bản Lao động - Xã hội
10 Nguyễn Thị Tuyết Mai (2004), Thương mại điện tử, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ
thuật
11 Phan Đình Diệu (2006), Lý thuyết mật mã và an toàn thông tin, Nhà xuất bản Đại
học Quốc Gia Hà Nội
12 Nguyễn Văn Khanh, Trần Đức Khanh (2012), Mật mã và an toàn thông tin, Đại học
Bách khoa Hà Nội
13 Phạm hữu khang (2007), Xây Dựng Ứng Dụng Web Bằng PHP Và MySQL,
Nhà Xuất Bản Phương Đông
14 Trần Văn Hòe (2007), Giáo trình thương mại điện tử căn bản, Đại học Kinh tế Quốc
dân
15 TS Nguyễn Văn Minh- Trần Hoài Nam (2002), Giao dịch thương mại điện tử -
Một số văn đề cơ bản, NXB Chính trị quốc gia
Trang 1216 Vũ Thị Hồng Minh (2012), Hoàn thiện quy trình thanh toán bằng các loại thẻ
tín dụng quốc tế của cổng thanh toán trực tuyến Bảo Kim, Luận văn Thạc sĩ,
Khoa Thương mại điện tử, Trường Đại học Thương Mại
Tiếng Anh
17 Chaum, David, van Heijst, Eugene and Pgitzmann, Brigit (1992),
“Cryptographically strong undeniable signatures, unconditionally secure for the
signer”, in CRYPTO 91
18 Dennis Abrazhevich (2004), Electronic Payment Systems: a User-centered
Perspective and Interaction Deign, Technische Universiteit Eindhoven
19 D.O’Mahony, M Peire, H Tewari (2001), Electronic payments Systems, Artech
House
20 Henry R Cheeseman (2012), Legal Enuiroment of Business and Online
commerce, University of Southern California
21 Markus Jakobssonm David Mraihi, Yiannis Tsiounis, Moti Yung (1999),
Electronic Payments: Where do we go from here?
22 H.M Deitel, P.J Deitel, T.R Nieto (2001), E-Business & E-commerce, How to
Program, Prentice Hall, New Jersey
23 J Orlin Grabbe (1997), “Cryptography and Number Theory for Digital Cash”
24 Phillip Rogawayn (2010), “An empirical study of customers’ perceptions of
security and trust in e-payment systems”, Electronic Commerce Research and
Applications, Volume 9, Issue 1, pp 84–95
25 Kenneth E Kendall, Julie E Kendal (2013), System and Analysis Design (9th)