Quản trị rủi ro hoat động tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng

TÓM TẮT Nghiên cứu đề tài với mục đích phân tích, đánh giá tình hình quản trị rủi ro hoạt động tại VPBank , từ đó đưa ra các giải pháp tích cực nhằm tăng cường hiệu quả quản trị rủi ro h

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TS LÊ TRUNG THÀNH PGS.TS TRỊNH THỊ HOA MAI

Hà Nội - Năm 2014

Hà Nội, tháng 05 năm 2015

Học viên

Nguyễn Minh Ngọc

Do khuôn khổ thời gian nghiên cứu có hạn cũng như do trình độ người viết còn hạn chế, luận văn không tránh khỏi những khiếm khuyết Em rất mong các thầy, cô giáo thông cảm và góp ý chân thành để luận văn được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

TÓM TẮT

Nghiên cứu đề tài với mục đích phân tích, đánh giá tình hình quản trị rủi ro hoạt động tại VPBank , từ đó đưa ra các giải pháp tích cực nhằm tăng cường hiệu quả quản trị rủi ro hoạt động tại VPBank

Luận văn đã sử dụng phương pháp định lượng thông qua thu thập số liệu từ bảng điều tra phỏng vấn 200 ứng viên là trưởng các bộ phận, phòng ban nghiệp vụ, các chuyên viên, cán bộ phụ trách hoạt động quản trị rủi ro ở VPBank phân tích để đánh giá tác động của các yếu tố đến kết quả quản trị rủi ro hoạt động của VPBank, từ đó đánh giá được kết quả quản trị rủi ro hoạt động của VPBank Luận văn còn là cơ sở tham khảo để các nhà quản trị rủi ro hoạt động của VPBank đề ra các chính sách quản trị rủi ro hoạt động của NH

Kết quả phân tích định tính cho thấy rủi ro hoạt động ở VPBank xảy ra nhiều nhất do nhóm nguyên nhân con người gây nên đặc biệt là do sự cẩu thả, không tuẩn thủ quy định trong quy trình nghiệp vụ của ngân hàng VPBank đã xây dựng được cấu trúc quản trị rủi ro toàn diện với việc phân công cụ thể vai trò trách nhiệm của từng bộ phận trong cấu trúc quản trị đó Bên cạnh đó, Ngân hàng đã triển khai nhiều sáng kiến ngăn chặn và giảm thiểu các hành vi gian lận bên trong và bên ngoài Tuy nhiên, sự phối hợp giữa các đơn vị kinh doanh và ban quản trị RRHĐ còn thiếu hiệu quả

Kết quả phân tích định lượng cho thấy: kết quả quản trị rủi ro hoạt động của VPBank bị tác động bởi các nhân tố : quy định, quy trình nghiệp vụ; Chính sách nhân sự; ý thức nhân viên Những nhân tố này càng được kiểm soát tốt thì kết quả QTRRHĐ của VPBank càng cao Vì vậy quản trị rủi ro hoạt động của ngân hãng được xác định rõ ràng trong phương hướng phát triển của ngân hàng và với những giải pháp tổng thể tiến gần đến các quy chuẩn quốc tế, ngân hàng đã xây dựng được chiến lược quản trị rủi ro hoạt động trong dài hạn, các giải pháp quản trị rủi ro được xác định rõ ràng,chính

sách quản trị rủi ro hoạt động của VPBank đã tuyên bố rõ ràng từ HÐQT về khẩu vị rủi ro của ngân hàng, VPBank đã xây dựng được danh mục RRHĐ theo từng nguyên nhân, các tác động bên ngoài gây ra rủi ro hoạt động được VPBank kiểm soát khá tốt, kết quả quản trị rủi ro hoạt động của ngân hàng được các chuyên gia đánh giá ở mức khá cao Tuy nhiên, hoạt động quản trị rủi ro hoạt động của VPBank vẫn còn tồn tại những hạn chế như: nhiều rủi ro vẫn xảy ra trong những năm qua đặc biệt là rủi ro do còn người và công nghệ gây ra, một số RRHĐ khác lại mang tính định tính, rất khó theo dõi và phòng ngừa chính xác , chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận chuyên trách QLRRHÐ độc lập với các đơn vị kinh doanh và cuối cùng các giải pháp tài trợ rủi ro của VPBank vẫn còn hạn chế Nguyên nhân của những hạn chế đó

là do hệ thống văn bản,quy định và quy trình nội bộ được áp dụng trong tổ chức vẫn còn dài dòng, gây hiểu lầm Thiết kế hệ thống công nghệ thông tin chưa an toàn, việc sử dụng user, mật khẩu chưa đúng quy định Nhân viên ngân hàng còn thiếu kinh nghiệm, thiếu trình độ, thiếu ý thức và thiếu đạo đức Ngoài ra, nền kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, các chính sách phát triển kinh tế xã hội của chính phủ chưa phát huy nhiều tác dụng càng thúc đẩy những sự cố gian lận bên ngoài ngân hàng

Từ những kết quả đạt được trong chương IV cùng với định hướng chiến lược phát triển của VPBank trong giai đoạn tới, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản trị rủi ro hoạt động của VPBank bao gồm: Giải pháp về quy định, quy trình hoạt động, giải pháp về nguồn nhân lực, đa dạng hoá cách thức phục hồi tổn thất bằng cách mua bảo hiểm rủi ro hoạt động, giải pháp về công nghệ, củng cố và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về rủi ro và tổn thất Đồng thời tác giả cũng đề xuất một số kiến nghị với Chính Phủ, các Bộ, ngành có liên quan, Ngân hàng Nhà Nước, Hiệp Hội ngân

hàng nhằm hỗ trợ VPBank nói riêng và các NHTM nói chung trong việc tăng cường quản trị rủi ro hoạt động

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ix

DANH MỤC BẢNG x

DANH MỤC HÌNH VẼ xii

PHẦN GIỚI THIỆU 14

1.1 Về tính cấp thiết của đề tài 14

1.2 Mục đích và câu hỏi nghiên cứu 15

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 15

1.4 Phương pháp nghiên cứu 16

1.5 Kết cấu của luận văn 16

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO HOẠT ĐỘNG

TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Error! Bookmark not defined 1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined

1.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài Error! Bookmark not defined 1.1.2 Các nghiên cứu trong nước Error! Bookmark not defined

1.2 Cơ sở lý luận Error! Bookmark not defined

1.2.1 Quản trị rủi ro hoạt động trong ngân hàng thương mại Error!

Bookmark not defined

1.2.2 Quy trình quản trị rủi ro hoạt động trong NHTM Error! Bookmark not

defined

1.2.3 Mô hình ba lớp phòng vệ Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Quy trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2 Mô hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.3 Phương pháp thu thập số liệu Error! Bookmark not defined

2.3.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp Error! Bookmark not defined 2.3.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp Error! Bookmark not defined

2.4 Phân tích số liệu Error! Bookmark not defined

2.4.1 Phương pháp phân tích dữ liệu thứ cấp Error! Bookmark not defined

2.4.2 Phương pháp phân tích dữ liệu sơ cấp Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO HOẠT ĐỘNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG Error! Bookmark not defined

3.1 Khái quát chung về tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP

Việt Nam Thịnh Vượng Error! Bookmark not defined 3.2 Một số rủi ro hoạt động tại VPBank Error! Bookmark not defined

3.2.1 Rủi ro do con người Error! Bookmark not defined 3.2.2 Rủi ro hoạt động do tác động bên ngoài Error! Bookmark not defined 3.2.3 Rủi ro do công nghệ thông tin Error! Bookmark not defined 3.2.4 Thực hiện và quản lý quy trình Error! Bookmark not defined

3.3 Thực trạng quản trị rủi ro hoạt động ở VPBank Error! Bookmark not defined

3.3.1 Các chính sách quản trị rủi ro hoạt động đang thực hiện ở VPBank

Error! Bookmark not defined

3.3.2 Thực trạng quản trị rủi ro hoạt động tại VPBank Error! Bookmark not

CHƯƠNG 4 : MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO HOẠT ĐỘNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG Error! Bookmark not defined

4.1 Định hướng phát triển của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng trong

giai đoạn tới Error! Bookmark not defined 4.2 Một số giải pháp tăng cường quản trị rủi ro hoạt động tại VPBank Error! Bookmark not defined

4.2.1 Giải pháp về nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined

4.2.2 Giải pháp về quy định, quy trình hoạt động Error! Bookmark not

defined

4.2.3 Giải pháp về công nghệ Error! Bookmark not defined

4.2.4 Củng cố và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về rủi ro và tổn thất

Error! Bookmark not defined

4.2.5 Đa dạng hoá cách thức phục hồi tổn thất bằng cách mua bảo hiểm rủi ro

hoạt động Error! Bookmark not defined

4.3 Một số kiến nghị hỗ trợ tăng cường quản trị rủi ro hoạt động tại VPBank

Error! Bookmark not defined

4.3.1 Kiến nghị với Chính Phủ, các Bộ, ngành có liên quan Error! Bookmark

DANH MỤC BẢNG STT Bảng Nội dung Trang

1 Bảng 1.1 Danh mục sự kiện rủi ro hoạt động 13

2 Bảng 2.1 Bác biến quan sát trong bảng hỏi khảo sát 28

3 Bảng 3.1 Lỗi sai sót trong nghiệp vụ huy động vốn 45

4 Bảng 3.2 Lỗi sai sót trong nghiệp vụ chuyển tiền 47

5 Bảng 3.3 Sai sót trong nghiệp vụ kho quỹ 48

6 Bảng 3.4 Sai sót trong nghiệp vụ kế toán 49

7 Bảng 3.5 Sai sót trong nghiệp vụ tín dụng 50

8 Bảng 3.6 Sai sót trong nghiệp vụ thanh toán quốc tế 51

9 Bảng 3.7

Mô tả thống kê các biến quan sát của yếu tố :

14 Bảng 3.12 Thống kê đặc điểm mẫu nghiên cứu 72

15 Bảng 3.13 Kiểm định độ tin cậy của thang đo 73

16 Bảng 3.14 Kết quả kiểm định KMO và Bartlett’s 74

18 Bảng 3.16 6 nhóm nhân tố mới sau khi kiểm định EFA 76

19 Bảng 3.17

Kết quả kiểm định KMO và Bartlett’s cho

21 Bảng 3.19 Các hệ số hồi quy trong mô hình 81

DANH MỤC HÌNH VẼ

STT Hình Nội dung Trang

3 Hình 3.1 Tình hình tài sản và nguồn vốn của VPBank 27

4 Hình 3.2

Tình hình huy động vốn và cho vay của

5 Hình 3.3

Diễn biến chỉ tiêu ROA, ROE của VPBank giai

6 Hình 3.5 Mô hình nghiên cứu mới sau khi phân tích EFA 42

7 Hình 3.4 Cấu trúc quản trị rủi ro ở VPBank 60

PHẦN GIỚI THIỆU

1.1 Về tính cấp thiết của đề tài

Trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, do vai trò quan trọng và đặc thù của ngân hàng thương mại (NHTM) đối với tính ổn định và bền vững của toàn bộ nền kinh tế, cùng với sự bùng nổ của khủng hoảng tài chính kèm theo những yếu kém

và thất bại trong hoạt động của nhiều NHTM trong những năm vừa qua, quản trị rủi ro trong NHTM đang trở thành vấn đề quan tâm hàng đầu tại nhiều quốc gia trên thế giới, từ những nước phát triển có nền tài chính vượt bậc như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản… cho đến những nước đang phát triển với thị trường tài chính ngân hàng mới đang ở giai đoạn sơ khai, trong đó có Việt Nam

Xu hướng tự do hoá và toàn cầu hoá kinh tế khiến hoạt động kinh doanh của ngành ngân hàng của Việt Nam càng trở nên phức tạp và phải đối mặt với rất nhiều rủi ro trong hoạt động của mình, đòi hỏi các NHTM phải có cơ chế quản lý rủi ro chặt chẽ Quản trị rủi ro là nền tảng để duy trì hoạt động, bởi thế nó là phần cơ bản trong quản trị ngân hàng Trong khi rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường xuất phát từ bên ngoài như khả năng vỡ nợ của người vay, các biến động giá cả thị trường, thì rủi ro hoạt động xuất phát chủ yếu từ những hạn chế trong nội bộ ngân hàng liên quan đến con người, quy trình hoạt động, hệ thống công nghệ… Rủi ro hoạt động

có thể dẫn tới hệ quả tài chính như tổn thất bằng tiền, bị phạt do không tuân thủ, trách nhiệm và nghĩa vụ pháp lý, tài sản bị mất hoặc hủy hoại… và hệ quả phi tài chính (như ảnh hưởng đến uy tín, các vấn đề truyền thông báo chí, gián đoạn hoạt động, mất khách hàng hoặc bị thanh tra kiểm tra, giám sát đặc biệt…),

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng được thành lập vào năm 1993, trải qua hơn 20 năm hoạt động, ngân hàng đang thực hiện chiến lược ba gọng kìm nhằm hiện thực hoá tầm nhìn, trở thành 1 trong 5 ngân hàng TMCP hàng đầu Việt Nam và một trong 3 ngân hàng TMCP bán lẻ hàng đầu Việt Nam vào năm 2017

Để thực hiện được chiến lược này, ngân hàng đang phải tập trung hoàn thiện hệ thống vận hành, hệ thống quản trị rủi ro, hệ thống thu hồi nợ, hệ thống công nghệ thông tin và công tác quản trị

Trước thời cơ và thách thức của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sự cạnh tranh của ngân hàng thương mại trong nước với ngân hàng thương mại nước ngoài, cùng với những vấn đề mà VPBank phải đối mặt khi thực hiện chiến lược phát triển 5 năm, có thể thấy rằng quản trị rủi ro trong hoạt độngđang trở thành một trong những vấn đề vô cùng cấp thiết của VPBank Với kiến thức được trang bị trong quá trình học tập và thông qua hoạt động thực tiễn tôi quyết định chọn đề tài:

“Quản trị rủi ro hoạt động tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Thịnh Vượng”làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp

1.2 Mục đích và câu hỏi nghiên cứu

1.2.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài với mục đích phân tích, đánh giá tình hình quản trị rủi ro hoạt động tại VPBank , từ đó đưa ra các giải pháp tích cực nhằm tăng cường quản trị rủi ro hoạt động tại VPBank

1.2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro hoạt động tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank)

- Tìm ra các yếu tố tác động đến quản trị rủi ro hoạt động của VPBank

- Tìm ra giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro hoạt động tại VPBank

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác quản trị rủi ro hoạt động của VPBank

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu từ 2010 đến 31/03/2014

Không gian nghiên cứu : Nghiên cứu được thực hiện tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank)

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để phù hợp với nội dung, yêu cầu và mục đích của đề tài đề ra, phương pháp được thực hiện trong quá trình nghiên cứu gồm phương pháp so sánh, phân tích và phương pháp nghiên cứuđịnh lượng thông qua thu thập số liệu từ ý kiến đánh giá của các giám đốc chi nhánh, các trưởng bộ phận, các cán bộ, chuyên viên phụ trách quản trị rủi ro tại VPBank

Dữ liệu sử dụng trong luận văn gồm dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp

Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ bảng hỏi điều tra ý kiến của các giám đốc chi nhánh, các trưởng bộ phận, các cán bộ, chuyên viên phụ trách quản trị rủi ro tại VPBank

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính của VPBank, từ các báo cáo vĩ mô, báo cáo ngành, từ website Tổng cục thống kê, Ngân hàng nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch đầu tư,

Chương 3 Thực trạng quản trị rủi ro hoạt động tạingân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng

Chương 4 Đề xuất giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng

Kết luận

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng việt

1 Đoàn Thị Hồng Vân , 2005.Quản trị rủi ro khủng hoảng NXB Thống Kê

orate_site/home

3 Hội đồng Basel, 2004."Hiệp định Basel II "

4 Joel Bessis, 2012 Quản Trị Rủi Ro Trong Ngân Hàng NXB Lao Động Xã

Hội

5 Nguyễn Văn Tiến , 2002.Đánh giá và phòng ngừa rủi ro trong kinh doanh

ngân hàng Nhà xuất bản Thống kê Hà Nội

6 Ngô Quang Huân và cộng sự, 1998 Quản trị rủi ro NXB Giáo dục

7 Phan Thu Hà và Đàm Văn Huệ, 2010 Quản trị ngân hàng thương mại

NXB Kinh tế quốc dân

8 VPBank, 2010-2013 Báo cáo thường niên

9 Phạm Tiến Thành và Dương Thanh Hà, 2012.Quản trị công ty và quản lý rủi

ro hoạt động tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

www.sbv.gov.vn/portal/

10 Võ Thị Hoàng Nhi , 2014 Xây dựng mô hình 3 lớp bảo vệ trong cấu trúc

quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam Tạp chí Ngân

hàng, số 16, tháng 8/2014

Tiếng Anh

11 Christopher Marrison, 2002 The Fundamentals of Risk Measurement

Publisher: McGraw-Hill; 1 edition

12 Dr Yogieta S Mehra, 2011 Operational Risk Management in Indian

Banks: Impact of Ownership and size on range of practices for implementation of Advanced Measurement Approach Money and Finance

Conference February 25-26 Indira Gandhi Institute of Development Research, Mumbai

13 Deng Mingran, Li Xiaobei and Shen Jun, 2011 Flexible Control on

Operational Risk Conduction of Commercial Proceedings of the 8th

International Conference on Innovation & ManagementBanks

14 Liu Chao, 2005 Operations of Commercial Banks based on Operational

Risk: From the Angle of Practicer Management Framework” Finance

Forum PP: 20-25(In Chinese)

15 Hashagen and Jorg 2003 Framework for Managing Operational Risk

White paper Basel – II closer look KPMG

16 Haubenstock, M and Hardin, 2003 Operational Risk: Regulation,

Analysis and Management Prentice Hall-Financial Times

17 Holmes, 2003 Measuring Operational Risk: A Reality Check RISK 16

(1):84– 87

18 KPMG, 2007 KPMG International 2007

19 Laviada and Ana Fernandez, 2007 Internal audit function role in

operational risk management Journal of Financial Regulation and

Compliance 15 (2) 143-155

20 Lopez, 2002 What is Operational Risk? Economic Letter Federal