Được UNESCO công nhận là Di sản thế giới và được tuyên bố là kiệt tác tinh thần của nhân loại, Tượng Nữ Thần tự do của nước Mỹ là địa điểm du lịch mà bất cứ du khách nào cũng muốn đến thăm. Đây chính là Bức tượng đẹp biểu tượng cho nước Mỹ với hơn 50 bang lớn nhỏ. Thế nhưng, ít ai biết rằng tượng được đúc ở Pháp và là món quà chứa chan tình hữu nghị giữa hai nước Pháp – Mỹ. Chính nhân dân Pháp đã gửi tặng xứ sở Cờ Hoa nhân ngày độc lập của Hoa Kỳ. Bức tượng Nữ Thần Tự Do là một món quà thiện chí của nhân dân Pháp tặng cho nhân dân Hoa Kỳ và được đặt trên một hòn đảo nằm trong hải cảng New York, hoàn thành vào năm 1886. Tượng Nữ Thần Tự Do là một nữ đại sứ của tình huynh đệ giữa hai quốc gia Pháp và Hoa Kỳ, với nước Pháp chủ trương Tự Do, Bình Đẳng, Huynh Đệ (Liberté, Égalité, Fraternité), kết hợp với lòng trông đợi của người Mỹ về Đời Sống, Tự Do và việc theo đuổi Hạnh Phúc (Life, Liberty and the Pursuit of Happiness).
Trang 1MỤC LỤC
I Mở đầu
II Nội dung
II.1 Nguồn gốc, ý tưởng thiết kế
II.1.1 Nguồn gốc
II.1.2 Ý tưởng thiết kế
II.2 Quá trình xây dựng và cấu trúc công trình
II.2.1 Quá trình xây dựng
a Xây tượng tại Pháp
b Vận động quyên góp quỹ, sự chỉ trích và xây dựng tại Hoa Kỳ II.2.2 Cấu trúc công trình
II.3 Những điểm có thể bạn chưa biết xung quanh bức tượng
II.4 Giá trị
III Kết luận
Trang 2I Mở đầu
Được UNESCO công nhận là Di sản thế giới và được tuyên bố là kiệt tác tinh thần của nhân loại, Tượng Nữ Thần tự do của nước Mỹ là địa điểm du lịch mà bất cứ du khách nào cũng muốn đến thăm Đây chính là Bức tượng đẹp biểu tượng cho nước Mỹ với hơn 50 bang lớn nhỏ Thế nhưng, ít ai biết rằng tượng được đúc ở Pháp và là món quà chứa chan tình hữu nghị giữa hai nước Pháp – Mỹ Chính nhân dân Pháp đã gửi tặng xứ sở Cờ Hoa nhân ngày độc lập của Hoa Kỳ
Bức tượng Nữ Thần Tự Do là một món quà thiện chí của nhân dân Pháp tặng cho nhân dân Hoa Kỳ và được đặt trên một hòn đảo nằm trong hải cảng New York, hoàn thành vào năm 1886 Tượng Nữ Thần Tự Do là một nữ đại sứ của tình huynh đệ giữa hai quốc gia Pháp và Hoa Kỳ, với nước Pháp chủ trương "Tự Do, Bình Đẳng, Huynh Đệ" (Liberté, Égalité, Fraternité), kết hợp với lòng trông đợi của người Mỹ về "Đời Sống, Tự Do và việc theo đuổi Hạnh Phúc" (Life, Liberty and the Pursuit of Happiness)
Trang 3II Nội dung
II.1 Nguồn gốc, ý tưởng thiết kế
II.1.1 Nguồn gốc
Dự án Tượng Nữ thần Tự do là do chính trị gia kiêm giáo sư luật học người Pháp,
Édouard René de Laboulaye gợi ý vào giữa năm 1865 Trong một buổi nói chuyện sau giờ ăn tối ở tư gia gần Versailles, Laboulaye, một người nhất mực ủng hộ phe liên bang trong Nội chiến Hoa Kỳ, đã phát biểu rằng "nếu một tượng đài cần được dựng lên tại Hoa Kỳ để làm đài kỷ niệm đánh dấu nền độc lập của họ,
được xây dựng bằng sự hợp lực - một việc làm chung của cả hai quốc gia chúng ta
II.1.2 Ý tưởng thiết kế
Ý tưởng xây dựng một đài kỷ niệm thuộc về ông Laboulaye nhưng cỡ lớn của đài kỷ niệm đó lại do ảnh hưởng của kiến trúc Ai Cập Năm 1856, ông Bartholdi qua thăm viếng miền đất của các Vua Pharaohs Mức độ cổ xưa của các Kim Tự Tháp, tầm vóc vô cùng lớn lao của các lăng mộ đó đã ám ảnh nhà điêu khắc người Pháp này và ông Bartholdi đã phải bình luận rằng các công trình vĩ đại
đó đã làm cho người ta quên đi hiện tại và bị ám ảnh bởi tương lai không giới hạn
Ông Bartholdi trở lại du lịch Ai Cập vào năm 1869, khi người Pháp khánh thành Kênh Đào Suez Việc thực hiện công trình kênh đào này là do ý muốn hiện đại hóa đất nước của vị Phó Vương Ismail Pasha và hai năm về trước, khi Phó Vương ghé qua Paris, ông Bartholdi đã có cơ hội đề nghị với Phó Vương nên xây dựng một bức tượng của một nữ nông dân Ai Cập (fellah) tay cầm một ngọn đuốc
Trang 4giơ cao Đề tài của bức tượng là "Tiến Bộ" (Progress) hay "Ai Cập mang ánh sáng tới châu Á" Bức tượng như vậy vừa là một biểu tượng của việc hiện đại hóa đất nước Ai Cập của Phó Vương, vừa được dùng làm một hải đăng đứng bên bờ kênh đào mới
Trong hai năm làm việc có khi không liên tục, nhà điêu khắc Bartholdi đã hoàn thành được bản vẽ cuối cùng và một bức tượng nhỏ mô tả về kỷ vật dành cho buổi lễ năm 1869, nhưng vị Phó Vương vào lúc này không còn lưu tâm tới bức tượng hải đăng đó nữa và vì vậy, Bartholdi đã nhớ lại đề nghị của ông Laboulaye khi trước mà quan tâm trở về dự án của châu Mỹ
(Bản quyền thiết kế của Frédéric Bartholdi)
II.2 Quá trình xây dựng và cấu trúc công trình
II.2.1 Quá trình xây dựng
a Xây dựng tại Pháp
Khi về Pháp năm 1877, Bartholdi tập trung vào việc hoàn tất phần đầu của pho tượng Công đoạn này sau được ra mắt tại Hội chợ Thế giới Paris năm 1878
Nhiều mô hình nhỏ hơn được đem bán để hỗ trợ việc gây quỹ Dân chúng cũng có thể mua
vé vào xem công đoạn xây tượng đang diễn ra tại xưởng Gaget, Gauthier & Co Ngoài ra chính phủ Pháp cho mở một cuộc xổ số; giải thưởng có một cái đĩa bằng bạc và một mô hình tượng bằng đất nung Tính đến cuối năm
1879 thì đã quyên góp được khoảng 250.000 franc Pháp
Viollet-le-Duc có công trong việc cấu tạo đầu và tay tượng nhưng ông ngã bệnh năm
1879 rồi mất Là người then chốt trong giai đoạn này, Viollet-le-Duc lại không để văn bản nào về cách ráp phần da vỏ đồng bên ngoài vào lõi tượng bằng nề bên trong Phải đến năm sau Bartholdi mới tìm được người tiếp sức với nhiều sáng kiến: nhà xây cất và thiết kế Gustave Eiffel
Trang 5Eiffel cùng với kỹ sư xây cất Maurice Koechlin quyết định bỏ không dùng lõi gạch; thay vào đó sẽ dùng giàn tháp cao bằng sắt Eiffel cũng không dùng giàn cứng chắc vì áp suất sẽ đè lên vỏ ngoài, dần gây ra rạn nứt Chủ ý của Eiffel là muốn pho tượng di dịch ít nhiều vì vị trí ở cửa biển đôi khi sẽ có gió lớn Ngoài ra vào những ngày hè oi bức, tượng cần co giãn Ông giải quyết hai nhu cầu trên bằng cách nối vỏ tượng ngoài vào giàn tháp trong bằng một khung giáp (armature) Khung này dùng mảnh sắt tạo từ những khuyên sắt nhỏ nối vỏ ngoài với sườn trong một cách kiên cố Trong tiến trình thi công, mỗi mảnh bằng khuyên sắt phải được gia công riêng Để ngăn ngừa cơ nguy vỏ bằng đồng làm soi mòn giàn tháp trong, Eiffel cho bọc lớp vỏ đồng bằng chất amiăng có trộn sơn cánh kiến Việc thay đổi cấu trúc từ lõi bằng nề sang giàn tháp sắt đã cho phép Bartholdi sử đổi cách ráp tượng Trước kia ông có ý định ráp vỏ tượng tại nơi dựng tượng khi khung nề hoàn tất như Viollet-le-Duc thiết kế; tuy nhiên với giàn tháp sắt Bartholdi chọn cho ráp tượng tại Pháp, sau đó tháo ra rồi chuyển đến Hoa Kỳ để ráp lại tại đảo Bedloe
Thiết kế của Eiffel đã làm cho bức tượng này trở thành một trong số những mẫu công trình xây dựng đầu tiên sử dụng kỹ thuật xây vách treo mà theo đó phần bên ngoài của công trình không phải là phần chịu tải, thay vào đó phần ngoài được một khung sườn phía bên trong nâng đỡ Ông gắn thêm hai cầu thang hình xoáy ốc bên trong để khách tham quan dễ dàng di chuyển lên điểm quan sát nằm trên chiếc
mũ miện hơn Lối vào ban công quan sát nằm quanh ngọn đuốc cũng được thiết kế nhưng vì chỗ cánh tay hẹp nên chỉ có thể đặt được duy nhất 1 cái thang đơn độc dài 40 ft (12 mét) Khi sườn tháp được từ từ xây cao lên, Eiffel và Bartholdi cùng điều hợp công việc của họ một cách cẩn thận sao cho các đốt vỏ tượng ăn khớp hoàn toàn vào khung cấu trúc chống đỡ
Trong một hành động mang tính chất biểu tượng, Đại sứ Mỹ tại Pháp là Levi
P Morton đã đóng cây đinh tán đầu tiên vào vỏ tượng để kìm giữ tấm đồng vào ngón chân to của bức tượng Tuy nhiên, vỏ tượng không được thi công theo đúng chiều thứ tự từ thấp đến cao; công việc lắp ráp vỏ tượng được tiến hành cùng lúc trên nhiều đoạn tượng khác nhau theo cách thường hay làm cho khách tham quan lẫn lộn Một số công đoạn được những nhà thầu thi công — một số những ngón tay được làm đúng theo chi tiết của Bartholdi là do hãng làm kim loại đồng ở thị trấn Montauban miền Nam nước Pháp phụ trách Vào năm 1882, bức tượng đã được hoàn chỉnh lên đến phần ngực, đây là một sự kiện mà Barthodi ăn mừng bằng cách
Trang 6mời các phóng viên đến dự một buổi ăn trưa được tổ chức trên một bục nền xây bên trong bức tượng Năm 1883, Laboulaye qua đời Ferdinand de Lesseps, người xây kênh đào Suez lên kế nhiệm ông làm chủ tịch ủy ban Pháp Bức tượng hoàn chỉnh được chính thức trao cho Đại sứ Morton trong một buổi lễ tại Paris ngày 4 tháng 7 năm 1884, vàTử tước de Lesseps (1805-1894) thông báo rằng chính phủ Pháp đồng ý trả tiền cho việc chuyên chở bức tượng tới Thành phố New York Bức tượng vẫn được để nằm yên tại Paris, chờ đợi phần bệ tượng đang được hoàn thành; đến tháng giêng năm 1885, việc gì đến đã đến, bức tượng được tháo rời và đóng thùng sẵn sàng cho chuyến vượt đại dương
b Vận động quyên góp, sự chỉ trích và xây dựng tại Hoa Kì
Ủy ban tại Hoa Kỳ đối mặt với những khó khăn to lớn trong việc tìm nguồn quỹ cho bức tượng Nỗi lo sợ năm 1873 đã tạo ra cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài nhiều Từng có sự chỉ trích cả về bức tượng của Bartholdi và việc món quà tặng của người Pháp lại phải bắt người Mỹ bỏ tiền ra xây bệ tượng Trong những năm sau Nội chiến Hoa Kỳ, đa số người Mỹ ưa chuộng các tác phẩm nghệ thuật hiện thực mô tả những vị anh hùng và các sự kiện xảy ra trong lịch sử quốc gia hơn là những tác phẩm có tính chất biểu tượng như tượng Nữ thần Tự do Cũng có ý kiến rằng người Mỹ nên tự thiết kế những công trình công cộng của Mỹ thập niên Dự
án tượng Nữ thần Tự do không phải là dự án duy nhất đối mặt với khó khăn khi tìm nguồn quỹ
Trang 7
(Bệ tượng của Richard Morris Hunt đang được xây dựng vào tháng sáu năm 1885)
Nền móng cho bức tượng được đặt bên trong đồn Wood, một căn cứ lục quân bị bỏ hoang nằm trên Đảo Bedloe, được xây dựng giữa năm 1807 và 1811
Từ năm 1823, đồn này ít khi được sử dụng, tuy trong thời Nội chiến Hoa Kỳ, nó được dùng làm nơi tuyển mộ binh sĩ Vành đai bảo vệ của căn cứ này có hình ngôi sao 11 cánh Nền móng và bệ tượng được chỉnh sao cho bức tượng quay mặt về hướng Đông Nam để chào đón tàu thuyền từ Đại Tây Dương đi vào trong bến cảng Năm 1881, ủy ban New York ủy nhiệm Richard Morris Hunt thiết kế bệ tượng
Trang 8
(Hình lập thể cánh tay phải và ngọn đuốc của Tượng Nữ thần Tự do, Triển lãm
100 năm (1876) của Hoa Kỳ.)
Cuộc vận động gây quỹ cho bức tượng bắt đầu từ năm 1882 Ủy ban Hoa Kỳ
tổ chức một số lớn các sự kiện gây quỹ.Một cuộc đấu giá nghệ thuật và bản thảo viết tay đã được tổ chức như một phần của công cuộc vận động gây quỹ Thi
sĩ Emma Lazarus được kêu cầu góp phần đầu tiên Ban đầu bà từ chối và nói rằng
bà không thể làm một bài thơ về một bức tượng Vào lúc đó, bà cũng đang tham gia vào công cuộc giúp đỡ người tị nạn đến Thành phố New York sau khi họ vượt thoát khỏi các cuộc náo loạn bài Do Thái tại Đông Âu Những người tị nạn này buộc phải sống trong những điều kiện mà bà Lazarus giàu có chưa từng trải qua
Bà tìm thấy một cách để bày tỏ sự thông cảm của bà đối với những người tị nạn qua những từ ngữ diễn tả về bức tượng Kết quả là bài thơ “The New Colossus” theo thể điệu “sonnet” ra đời, trong đó có những câu nổi bật như:
“Hãy cho tôi nỗi mệt mỏi và đáng thương của bạn Đoàn người các bạn túm tụm nhau khao khát hít thở tự do”…
Được xác định là có một không hai về Tượng Nữ thần Tự do Bài thơ này được khắc trên một tấm bia đặt trong viện bảo tàng nằm dưới nền móng bức tượng Nhưng ngay cả với những nỗ lực trên, cuộc vận động gây quỹ vẫn tụt lùi ở phía sau Grover Cleveland, thống đốc New York, phủ quyết một đạo luật cho phép tài trợ 50.000 đô la cho dự án vào năm 1884 Một cố gắng vào năm sau đó để xin
Trang 9Quốc hội Hoa Kỳ cung cấp 100.000 đô là đủ để hoàn thành dự án cũng thất bại khi các dân biểu thuộc đảng Dân chủ không đồng ý chi trả Với vỏn vẹn 3.000 đô la trong ngân hàng, Ủy ban New York đã đình chỉ công việc xây bệ tượng Đang lúc
dự án gặp bế tắc thì các nhóm người từ những thành phố khác của Mỹ trong đó
có Boston và Philadelphia đề nghị trả toàn bộ chi phí dựng tượng để đổi lấy việc dời vị trí dựng tượng sang thành phố của họ Joseph Pulitzer, chủ bút nhật báo World của Thành phố New York, thông báo một chiến dịch gây quỹ 100.000
đô la (tương đương khoảng 2,3 triệu đô la ngày nay) Pulitzer tuyên bố là sẽ in tên của từng người đóng góp, không cần biết là họ đóng góp nhiều hay ít Chiến dịch gây quỹ này đập vào mắt người New York, đặc biệt là khi Pulitzer bắt đầu cho in
ra những dòng chữ mà ông nhận được từ những người đóng góp
Khi các cuộc quyên góp rầm rộ lên thì ủy ban bắt tay vào công việc trở lại để xây bệ tượng Tháng 6, người New York tỏ ra hăng say nhiệt tình đối với bức
tượng khi chiếc tàu Pháp Isère đến, mang theo những thùng hàng có chứa những
mảnh rời của bức tượng Cho dù cuộc vận động gây quỹ thành công nhưng bệ tượng vẫn chưa được hoàn thành cho đến tháng 4 năm 1886 Ngay sau đó, công việc lắp ráp tượng bắt đầu được tiến hành Khung sườn sắt của Eiffel được mắc kết nối vào các thanh thép hình chữ I nằm bên trong bệ tượng bằng bê tông cốt thép và được lắp ráp lại.Ngay sau khi hoàn thành, các khúc đoạn của vỏ tượng được gắn vào một cách cẩn thận Vì chiều rộng của bệ tượng nên không thể nào dựng các giàn giáo Các công nhân phải đu đưa trên những sợi dây thừng được cột chặt vào khung giáp để gắn các phân đoạn của vỏ tượng Tuy nhiên, không có ai thiệt mạng trong suốt những ngày lắp ráp tượng Bartholdi trước đó có dự tính sẽ đặt những chiếc đèn pha trên ban công của ngọn đuốc để thắp sáng ngọn đuốc; một tuần trước lễ khánh thành, Công binh Lục quân Hoa Kỳ phủ quyết đề nghị này vì
sợ rằng các hoa tiêu tàu bè đi qua bức tượng sẽ bị chói mắt Thay vào đó, Bartholdi cắt những lỗ nhỏ trong ngọn đuốc (ngọn đuốc được bọc bằng vàng lá) và đặt những ngọn đèn bên trong.Một máy phát điện được gắn trên đảo để thắp sáng ngọn đuốc
và cũng để dùng cho những nhu cầu khác về điện Sau khi vỏ tượng được lắp ráp hoàn toàn, kiến trúc sư nổi tiếng về cảnh quan là Frederick Law Olmstead, người
vẽ thiết kế cho Công viên Trung Tâm của Thành phố New York và Công viên Prospect của thành phố Brooklyn, trông coi việc dọn dẹp Đảo Bedloe để chuẩn bị cho lễ khánh thành tượng
Trang 10II.2.2 Cấu trúc công trình
- Ngày ráp đầu tiên 12/07/1886
- Thời gian cấu trúc tượng : 3 tháng 15 ngày
- Tượng cao : 46,05 m, bề dầy của thân tượng : 8 m
- Chiều cao của đế bằng bê tông : 46,94 m
- Chiều cao từ mặt đất lên đến ngọn đuốc : 92,99 m
- Đầu tượng cao : 6,26 m
- Từ cằm lên đỉnh đầu : 5,26 m, bề dầy của đầu : 3,05 m
- Chiều dài của bàn tay : 5.00 m
- Chiều dài tấm bảng cầm tay : 7,19 m, chiều ngang : 4,14 m, bề dầy : 0,61 m
- Ngón tay trỏ dài : 2,44 m
- Khoảng cách giữa hai mắt : 0,76 m
- Chiều dài của mũi : 1,48 m
- Chiều dài của tay phải : 12,08 m, bề dầy tay : 3,66 m
- Số người có thể chứa trong đầu tượng : 40 người
- Trọng lượng tổng hợp : 200t (80 t đồng và 120 t thép), bề dầy của những tấm đồng bọc : 2,37 mm
Trang 11II.3 Những điểm có thể bạn chưa biết xung quanh bức tượng
- Tự do chiếu sáng thế giới Ngày 28 tháng 10 năm 1886, đã có một cuộc diễn hành quan trọng trên đường phố New York và tại hải cảng, một hạm đội lớn các tầu thuyền đủ loại, màu sắc rực rỡ, đang chờ đón giờ phút khánh thành bức tượng Nữ Thần Tự Do Buổi lễ được chủ tọa bởi Tổng Thống Hoa Kỳ Grover Cleveland và trên hòn đảo, bức tượng được che phủ bằng lá cờ Pháp ba màu Sau khi bài diễn văn cuối cùng chấm dứt, nhà điêu khắc Bartholdi đã bấm nút một cơ phận điều khiển, tấm màn che phủ bức tượng được kéo xuống: hôm nay là ngày tưởng nhớ tới Tự Do, Công Lý, lòng Ái Quốc, tình Huynh Đệ và mọi người cùng hồi tưởng đến những người đã hy sinh vì Tự
Do Các con tầu biển trong hải cảng New York đã kéo vang còi tầu, đồng thời các
cỗ đại bác trên bờ và trên tầu đã bắn 21 phát súng chào mừng Ngọn đuốc trên tay
Nữ Thần Tự Do đã tỏa sáng, dù rằng ánh sáng lúc đó còn rất yếu ớt
Tổng Thống Hoa Kỳ Cleveland hôm đó trong bài diễn văn, đã xác định ý tưởng chính trị đã liên kết 2 dân tộc Mỹ và Pháp, đó là: hình thức chính quyền Cộng Hòa thì rất cần thiết cho nền Tự Do tồn tại và "một làn sóng ánh sáng sẽ xuyên thủng màn đêm của sự ngu dốt và áp bức của con người, cho tới khi nào Tự
Do chiếu sáng Thế Giới"
Ánh sáng từ bức tượng Tự Do đã được coi là quan trọng kể từ khi bức tượng được phác họa và như vậy, bức tượng sẽ hoạt động như một ngọn hải đăng, cho nên bức tượng Nữ Thần Tự Do đã được Cơ Quan Hải Đăng Hoa Kỳ (the Lighthouse Board) phụ trách việc trông nom
Khi ông Bartholdi vẽ kiểu bức tượng, đèn điện chưa được phát minh Nhà điêu khắc đã cho rằng cũng nên có ánh sáng tỏa ra từ vương niệm trên đầu bức tượng nhưng rồi kỹ thuật về điện lực đã làm thay đổi dự tính Một tháng trước ngày khánh thành và với sự đồng ý của nhà điêu khắc Bartholdi, ngọn đuốc được thắp sáng bằng điện lực, nhưng ánh sáng tỏa ra vẫn còn quá yếu