1 MUC LUC Tiêu đê Trang Lơi mơ đâu 1 Vân đê dân tôc va giai câp trong chu nghia Mac – Lênin 3 Vân đê giai câp dân tôc trong Tư tương Hô Chi Minh 7 Tư tương Hô Chi Minh trong thưc tiên Viêt Nam hiên nay 11 Kêt luân 17 Tai liêu tham khao 182 LƠI MƠ ĐÂU “Tôi chỉ có môt sư ham muốn, ham muốn tôt bâc, la lam sao cho nước ta được hoan toan đôc lâp, dân ta được hoan toan tư do, đông bao ai cũng có cơm ăn ao mặc, ai cũng được học hanh.” Hô Chi Minh Bac Hô – ngươi cha gia kinh yêu cua dân tôc, suốt cuôc đơi hy sinh vi dân vi nước – la niêm tư hao cua dân tôc Viêt Nam. Bac la vi lanh tu cua nhân dân, tượng trưng cho nhưng tinh hoa tốt đep cua dân tôc. Nhớ vê Ngươi, ta cang thêm kinh phuc va biêt ơn Bac biêt bao. Chinh Bac la ngươi đa khai sang va mơ đương cho cach mang Viêt Nam đi đên thanh công như ngay hôm nay, ma môt trong nhưng đóng góp lớn cua Bac chinh la viêc vân dung triêt học Mac – Lênin vao thưc trang cach mang Viêt Nam đê tim ra con đương đi đung đăn cho nước nha. Đặc biêt, tư tương biên chứng cua Hô Chi Minh vê mối quan hê giưa vân đê dân tôc với vân đê giai câp la môt trong nhưng nhân tố đam bao thanh công cua cach mang Viêt Nam, môt trong nhưng đóng góp xuât săc cua Ngươi vao kho tang lý luân cach mang cua chu nghia Mac Lênin.3 A. Vân đê dân tôc va giai câp trong chu nghia Mac – Lênin: I. Vân đê dân tôc: Dân tôc la môt công đông dân cư hinh thanh tư môt bô tôc hoặc tư sư liên kêt cua tât ca cac bô tôc sống trên cung môt cung lanh thô. Cũng như bô tôc, dân tôc la hinh thức công đông ngươi găn liên với xa hôi có giai câp, có cac thê chê chinh tri va nha nước. Thêm vao đó, dân tôc la môt công đông dân cư có tinh thống nhât cao, ôn đinh va tương đối bên vưng dưa trên nhưng nguyên tăc phap lý cao. Dân tôc la môt công đông dân cư gôm có nhưng đặc điêm chung thống nhât rât chặt che như sau: Thứ nhât, công đông vê lanh thô. Trong môt quốc gia nhiêu dân tôc thi lanh thô quốc gia gôm lanh thô cua tât ca cac dân tôc thuôc quốc gia ây hợp thanh. Chu quyên quốc gia dân tôc vê lanh thô la kêt qua lao đông kiên tao cua ca môt dân tôc trong suốt qua trinh hinh thanh dân tôc. Nó được thê chê băng phap luât quốc gia va quốc tê. Lanh thô la chu quyên không thê chia căt, la nơi sinh tôn phat triên va la nên tang hinh thanh nên tô quốc cua môi quốc gia dân tôc. Thứ hai, công đông vê kinh tê. Công đông chung vê kinh tê la nhân tố đam bao cho sư tôn tai va thống nhât cua môi quốc gia dân tôc. Môt quốc gia thống nhât, môt dân tôc thống nhât phai được bao đam va phai dưa trên cơ sơ công đông chung vê kinh tê. Tinh thống nhât, tinh tương đông va ôn đinh chung vê kinh tê luôn luôn la nhân tố bao đam cho sư thống nhât cua môi quốc gia dân tôc. Thứ ba, công đông vê ngôn ngư. Ngôn ngư la công cu quan trọng nhât trong giao tiêp cua cac dân tôc. Môi dân tôc đêu có ngôn ngư riêng cua dân tôc minh, nhưng trong môt quốc gia nhiêu dân tôc bao giơ cũng có môt ngôn ngư chung thống nhât. Ngôn ngư được chọn lam ngôn ngư thống nhât thương la san phâm va la kêt qua tât yêu cua môt qua trinh phat triên lâu dai vê kinh tê – xa hôi cua cac dân tôc trong môt quốc gia. Ngôn ngư la nên tang văn hóa, đông thơi la di san tinh thân cua môi dân tôc.4 Thứ tư, công đông vê văn hóa, vê tâm lý. Văn hóa la yêu tố đặc biêt trong sư găn kêt công đông dân tôc thanh môt khối thống nhât. Đặc trưng chung cua văn hóa dân tôc la thống nhât trong tinh đa dang. Nó được chăt lọc trai dai trong suốt lich sư đâu tranh đê sinh tôn cua môi dân tôc. Hơn thê nưa, văn hóa con la đông lưc cua sư phat triên, la công cu bao vê đôc lâp va chu quyên cua môi quốc gia. Đâu tranh bao vê chu quyên dân tôc phai được thê hiên thông qua cuôc đâu tranh chống lai nguy cơ đông hóa vê văn hóa. Ngoai ra, môi dân tôc con có tâm lý lối sống va nhưng net tinh cach riêng. Tâm lý va net tinh cach riêng cua môi dân tôc trước hêt la sư phan anh nhưng điêu kiên kinh tê, điêu kiên đia lý, dân cư va net đặc thu văn hóa riêng cua dân tôc ây. Chinh vi vây, công đông vê lanh thô, công đông vê kinh tê, công đông vê ngôn ngư, vê văn hóa, tâm lý va tinh cach la bốn đặc trưng không thê thiêu cua môi dân tôc. Đó chinh la nhưng yêu tố có mối quan hê nôi lưc nôi lưc manh me. Nó vưa kêt dinh dân tôc thanh môt khối vưa tao ra đông lưc đê liên kêt va phat triên cho môi quốc gia dân tôc. Với nhưng đặc trưng trên, dân tôc hinh thanh thương găn liên với qua trinh hinh thanh va phat triên cua giai câp tư san va chu nghia tư ban, song cũng có nhưng dân tôc hinh thanh không găn với sư ra đơi cua chu nghia tư ban như Viêt Nam va Triêu Tiên. II. Vân đê giai câp: 1. Giai câp: Trong tac phâm Sang kiên vi đai, Lênin đinh nghia: “Ngươi ta gọi giai câp, nhưng tâp đoan to lớn gôm nhưng ngươi khac nhau vê đia vi cua họ trong môt hê thống san xuât xa hôi nhât đinh trong lich sư, khac nhau vê quan hê cua họ (thương thương thi nhưng quan hê nay được phap luât quy đinh va thưa nhân) đối với nhưng tư liêu san xuât, vê vai tro cua họ trong tô chức lao đông xa hôi, va như vây la khac nhau vê cach thức hương thu va vê phân cua cai xa hôi it hoặc5 nhiêu ma họ được hương. Giai câp la nhưng tâp đoan ngươi ma tâp đoan nay có thê chiêm đoat lao đông cua tâp đoan khac, do chô cac tâp đoan đó có đia vi khac nhau trong môt chê đô kinh tê xa hôi nhât đinh” 2. Nguôn gốc hinh thanh giai câp: Trong xa hôi có nhiêu nhóm xa hôi khac nhau. Sư khac nhau ây được phan biêt bơi nhưng đặc trưng khac nhau như giới tinh, nghê nghiêp, chung tôc, dân tôc ... Nhưng khac biêt ây tư nó không tao ra sư đối lâp vê mặt xa hôi. Chỉ có nhưng giai câp xuât phat tư sư khac biêt căn ban vê lợi ich mới tao ra nhưng xung đôt xa hôi mang tinh chât đối khang. Mac chỉ ra răng: “Sư tôn tai cua cac giai câp chỉ găn liên với nhưng giai đoan phat triên lich sư nhât đinh cua san xuât”. Sư phân chia môt xa hôi thanh giai câp trước hêt la do nguyên nhân kinh tê. Trong xa hôi nguyên thuy, lưc lượng san xuât chưa phat triên, năng suât lao đông rât thâp, san phâm lam ra chưa đu nuôi sống ngươi nguyên thuy. Đê tôn tai họ phai sống nương tưa vao nhau theo bây đan lê thuôc vao tư nhiên, giai câp chưa xuât hiên. San xuât ngay cang phat triên với sư phat triên cua lưc lượng san xuât. Công cu san xuât băng kim loai ra đơi thay thê công cu băng đa, năng suât lao đông nhơ đó tăng lên đang kê, phân công lao đông xa hôi tưng bước hinh thanh, cua cai dư thưa xuât hiên, nhưng ngươi có chức quyên trong cac thi tôc, bô lac đa chiêm đoat cua cai dư thưa lam cua riêng; chê đô tư hưu ra đơi, bât binh đăng vê kinh tê nay sinh trong nôi bô công xa, đó chinh la cơ sơ cua sư xuât hiên giai câp. Do có cua cai dư thưa, tu binh băt được trong cac cuôc chiên tranh không bi giêt như trước. Họ được sư dung lam nô lê phuc vu nhưng ngươi giau va có đia vi xa hôi, chê đô có giai câp chinh thức hinh thanh kê tư đó. Như vây, sư xuât hiên chê đô tư hưu la nguyên nhân quyêt đinh trưc tiêp sư ra đơi giai câp. Sư tôn tai cac giai câp đối6 khang găn với chê đô chiêm hưu nô lê, chê đô phong kiên va chê đô tư ban chu nghia. Chu nghia tư ban phat triên cao lai tao tiên đê khiên cho sư thu tiêu chê đô tư hưu, cai cơ sơ kinh tê cua sư đối khang giai câp trơ thanh xu thê khach quan trong sư phat triên xa hôi. Đó la lôgic khach quan cua tiên trinh phat triên lich sư. III. Quan hê giai câp – dân tôc va giai câp – nhân loai: 1. Quan hê giai câp – dân tôc: Trong môt công đông dân tôc bao giơ cũng có nhiêu giai câp va cac tâng lớp xa hôi khac nhau cung chung sống. Lợi ich dân tôc la lợi ich chung cua tât ca cac giai câp, cac lưc lượng xa hôi sống trong công đông ây. Môi môt giai đoan phat triên cu thê cua lich sư, giai câp nao có lợi ich găn liên với phương thức san xuât thống tri, se trơ thanh lưc lượng tiêu biêu va lanh đao dân tôc. Tuy nhiên, trong cac xa hôi va nhưng phương thức san xuât tôn tai dưa trên chê đô chiêm hưu tư nhân vê tư liêu san xuât, lợi ich cua giai câp thống tri va lợi ich cua dân tôc không phai khi nao cũng thống nhât, thâm tri nhiêu luc trai ngược va đối lâp với lợi ich dân tôc. Trong xa hôi xa hôi chu nghia phương thức san xuât dưa trên chê đô công hưu vê tư liêu san xuât, lưc lượng san xuât thuôc vê quyên sơ hưu chung cua ca xa hôi, khi ây lợi ich giai câp vê cơ ban phu hợp với lợi ich cua ca công đông dân tôc. Đương nhiên, sư phu hợp được thê hiên trong qua trinh giai quyêt đung đăn cac mâu thuân. Ngay nay, chưng nao trong xa hôi con giai câp đối khang, va đâu tranh giai câp, vân đê quan hê giai câp va dân tôc được giai quyêt trên lâp trương giai câp nhât đinh. 2. Quan hê giai câp nhân loai:7 Vân đê lợi ich nhân loai la nhưng vân đê có liên quan đên sư sống con cua ca loai ngươi, chăng han nhưng vân đê chống chiên tranh hat nhân, bao vê môi trương, vân đê dân số, chống cac loai dich bênh đe dọa sư sống con cua ca nhân loai. Lợi ich nhân loai la nhưng nhân tố đap ứng yêu câu phat triên cua loai ngươi mọi quốc gia, không phân biêt sư khac nhau vê giai câp, dân tôc, tôn giao. Tuy nhiên trong xa hôi có giai câp, lợi ich nhân loai la không tach rơi với lợi ich giai câp, lợi ich dân tôc va do đó nó bi chi phối bơi lợi ich giai câp. Lợi ich cua giai câp tiên bô phu hợp với lợi ich cua nhân loai. Cac giai câp phan đông đối với lich su thi lợi ich cua giai câp vê căn ban mâu thuân với lợi ich chung cua dân tôc va lợi ich toan nhân loai. Chu nghia Mac – Lênin chỉ ra răng, muốn giai phóng minh, giai câp vô san phai giai phóng toan nhân loai khoi ap bức va nô dich cua chu nghia tư ban. Vi vây, lợi ich giai câp cua giai câp vô san vê căn ban phu hợp với lợi ich cua nhân loai.8 Ban lanh đao Quốc tê công san môt thơi gian dai đa nhân manh vân đê giai câp, coi nhe vân đê dân tôc, vi vây không mây quan tâm đên chu nghia yêu nước, tinh thân dân tôc cua cac nước thuôc đia, thâm chi con coi đó la biêu hiên cua chu nghia quốc gia hep hoi, trai với chu nghia quốc tê vô san. Hơn thê nưa, nêu cac nha Nho yêu nước đê cao vân đê dân tôc nhưng không dưa trên vân đê giai câp. Tuy nhiên, chu tich Hô Chi Minh lai nhân manh vân đê dân tôc đi kem với vân đê giai câp.9 B. Vân đê giai câp dân tôc trong Tư tương Hô Chi Minh: I. Cơ sơ thưc tiên cua cac nước phương Đông: Vân đê dân tôc trong tư tương Hô Chi Minh la vân đê thuôc đia – môt vân đê không chỉ đang quan tâm ơ cac nước châu A ma con tôn tai ơ rât nhiêu quốc gia trên thê giới. 1)Thưc chât cua vân đê dân tôc thuôc đia: Đâu tranh chống chu nghia thưc dân, giai phóng dân tôc: Nêu như C.Mac ban nhiêu vê cuôc đâu tranh chống chu nghia tư ban, V.I.Lênin ban nhiêu vê cuôc đâu tranh chống chu nghia đê quốc, thi Hô Chi Minh tâp trung ban vê cuôc đâu tranh chống chu nghia thưc dân. C.Mac va Lênin ban nhiêu vê đâu tranh giai câp ơ cac nước tư ban chu nghia, thi Hô Chi Minh ban vê đâu tranh giai phóng dân tôc ơ thuôc đia. Thưc chât cua vân đê nay chinh la vân đê đâu tranh chống chu nghia thưc dân, xóa bo ach thống tri, ap bức, bóc lôt cua ngươi nước ngoai, giai phóng dân tôc, gianh đôc lâp dân tôc, thưc hiên quyên dân tôc tư quyêt, thanh lâp Nha nước dân tôc đôc lâp. Tât ca nhưng điêu trên được Bac đặc biêt đê câp đên trong nhưng bai Bac viêt có tiêu đê Đông Dương va nhiêu bai khac. Bac lên an manh me chê đô cai tri ha khăc, sư bóc lôt tan bao cua thưc dân Phap ơ Đông Dương trên cac linh vưc chinh tri, kinh tê, văn hóa, giao duc. Bac chỉ ro sư đối khang giưa cac dân tôc bi ap bức với chu nghia10 đê quốc thưc dân la mâu thuân chu yêu ơ thuôc đia, đó la mâu thuân không thê điêu hoa được. Lưa chọn con đương phat triên cua dân tôc Tư thưc tiên phong trao cứu nước cua ông cha va lich sư nhân loai, Hô Chi Minh khăng đinh phương hướng phat triên cua dân tôc trong bối canh thơi đai mới la chu nghia xa hôi. Hoach đinh con đương phat triên cua dân tôc thuôc đia la môt vân đê hêt sức mới me. Tư môt nước thuôc đia đi lên chu nghia xa hôi phai trai qua nhiêu giai đoan khac nhau. Con đương đó kêt hợp ca nôi dung dân tôc, dân chu va chu nghia xa hôi; xet vê thưc chât chinh la con đương đôc lâp dân tôc găn liên với chu nghia xa hôi. “Đi tới xa hôi công san” la hướng phat triên lâu dai. Nó quy đinh vai tro lanh đao cua Đang Công San, đoan kêt mọi lưc lượng dân tôc, tiên hanh cac cuôc cach mang chống đê quốc va chống phong kiên cho triêt đê. Con đương đó phu hợp với hoan canh lich sư cu thê ơ cac nước thuôc đia. Đó cũng la net đôc đao, khac biêt với con đương phat triên cua cac dân tôc đa phat triên lên chu nghia tư ban ơ phương Tây. 2)Đôc lâp dân tôc – nôi dung cốt loi cua vân đê dân tôc thuôc đia va chu nghia yêu nước chân chinh – môt đông lưc lớn cua đât nước: Trên cơ sơ giai thich nhưng vân đê vê thuôc đia, Hô Chi Minh đa nhân manh vân đê đôc lâp dân tôc va chu nghia yêu nước chân chinh. Bac hêt sức trân trọng quyên con ngươi. Ngươi đa tim hiêu va tiêp nhân nhưng nhân tố vê quyên con ngươi được nêu trong Tuyên ngôn đôc lâp 1776 cua nước My, Tuyên ngôn nhân quyên va dân quyên 1791 cua Cach Mang Phap, như quyên binh đăng, quyên được sống, quyên tư do va quyên mưu câu hanh phuc. Tư quyên con ngươi, Hô Chi minh đa khai quat va nâng cao thanh quyên dân tôc: “Tât ca cac dân tôc trên thê giới đêu sinh ra binh đăng, dân tôc nao cũng có11 quyên sống, quyên sung sướng va quyên tư do”.Trong quan niêm cua Hô Chi Minh, đôc lâp dân tôc phai la môt nên đôc lâp thât sư, hoan toan, găn với hoa binh, thống nhât, toan ven lanh thô cua đât nước. Đôc lâp tư do la đôc lâp tư do thưc sư găn liên với chu quyên, thống nhât va toan ven lanh thô; la đam bao quyên tư quyêt dân tôc; la đam bao cuôc sống hoa binh, âm no, hanh phuc cho dân. Xuât phat tư nhưng gia tri văn hóa truyên thống cua dân tôc, tư thưc tiên răng ơ phương Đông lưc lượng san xuât phat triên châm, phân hóa kinh tê không ro nên phân hóa cơ câu xa hôi – giai câp không điên hinh, đâu tranh giai câp không phai la vân đê nôi bât trong xa hôi phong kiên phương Đông va mặc du có sư khac biêt vê lợi ich giai câp nhưng ngươi dân vân chung môt canh ngô: mât nước, vi thê họ có chung li tương: gianh đôc lâp tư do va đoan kêt đê xây dưng chu nghia công san; Bac đa nêu lên nôi dung cua chu nghia dân tôc chân chinh. Trước hêt la nó dưa trên ý chi đôc lâp, khat vọng tư do va tinh thân đoan kêt dân tôc. Tiêp đó Bac khăng đinh chu nghia dân tôc thống nhât với chu nghia quốc tê. Cuối cung Bac nhân manh chu nghia dân tôc la căn nguyên, côi nguôn sức manh dân tôc, la yêu tố quyêt đinh cho sư nghiêp giai phóng dân tôc ơ Viêt Nam: “Ngươi ta không thê giup gi cho ngươi dân An Nam nêu như không dưa trên đông lưc vi đai, duy nhât trong đơi sống xa hôi cua họ.” Hô Chi Minh II. Mối quan hê giưa vân đê dân tôc va vân đê giai câp: 1. Vân đê dân tôc va vân đê giai câp có quan hê chặt che với nhau: Hô Chi Minh rât coi trọng vân đê dân tôc, đê cao sức manh cua chu nghia yêu nước, nhưng Ngươi luôn đứng trên quan điêm giai câp đê nhân thức va giai quyêt vân đê dân tôc. Sư kêt hợp nhuân nhuyên vân đê giai câp va vân đê dân tôc cua Hô Chi Minh thê hiên: khăng12 đinh vai tro cua giai câp công nhân va quyên lanh đao duy nhât cua Đang Công San trong qua trinh Cach Mang Viêt Nam; chu trương đai đoan kêt dân tôc rông rai trên nên tang liên minh công nhân, nông dân va tâng lớp tri thức, dưới sư lanh đao cua Đang; sư dung bao lưc cach mang cua quân chung đê chống lai bao lưc phan cach mang cua ke thu; thiêt lâp chinh quyên nha nước cua dân, do dân va vi dân; găn kêt muc tiêu đôc lâp dân tôc với chu nghia xa hôi. 2. Giai phóng dân tôc la vân đê trên hêt, trước hêt; đôc lâp dân tôc găn liên với chu nghia xa hôi. Năm 1920, ngay khi quyêt đinh phương hướng giai phóng va phat triên dân tôc theo con đương cua cach mang vô san, ơ Hô Chi Minh đa có sư găn bó thống nhât giưa dân tôc va giai câp, dân tôc va quốc tê, đôc lâp dân tôc va chu nghia xa hôi. Tư tương Hô Chi Minh vưa phan anh quy luât khach quan cua sư nghiêp giai phóng dân tôc trong thơi đai chu nghia đê quốc, vưa phan anh mối quan hê khăng khit giưa muc tiêu giai phóng dân tôc với muc tiêu giai phóng giai câp va giai phóng con ngươi. Chỉ có xóa bo tân gốc tinh trang ap bức, bóc lôt; thiêt lâp môt nha nước thưc sư cua dân, do dân, vi dân mới bao đam cho ngươi lao đông có quyên lam chu, mới thưc hiên được sư phat triên hai hoa giưa ca nhân va xa hôi, giưa đôc lâp dân tôc với tư do va hanh phuc cua con ngươi. 3. Giai phóng dân tôc tao tiên đê đê giai phóng giai câp: Hô Chi Minh giai quyêt vân đê dân tôc theo quan điêm giai câp, nhưng đông thơi đặt vân đê giai câp trong vân đê dân tôc. Giai phóng dân tôc khoi ach thống tri cua chu nghia thưc dân la điêu kiên đê giai phóng giai câp. Vi vây, lợi ich cua giai câp phai phuc tung lợi ich cua dân tôc. Thang 51941, Ngươi cung với Trung ương Đang khăng đinh: “Trong luc nay quyên lợi cua bô phân, cua giai câp phai đặt dưới sư13 sinh tư, tôn vong cua quốc gia, cua dân tôc. Trong luc nay nêu không giai quyêt được vân đê dân tôc giai phóng, không đoi được đôc lâp, tư do cho toan thê dân tôc, thi chăng nhưng toan thê quốc gia dân tôc con chiu mai kiêp ngưa trâu, ma quyên lợi cua bô phân, giai câp đên van năm cũng không đoi lai được.” 4. Giư vưng đôc lâp cua dân tôc minh, đông thơi tôn trọng đôc lâp cua cac dân tôc khac: La môt chiên si quốc tê chân chinh, Hô Chi Minh không chỉ đâu tranh cho đôc lâp cua dân tôc Viêt Nam, ma con đâu tranh cho đôc lâp cua tât ca cac dân tôc bi ap bức. Nêu cao tinh thân đôc lâp, tư chu, thưc hiên nguyên tăc vê quyên dân tôc tư quyêt, nhưng Hô Chi Minh không quên nghia vu quốc tê trong viêc ung hô cac cuôc đâu tranh giai phóng dân tôc trên thê giới. Ngươi nhiêt liêt ung hô cuôc khang chiên chống Nhât cua nhân dân Trung Quốc, cac cuôc khang chiên chống thưc dân Phap va chống đê quốc My xâm lược cua nhân dân Lao va Campuchia, đê ra khâu hiêu: “giup ban la tư giup minh” va chu trương phai băng thăng lợi cua cach mang môi nước ma đóng góp vao cach mang chung cua thê giới.14 Tư tương Hô Chi Minh vê vân đê dân tôc mang tinh khoa học va cach mang sâu săc, thê hiên sư kêt hợp nhuân nhuyên giưa dân tôc va giai câp, chu nghia yêu nước chân chinh với chu nghia quốc tê trong sang. Trong thưc tiên công cuôc xây dưng Chu Nghia Xa Hôi va bao vê Tô quốc Xa Hôi Chu Nghia hiên nay, viêc vân dung va phat triên sang tao tư tương Hố Chi Minh vê mối quan hê biên chứng giưa vân15 đê dân tôc va vân đê giai câp cang có ý nghia cưc kỳ quan trọng hêt sức câp thiêt. C. Tư tương Hô Chi Minh trong thưc tiên Viêt Nam hiên nay: 1. Dân chu xa hôi chu nghia: Ngay tư khi Đang ra đơi (1930) đê lanh đao cach mang; trong cương linh chinh tri đâu tiên đa nhât quan chu trương, đương lối trong giai đoan cach mang giai phóng dân tôc phai xây dưng va phat triên chê đô dân chu nhân dân ma muc tiêu cốt loi cua nó la “Đôc lâp dân tôc, ngươi cay có ruông” va thưc hiên quyên phô thông đâu phiêu trong linh vưc chinh tri. Khi chuyên sang giai đoan cach mang XHCN dưa trên cơ sơ kê thưa nên dân chu nhân dân đa có, phai tiên hanh ngay viêc xây dưng, phat triên nên dân chu XHCN ma muc tiêu xuyên16 suốt la:”Đôc lâp dân tôc găn liên với chu nghia xa hôi. Dân giau, nước manh, dân chu, công băng, văn minh”. So với cac nước đi theo con đương dân chu đây sóng gió, sư phat triên dân chu XHCN ơ nước ta rât ôn đinh, có hiêu qua. Nguyên nhân chinh la do Đang va Nha nước ta luôn tuân thu nhưng nguyên lý cơ ban cua chu nghia Mac Lênin va tư tương Hô Chi Minh, lây đó lam kim chỉ nam cho mọi hanh đông. Điêu đó được thê hiên ơ nhưng mặt sau đây: Môt la, tư tương chiên lược chỉ đao phat triên nên dân chu XHCN la dưa trên lý luân dân chu cua chu nghia MacLênin va tư tương Hô Chi Minh, kêt hợp với thưc tiên cach mang Viêt Nam lam nguyên tăc cơ ban. Hai la, Đang Công san Viêt Nam giư vai tro đôc tôn lanh đao công cuôc phat triên nên dân chu XHCN ơ nước ta. Ba la, cơ sơ kinh tê cho viêc xây dưng, phat triên nên dân chu XHCN ơ nước ta la nên kinh tê hang hóa nhiêu thanh phân phat triên theo đinh hướng XHCN va tưng bước hoan thiên tiên lên kinh tê thi trương XHCN, trong đó kinh tê nha nước với chê đô công hưu vê tư liêu san xuât chu yêu giư vai tro chu đao. Bốn la, phương thức thuc đây công cuôc phat triên dân chu XHCN ơ nước ta la lây dân lam gốc. Năm la, trọng điêm công cuôc phat triên dân chu XHCN la thương xuyên cung cố, phat triên dân chu trong Đang, coi dân chu trong đang la “hat nhân” cua dân chu XHCN va lây dân chu trong Đang thuc đây dân chu trong toan xa hôi. Tư đó, tao điêu kiên thuân lợi cho sư phat triên ngay cang cao dân chu XHCN ơ nước ta, quan triêt sâu săc quan điêm dân biêt, dân ban, dân thưc hiên, dân kiêm tra. Dân chu XHCN ơ nước ta vưa la muc tiêu, vưa la đông lưc cua sư phat triên đât nước tiên lên chu nghia xa hôi. Vi vây đoi hoi tât ca quyên lưc nha nước phai thuôc vê nhân dân. Trong công cuôc đôi mới đât nước, Đang ta đa chỉ ro môt trong nhưng nguyên tăc cơ ban đê chỉ17 đao đôi mới la xây dưng nên dân chu XHCN, phat huy quyên lam chu tâp thê cua nhân dân, thuc đây sư nghiêp xây dưng va bao vê Tô quốc VN xa hôi chu nghia. Trong cương linh xây dưng đât nước ơ thơi kỳ qua đô lên chu nghia xa hôi do đai hôi Đang toan quốc lân thứ VII thông qua năm 1991 đa ghi: Dân chu XHCN la bao đam mọi quyên lưc thuôc vê nhân dân. Hiên phap năm 1992 cũng khăng đinh tât ca quyên lưc nha nước thuôc vê nhân dân va phai được thê chê hóa quyên lưc đó băng phap luât, được phap luât bao hô. Dân chu găn liên với kỷ luât, kỷ cương va công băng xa hôi đoi hoi phai được thưc hiên trong thưc tê cuôc sống trên tât ca cac linh vưc cua đơi sống xa hôi. Trai qua 25 năm đôi mới va 20 năm thưc hiên cương linh 1991 nên dân chu XHCN ơ Viêt Nam đa có nhưng bước tiên quan trọng va được thê giới thưa nhân. Đê tiên lên chu nghia xa hôi, thưc hiên thăng lợi sư nghiêp công nghiêp hóa, hiên đai hóa đât nước, mơ rông hôi nhâp quốc tê, phat triên bên vưng, thưc hiên thanh công muc tiêu “tối thượng” cua cách mang: “Dân giau, nước manh, dân chu, công băng, văn minh” cua Đang đê ra, chung ta phai coi trọng phat triên nên dân chu XHCN vi nó la muc tiêu cơ ban cua qua trinh xây dưng chu nghia xa hôi. Đên lượt nó, nên dân chu XHCN được phat triên va hoan thiên lai trơ thanh đông lưc manh me thuc đây xa hôi không ngưng phat triên. Chu nghia xa hôi ơ nước ta tư chô chưa chin muôi đên chin muôi, tư chô chưa hoan thiên đên hoan thiên, tư chô chưa phat triên đên phat triên. Qua trinh nay cân có thơi gian va môi trương ôn đinh, đặc biêt la ôn đinh chinh tri, xa hôi. Muốn duy tri ôn đinh chinh tri, xa hôi đê tiên lên phai phat triên nên dân chu XHCN va lây đó lam đông lưc thuc đây sư phat triên toan diên xa hôi tư thâp đên cao. Ban chât chinh tri cua giai câp công nhân đoi hoi phai dung phương phap dân chu đê quan lý nha nước, cai tao xa hôi. Nha nước XHCN la nha nước kiêu mới trong tiên trinh lich sư, dân chu XHCN la thưc hiên quyên nhân dân lam chu đât nước, lam chu xa hôi. Đây la18 ban chât tốt đep cua nha nước XHCN đa va đang tôn tai, phat triên ơ môt số nước trên thê giới, trong đó có nước ta. Vi vây, đoi hoi chung ta cân tư giac tuân thu quy tăc dân chu, xây dưng va kiên toan thê chê dân lam chu, hinh thanh trât tư dân chu ôn đinh, bên vưng. 2. Xây dưng nha nước cua dân, do dân, vi dân: Với tư cach la đôi tiên phong cua giai câp công nhân, la đai biêu trung thanh với lợi ich cua giai câp công nhân, cua nhân dân lao đông va cua dân tôc, Đang Công san Viêt Nam la chu thê lanh đao toan bô qua trinh cach mang Viêt Nam. Nha nước Công hoa xa hôi chu nghia Viêt Nam la bô may quyên lưc cua nhân dân, có chức năng đinh ra luât phap va tô chức quan lý mọi linh vưc cua đơi sống đât nước băng luât phap. Mặt trân Tô quốc Viêt Nam tâp hợp cac tô chức chinh tri cua nhân dân, đai diên cho lợi ich va vi tri cua tưng công đông xa hôi khac nhau, tham gia vao công viêc bao vê lợi ich thiêt thưc cua ngươi lao đông va đông viên công đông nô lưc trong cuôc xây dưng va bao vê Tô quốc. Mặt trân Tô quốc Viêt Nam lây liên minh công nông với đôi ngũ tri thức lam nên tang va la cơ sơ chinh tri cua chinh quyên nha nước. Giưa cac bô phân cua hê thống chinh tri có mối quan hê găn bó chặt che với nhau, va môi bô phân có vai tro riêng cua minh. Vai tro đó thê hiên ơ chức năng cua tưng bô phân: Đang lanh đao – Nha nước quan lý – Nhân dân lam chu. Nhân dân la ngươi chu cua đât nước. Nhân dân lâp ra bô may nha nước thay mặt minh xây dưng phap luât va quan lý đât nước thưc hiên quyên lam chu va bao vê lợi ich cua nhân dân. Vi vây, Nha nước ta la nha nước cua dân, do dân va vi dân. Nha nước ta được xây dưng trên nguyên tăc tâp trung dân chu. Vi vây, đê xây dưng bô may nha nước va quan lý có hiêu qua công cuôc xây dưng xa hôi mới cân nhân ro mối quan hê giưa dân chu xa hôi chu nghia với kỷ cương, luât phap xa hôi chu nghia. Nhưng yêu tố nay chăng nhưng không loai trư nhau ma con lam tiên đê cho nhau19 hợp thanh môt chỉnh thê thống nhât va la môt tât yêu khach quan cua đơi sống xa hôi. Quyên lam chu đó được thưc hiên thông qua bô may nha nước do dân cư ra. Vi vây, bô may nay phai lây dân lam gốc, phai biêt dưa vao dân, trung thanh với lợi ich cua nhân dân, biêt phat huy tri tuê cua nhân dân, biêt tôn trọng va lăng nghe ý kiên cua nhân dân va chiu sư giam sat cua nhân dân. Dân chu la ban chât cua cac mối quan hê trong xa hôi xa hôi chu nghia. Nên dân chu xa hôi chu nghia phai đi đôi với luât phap xa hôi chu nghia. Xa hôi xa hôi chu nghia la môt xa hôi được tô chức trên cơ sơ luât phap. Phap luât la cai thê hiên va la cai bao đam cho quyên lam chu cua nhân dân lao đông va la công cu đê quan lý xa hôi. Thiêu phap luât se không có dân chu va môt xa hôi cang dân chu bao nhiêu thi lai cang phai có luât phap, kỷ cương va trât tư bây nhiêu. Bô may cua Nha nước ta gôm có: Quốc hôi, Chinh phu, Hôi đông nhân dân va Ủy ban nhân dân cac câp, Toa an nhân dân cac câp va Viên kiêm sat nhân dân cac câp. Quốc hôi la cơ quan quyên lưc nha nước cao nhât va la cơ quan duy nhât có quyên lâp phap, cư ra cơ quan hanh phap, tư phap va thưc hiên viêc giam sat theo đung phap luât. Trong nhưng năm đôi mới vưa qua, dưới sư lanh đao cua Đang va qua ren luyên trong thưc tiên quan lý sư nghiêp xây dưng va bao vê Tô quốc, Nha nước ta đa trương thanh vê nhiêu mặt, đa thê hiên ro ban chât cua môt Nha nước phap quyên cua dân, do dân va vi dân. Nôi bât nhât la nhưng thanh tưu vê xây dưng hê thống phap luât đê quan lý đât nước, vê xây dưng nên dân chu xa hôi chu nghia, nhât la dân chu ơ cơ sơ. Hoat đông cua Nha nước thê hiên được tư tương lây dân lam gốc, biêt dưa vao dân, thưc hiên viêc dân biêt, dân bàn, dân làm, dân kiêm tra. Nha nước cũng đa tich cưc đâu tranh chống cac tê nan xa hôi, xư lý nghiêm minh nhưng vu viêc tiêu cưc, tham nhũng.20 Nhưng thanh tưu, nhưng tiên bô trên đây đa tao nên tang cho công tac quan lý đât nước. Nhơ vây, đât nước được ôn đinh va vê chinh tri, kinh tê, văn hóa, xa hôi có bước phat triên tốt, đơi sống vât chât va tinh thân cua nhân dân được nâng lên ro rêt, đinh hướng xa hôi chu nghia được giư vưng. Tuy vây, vân con hai vân đê cơ ban sau đây cân được tiêp tuc hoan thiên va nâng cao chât lượng lên môt trinh đô mới đê đap ứng kip thơi yêu câu cua sư phat triên cua cach mang trong tinh hinh mới: tiêp tuc hoan thiên hê thống phap luât, nâng cao chât lượng giao duc va quan lý viêc thưc hiên phap luât; chăm lo bôi dưỡng phâm chât va năng lưc cua đôi ngũ can bô, viên chức nha nước. 3. Xây dưng nên kinh tê thi trương đinh hướng xa hôi chu nghia: Kinh tê thi trương la môt kiêu tô chức kinh tê – xa hôi, trong đó qua trinh san xuât, phân phối, trao đôi va tiêu dung đêu được thưc hiên thông qua thi trương. Vi thê kinh tê thi trương không chỉ la công nghê, la phương tiên đê phat triên kinh tê – xa hôi, ma con la nhưng quan hê kinh tê – xa hôi, nó không chỉ bao gôm cac yêu tố cua lưc lượng san xuât, ma con ca môt hê thống quan hê san xuât. Với nhưng đinh hướng xây dưng chu nghia xa hôi ơ nước ta, thi muc tiêu hang đâu phat triên kinh tê thi trương ơ nước ta được xac đinh la giai phóng va phat triên lưc lượng san xuât, phat triên nên kinh tê, đông viên mọi nguôn lưc trong nước va ngoai nước đê xây dưng cơ sơ vât chât – ky thuât cua chu nghia xa hôi tao ra sư phat triên năng đông, hiêu qua cao cua nên kinh tê, trên cơ sơ đó, cai thiên tưng bước đơi sống cua nhân dân, tưng bước thưc hiên sư công băng, binh đăng va lanh manh cac quan hê xa hôi. Tư đó se khăc phuc được tinh trang tư tuc tư câp cua nên kinh tê, thuc đây phân công lao đông xa hôi phat triên, mơ rông nganh nghê, tao viêc lam cho ngươi lao đông. Ap dung khoa học, công nghê, ky thuât mới vao san xuât nhăm tăng năng suât lao đông xa hôi, tăng số lượng, chung loai va chât lượng hang hóa,21 dich vu. Thuc đây tich tu, tâp trung san xuât, mơ rông giao lưu kinh tê giưa cac đia phương, cac vung lanh thô, với cac nước trên thê giới. Đông viên mọi nguôn lưc trong nước va tranh thu cac nguôn lưc bên ngoai. Phat huy tinh thân năng đông, sang tao cua môi ngươi lao đông, môi đơn vi kinh tê, tao ra sư phat triên năng đông, hiêu qua cao cua nên kinh tê, tao ra tốc đô tăng trương kinh tê cao va bên vưng. Đưa nước ta thoat khoi tinh trang môt nước ngheo va kem phat triên, thưc hiên được muc tiêu dân giau, nước manh, xa hôi công băng, dân chu, văn minh. Nên kinh tê thi trương đinh hướng xa hôi chu nghia ơ nước ta có ba điêm rât cơ ban la: Thứ nhất, chế độ đa sở hữu và đa thành phần kinh tế.Nên kinh tê thi trương đinh hướng xa hôi chu nghia dưa trên nhiêu hinh thức sơ hưu, như: sơ hưu toan dân ma nha nước la đai diên chu sơ hưu, sơ hưu tâp thê, sơ hưu tư nhân va sơ hưu hôn hợp, song chê đô sơ hưu công công (công hưu, toan dân) vê tư liêu san xuât chu yêu đóng vai tro nên tang cua nên kinh tê quốc dân. Tư cac hinh thức sơ hưu cơ ban hinh thanh nhiêu thanh phân kinh tê với cac hinh thức tô chức san xuât, kinh doanh đa dang, đan xen, hôn hợp.Viêc thưc hiên nhât quan, lâu dai chinh sach phat triên nên kinh tê nhiêu thanh phân dưa trên cơ sơ giai phóng sức san xuât, đông viên tối đa nguôn lưc bên trong va bên ngoai đê đây nhanh công nghiêp hóa, hiên đai hóa, nâng cao hiêu qua kinh tê – xa hôi, cai thiên đơi sống nhân dân.Bên canh đó phai chu đông đôi mới, cung cố va phat triên kinh tê nha nước va kinh tê tâp thê đê chung trơ thanh nên tang cua nên kinh tê, có kha năng hướng dân cac thanh phân kinh tê khac phat triên theo đung đinh hướng xa hôi chu nghia. Kinh tê nha nước phai được cung cố va phat triên ơ cac vi tri then chốt cua nên kinh tê, cac linh vưc dich vu xa hôi cân thiêt cũng như an ninh – quốc phong, ma cac thanh phân kinh tê khac không có lợi thê hoặc đâu tư không có hiêu qua. Xac lâp, cung cố va nâng cao22 đia vi lam chu cua ngươi lao đông trong nên san xuât xa hôi, thưc hiên công băng xa hôi ngay cang tốt hơn. Thứ hai, kết hợp nhiều hình thức phân phối, trong đó phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế là chính; thưc hiên tốt cac chinh sach xa hôi. Muốn cho nên kinh tê thi trương không ngưng nâng cao đơi sống nhân dân, bao đam tốt cac vân đê xa hôi va thưc hiên công băng xa hôi, thi Nha nước phai chu đông thưc hiên va điêu tiêt cac quan hê phân phối, cu thê như: Kêt hợp vân đê lợi nhuân với vân đê xa hôi. Muc đich cua sư kêt hợp này la vưa bao đam cho cac chu thê tham gia kinh tê thi trương có điêu kiên đua tranh phat huy tai năng va có lợi nhuân cao, vưa tao được điêu kiên chinh tri – xa hôi binh thương cho sư phat triên kinh tê. Kêt hợp chặt che nhưng nguyên tăc phân phối cua chu nghia xa hôi va nguyên tăc cua kinh tê thi trương, như: phân phối theo lao đông, theo vốn, theo tai năng, phân phối qua quy phuc lợi xa hôi… trong đó, phai lam sao đê quan hê phân phối theo lao đông đóng vai tro chu đao. Thưa nhân sư tôn tai cua cac hinh thức thuê mướn lao đông, cac quan hê thi trương sức lao đông, nhưng không đê chung biên thanh quan hê thống tri, dân đên tinh trang không kiêm soat được sư phân hóa xa hôi thanh hai cưc đối lâp. Nha nước chu đông điêu tiêt thu nhâp giưa cac tâng lớp dân cư. Môt mặt, Nha nước phai có chinh sach đê giam bớt khoang cach chênh lêch giưa lớp ngươi giau va lớp ngươi ngheo, không đê diên ra sư chênh lêch qua mức giưa cac vung, miên, cac dân tôc va cac tâng lớp dân cư, thưc hiên tốt chinh sach an sinh xa hôi. Mặt khac, phai có chinh sach, biên phap bao vê thu nhâp chinh đang, hợp phap cho ngươi giau, khuyên khich ngươi có tai năng.Trong điêu kiên kinh tê thi trương đinh hướng xa hôi chu nghia, viêc thưc hiên công băng xa hôi không thê chỉ dưa vao chinh sach điêu tiêt va phân phối lai thu23 nhâp cua cac tâng lớp dân cư, ma con phai thưc hiên tốt cac chinh sach phat triên xa hôi, nhăm giai quyêt hai hoa cac mối quan hê xa hôi, phat huy sức manh tông hợp cua toan dân tôc, phân đâu vi muc tiêu dân giau, nước manh, xa hôi công băng, dân chu, văn minh.Đối tượng cua cac chinh sach xa hôi la toan thê nhân dân, bơi vây cac chinh sach ây bao gôm: Chính sách lao động và việc làm la chinh sach xa hôi cơ ban. Nó có nhiêm vu đao tao, bôi dưỡng nguôn lao đông có kiên thức, ky năng và lương tâm nghê nghiêp ngay cang cao, tao ra nhiêu viêc lam mới, đông thơi sư dung hiêu qua nguôn lưc ây, giam dân tỷ lê thât nghiêp va thiêu viêc lam, vươn tới toan dung lao đông xa hôi. Đó chinh la biên phap quan trọng đê vưa thuc đây tăng trương kinh tê, vưa phat triên sư phong phu cua ban chât con ngươi trong lao đông sang tao ra mọi cua cai có gia tri cho ban thân, gia đinh va xa hôi. Chính sách xóa đói, giảm nghèo không đơn thuân chỉ la môt chinh sach tư thiên, ma la môt hê thống chinh sach kinh tê, xa hôi, văn hóa, chinh tri va môi trương nhăm tac đông trưc tiêp va gian tiêp đên cac nguyên nhân cơ ban dân đên đói ngheo, tao cơ hôi binh đăng cho mọi ngươi. Đó la cac chinh sach giao quyên sư dung đât, tao vốn, chuyên giao tiên bô ky thuât, hô trợ vê giao duc va y tê, hô trợ xây dưng kêt câu ha tâng thiêt yêu, phat huy quyên lam chu cho ngươi ngheo va công đông ngheo đê giup họ tư vươn lên thoat ngheo, thu hep dân khoang cach vê trinh đô phat triên, vê thu nhâp va mức sống giưa cac tâng lớp dân cư, cac thanh phân dân tôc, cac vung miên trong ca nước. Chính sách an sinh xã hội phai tưng bước tao ra mang lưới gôm nhiêu tâng, nhiêu lớp, nhiêu hinh thức phong phu vê bao hiêm xa hôi, cứu trợ xa hôi, ưu đai xa hôi nhăm bao đam cuôc sống xứng đang cho nhưng ngươi vê hưu, ngươi gia cô đơn, tre em mô côi, ngươi tan24 tât, ngươi gặp rui ro bât hanh va đặc biêt la nhưng ngươi có công với nước. Chính sách phòng chống các tệ nạn xã hội phai kêt hợp sư dung nhiêu biên phap giao duc, hanh chinh va phap luât đê giư vưng sư ôn đinh, an toan cua môt xa hôi có kỷ cương; xây dưng lối sống lanh manh theo quy pham đao đức va chuân mưc xa hôi tiên bô, văn minh, có tac dung cam hóa nhưng ngươi lâm lôi, tao điêu kiên cho họ tai hoa nhâp công đông. Thứ ba, Nhà nước xã hội chủ nghĩa là Nhà nước của dân, do dân, vì dân thực hiện chức năng quản lý nền kinh tế thị trường dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Cơ chê quan lý va vân hanh nên kinh tê thi trương đinh hướng xa hôi chu nghia la cơ chê thi trương có sư quan lý cua Nha nước dưới sư lanh đao cua Đang Công san Viêt Nam. Thưc hiên cơ chê đó se bao đam tinh đinh hướng, điêu khiên hướng tới đich xa hôi chu nghia cua nên kinh tê theo phương châm: nha nước điêu tiêt vi mô, thi trương hướng dân doanh nghiêp. Cơ chê vân hanh nên kinh tê thi trương đinh hướng xa hôi chu nghia thê hiên trên cac mặt, như Nha nước đóng vai tro la nhân vât trung tâm va quan lý kinh tê vi mô, thông qua cac chức năng: Tao môi trương phap lý, kinh tê – xa hôi ôn đinh, thuân lợi cho cac chu thê kinh tê hoat đông theo cơ chê thi trương. Đinh hướng va hướng dân sư phat triên kinh tê – xa hôi băng viêc soan thao, ban hanh cac kê hoach, quy hoach, cac chương trinh phat triên kinh tê – xa hôi va cac chinh sach (đặc biêt la cac chinh sach tai chinh, tiên tê, tin dung) đê hướng cac chu thê kinh tê vao thưc hiên cac kê hoach, quy hoach va cac chương trinh phat triên kinh tê – xa hôi đa đặt ra.25 Tô chức la môt chức năng quan trọng cua quan lý nha nước vê kinh tê, nó bao gôm: Nha nước săp xêp, tô chức lai cac đơn vi kinh tê, đặc biêt la săp xêp, cung cố cac doanh nghiêp nha nước; phân phối cac khu công nghiêp tâp trung, cac vung kinh tê nhăm tao ra cơ câu kinh tê hợp lý, phu hợp với nên kinh tê thi trương; tô chức lai hê thống quan lý, săp xêp lai cac cơ quan quan lý nha nước vê kinh tê. Đôi mới thê chê va thu tuc hanh chinh. Đao tao va đao tao lai đôi ngũ can bô, công chức quan lý nha nước va quan lý doanh nghiêp; thiêt lâp mối quan hê kinh tê với cac nước va cac tô chức kinh tê quốc tê. Điêu tiêt kinh tê, điêu hanh vi mô nên kinh tê, trong đó Nha nước cân cân nhăc ky lưỡng nhưng mênh lênh hanh chinh đê cho cac hoat đông thi trương được diên ra chu yêu theo sư hướng dân cua cac quy luât gia tri, quy luât cung câu, canh tranh; bao đam nguyên tăc vân hanh cua nên kinh tê la nguyên tăc thi trương tư điêu chỉnh. Mặt khac, do thi trương trong nên kinh tê thi trương đinh hướng xa hôi chu nghia không phai la thi trương tư điêu tiêt hoan toan, ma con phai phuc vu cac muc tiêu kinh tê – xa hôi cua đât nước trong tưng thơi kỳ, do đó nó con phai chiu sư quan lý cua Nha nước xa hôi chu nghia. Do vây, không thê xem cac quan hê thi trương hoat đông theo quy luât kinh tê khach quan môt cach biêt lâp với sư điêu tiêt cua Nha nước băng cac chinh sach kinh tê cua minh. Nha nước thưc hiên chức năng kiêm tra, kiêm soat nhăm thiêt lâp kỷ cương trong hoat đông kinh tê, phat hiên va ngăn chặn cac hiên tượng vi pham phap luât va lam sai chinh sach, bao vê tai san quốc gia va lợi ich cua nhân dân, góp phân tăng trương kinh tê va tưng bước thưc hiên công băng xa hôi.26 KÊT LUÂN Nhưng thăng lợi chiên lược cua cach mang Viêt Nam trong thê kỉ XX chứng to gia tri khoa học va thưc tiên to lớn cua tư tương Ho Chi Minh vê vân đê dân tôc, vân đê giai câp cũng như mối quan hê giưa vân đê dân tôc – vân đê giai câp. Trong công cuôc đôi mới hiên nay, vân dung tư tương Hô Chi Minh vê vân đê dân tôc va giai câp, chung ta phai biêt khơi dây sức manh cua chu nghia yêu nước va tinh thân dân tôc, nguôn đông lưc manh me đê xây dưng va bao vê đât nước; nhân thức va giai quyêt vân đê dân tôc trên lâp trương giai câp công nhân; chăm lo xây dưng khối đai đoan kêt dân tôc, giai quyêt tốt mối quan hê giưa cac dân tôc anh em va trong công đông dân tôc Viêt Nam.27 Cac tai liêu tham khao: 1. Giao trinh nhưng nguyên li cơ ban cua chu nghia Mac – Lênin (Bô giao duc va đao tao; nha xuât ban Chinh Tri Quốc Gia) 2. Giao trinh Tư Tương Hô Chi Minh (Bô giao duc va đao tao; nha xuât ban Chinh Tri Quốc Gia) 3. Trang web: thongtinphapluatdansu.wordpress.com.
Trang 1MỤC LỤC
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
“Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.”
- Hồ Chí Minh - Bác Hồ – người cha già kính yêu của dân tộc, suốt cuộc đời hy sinh vì dân vì nước – là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam Bác là vị lãnh tụ của nhân dân, tượng trưng cho những tinh hoa tốt đẹp của dân tộc Nhớ về Người, ta càng thêm kính phục và biết ơn Bác biết bao Chính Bác là người đã khai sáng và mở đường cho cách mạng Việt Nam đi đến thành công như ngày hôm nay, mà một trong những đóng góp lớn của Bác chính là việc vận dụng triết học Mác – Lênin vào thực trạng cách mạng Việt Nam để tìm ra con đường đi đúng đắn cho nước nhà Đặc biệt, tư tưởng biện chứng của Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc với vấn đề giai cấp là một trong những nhân tố đảm bảo thành công của cách mạng Việt Nam, một trong
những đóng góp xuất sắc của Người vào kho tàng lý luận cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin
Trang 3A Vấn đề dân tộc và giai cấp trong chủ nghĩa Mác – Lênin:
I Vấn đề dân tộc:
Dân tộc là một cộng đồng dân cư hình thành từ một bộ tộc hoặc từ sự liên kết của tất cả các bộ tộc sống trên cùng một cùng lãnh thổ
Cũng như bộ tộc, dân tộc là hình thức cộng đồng người gắn liền với xã hội có giai cấp, có các thể chế chính trị và nhà nước Thêm vào
đó, dân tộc là một cộng đồng dân cư có tính thống nhất cao, ổn định và tương đối bền vững dựa trên những nguyên tắc pháp lý cao
Dân tộc là một cộng đồng dân cư gồm có những đặc điểm chung thống nhất rất chặt chẽ như sau:
Thứ nhất, cộng đồng về lãnh thổ Trong một quốc gia nhiều dân tộc thì lãnh thổ quốc gia gồm lãnh thổ của tất cả các dân tộc thuộc quốc gia ấy hợp thành Chủ quyền quốc gia dân tộc về lãnh thổ là kết quả lao động kiến tạo của cả một dân tộc trong suốt quá trình hình thành dân tộc Nó được thể chế bằng pháp luật quốc gia và quốc tế Lãnh thổ là chủ quyền không thể chia cắt, là nơi sinh tồn phát triển và là nền tảng hình thành nên tổ quốc của mỗi quốc gia dân tộc
Thứ hai, cộng đồng về kinh tế Cộng đồng chung về kinh tế là nhân tố đảm bảo cho sự tồn tại và thống nhất của mỗi quốc gia dân tộc Một quốc gia thống nhất, một dân tộc thống nhất phải được bảo đảm và phải dựa trên cơ sở cộng đồng chung về kinh tế Tính thống nhất, tính tương đồng và ổn định chung về kinh tế luôn luôn là nhân tố bảo đảm cho sự thống nhất của mỗi quốc gia dân tộc
Thứ ba, cộng đồng về ngôn ngữ Ngôn ngữ là công cụ quan
trọng nhất trong giao tiếp của các dân tộc Mỗi dân tộc đều có ngôn ngữ riêng của dân tộc mình, nhưng trong một quốc gia nhiều dân tộc bao giờ cũng có một ngôn ngữ chung thống nhất Ngôn ngữ được chọn làm ngôn ngữ thống nhất thường là sản phẩm và là kết quả tất yếu của một quá trình phát triển lâu dài về kinh tế – xã hội của các dân tộc trong một quốc gia Ngôn ngữ là nền tảng văn hóa, đồng thời là di sản tinh thần của mỗi dân tộc
Trang 4Thứ tư, cộng đồng về văn hóa, về tâm lý Văn hóa là yếu tố đặc biệt trong sự gắn kết cộng đồng dân tộc thành một khối thống nhất Đặc trưng chung của văn hóa dân tộc là thống nhất trong tính đa dạng
Nó được chắt lọc trải dài trong suốt lịch sử đấu tranh để sinh tồn của mỗi dân tộc Hơn thế nữa, văn hóa còn là động lực của sự phát triển, là công cụ bảo vệ độc lập và chủ quyền của mỗi quốc gia Đấu tranh bảo vệ chủ quyền dân tộc phải được thể hiện thông qua cuộc đấu tranh chống lại nguy cơ đồng hóa về văn hóa Ngoài ra, mỗi dân tộc còn có tâm lý lối sống và những nét tính cách riêng Tâm lý và nét tính cách riêng của mỗi dân tộc trước hết là sự phản ánh những điều kiện kinh tế, điều kiện địa lý, dân cư và nét đặc thù văn hóa riêng của dân tộc ấy
Chính vì vậy, cộng đồng về lãnh thổ, cộng đồng về kinh tế, cộng đồng về ngôn ngữ, về văn hóa, tâm lý và tính cách là bốn đặc trưng không thể thiếu của mỗi dân tộc Đó chính là những yếu tố có mối quan hệ nội lực nội lực mạnh mẽ Nó vừa kết dính dân tộc thành một khối vừa tạo ra động lực để liên kết và phát triển cho mỗi quốc gia dân tộc Với những đặc trưng trên, dân tộc hình thành thường gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản, song cũng có những dân tộc hình thành không gắn với sự ra đời của chủ nghĩa tư bản như Việt Nam và Triều Tiên
II Vấn đề giai cấp:
1 Giai cấp:
Trong tác phẩm Sáng kiến vĩ đại, Lênin định nghĩa: “Người ta gọi giai cấp, những tập đoàn to lớn gồm những người khác nhau về địa vị của họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, khác nhau về quan hệ của họ (thường thường thì những quan hệ này được pháp luật quy định và thừa nhận) đối với những tư liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã hội, và như vậy là khác nhau về cách thức hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít hoặc
Trang 5nhiều mà họ được hưởng Giai cấp là những tập đoàn người mà tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn đó có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định”
2 Nguồn gốc hình thành giai cấp:
Trong xã hội có nhiều nhóm xã hội khác nhau Sự khác nhau ấy được phan biệt bởi những đặc trưng khác nhau như giới tính, nghề nghiệp, chủng tộc, dân tộc Những khác biệt ấy tự nó không tạo ra sự đối lập về mặt xã hội Chỉ có những giai cấp xuất phát từ sự khác biệt căn bản về lợi ích mới tạo ra những xung đột xã hội mang tính chất đối kháng Mác chỉ ra rằng: “Sự tồn tại của các giai cấp chỉ gắn liền với những giai đoạn phát triển lịch sử nhất định của sản xuất” Sự phân chia một xã hội thành giai cấp trước hết la do nguyên nhân kinh tế
Trong xã hội nguyên thủy, lực lượng sản xuất chưa phát triển, năng suất lao động rất thấp, sản phẩm làm ra chưa đủ nuôi sống người nguyên thủy Để tồn tại họ phải sống nương tựa vào nhau theo bầy đàn lệ thuộc vào tự nhiên, giai cấp chưa xuất hiện
Sản xuất ngày càng phát triển với sự phát triển của lực lượng sản xuất Công cụ sản xuất bằng kim loại ra đời thay thế công cụ bằng đá, năng suất lao động nhờ đó tăng lên đáng kể, phân công lao động xã hội từng bước hình thành, của cải dư thừa xuất hiện, những người có chức quyền trong các thị tộc, bộ lạc đã chiếm đoạt của cải dư thừa làm của riêng; chế độ tư hữu ra đời, bất bình đẳng về kinh tế nảy sinh
trong nội bộ công xã, đó chính là cơ sở của sự xuất hiện giai cấp
Do có của cải dư thừa, tù binh bắt được trong các cuộc chiến tranh không bị giết như trước Họ được sử dụng làm nô lệ phục vụ những người giàu và có địa vị xã hội, chế độ có giai cấp chính thức hình thành kể từ đó Như vậy, sự xuất hiện chế độ tư hữu là nguyên nhân quyết định trực tiếp sự ra đời giai cấp Sự tồn tại các giai cấp đối
Trang 6kháng gắn với chế độ chiếm hữu nô lệ, chế độ phong kiến và chế độ tư bản chủ nghĩa Chủ nghĩa tư bản phát triển cao lại tạo tiền đề khiến cho sự thủ tiêu chế độ tư hữu, cái cơ sở kinh tế của sự đối kháng giai cấp trở thành xu thế khách quan trong sự phát triển xã hội Đó là lôgic khách quan của tiến trình phát triển lịch sử
III Quan hệ giai cấp – dân tộc và giai cấp – nhân loại:
1 Quan hệ giai cấp – dân tộc:
Trong một cộng đồng dân tộc bao giờ cũng có nhiều giai cấp và các tầng lớp xã hội khác nhau cùng chung sống Lợi ích dân tộc là lợi ích chung của tất cả các giai cấp, các lực lượng xã hội sống trong cộng đồng ấy Mỗi một giai đoạn phát triển cụ thể của lịch sử, giai cấp nào
có lợi ích gắn liền với phương thức sản xuất thống trị, sẽ trở thành lực lượng tiêu biểu và lãnh đạo dân tộc
Tuy nhiên, trong các xã hội và những phương thức sản xuất tồn tại dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, lợi ích của giai cấp thống trị và lợi ích của dân tộc không phải khi nào cũng thống nhất, thậm trí nhiều lúc trái ngược và đối lập với lợi ích dân tộc Trong xã hội xã hội chủ nghĩa phương thức sản xuất dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, lực lượng sản xuất thuộc về quyền sở hữu chung của cả xã hội, khi ấy lợi ích giai cấp về cơ bản phù hợp với lợi ích của cả cộng đồng dân tộc Đương nhiên, sự phù hợp được thể hiện trong quá trình giải quyết đúng đắn các mâu thuẫn Ngày nay, chừng nào trong xã hội còn giai cấp đối kháng, và đấu tranh giai cấp, vấn đề quan hệ giai cấp và dân tộc được giải quyết trên lập trường giai cấp nhất định
2 Quan hệ giai cấp - nhân loại:
Trang 7Vấn đề lợi ích nhân loại là những vấn đề có liên quan đến sự sống còn của cả loài người, chẳng hạn những vấn đề chống chiến
tranh hạt nhân, bảo vệ môi trường, vấn đề dân số, chống các loại dịch bệnh đe dọa sự sống còn của cả nhân loại Lợi ích nhân loại là những nhân tố đáp ứng yêu cầu phát triển của loài người mọi quốc gia, không phân biệt sự khác nhau về giai cấp, dân tộc, tôn giáo
Tuy nhiên trong xã hội có giai cấp, lợi ích nhân loại là không tách rời với lợi ích giai cấp, lợi ích dân tộc và do đó nó bị chi phối bởi lợi ích giai cấp
Lợi ích của giai cấp tiến bộ phù hợp với lợi ích của nhân loại Các giai cấp phản động đối với lịch sủ thì lợi ích của giai cấp về căn bản mâu thuẫn với lợi ích chung của dân tộc và lợi ích toàn nhân loại
Chủ nghĩa Mác – Lênin chỉ ra rằng, muốn giải phóng mình, giai cấp vô sản phải giải phóng toán nhân loại khỏi áp bức và nô dịch của chủ nghĩa tư bản Vì vậy, lợi ích giai cấp của giai cấp vô sản về căn bản phù hợp với lợi ích của nhân loại
Trang 8Ban lãnh đạo Quốc tế cộng sản một thời gian dài đã nhấn mạnh vấn đề giai cấp, coi nhẹ vấn đề dân tộc, vì vậy không mấy quan tâm đến chủ nghĩa yêu nước, tinh thần dân tộc của các nước thuộc địa, thậm chí còn coi đó là biểu hiện của chủ nghĩa quốc gia hẹp hòi, trái với chủ nghĩa quốc tế vô sản Hơn thế nữa, nếu các nhà Nho yêu nước đề cao vấn đề dân tộc nhưng không dựa trên vấn đề giai cấp Tuy nhiên, chủ tịch Hồ Chí Minh lại nhấn mạnh vấn đề dân tộc đi kèm với vấn đề giai cấp
Trang 9B Vấn đề giai cấp - dân tộc trong Tư tưởng Hồ Chí Minh:
I Cơ sở thực tiễn của các nước phương Đông:
Vấn đề dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề thuộc địa – một vấn đề không chỉ đáng quan tâm ở các nước châu Á mà còn tồn tại ở rất nhiều quốc gia trên thế giới
1)Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa:
- Đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giải phóng dân tộc:
Nếu như C.Mác bàn nhiều về cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản, V.I.Lênin bàn nhiều về cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, thì Hồ Chí Minh tập trung bàn về cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân C.Mác và Lênin bàn nhiều về đấu tranh giai cấp ở các nước
tư bản chủ nghĩa, thì Hồ Chí Minh bàn về đấu tranh giải phóng dân tộc ở thuộc địa
Thực chất của vấn đề này chính là vấn đề đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, xóa bỏ ách thống trị, áp bức, bóc lột của người nước ngoài, giải phóng dân tộc, giành độc lập dân tộc, thực hiện quyền dân tộc tự quyết, thành lập Nhà nước dân tộc độc lập
Tất cả những điều trên được Bác đặc biệt đề cập đến trong
những bài Bác viết có tiêu đề Đông Dương và nhiều bài khác Bác lên án mạnh mẽ chế độ cai trị hà khắc, sự bóc lột tàn bạo của thực dân Pháp ở Đông Dương trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục Bác chỉ rõ sự đối kháng giữa các dân tộc bị áp bức với chủ nghĩa
Trang 10đế quốc thực dân là mâu thuẫn chủ yếu ở thuộc địa, đó là mâu thuẫn không thể điều hòa được
- Lựa chọn con đường phát triển của dân tộc
Từ thực tiễn phong trào cứu nước của ông cha và lịch sử nhân loại, Hồ Chí Minh khẳng định phương hướng phát triển của dân tộc trong bối cảnh thời đại mới là chủ nghĩa xã hội
Hoạch định con đường phát triển của dân tộc thuộc địa là một vấn đề hết sức mới mẻ Từ một nước thuộc địa đi lên chủ nghĩa xã hội phải trải qua nhiều giai đoạn khác nhau Con đường đó kết hợp cả nội dung dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội; xét về thực chất chính là con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
“Đi tới xã hội cộng sản” là hướng phát triển lâu dài Nó quy định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng Sản, đoàn kết mọi lực lượng dân tộc, tiến hành các cuộc cách mạng chống đế quốc và chống phong kiến cho triệt để
Con đường đó phù hợp với hoàn cảnh lịch sử cụ thể ở các nước thuộc địa Đó cũng là nét độc đáo, khác biệt với con đường phát triển của các dân tộc đã phát triển lên chủ nghĩa tư bản ở phương Tây
2)Độc lập dân tộc – nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa và chủ nghĩa yêu nước chân chính – một động lực lớn của đất nước:
Trên cơ sở giải thích những vấn đề về thuộc địa, Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh vấn đề độc lập dân tộc và chủ nghĩa yêu nước chân chính
Bác hết sức trân trọng quyền con người Người đã tìm hiểu và tiếp nhận những nhân tố về quyền con người được nêu trong Tuyên ngôn độc lập 1776 của nước Mỹ, Tuyên ngôn nhân quyền và dân
quyền 1791 của Cách Mạng Pháp, như quyền bình đẳng, quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc Từ quyền con người, Hồ Chí minh đã khái quát và nâng cao thành quyền dân tộc: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có
Trang 11quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”.Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc phải là một nền độc lập thật sự, hoàn toàn, gắn với hòa bình, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Độc lập tự do là độc lập tự do thực sự gắn liền với chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; là đảm bảo quyền tự quyết dân tộc; là đảm bảo cuộc sống hòa bình, ấm no, hạnh phúc cho dân
Xuất phát từ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, từ thực tiễn rằng ở phương Đông lực lượng sản xuất phát triển chậm, phân hóa kinh tế không rõ nên phân hóa cơ cấu xã hội – giai cấp
không điển hình, đấu tranh giai cấp không phải là vấn đề nổi bật trong xã hội phong kiến phương Đông và mặc dù có sự khác biệt về lợi ích giai cấp nhưng người dân vẫn chung một cảnh ngộ: mất nước, vì thế
họ có chung lí tưởng: giành độc lập tự do và đoàn kết để xây dựng chủ nghĩa cộng sản; Bác đã nêu lên nội dung của chủ nghĩa dân tộc chân chính Trước hết là nó dựa trên ý chí độc lập, khát vọng tự do và tinh thần đoàn kết dân tộc Tiếp đó Bác khẳng định chủ nghĩa dân tộc
thống nhất với chủ nghĩa quốc tế Cuối cùng Bác nhấn mạnh chủ
nghĩa dân tộc là căn nguyên, cội nguồn sức mạnh dân tộc, là yếu tố quyết định cho sự nghiệp giải phóng dân tộc ở Việt Nam:
“Người ta không thể giúp gì cho người dân An Nam nếu như không dựa trên động lực vĩ đại, duy nhất trong đời sống xã hội của họ.”
- Hồ Chí Minh -
II Mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp:
1 Vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp có quan hệ chặt chẽ với nhau:
Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề dân tộc, đề cao sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước, nhưng Người luôn đứng trên quan điểm giai cấp để nhận thức và giải quyết vấn đề dân tộc Sự kết hợp nhuần nhuyễn vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc của Hồ Chí Minh thể hiện: khẳng
Trang 12định vai trò của giai cấp công nhân và quyền lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng Sản trong quá trình Cách Mạng Việt Nam; chủ trương đại đoàn kết dân tộc rộng rãi trên nền tảng liên minh công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng; sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng để chống lại bạo lực phản cách mạng của kẻ thù; thiết lập chính quyền nhà nước của dân, do dân và vì dân; gắn kết mục tiêu độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội
2 Giải phóng dân tộc là vấn đề trên hết, trước hết; độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
Năm 1920, ngay khi quyết định phương hướng giải phóng và phát triển dân tộc theo con đường của cách mạng vô sản, ở Hồ Chí Minh đã có sự gắn bó thống nhất giữa dân tộc và giai cấp, dân tộc và quốc tế, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Tư tưởng Hồ Chí Minh vừa phản ánh quy luật khách quan của sự nghiệp giải phóng dân tộc trong thời đại chủ nghĩa đế quốc, vừa phản ánh mối quan hệ khăng khít giữa mục tiêu giải phóng dân tộc với mục tiêu giải phóng giai cấp và giải phóng con người Chỉ có xóa bỏ tận gốc tình trạng áp bức, bóc lột; thiết lập một nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân mới bảo đảm cho người lao động có quyền làm chủ, mới thực hiện được sự phát triển hài hòa giữa cá nhân và xã hội, giữa độc lập dân tộc với tự do và hạnh phúc của con người
3 Giải phóng dân tộc tạo tiền đề để giải phóng giai cấp:
Hồ Chí Minh giải quyết vấn đề dân tộc theo quan điểm giai cấp, nhưng đồng thời đặt vấn đề giai cấp trong vấn đề dân tộc Giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của chủ nghĩa thực dân là điều kiện để giải phóng giai cấp Vì vậy, lợi ích của giai cấp phải phục tùng lợi ích của dân tộc
Tháng 5-1941, Người cùng với Trung ương Đảng khẳng định:
“Trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự
Trang 13sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự
do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được.”
4 Giữ vững độc lập của dân tộc mình, đồng thời tôn trọng độc lập của các dân tộc khác:
Là một chiến sĩ quốc tế chân chính, Hồ Chí Minh không chỉ đấu tranh cho độc lập của dân tộc Việt Nam, mà còn đấu tranh cho độc lập của tất cả các dân tộc bị áp bức
Nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ, thực hiện nguyên tắc về quyền dân tộc tự quyết, nhưng Hồ Chí Minh không quên nghĩa vụ quốc tế trong việc ủng hộ các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới Người nhiệt liệt ủng hộ cuộc kháng chiến chống Nhật của nhân dân Trung Quốc, các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống đế quốc Mỹ xâm lược của nhân dân Lào và Campuchia, đề ra khẩu hiệu:
“giúp bạn là tự giúp mình” và chủ trương phải bằng thắng lợi của cách mạng mỗi nước mà đóng góp vào cách mạng chung của thế giới