Xây dựng hệ thống đấu giá trực tuyến cho công ty AHT

Đấu giá kiểu Hà Lan Dutch auctions Đấu giá kiểu Hà Lan là kiểu đấu giá mà đồng thời nhiều món hàng giống nhau sẽ được đưa lên sàn đấu giá, tất cả những người đấu giá thắng sẽ trả cùng m

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN Error! Bookmark not defined.

LỜI NÓI ĐẦU 4

DANH MỤC HÌNH VẼ 6

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 8

CHƯƠNG 1: TÌM HIỂU VỀ CÁC HÌNH THỨC ĐẤU GIÁ ĐIỆN TỬ 10

1.1 Tổng quan về đấu giá 10

1.2 Các hình thức đấu giá trên thế giới 11

1.2.1 Đấu giá kiểu Anh (English auctions) 11

1.2.2 Đấu giá kiểu Hà Lan (Dutch auctions) 12

1.2.3 Đấu giá kín và chọn giá cao nhất (First-price sealed-bid) 13

1.2.4 Đấu giá Vickrey (Vickrey auctions) 13

1.3 Bán đấu giá kiểu nào là lợi nhất? 15

1.4 Một số vấn đề liên quan đến đấu giá 16

1.5 Đấu giá điện tử 18

1.5.1 Một số vấn đề trong đấu giá điện tử 21

1.5.2 Các ưu điểm của mô hình đấu giá điện tử 22

1.5.3 Các thành phần tham gia đấu giá điện tử 24

1.5.4 Quy trình hoạt động chung 24

1.5.5 Các luật trong đấu giá điện tử 25

1.5.6 Thanh toán 26

1.6 Các hình thức đấu giá trực tuyến có thể áp dụng vào Việt Nam 30

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG 32

2.1 Khảo sát yêu cầu để triển khai hệ thống đấu giá điện tử trực tuyến ở Việt Nam 32

2.1.1 Yêu cầu về phần cứng và cơ sở vật chất 33

2.1.2 Yêu cầu về phần mềm, nhân lực 33

2.1.3 Các yêu cầu cần thiết khác cần có để hệ thống hoạt động 33

2.2 Xác định yêu cầu bài toán 36

2.2.1 Xác định danh sách tác nhân và các ca sử dụng 37

2.2.2 Các mô hình UC 40

2.3 Đặc tả chi tiết các UC 43

2.3.1 UC DangKy 43

2.3.2 UC DangNhap 44

2.3.3 UC CungCapThongTinSP 45

2.3.4 UC QlyThongTinSP 46

2.3.5 UC GuiThongTinPhanHoi 47

2.3.6 UC DuyetCacSP 47

2.3.7 UC DauGia 48

2.3.8 UC QlyThongTinCaNhan 49

2.3.9 UC QlySanPham 50

2.3.10 UC QlyThanhVien 51

2.3.11 UC QlyDauGia 52

2.3.12 UC TimKiem 53

2.3.13 UC ThucHienDauGia 54

2.4 Phân tích hệ thống 55

2.4.1 Phân tích UC DangKy 55

2.4.2 Phân tích UC DangNhap 56

2.4.3 Phân tích UC DauGia 57

2.4.4 Phân tích UC ThanhToan 58

2.4.5 Phân tích UC QlyDauGia 59

2.4.6 Phân tích UC TimKiem 60

2.5 Lược đồ cơ sở dữ liệu 61

2.6 Chi tiết các bảng dữ liệu của hệ thống 62

CHƯƠNG 3: TRIỂN KHAI HỆ THỐNG 64

3.1 Miêu tả các chức năng chính của hệ thống 64

3.2 Phần người dùng 75

3.3 Phần quản trị 83

3.3 Đánh giá hệ thống 86

3.3.1 Yêu cầu đã đạt được 86

3.3.2 Yêu cầu chưa đạt được 86

KẾT LUẬN 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

LỜI NÓI ĐẦU

Trong thời đại ngày nay, sự bùng nổ của cuộc cách mạng công nghệ thông tin đang diễn ra nhanh chóng trên phạm vi toàn cầu Công nghệ thông tin đã làm thay đổi mọi mặt của đời sống con người, biến thế giới thành ngôi nhà chung Tất cả các nước và các vùng lãnh thổ trên thế giới liên kết với nhau thông qua mạng Internet Internet phát triển nhanh chóng và trở thành phương tiện giao tiếp với tốc độ nhanh, hiệu quả với giá thành rẻ Internet đã làm cuộc sống của con người được cải thiện rất nhiều, nhanh hơn và thuận tiện hơn

Hiện nay, Internet không chỉ đáp ứng nhu cầu tìm kiếm thông tin, giải trí… mà còn thực sự trở thành phương tiện giúp con người trao đổi, mua bán hàng hóa Điều này thực sự có ý nghĩa, nó giúp giảm bớt các chi phí trong kinh doanh như giảm chi phí vận chuyển trung gian, chi phí giao dịch… và đặt biệt giúp là giúp tiết kiệm thời gian để con người đầu tư vào các hoạt động khác Do đó, lợi nhuận con người kiếm được gia tăng gấp bội Giờ đây, con người có thể ngồi ở nhà để mua sắm mọi thứ theo ý muốn Hơn thế, mỗi người còn có thể tham gia đấu giá các mặt hàng mà mình

ưa thích qua các hệ thống đấu giá trực tuyến

Internet và Web đã làm cho việc đấu giá trở nên phổ biến và đi vào cuộc sống của số đông Web khiến đấu giá trở nên rộng rãi hơn, khán giả trên toàn thế giới có thể tham gia Điều này khiến hàng hoá có thể được sắp đặt trước cho cuộc đấu giá mà cho đến nay vẫn là quá lãng phí Những nhà kinh tế lớn đã nảy ra sáng kiến đấu giá trực tuyến và Ebay là một ví dụ điển hình nhất

Một trong những lý do khiến đấu giá trực tuyến trở nên ngày càng phổ biến là việc đơn giản trong giao dịch Điều đó có nghĩa là thật dễ dàng để tham gia đấu giá, điều này tạo nên một khởi đầu tốt, tạo điều kiện để những người tham gia tiến đến một thoả thuận chung Dù đơn giản nhưng đấu giá đưa ra vô số những vấn đề để nghiên cứu và là một công cụ mạnh mẽ cho những người tham gia có thể tự động mua hàng hoá, chủ động với công việc và khai thác tài nguyên

Trong khuôn khổ của đồ án tốt nghiệp với đề tài “ Xây dựng hệ thống đấu giá

trực tuyến cho công ty AHT ” mục tiêu đề ra đối với đồ án của em bao gồm các vấn

đề sau:

 Tìm hiểu và trình bày các khái niệm, các vấn đề liên quan đến đấu giá và đấu giá điện tử; các kiểu đấu giá phổ biến được sử dụng trong đấu giá nói chung và trong đấu giá điện tử nói riêng

 Đưa ra được bản phân tích thiết kế hệ thống chi tiết và chính xác

Trên cơ sở đó, khóa luận được chia thành 5 chương:

Chương 1: Giới thiệu mô hình đấu giá, đấu giá điện tử Trong chương này đưa

ra các khái niệm cơ bản về các kiểu đấu giá phổ biến đang được sử dụng, các vấn đề liên quan trong đấu giá điện tử như các thành phần tham gia đấu giá điện tử, quy trình hoạt động chung, các luật trong đấu giá điện tử, thanh toán…

Chương 2: Phân tích thiết hệ thống

Chương 3: Triển khai hệ thống

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 1.5.1: Đấu giá điện tử 21

Hình 1.5.6.1 Mô hình phỏng séc (Cheque-like Payment System) 29

Hình 1.5.6.2: Mô hình phỏng tiền mặt (Cash-like Payment System) 30

Hình 2.2.2.1: tác nhân người bán 40

Hình 2.2.2.2: tác nhân người mua 41

Hình 2.2.2.3: tác nhân quản trị đấu giá 41

Hình 2.2.2.4: tác nhân quản trị khách hàng 42

Hình 2.2.2.5: tác nhân người quản trị (Admin) 42

Hình 2.4.1.1: biểu đồ trình tự UC đăng ký 55

Hình 2.4.2.1: biểu đồ trình tự UC đăng nhập 56

Hình 2.4.3.1: biểu đồ trình tự UC đấu giá 57

Hình 2.4.4.1: biểu đồ trình tự UC thanh toán 58

Hình 2.4.5.1: biểu đồ trình tự UC quản lý đấu giá 59

Hình 2.4.6.1: biểu đồ trình tự UC tìm kiếm 60

Hình 2.5.1: Lược đồ quan hệ 61

Hình 3.1.1: Tổng quan hệ thống 64

Hình 3.1.2: các mối quan hệ 65

Hình 3.1.3: nguồn hàng 66

Hình 3.1.4: tài chính 67

Hình 3.1.5: dịch vụ 67

Hình 3.1.6: website 68

Hình 3.1.7: các thành phần website 69

Hình 3.1.8: nhân viên 70

Hình 3.1.9: đăng ký tài khoản 71

Hình 3.1.10: khách hàng 72

Hình 3.1.11: tìm kiếm 73

Hình 3.1.12: trợ giúp 74

Hình 3.2.1: trang chủ 75

Hình 3.2.2: đặt giá 76

Hình 3.2.3: đăng nhập 77

Hình 3.2.4: đăng kí 78

Hình 3.2.5: gian hàng 79

Hình 3.2.6: chọn phương thức đấu giá 80

Hình 3.2.7: chọn danh mục 80

Hình 3.2.8: nhập thông tin 81

Hình 3.2.9: chọn phương thức thanh toán 82

Hình 3.3.10: trang chủ quản trị 83

Hình 3.3.11: quản trị thành viên 84

Hình 3.3.12: quản trị đấu giá 85

Hình 3.3.13: quản trị danh tiếng thành viên 85

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Tên viết tắt Tên tiếng anh Tên tiếng việt

DangNhap Login Đăng nhập hệ thống

CungCapThongTinSP Cung cấp thông tin sản phẩm QlyThongTinSP Quản lý thông tin sản phẩm

GuiThongTinPhanHoi Gửi thông tin phản hồi

QlyThongTinCaNhan Quản lý thông tin cá nhân

QuanTri_DauGia Quản trị đấu giá

QuanTri_KhachHang Quản trị khách hàng

QuanTriChung Admin Người quản trị

ThucHienDauGia Thực hiện đấu giá

QlyThongTinCaNhan Quản lý thông tin cá nhân

QlyThongTinKH

Quản lý thông tin khách hàng (mua và bán)

QlyCacLienKet Quản lý các liên kết

QlyThongTinTinTuc Quản lý thông tin tin tức

QlyThongTinNguoiQuanTri: Quản lý thông tin người quản trị

CHƯƠNG 1: TÌM HIỂU VỀ CÁC HÌNH THỨC ĐẤU

GIÁ ĐIỆN TỬ 1.1 Tổng quan về đấu giá

Đấu giá là một cơ chế thị trường trong đó một vật hữu hình hay vô hình (bằng sáng chế…), một hay một tập hợp sản phẩm hay dịch vụ, (gọi chung là vật đấu giá) được trao đổi, mua bán trên cơ sở giá chào những người tham gia đấu giá hay người trả giá (bidder), những thành viên tham gia thị trường Đấu giá cung cấp một hệ quy tắc điều chỉnh qua đó quyết định mua từ hay bán cho người trả giá thích hợp nhất Đấu giá được tổ chức vào thời điểm xác định với số người tham gia hạn chế

Ngày nay, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, đấu giá được mở rộng hơn rất nhiều và phát triển lên một bước mới

Là một tiêu điểm của các nhà khoa học về lý thuyết trò chơi, trọng tâm nghiên cứu về đấu giá thường xoay quanh vấn đề lựa chọn phương thức và chiến lược đấu giá Quy trình đấu giá thường bao gồm một người bán đấu giá (auctionneer) sở hữu vật đấu giá hoặc được uỷ nhiệm điều khiển cuộc bán đấu giá và người tham gia Người này thông báo về vật đấu giá cũng như phương thức đấu giá tới các đối tượng xác định (trừ trường hợp đấu giá rộng rãi) Người quan tâm tới vật đấu giá sẽ đăng

ký tham gia đấu giá Người bán muốn bán với giá cao nhất có thể, còn người mua muốn mua với giá thấp nhất có thể Tuỳ theo cơ chế đấu giá, người ta có thể chào giá một hoặc nhiều lần Đôi khi, người bán đấu giá có thể đưa ra một mức giá chấp nhận tối thiểu, gọi là giá hạn chế (reservation price)

Một trong những đặc điểm của đấu giá là vật chào bán có giá trị chung hay riêng đối với những người tham gia Một vật có thể chỉ có giá trị (riêng) nếu nó rơi vào tay một người (hay một nhóm thiểu số người) nhất định, sưu tầm đồ cổ chẳng hạn Một chiếc xe đạp sản xuất từ cách đây 50 năm đối với nhiều người thì không khác gì cục sắt rỉ nhưng đối với nhà sưu tầm thì nó lại là cả một gia tài Vật mang giá trị chung nếu nó có cùng giá trị tương đương đối với tất cả mọi người tham gia đấu giá Chẳng hạn như bán đấu giá một liều thuốc trường sinh

Một đặc trưng khác của đấu giá là phương thức thực hiện Người thắng cuộc có thể trả (hoặc được trả) theo giá mà người đó chào (đấu giá mức thứ nhất) hoặc theo mức giá liền kế tiếp (đấu giá mức thứ hai) Việc đấu giá có thể được tổ chức công khai (open cry) hoặc theo hồ sơ niêm phong (sealed bid)

1.2 Các hình thức đấu giá trên thế giới

Nếu bạn định bán một vật gia bảo, làm thế nào để đảm bảo rằng bạn sẽ được giá hời nhất? Lựa chọn một kiểu đấu giá phù hợp cho món hàng của bạn là một điều quan trọng quyết định điều đó

Chúng ta sẽ tìm hiểu qua một số kiểu đấu giá phổ biến thường được dùng trong đấu giá cũng như trong đấu giá điện tử và xem trong các kiểu đấu giá đó, kiểu nào là lợi nhất cho bạn

1.2.1 Đấu giá kiểu Anh (English auctions)

Đây là kiểu đấu giá phổ biến nhất, gồm những kiểu đấu giá first-price, open- cry, ascending

Người điều khiển cuộc đấu giá sẽ đưa ra giá khởi điểm chấp nhận được cho món hàng (có thể là 0) Nếu không một người nào sẵn sàng trả giá cao hơn thì người điều khiển cuộc đấu sẽ giữ lại món hàng đó

Những người tham gia được mời trả giá nhưng phải trả giá cao hơn giá hiện thời Tất cả những người tham gia cuộc đấu đều có thể biết được giá đang được trả

là bao nhiêu và có thể tham gia trả giá nếu họ muốn

Khi không có ai trả giá cao hơn thì món hàng sẽ được bán cho người đang trả giá cao nhất

Vậy chiến lược người mua nên sử dụng trong đấu giá kiểu Anh là gì? Nó trở thành chiến lược tốt dành một người tham gia đấu giá đặt giá một số tiền nhỏ hơn nhiều so giá cao nhất của hàng hóa cho đến khi giá đặt đạt đến giá trị thỏa đáng thì kết thúc đấu giá

Đấu giá kiểu Anh đơn giản là thế nhưng nó cũng có một vào đặc điểm đáng chú ý Đó là việc giá trị thực của món hàng đem đấu giá có thể thay đối Giả sử người điều khiển cuộc đấu giá đang rao bán vài vùng đất mà người mua muốn khai thác khoáng vật từ nó Sẽ có một vài thông tin địa chất sẵn có về mảnh đất này, nhưng không ai biết được những mảnh đất đó đáng giá bao nhiêu Giả sử bây giờ những người muốn mua tiến hành đấu giá kiểu Anh để giành được mảnh đất, mỗi người đều sử dụng chiến lược đã miêu tả ở trên Khi cuộc đấu giá kết thúc người thắng cuộc có nên thấy vui mừng vì đã mua được những mảnh đất đó không hay họ nên hối tiếc vì không một người nào biết được giá của mảnh đất đó cao đến đâu Trong trường hợp như vậy, việc người mua đánh giá quá cao món hàng được gọi là winner's curse Sự việc này không chỉ giới hạn trong đấu giá kiểu Anh mà nó xảy ra khá thường xuyên Hầu hết các đấu giá trực tuyện đều sử dụng kiểu đấu giá này

1.2.2 Đấu giá kiểu Hà Lan (Dutch auctions)

Đấu giá kiểu Hà Lan là kiểu đấu giá mà đồng thời nhiều món hàng giống nhau

sẽ được đưa lên sàn đấu giá, tất cả những người đấu giá thắng sẽ trả cùng một giá –

giá cao nhất mà tất cả các món hàng đó được bán (treasury bills là một ví dụ cho

kiểu đấu giá này) Đấu giá kiểu Hà Lan có thể kể ra như đấu giá open-cry, descending

 Người điều khiển cuộc đấu đấu giá bắt đầu đưa ra một mức giá cao cho món hàng (cao hơn giá mà bất cứ người nào cũng mong đợi)

 Sau đó người điều khiển sẽ hạ giá của món hàng bằng những giá thấp hơn cho đến khi người mua đưa ra giá bằng với giá hiện thời

 Hàng sẽ được giao cho người mua có lời trả giá bằng với giá hiện thời

Chú ý rằng không có chiến lược nào tốt cho đấu giá kiểu Hà Lan

1.2.3 Đấu giá kín và chọn giá cao nhất (First-price sealed-bid)

Đây là ví dụ cho việc đấu giá một lần duy nhất và có lẽ là loại đấu giá đơn giản nhất mà chúng ta sẽ xem xét Như những cuộc đấu giá khác, theo vòng tròn đơn, những người đấu giá đưa ra giá của những món hàng cho người điều khiển, không có những vòng giá sau và hàng sẽ được bán cho người trả giá cao nhất

Những người mua hàng nên làm thế nào trong kiểu đấu giá kín và chọn giá cao nhất này? Giả sử mỗi người mua đưa ra giá phù hợp với họ, hàng sau đó sẽ được bán cho người mua có giá trả cao nhất Người thắng có thể đặt giá cao hơn người trả giá cao thứ 2 một chút thôi nhưng vẫn có được món hàng đó Vì thế sự khác nhau cơ bản giữa người trả giá cao nhất và người trả giá cao thứ hai chính là, thực tế, tiền đã

bị lãng phí đến mức người chiến thắng thấy lo ngại

Chiến lược tốt nhất cho người tham gia đấu giá là định ra một giá nhỏ hơn giá trị thực Tất nhiên là việc trả thấp hơn bao nhiêu còn phụ thuộc vào những người tham gia đấu giá khác nữa- vẫn chưa có lời giải cho vấn đề này

1.2.4 Đấu giá Vickrey (Vickrey auctions)

Kiểu đấu giá tiếp theo là kiểu đấu giá hiếm gặp nhất và có vẻ khác thường trong các loại đấu giá Kiểu đấu giá Vickrey là kiểu đấu giá kín và chọn giá cao thứ hai (second-price sealed-bit) Điều này có nghĩa là có một cuộc đấu giá theo vòng tròn riêng, trong khi mỗi người đặt giá đưa ra giá riêng của mình thì những người đặt giá không biết người khác đặt giá bao nhiêu Người mua được hàng là người trả giá cao nhất Tuy nhiên, giá người này phải trả không phải là giá cao nhất

mà là giá cao thứ hai Như vậy, nếu người mua i đặt giá cao nhất là $9, người mua j đặt giá cao thứ hai là $8 thì người mua i sẽ chiến thắng trong cuộc đấu giá và mua được hàng nhưng người mua i chỉ phải trả $8

Vậy tại sao đấu giá Vickrey vẫn còn được sử dụng? Câu trả lời là kiểu đấu giá này tạo nên một chiến lược có hiệu quả thực sự, đó là đặt một giá phù hợp Chúng ta

sẽ xem tại sao lại như vậy:

Giả sử rằng bạn đặt giá cao hơn giá mà bạn cho là đúng Trong trường hợp này bạn có thể mua được hàng nhưng nếu thắng, bạn sẽ bị thiệt (từ khi bạn đặt giá cho món hàng cao hơn nó đáng giá thế)

Giả sử bạn đặt giá thấp hơn giá mà bạn cho là đúng Chú ý rằng trường hợp này bạn đang có ít cơ hội để chiến thắng hơn nếu bạn đặt giá phù hợp Nhưng nếu thắng, tổng số tiền bạn phải trả sẽ không bị ảnh hưởng bởi việc bạn đã trả thấp hơn giá trị đúng của món hàng vì bạn sẽ trả giá cao thứ hai

Vì vậy tốt nhất trong đấu giá Vickrey bạn nên trả giá phù hợp: trả giá riêng của bạn – không hơn không kém Tuy nhiên, hình thức đấu giá này không được sử dụng rộng rãi trong đấu giá của con người

Có rất nhiều lý do nhưng có lẽ quan trọng nhất là người ta thấy cách thức của Vickrey khó hiểu vì đầu tiên nó có vẻ hơi khác thường Trong những điều chúng ta thảo luận trên, nó thực sự không dễ để mọi người có thể hiểu Chú ý rằng đấu giá Vickrey có thể gây ra những hành động phản xã hội Giả sử bạn muốn mua hàng và giá bạn cho là đúng là $90 nhưng bạn biết một người khác cũng muốn mua nó và đặt giá $100 Như chiến lược trên, bạn có thể không đặt hơn $90; đối thủ của bạn đặt $100 và mua được hàng nhưng lại chỉ phải trả $90 Có lẽ bạn thấy không vui vì điều này và muốn “trừng phạt” đối thủ của bạn? Bạn có thể làm thế nào đây? Giả sử bạn trả $99 thay vì $90 Sau đó, bạn vẫn có thể để mất món hàng vào tay đổi thủ của bạn – vì anh ta sẽ trả cao hơn $9 nếu bạn bạn đặt giá đúng thực sự Để làm điều này, tất nhiên bạn phải chắc chắn giá mà đối thủ của bạn sẽ đặt Bạn không muốn đặt $99 chỉ để biết rằng đối thủ của bạn đặt $95, và bạn sẽ ra về với món hàng có giá cao hơn $5 so với giá trị riêng của nó Những hành động như vậy thường xảy ra trong môi trường thương mại, nơi một công ty không thể cạnh tranh với các công ty khác nhưng lại sử dụng cách đó để cố gắng chống lại việc phá sản

1.3 Bán đấu giá kiểu nào là lợi nhất?

Lựa chọn ít rủi ro nhất là kiểu đấu giá truyền thống của Anh Một nhà kinh tế học ở Jerusalem đã đưa ra lời khuyên này sau khi dùng mô hình toán học so sánh kết quả của các phép bán đấu giá khác nhau

Kiểu bán đấu giá của Anh là kiểu quen thuộc nhất, trong đó người bán chấp nhận những giá bỏ liên tiếp cao hơn, cho đến khi không ai trả cao hơn nữa Ngoài

ra, cũng còn có kiểu đấu giá của Hà Lan, trong đó người bán đầu tiên đưa ra một giá cao, và dần dần hạ thấp xuống cho đến khi có người tuyên bố muốn mua vật đó Tất nhiên, bạn cũng có thể bán vật với một giá cố định cho trước

Quyết định cách bán nào là tốt nhất không phải dễ dàng gì, vì có khá nhiều nhân tố khác ảnh hưởng đến kết quả của nó Trong những cuộc đấu giá có số tiền lớn, các nhà kinh tế đưa ra quyết định bằng việc nghiên cứu sự định giá của các khách hàng trước khi cuộc đấu giá bắt đầu Chẳng hạn, nếu chỉ có một người mua sẵn lòng bỏ giá cao, và những người còn lại trả giá thấp, thì đấu giá theo kiểu Hà Lan sẽ là cách đảm bảo có lợi nhất, vì rằng người đặt giá cao có thể chi tiền ở mức gần với mức tối đa, thay vì chịu để tuột mất vật đó Tuy nhiên, trong một cuộc đấu giá kiểu Anh, người mua (đã sẵn sàng bỏ giá cao nhất) có thể chỉ ngừng lại ở một mức thấp nào đó, nếu những người khác rút lui sớm hơn

Lại nữa, bất cứ người mua nào cũng sẽ giữ bí mật sự định giá của họ Vì thế, các nhà kinh tế buộc phải phán đoán Một cách thường được dùng là sử dụng dữ liệu

từ những cuộc đấu giá trước đó Vấn đề ở đây là người ta lại không có chỉ dẫn cho những vật chưa bao giờ được bán

Zvika Neeman, một nhà kinh tế học tại Trung tâm nghiên cứu Hợp lý hoá ở Đại học Hebrew, Jerusalem, nay đã tạo ra một mô hình toán học mô phỏng kết quả của một cuộc đấu giá, bất kể mức định giá thực tế bắt đầu của người mua Thay vào

đó, mô hình dựa trên sự sẵn lòng trả cao hơn của người mua, một nhân tố mà theo ông là có thể suy đoán được từ điều kiện kinh tế chung Chẳng hạn, nếu kinh tế phát triển tốt, đa số người mua sẽ sẵn lòng bỏ giá cao hơn, và trong nền kinh tế “bong

bóng”, họ còn có thể trả bốc hơn thế Mô hình này dựa trên một thuật toán mà các nhà vật lý vẫn sử dụng khi việc ước lượng các biến số là rất khó khăn

Neeman cho biết, những người lần đầu tiên bán hàng nên chọn đấu giá kiểu Anh, vì kịch bản tồi tệ nhất trong mô hình của loại đấu giá này thường vẫn tốt hơn

so với trong các kiểu đấu giá khác

Chẳng hạn, khi người bán phải đối mặt với 12 người mua, mà định giá của họ đều bằng ít nhất 60% mức giá của người bỏ cao nhất, thì kiểu đấu giá Anh sẽ cho ra giá bán thấp nhất bằng 80% so với mức giá của người bỏ cao nhất

1.4 Một số vấn đề liên quan đến đấu giá

 Lợi tức được mong đợi (Expected revenue)

Có một vài vấn đề nên đề cập về các kiểu đấu giá đã nói trên Đầu tiên chính là lợi nhuận được mong đợi Nếu bạn là người điều khiển cuộc đấu, những cân nhắc

vô cũng quan trọng của bạn rất có khả năng đưa lại lợi nhuận cực lớn: bạn muốn có một giao thức đấu giá mà bạn sẽ có thể đạt được đạt được giá cao nhất của món hàng Bạn không cần quan tâm xem những người tham gia đấu giá có nói thật hay không hay họ có cảm thấy buồn vì không chiến thắng? Có một vài giao thức- đặc biệt là cách thức của Vickrey- không khuyến khích điều này Vậy những người điều khiển đấu giá nên giao thức gì?

Đối với những cuộc đấu giá riêng, câu trả lời phụ thuộc một phần vào thái độ mạo hiểm của cả người điều khiển cuộc đấu và những người đặt giá

Với risk-neutral bidder , lợi nhuận người điều khiển cuộc đấu mong muốn trong bốn loại đấu giá nêu trên là như nhau Đó là, anh ta muốn có một mức lợi nhuận trung bình của hàng hoá được bán trong tất cả các cuộc đấu giá

Với risk-averse bidders (người đặt giá cũng muốn mua hàng nhưng lại trả giá thấp hơn nhiều so với giá trị riêng của món hàng đó) Giao thức đấu giá kiểu Hà Lan

và đấu giá kín và chọn giá cao nhất (first-price sealed-bid) mang đến lợi nhuận cao nhất cho người điều khiển cuộc đấu Bởi vì trong những giao thức này, người tham

gia kiểu risk-averse có thể chắc chắn bằng cách trả giá thấp hơn cho món hàng đã được đặt giá kiểu risk-neutral

Chú ý rằng những kết quả này nên được xem xét cẩn thận Trong việc lựa chọn những giao thức thích hợp phải đảm bảo rằng những người tham gia hiểu đúng về cuộc đấu

 Nói dối và thông đồng (Lies and collusion)

Một câu hỏi cần quan tâm là phạm vi những giao thức nói trên rất dễ mắc phải những lời nói dối và sự thông đồng của cả những người đặt giá và người điều khiển cuộc đấu giá Thực ra, là người điều khiển cuộc đấu, chúng ta thích giao thức mà không bị những người đặt giá câu kết, thông đồng với nhau Nó có thể đề phòng việc một người đặ giá này tham gia thông đồng với những người đặt giá khác Tương tự, nếu là một người đặt giá có thế lực trong một cuộc đấu giá, chúng ta sẽ thích giao thức làm nên một chiến lược giúp cho người điều khiển cuộc đấu trở nên trung thực hơn

Không một kiểu nào trong các cuộc đấu giá trên tránh được sự thông đồng Với bất ký kiểu nào, “khối liên minh” giữa những người tham gia cuộc đấu sẵn sàng chấp nhận thông đồng trước với nhau để đề xuất ra một giá thấp giả tạo cho món hàng Khi hàng đã được bán, những người đặt giá có thể bán với giá trị thực của nó (cao hơn giá đã trả để mua nó) và cùng chia phần lợi nhuận thu được

Một cách rõ ràng nhất để ngăn chặn việc thông đồng là thay đổi giao thức để những người đặt giá không biết nhau Tất nhiên, điều này chưa được phổ biến với những người đặt giá trong đấu giá mở (open- cry auction) vì những người đặt giá sẽ muốn chắc rằng những thông tin mà họ nhận được từ cuộc đấu về những giá được đặt bởi những người tham gia khác là chính xác

Về việc người điều khiển cuộc đấu có thật thà hay không, cơ hội nói dối chủ yếu xảy ra trong đấu giá Vickrey Người điều khiển có thể nói dối với người thắng cuộc về số tiền đặt giá cao thứ hai bằng cách nói quá lên và vì vậy buộc người chiến thắng phải trả nhiểu tiền hơn Hướng giải quyết cho việc này là kí hiệu những giá

đấu bằng một số cách (ví dụ như chữ ký số) Như vậy người chiến thắng có thể xác nhận lại giá mà không bị lệ thuộc vào giá của người cao thứ hai Một lựa chọn khác

là có thể đặt lòng tin vào người thứ 3 Trong những cuộc đấu giá mở, người điều khiển khó có khả năng nói dối vì hầu hết những người tham gia đều biết giá đặt của những người khác Kiểu đấu giá first-price sealed-bid cũng không dễ mắc vì người chiến thắng sẽ biết họ đặt giá bao nhiêu

Một cơ hội khác là người điều khiển có thể nói dối về những người đặt giá, đây được coi là kỹ xảo, là cố gắng thổi phồng giá đặt hiện tại Những người dắt mối (cò mồi) là một vấn đề nan giải trong đấu giá kiểu Anh

1.5 Đấu giá điện tử

Online Auction - Đấu giá trực tuyến là cách cho phép người tham gia đấu giá các sản phẩm hoặc các dịch vụ thông qua Internet

Khi nói đến đấu giá trực tuyến là chúng ta nghĩ ngay đến eBay, website đấu giá trực tuyến lớn nhất trên thế giới hiện nay Giống như hầu hết các công ty đấu giá, eBay không trực tiếp bán hàng của chính mình mà chỉ giúp cho các thành viên liệt

kê và trưng bày sản phẩm của họ, đấu giá các sản phẩm và thanh toán chúng Nó hoạt động giống như là một nơi họp chợ cho các thành viên hoặc các doanh nghiệp

sử dụng để đấu giá các sản phẩm và dịch vụ Có một vài loại hình thức đấu giá trên mạng đang hiện hữu như: đấu giá kiểu Anh, giá khởi điểm sẽ được đặt ở mức thấp

và sau đó được nâng lên bới các ngưới tham giá đấu giá tiếp theo; đấu giá kiểu Hà Lan, đồng thời nhiều món hàng giống nhau sẽ được đưa lên sàn đấu giá, tất cả những người đấu giá thắng sẽ trả cùng một giá – giá cao nhất mà tất cả các món

hàng đó được bán (treasury bills là một ví dụ cho kiểu đấu giá này) Hầu hết tất cả

các sàn đấu giá trực tuyến đều sử dụng đấu giá kiểu Anh

Những ưu điểm của mô hình thương mại này là:

– Không ràng buộc thời gian Việc đặt giá có thể thực hiện bất kì lúc nào Các sản phẩm đuợc liệt kê trong một một vài ngày (thường là từ 1 đến 10 ngày,

tùy theo ý thích của người bán) để người mua có thời gian tìm kiếm, quyết định và đặt giá Giá trị của món hàng sẽ được nâng lên theo số lượng người tham giá đấu giá

– Không ràng buộc địa lý: Những người bán hàng và những người đấu giá

có thể tham gia đấu giá từ bất kì nơi nào có truy cập Internet Điều này làm các cuộc đấu giá them gần gũi và giảm chi phí tham dự một cuộc đấu giá Điều này đồng thời cũng làm tăng số lượng các sản phẩm (có càng nhiều người bán hàng) và số lượng các đặt giá (có càng nhiều người đặt giá) Những món hàng không những không cần phải đưa đến sàn đấu giá mà còn giảm được chi phí, giảm được giá khởi điểm được chấp nhận của người bán

– Sức mạnh của tương tác xã hội: Tương tác xã hội mà liên quan đến quá trình đấu giá thì giống như việc đánh bạc Những người đấu giá chờ đợi trong

hi vọng là họ sẽ thắng (eBay gọi những người đặt giá thành công là những người chiến thắng) Cũng giống như sự ham mê cờ bạc, nhiều người tham gia đặt giá chủ yếu để "chơi trò chơi" chứ không muốn giành được món hàng Và điều này tạo ra một sự phân chia lớn các khách hàng tiềm năng của eBay – Số lượng người đấu giá lớn Bởi vì tiềm năng có giá thấp, hàng hóa và dịch vụ đa dạng, dễ dàng tham gia và lợi ích xã hội của quá trình đấu giá – Số lượng người bán hàng lớn Bởi vì có nhiều người tham gia đặt giá, có thể đạt được giá cao, giảm chi phí bán hàng, dễ buôn bán

– Mạng lưới kinh doanh Số lượng lớn các người tham gia đấu giá sẽ khuyến khích nhiều người bán, ngược lại số lượng lớn các người bán sẽ làm tăng số lượng người đấu giá Càng có nhiều hoạt động thì hệ thống càng lớn mạnh, và mô hình kinh doanh càng trở nên có giá trị cho những người tham gia

– Đấu giá là một hình thức rõ rẹt nhất của sự chên lệch giá Vì vậy, họ cố gắng chuyển một phần thặng dư của khách hàng thành thặng dự hàng hóa Đấu giá trên mạng là một hình mẫu hiệu quả của sự chênh lệch giá

Mỗi doanh nghiệp, tổ chức đều có hàng hóa, tài sản dư dôi, ứ đọng, chậm luôn chuyển - có thể là hàng tồn kho, máy móc thiết bị

đã khấu hao hết, hoặc đơn giản là hàng hóa khách hàng trả lại, hoặc tài sản không sử dụng đến Mặc dù hầu hết nhà sản xuất, nhà bán lẻ, các doanh nghiệp và tổ chức đã làm tốt khâu cung ứng, phân phối, nhưng hàng hóa

dư thừa, tồn kho lại chính là mối quan ngại rất lớn cho các doanh nghiệp, do vốn tồn đọng trong hàng hóa lớn; chi phí lưu giữ, bảo quản hàng hóa cao; trị giá bản thân hàng hóa, tài sản cũng giảm đi theo thời gian, chưa kể những mất mát vô hình khác.Công ty AHT cung cấp giải pháp thương mại cho vấn đề này Chúng tôi tạo sàn giao dịch đấu giá trực tuyến, kết hợp với các dịch vụ giá trị gia tăng thích hợp để nhanh chóng đưa tài sản, hàng hóa thặng dư trở lại thị trường, từ đó tạo nguồn thu tài chính nhanh và hiệu quả cho khách hàng

Giải pháp của chúng tôi là một giải pháp toàn diện, tích hợp các khâu bán hàng, marketing, thanh toán, giao nhận thành một quy trình thống nhất Thông qua chúng tôi, nhà cung cấp hàng hóa có thêm một phương pháp bán buôn hiệu quả những hàng hóa dư dôi, ứ đọng, chậm luân chuyển, giúp doanh nghiệp chủ động quay vòng vốn trong hoạt động kinh doanh của mình

Hình 1.5.1: Đấu giá điện tử

Thông qua dịch vụ tiêu chuẩn và chuyên nghiệp của chúng tôi, khách hàng có thể nhận được những lợi ích sau đây:

– Tiếp cận được một địa điểm giao dịch lớn, nơi cung cấp nguồn hàng hóa dồi dào, đa dạng về chủng loại

– Các dịch vụ giá trị gia tăng tích hợp, giảm tối đa chi phí và thời gian của khách hàng Vòng luân chuyển của hàng hóa chỉ tính bằng vài ngày

– Một địa điểm giao dịch tin cậy, gìn giữ giá trị thương hiệu của khách hàng, giảm thiểu xung đột giữa các kênh phân phối Sử dụng mô hình chi phí dịch vụ trên giá bán Chỉ thu phí dịch vụ theo phần trăm của giá bán thành công cuối cùng

– Giao dịch diễn ra theo thời gian thực, và minh bạch

Hơn thế nữa, sàn đấu giá trực tuyến có thể tạo cơ hội tăng gấp đôi, gấp ba khoản thu hàng bán cho những nhà cung cấp hàng lớn, so với các phương pháp bán hàng truyền thống

Sàn giao dịch trực tuyến của chúng tôi được tổ chức ra để thỏa mãn đúng các yêu cầu và mục đích của những thành viên tham gia

1.5.1 Một số vấn đề trong đấu giá điện tử

Bảo mật: Khi tham gia vào đấu giá trực tuyến nghĩa là hệ thống được kết nối

với mạng toàn cầu Do đó, hệ thống có thể bị tấn công bất cứ khi nào nếu không có một cơ chế bảo mật chặt chẽ Ngoài ra, thông tin được truyền trên Internet đi qua nhiều chặng nên khó kiểm soát và dễ bị tấn công từ bên ngoài Vì vậy, thông tin truyền đi cần phải được mã hóa bởi bên gửi và bên nhận phải có cách giải mã để nhận thông tin

Chứng thực người dùng: Một khách ghé thăm site muốn tham gia đấu giá thì

phải đăng ký làm thành viên mới có thể đấu giá được, chính vì vậy việc chứng thực người dùng là vô cùng quan trọng để đảm bảo tính chắc chắn cho cả người đấu giá

và người có sản phẩm đấu giá.Hiện nay các site đấu giá lớn của Việt Nam đang sử dụng cách chứng thực qua số điện thoại di động Có thể trong tương lai việc chứng thực có thể thực hiện bằng việc kiểm tra mã tài khoản ATM

Xử lý tự động: Trong việc kinh doanh thương mại điện tử, thời gian vô cùng

quan trọng Do đó, những công việc được lặp lại hàng ngày cần được xử lý tự động Nhờ đó, công viêc được thực hiện nhanh, giảm được số lượng lớn nhân viên, giảm được chi phí Trong vấn đề xử lý tự động, ta cần phải phân chia công việc thành các giai đoạn xử lý sao cho phù hợp Các giai đoạn cần phải độc lập, tuần tự và dễ dàng trao đổi dữ liệu giữa các giai đoạn

Thanh toán điện tử: Trong thương mại điện tử nói chung và đấu giá điện tử

nói riêng, vấn đề thanh toán là tối quan trọng Do đó, cần phải có phương thức thanh toán phù hợp, hiệu quả, khách hàng tin cậy và hài lòng vào phương thức thanh toán Đồng thời cần phải bảo mật tối đa các thông tin thanh toán của khách hàng Hình thức thanh toán cũng tuỳ thuộc vào đối tượng thanh toán: hình thức thanh toán giữa

cá nhân mua hàng trên các site siêu thị điện tử sẽ khác hình thức thanh toán giữa các công ty với nhau Chúng ta sẽ nói kỹ hơn về vấn đề thanh toán trong đấu giá điện tử

ở phần dưới

1.5.2 Các ưu điểm của mô hình đấu giá điện tử

Không ràng buộc thời gian: Việc đặt giá có thể thực hiện bất kì lúc nào Các

sản phẩm được liệt kê trong một một vài ngày (thường là từ 1 đến 10 ngày, tùy theo

ý thích của người bán) để người mua có thời gian tìm kiếm, quyết định và đặt giá Giá trị của món hàng sẽ được nâng lên theo số lượng người tham gia đấu giá

Không ràng buộc địa lý: Những người bán hàng và những người đấu giá có

thể tham gia đấu giá từ bất kì nơi nào có truy cập Internet Điều này làm các cuộc đấu giá thêm gần gũi và giảm chi phí tham dự một cuộc đấu giá Điều này đồng thời cũng làm tăng số lượng các sản phẩm (có càng nhiều người bán hàng) và số lượng các đặt giá (có càng nhiều người đặt giá) Những món hàng không những không cần phải đưa đến sàn đấu giá mà còn giảm được chi phí, giảm được giá khởi điểm được chấp nhận của người bán

Sức mạnh của tương tác xã hội: Tương tác xã hội mà liên quan đến quá trình

đấu giá thì giống như việc đánh bạc Những người đấu giá chờ đợi trong hi vọng là

họ sẽ thắng (eBay gọi những người đặt giá thành công là những người chiến thắng) Cũng giống như sự ham mê cờ bạc, nhiều người tham gia đặt giá chủ yếu để "chơi trò chơi" chứ không muốn giành được món hàng Và điều này tạo ra một sự phân chia lớn các khách hàng tiềm năng của eBay

Số lượng người đấu giá lớn: Bởi vì tiềm năng có giá thấp, hàng hóa và dịch

vụ đa dạng, dễ dàng tham gia và lợi ích xã hội của quá trình đấu giá Số lượng người bán hàng lớn Bởi vì có nhiều người tham gia đặt giá, có thể đạt được giá cao, giảm chi phí bán hàng, dễ buôn bán

Mạng lưới kinh doanh: Số lượng lớn các người tham gia đấu giá sẽ khuyến

khích nhiều người bán, ngược lại số lượng lớn các người bán sẽ làm tăng số lượng người đấu giá Càng có nhiều hoạt động thì hệ thống càng lớn mạnh, và mô hình kinh doanh càng trở nên có giá trị cho những người tham gia

Đấu giá là một hình thức rõ rệt nhất của sự chênh lệch giá: Vì vậy, họ cố

gắng chuyển một phần thặng dư của khách hàng thành thặng dự hàng hóa Đấu giá

trên mạng là một hình mẫu hiệu quả của sự chênh lệch giá

1.5.3 Các thành phần tham gia đấu giá điện tử

Các nhân tố như người chủ trì cuộc đấu giá (auctioneer) có chức năng tạo điều kiện cho những nhà cung cấp hàng (supplier hay seller) gặp gỡ với khách hàng (buyer hay bidder) bên trong một quy trình đấu giá tổng thể và hơn thế nữa là các mặt hàng đưa ra đấu giá (trade objects) hay các luật (rule Base) thì cần thiết áp dụng trong suốt quá trình giao dịch, điều này thì tương tự như trong mô hình chung của đấu giá truyền thống Tuy nhiên điểm khác là toàn bộ quy trình đấu giá được thực hiện với công nghệ thông tin trên môi trường web

Sự ảnh hưởng của web lên quy trình đấu giá điện tử là đáng kể , nó tạo ra tính đặc thù của hình thức thương mại này Theo Klein, đấu giá điện tử sẽ hưởng những lợi ích sau:

Cơ sở hạ tầng chung với hàng triệu người sử dụng tiềm năng, triển vọng tăng trưởng là rất cao với các cuộc đấu giá bởi trong điều kiện số lượng người mua và các nhà cung cấp cũng như số lượng mặt hàng, loại mặt hàng tiềm năng là rất lớn Giao thức siêu văn bản được chuẩn hóa cho phép hiển thị trực quan hàng hóa làm tăng tính khả thi về mặt kinh tế của đấu giá điện tử

Sự phát triển của các chức năng tìm kiếm giúp người cung cấp và khách hàng

dễ dàng tìm đến với nhau

Các chuẩn bảo mật trong vấn đề thanh toán (ví dụ như SSL và SET), sẽ khuyến khích các nhà cung cấp và các khách hàng thực sự sử dụng web làm môi trường giao dịch thương mại

1.5.4 Quy trình hoạt động chung

Để đưa hàng lên bán tại một trang web đấu giá, người chủ hàng hóa phải là chủ trang web hoặc phải trả một khoản phí nhất định cho một đối tác thứ ba cung cấp dịch vụ này Những mặt hàng được lựa chọn đem đấu giá thường được đi kèm với các thông tin liên quan và tuân thủ những nguyên tắc nhất định để có thể bán đấu giá được như số lượng, tính độc đáo, tính lịch sử, văn hóa hoặc

tính cá nhân của sản phẩm Để mua được hàng tại các trang web đấu giá, trước hết người mua sẽ lựa chọn các mặt hàng mình muốn theo danh mục các mặt hàng đã được trình bày rõ ràng tại các trang web Sau khi lựa chọn mặt hàng muốn mua, người mua sẽ phải tham gia đấu giá với những người mua khác bằng cách cung cấp một số thông tin như đặt giá cho mặt hàng muốn mua và số lượng muốn mua đối với mặt hàng đó Trang web sẽ tự động làm việc và khi thời hạn đấu giá kết thúc, hệ thống sẽ thông báo kết quả đấu giá đến cho những

người có liên quan

1.5.5 Các luật trong đấu giá điện tử

Trong thương mại điện tử, cũng tùy vào từng sàn giao dịch mà có các ràng buộc khác nhau, các nguyên tắc phải tuân thủ khác nhau, và mọi họat động trong lĩnh vực này đều phải tuân theo pháp luật về thương mại điện tử Tuy nhiên có một

số quy định mà hầu như tất cả các sàn giao dịch đấu giá điện tử đều tuân thủ như sau:

– Thời hạn kết thúc đấu giá với mặt hàng: Để tránh tình trạng có quá nhiều mặt hàng tồn đọng trên trang web, khi một mặt hàng được đưa lên bán đấu giá, chủ hàng phải xác định thời hạn chấm dứt đấu giá Thời hạn hàng càng lưu trên trang web lâu, mức phí chủ hàng phải trả cho chủ web càng lớn Ví dụ, nếu mặt hàng

đó chỉ được đưa lên trang đầu tháng 12/2005, chủ hàng sẽ có thông báo rằng hàng

đó chỉ được đấu giá đến ngày 30/1/2006, nếu muốn để mặt hàng được đấu giá đến tháng 2/2006, chủ hàng phải trả thêm một khoản phí nữa cho chủ website

Một phát sinh là nếu đến thời hạn chót, mặt hàng lại đang được đấu giá sôi nổi thì khi nào sẽ được chọn là thời điểm dừng cuộc đấu giá? Về vấn đề này, mỗi website có một chính sách riêng Thông thường, các website tuân theo luật sau: nếu

10 phút trước thời hạn quy định, mặt hàng đó sẽ được coi là đấu giá xong với giá cuối cùng nếu sau đó 10 phút không còn đơn đấu giá nào nữa Giai đoạn đi đến mức giá cuối cùng của đấu giá được gọi là “going, going, gone”; tạm dịch theo cách đấu

giá truyền thống là “tiếp theo, một, hai, ba, đã xong” Đó là khi chiếc búa đấu giá được gõ và kết thúc việc bán một món hàng

– Thắng lợi trong đấu giá: Không phải khi nào việc đấu giá cũng cho kết quả rõ ràng người thắng, người thua Vì thế, việc xác định người nào thắng trong đấu giá cũng được các sàn đấu giá xây dựng thành luật một cách kỹ lưỡng Nói vắn tắt, quy định về người thắng trong đấu giá là “giá cả trước, số lượng sau và thời gian sau cùng” Cũng giống như trong đấu giá truyền thống, mỗi mặt hàng khi được đấu giá trên mạng sẽ được đặt mức giá tối thiểu (reserve price) Đơn đấu giá nào

có mức giá cao nhất và vượt mức tối thiểu sẽ là đơn chiến thắng Trong trường hợp hai hay nhiều đơn đấu giá có cùng mức giá, đơn nào mua số lượng hàng lớn hơn sẽ là đơn chiến thắng Nếu các đơn cùng đặt mức giá và số lượng như nhau, đơn đặt hàng sớm hơn sẽ là đơn chiến thắng Thứ tự bán hàng cho các đơn chiến thắng sẽ là người thắng lợi được quyền mua hàng theo đơn Sau khi quá trình đấu giá kết thúc, hàng sẽ được bán cho người thắng lợi trong đấu giá Với khả năng sau đơn mua hàng của người thắng đầu tiên, chủ hàng vẫn còn hàng; hàng sẽ được bán cho người chiến thắng trong số những người còn lại (cũng được xác định theo luật trên) và tiếp tục như vậy, hàng sẽ được bán cho đến hết hoặc đến đơn đấu giá cuối cùng vượt mức giá tối thiểu Như vậy, người chiến thắng cuối cùng có thể không mua đủ số lượng hàng như mong muốn

Trong trường hợp không có đơn đấu giá nào vượt mức tối thiểu, cuộc đấu giá vẫn được coi là thàng công mà không có người mua hàng

1.5.6 Thanh toán

Rất nhiều trong số những người tham gia đưa hàng lên các website đấu giá thuộc loại "không chuyên nghiệp" Từ "không chuyên nghiệp" nhằm để chỉ những đối tượng có thể vẫn đi làm tại các công ty, cơ quan như bình thường; họ chỉ dành khoảng thời gian rỗi rãi ít ỏi của mình để khám phá khả nǎng kinh doanh của mình

mà không phải tốn kém quá nhiều: Đưa các mặt hàng mình lựa chọn từ một cơ sở

sản xuất nào đó lên mạng để bán đấu giá Như vậy, việc thanh toán giữa người mua với người bán là một vấn đề cần được giải quyết

Lẽ dĩ nhiên, nền thương mại điện tử phát triển phải đáp ứng được các yêu cầu tối thiểu là thanh toán bằng thẻ, trực tiếp qua mạng Tuy nhiên, không phải khách hàng sẽ tin vào bất kỳ một website thương mại nào và sẵn sàng khai chính xác chi tiết các thông số cá nhân của mình Do vậy, một số công ty trung gian ra đời với vai trò là cầu nối giữa người bán với người mua Những công ty này đủ lớn và có uy tín

để khách hàng sẵn sàng khai báo các thông tin cá nhân và thẻ thanh toán của mình

Do vậy, việc thanh toán giữa người mua với người bán qua mạng sẽ được thực hiện gián tiếp bằng đường "người mua" - "công ty trung gian" - người bán Các công ty trung gian này lấy khoản hoa hồng trong thanh toán giữa người bán với người mua

là nguồn tài chính để tồn tại và phát triển Đổi lại, các website nhỏ lại nhờ cậy vào

uy tín của các công ty tài chính lớn để tǎng cường sự tin cậy cuả khách hàng đối với website Ngoại trừ một số website lớn có hệ thống thanh toán của riêng mình như Yahoo!; eBay , các website khác đều thông qua các cổng thanh toán khác như PayPal

Các hệ thống thanh toán điện tử trao quyền hợp pháp cho khách hàng theo một

số cách mà tiền mặt và séc không thể làm được Các hệ thống thanh toán cũng cung cấp khả năng điều khiển thanh toán cho hàng hóa và dịch vụ qua thời gian bằng cách cho phép người mua trả tiền ngay, trả tiền sau hay trả tiền trước Thẻ tín dụng cung cấp khả năng thanh toán bằng tiền mặt qua tính sẵn sàng cho phép hoãn tiền việc trả tiền hàng hóa và dịch vụ (tín dụng) đã được phê chuẩn trước Có nhiều tiêu chí để phân biệt phương thức thanh toán điện tử, một trong các tiêu chí đó là sự chênh lệch khác biệt giữa thời điểm bên trả tiền trao chứng từ ủy nhiệm cho bên được trả và thời điểm trả tiền thực sự xuất tiền khỏi tài khoản của người mua Với tiêu chí này thì phương thức thanh toán điện tử có thể phân loại thành hai mô hình chính như sau: mô hình trả sau và mô hình trả trước Trong mô hình trả sau, thời điểm bên trả tiền trao chứng từ ủy thác cho bên được trả xảy ra trước thời điểm trả tiền thực sự (xuất tiền khỏi tài khoản của người mua để trả cho người bán) Còn

trong mô hình trả trước thì hai thời điểm này lại diễn ra theo thứ tự ngược lại, tức là người mua phải trả tiền thực sự trước khi chứng từ ủy nhiệm được sử dụng vào trong các giao dịch mua bán

 Mô hình trả sau:

Với mô hình trả sau, thời điểm tiền mặt được rút ra khỏi tài khoản bên mua để chuyển sang bên bán xảy ra ngay (pay-now) hoặc sau (pay-later) giao dịch mua bán Hoạt động của hệ thống trên dựa trên nguyên tắc tín dụng (credit crendental) nào đó

có tác dụng giống như séc (cheque) Bên bán có hai cách lựa chọn: hoặc là chấp nhận giá trị thay thế của tín dụng đó và chỉ liên lạc chuyển khoản với ngân hàng của mình sau này (pay-later) hoặc liên lạc với ngân hàng của mình khi quá trình mua bán đang diễn ra việc chuyển khoản xảy ra ngay trong quá trình giao dịch Với pha chuyển khoản (chearing process), người được thanh toán sẽ yêu cầu chuyển khoản với ngân hàng đại diện của mình (Acquirer) để thực hiện liên lạc với ngân hàng đại diện của người thanh toán, thực hiện kiểm tra/chấp nhận chứng từ tín dụng, khi đó việc chuyển tiền thực sự sẽ diễn ra giữa tài khoản của người thanh toán và người được thanh toán Kết thúc quá trình này, ngân hàng đại diện của bên thanh toán sẽ gửi một thông báo lưu ý sự chuyển khoản đó cho khách hàng của mình (notification) Mô hình thanh toán này tương tự như phương thức thanh toán bằng

séc nên thường được gọi là mô hình mô phỏng séc (cheque-like model)

Hình 1.5.6.1 Mô hình phỏng séc (Cheque-like Payment System)

Tất nhiên pha chuyển tiền thực sự này nếu được làm ngay trong giao dịch thì

an toàn nhất Nhưng như vậy thì tốc độ xử lý giao dịch sẽ chậm, chi phí truyền tin

và xử lý dữ liệu trực tuyến trên các máy chủ ở các nhà băng sẽ cao Vì vậy, mô hình pay-later cần được ưu tiên sử dụng khi số tiền thanh toán là không lớn

 Mô hình trả trước:

Trong mô hình trả trước, khách hàng sẽ liên hệ với ngân hàng (hay một công ty môi giới – broker) để có được một loại chứng từ do ngân hàng phát hành (chứng từ hay đồng tiền số này mang dấu ấn của ngân hàng), được đảm bảo bởi ngân hàng và

do đó có thể dùng ở bất cứ nơi nào đã có xác lập hệ thống thanh toán với ngân hàng này Để đổi lấy chứng từ của ngân hàng, tài khoản của khách hàng sẽ bị triết khấu đi tương ứng với giá trị của chứng từ đó Như vậy, khách hàng đã thực sự trả tiền trước khi có thể sử dụng chứng từ này để mua hàng và thanh toán Chứng từ ở đây không phải do khách hàng tạo ra, không phải dành cho một cuộc mua bán cụ thể mà do ngân hàng phát hành và có thể sử dụng vào mọi mục đích thanh toán Vì nó có thể

sử dụng giống như tiền mặt và do đó mô hình còn được gọi là mô hình mô phỏng tiền mặt (cash-like model)

Hình 1.5.6.2: Mô hình phỏng tiền mặt (Cash-like Payment System)

Khi khác hàng mua hàng tại một cửa hàng nào đó và thanh toán bằng chứng từ này, cửa hàng sẽ tiến hành kiểm tra tính hợp lệ của chúng dựa trên những thông tin đặc biệt do ngân hàng tạo ra trên đó Sau đó, cửa hàng có thể chọn một trong hai cách: thứ nhất là liên hệ với ngân hàng để chuyển vào tài khoản của mình ngay trước khi chấp nhận giao hàng (deposit-now), thứ hai là chấp nhận và liên hệ chuyển tiền sau vào thời gian thích hợp (deposit-later) Một trường hợp riêng phổ biến của

mô hình mô phỏng tiền mặt là mô hình tiền điện tử (electronic cash)

1.6 Các hình thức đấu giá trực tuyến có thể áp dụng vào Việt Nam

Dựa vào các hình thức đấu giá trực tuyến đang phổ biến hiện nay trên thế giới

và thực trạng kinh tế xã hội của Việt Nam, cũng như tâm lý mua bán hàng hóa của người Việt, Công ty đã chọn ra các hình thức đấu giá tối ưu nhất cho người Việt nam, cùng với sự an hiểu về thị trường việt nam AHTsolutions

Các hình thức đấu giá sau đây đã được chọn:

- Đấu giá cao nhất

- Đấu giá kiểu Hà Lan

- Đấu giá kiểu Anh

Ngoài ra hệ thống đấu giá điện tử mà công ty AHT đang xây dựng còn hỗ trợ bán hàng với giá cố định, quảng bá sản phẩm

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG

2.1 Khảo sát yêu cầu để triển khai hệ thống đấu giá điện tử trực tuyến ở Việt Nam

Hội đồng quản trị, các nhà đầu tư và ban lãnh đạo công ty AHT thấu hiểu rằng: CNTT - một ngành công nghiệp trẻ nhất - và Internet - công cụ liên kết xã hội lớn nhất trong lịch sử - đang ngày càng len sâu và đóng vai trò quan trọng hơn trong từng ngóc ngách của đời sống xã hội; đã và sẽ đem lại những lợi ích to lớn cho con người hơn bất kỳ nền công nghiệp truyền thống nào khác

Công ty nhìn nhận rằng: hiện tuy chỉ là giai đoạn phát triển đầu tiên nhưng các dịch vụ trực tuyến Internet đã cho thấy rõ sức mạnh xã hội cũng như nguồn lợi khổng lồ mà nó có thể mang lại cho các nhà đầu tư Vì vậy, trở thành một nhà cung cấp dịch vụ GTGT trên nền Internet hàng đầu ở Việt Nam là chiến lược phát triển của công ty AHT

Phát triển các sản phẩm phần mềm với chất lượng hoàn hảo theo định hướng ứng dụng Web 2.0 cho phép hoạt động như một dịch vụ trực tuyến, đồng thời duy trì một bộ máy nhân lực tư vấn - sản xuất - kinh doanh giỏi theo một cơ cấu tổ chức đặc biệt cho phép không ngừng mở rộng quy mô nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường lớn trên toàn quốc là con đường để công ty AHT thực hiện thành công chiến lược đó

Với tham vọng trở thành Doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực Thương Mại Điện Tử và Thanh Toán Trực Tuyến theo hình thức B2C và C2C trong nội địa Việt Nam và kết nối Việt Nam với thế giới bằng Thương Mại Điện Tử, góp phần gia tăng giá trị cho người Mua, người Bán và nhà sản xuất, đóng góp giá trị đáng kể vào phát triển nền kinh tế và đưa Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế

2.1.1 Yêu cầu về phần cứng và cơ sở vật chất

Công ty AHT được thành lập vào tháng 7 năm 2007, cho đến hiện nay công ty luôn không ngừng phát triển mạnh mẽ, công ty có quan hệ đối tác với rất nhiều khách hàng trên thế giới Với sự phát triển không ngừng đó cộng với sự phát triển của thương mại điện tử ở Việt Nam, công ty đã và đang đưa vào sử dụng nhiều dịch

vụ trực tuyến khác nhau trong đó có đấu giá trực tuyến

Hiện nay công ty đã và đang trang bị thêm nhiều máy chủ lớn phục vụ cho nhu cầu phát triển hệ thống, bên cạnh đó công ty cũng đã mở rộng

2.1.2 Yêu cầu về phần mềm, nhân lực

Hiện nay, công ty AHT đã có một số lượng lớn cán bộ nhân viên có trình độ học vấn cao với độ tuổi trung bình là 25, có trình độ kĩ thuật cao, am hiểu các kĩ thuật hiện đại và niềm đam mê nghề nghiệp Công ty đảm bảo rằng hệ thống sẽ được đáp ứng tối đa về mặt công nghệ cũng như nhận lực phục vụ trực tiếp cho hệ thống này

2.1.3 Các yêu cầu cần thiết khác cần có để hệ thống hoạt động

Ngoài các yêu cầu chính hệ thống đấu giá điện tử cần phả có một hệ thống bảo mật tốt nhất, tạo niềm tin cho người bán và người mua

Công ty đã xét đến khả năng mua các nhà bảo mật của Mỹ để đảm bảo cho hệ thống không bị hacker xâm nhập, đảm bảo an toàn dữ liệu trên đường truyền

Ngoài ra công ty còn phải xây dựng một hệ thống các quy định chặt chẽ cho cả người bán và người mua, …

Cụ thể như sau:

a Giao dịch an toàn

An toàn khi mua bán trực tuyến là một trong những mối quan tâm hàng đầu của người dùng Vì vậy, chúng tôi cam kết không ngừng nổ lực xây dựng một môi trường giao dịch thật sự an toàn, tiện ích và bình đẳng đối với mọi thành viên

Hầu hết các giao dịch tại AHT auction đều thành công tốt đẹp Tuy nhiên, vẫn

có nhiều rủi ro tiềm ẩn và để đảm bảo quyền lợi của mình khi giao dịch tại AHT auction, bạn cần tuân thủ các hướng dẫn giao dịch an toàn dưới đây:

– Giao dịch qua NgânLượng.vn

NgânLượng.vn là cổng thanh toán mặc định được áp dụng đối với các giao dịch thông qua AHT auction Là người Mua, bạn được bảo vệ hoàn toàn với Chính sách “Bảo hiểm người mua” Đây là chương trình bồi hoàn lại toàn bộ số tiền (100%

số tiền) mà bạn đã thanh toán cho người Bán thỏa mãn các điều kiện sau:

Chọn chế độ thanh toán với phương thức “Thanh toán tạm giữ”

Người mua không nhận được sản phẩm hoặc sản phẩm không đúng như mô tả

có biên bản mở hàng và xác nhận của bưu điện hoặc đơn vị chuyển phát

Tài khoản NgânLượng.vn của người Mua phải đã được NgânLượng.vn chứng thực.Vui lòng tham khảo các quy định chi tiết của chương trìnhtại nganluong.vn

– Giao dịch trực tiếp

Giao dịch trực tiếp với người Bán là phương thức giao dịch nhanh chóng và tiện lợi nhưng ẩn chứa nhiều rủi ro về gian lận, lừa đảo xuất phát từ cả người mua lẫn người bán Trong trường hợp bạn gặp phải sự cố hay thiệt hại khi giao dịch với đối tác, hãy nhanh chóng liên lạc với đội ngũ hỗ trợ của chúng tôi để nhận được sự trợ giúp cần thiết

Để có thể giảm thiểu các sự cố tiềm ẩn khi giao dịch trực tiếp, chúng tôi khuyến cáo:

+ Đối với người mua

Đảm bảo bạn đã tìm hiểu kỹ thông tin người bán Hãy xem xét điểm uy tín, tham khảo các đánh giá mà những người mua trước đó đã đánh giá người bán này

Ngoài ra, những danh hiệu người bán này đã đạt trước đó (như người bán Danh tín, người bán tiêu biểu của tháng ) cũng thể hiện mức độ uy tín của người bán

Trước khi đặt lệnh mua hoặc đấu giá, bạn cần cẩn trọng và tham thảo kỹ các điều khoản bán hàng, tình trạng sản phẩm, điều khoản thanh toán và vận chuyển do người bán đưa ra Nếu cần thiết hãy đặt câu hỏi hoặc liên lạc trực tiếp với người bán

để có thông tin đầy đủ và tin cậy hơn

Hãy cẩn trọng nếu bạn nhận được yêu cầu từ người bán yêu cầu bạn chuyển tiền trước trước khi người bán chuyển hàng, đặc biệt khi bạn và người bán này ở 2 địa phương cách xa nhau

Không nên giao dịch với những người bán chưa có hoặc có phần trăm điểm uy tín thấp ngoại trừ đó là Người bán đã được chứng nhận Đảm bảo từ ChợĐiệnTử hoặc bạn đã giao dịch nhiều lần với người bán này trước đó

Chỉ nên giao dịch trực tiếp khi bạn và người bán có thể gặp nhau trực tiếp, xem

kỹ món hàng giao dịch trước khi thanh toán tiền mua hàng

+ Đối với người bán

Hiểu rõ người mua: điểm uy tín, tiểu sử giao dịch, các hoạt động cộng đồng tham gia đã và đang tham gia tại AHT auction Các thông tin này sẽ giúp bạn xác định được mức độ tin cậy khi giao dịch với thành viên này

Sử dụng hình thức Chuyển phát nhanh có khai giá (sản phẩm được đơn vị chuyển phát nhanh xác nhận) nhằm tránh trường hợp người mua đã nhận hàng nhưng phủ nhận sản phẩm đó không đúng sản phẩm mà bạn đã chuyển đi

Hãy mô tả chi tiết và chính xác các đặc tính, hiện trạng thực tế của sản phẩm cùng những điều khoản về thanh toán, vận chuyển, hoàn trả hàng kèm theo Đây là nền tảng giúp bạn giảm thiểu mọi sự cố tiềm tàng khi giao dịch với người mua đồng thời cũng là cơ sở quan trọng giúp bạn khắc phục sự cố khi bị người mua gian lận.Ngoài ra công ty đang xây dựng nhiều định chế tài chính cụ thể khác, nhằm mang lại niềm tin cho khách hàng

2.2 Xác định yêu cầu bài toán

Với mô hình đấu giá trực tuyến, website gồm các phần chính sau

- Thông tin hàng hóa: là cơ sở dữ liệu phân loại nhiều nhóm sản phẩm Thông tin về từng sản phẩm gồm: hình, giá, giới thiệu ngắn, nhóm sản phẩm, giá sàn, thời gian kết thúc đấu giá, giá hiện tại, điều khoản khác liên quan đến việc bán món hàng

- Thông tin giới thiệu, hướng dẫn, gồm những thông tin như: giới thiệu chủ sở hữu website, chính sách mua-bán, quy định tham gia đấu giá, quy định giao hàng, trả lại hàng, hướng dẫn cách tìm kiếm hàng hóa v.v

- Công cụ rao bán, công cụ chọn mua, công cụ hỗ trợ thanh toán, công cụ tìm kiếm hàng hóa

- Thành viên: để lưu thông tin thành viên tham gia mua, bán, đấu giá, phục vụ các mục tiêu: Xác nhận tư cách tham gia, Lưu thông tin lịch sử tham gia mua, bán, đấu giá, Phục vụ việc quản lý mối quan hệ khách hàng giữa thành viên và website

Ngoài ra ta cũng cần chú ý đến các thành phần không thể thiếu để tạo nên trang Web đấu giá trực tuyến :

1 Các mối quan hệ

2 Dịch vụ

3 Nguồn hàng

4 Tài chính

có thể xảy ra

Sự tác động Khắc phục

1% Cao Có hệ thống dự phòng

3 Hỏng, vỡ sản phẩm đấu giá

Ko thể đấu giá cho sản phẩm đó được

5% Cao

Cẩn thận khi vận chuyển các sản phẩm, đặc biệt các mặt hàng dễ vỡ

1% Rất cao

Sử dụng các công nghệ bảo mật như HTTPs, SSL, Encrypt, các chương trình firewall …

2.2.1 Xác định danh sách tác nhân và các ca sử dụng

Qua quá trình tìm hiểu và khảo sát, xem xét đến quan hệ và tác động của bài toán đấu giá trên mạng ta xác định được các tác nhân có tương tác với hệ thống

đó là:

Người bán : Tác nhân này tham gia vào hệ thống để cung cấp các sản phẩm

của mình để đấu giá Người bán phải thực hiện việc đăng ký thêm tài khoản mới

để trở thành thành viên của hệ thống, và cung cấp những thông tin về sản phẩm đưa ra đấu giá cũng như trả lời phản hồi đối với người quản trị cũng như của khách hàng

Người mua : Tác nhân này tham gia vào hệ thống để duyệt các sản phẩm và

mua sản phẩm Người mua cũng phải thực hiện việc đăng ký tài khoản để trở thành thành viên của hệ thống, sau đó duyệt các sản phẩm và tham gia đấu giá cho sản phẩm mình cần mua Thực hiện việc thanh toán cũng như gửi những thông tin phản hồi đối với người quản trị và người bán

Quản trị đấu giá: Tác nhân này tham gia vào hệ thống để thực hiện cho sản

phẩm đó đấu giá hay không đấu giá, quản lý việc thanh toán sau khi đấu giá

Quản trị khách hàng: Tác nhân này tham gia vào hệ thống để quản lý các

thông tin của người bán và cả người mua Đồng thời cũng kiểm tra trạng thái, thông tin truy nhập hệ thống của khách hàng

Quản trị chung (Admin): Tác nhân này tham gia vào hệ thống để quản lý

các thông tin, tin tức cho trang web đồng thời trả lời các thông tin phản hồi từ người bán và người mua Đồng thời quản lý hồ sơ của những người sử dụng tham gia vào hệ thống, và theo dõi hệ thống làm việc hàng ngày

Danh sách tác nhân và ca sử dụng của mỗi tác nhân

QlyThongTinSP: Quản lý thông tin sản phẩm

GuiThongTinPhanHoi: Gửi thông tin

phản hồi TimKiem: Tìm kiếm

Nguoi_mua

(Người mua )

DangKy: Đăng ký tài khoản DangNhap : Đăng nhập hệ thống DuyetCacSP: Duyệt các sản phẩm DauGia: Đấu giá

ThanhToan: Thanh toán QlyThongTinCaNhan: Quản lý thông tin cá nhân

GuiThongTinPhanHoi: Gửi thông tin phản hồi

TimKiem: Tìm kiếm

QuanTri_DauGia

(Quản trị đấu giá)

ThucHienDauGia: Thực hiện đấu giá QlyThanhToan: Quản lý thanh toán QlyThongTinCaNhan: Quản lý thông tin cá nhân

XlyTraLoiCacPhanHoi: Xử lý trả lời các phản hồi

QlyThongTinNguoiQuanTri: Quản lý thông tin người quản trị

QlySanPham: Quản lý sản phẩm

QlyThanhVien: Quản lý thành viên QlyDauGia: Quản lý đấu giá

2.2.2 Các mô hình UC

– Tác nhân Nguoi_ban

Hình 2.2.2.1: tác nhân người bán