5 lý do chúng ta yêu thích xì căng đan
i u gì khi n cho nh ng xì c ng an r t thú v ? M t xì c ng an hay có th
gây cười, làm xúc ph m, t n thạ ổ ương, gi i trí, th a mãn và có tính giáo d c – ả ỏ ụ
nó cho phép chúng ta c m th y mình t t h n, thả ấ ố ơ ương h i ho c xem thạ ặ ường
người vi ph m và có ạ được ni m vui gián ti p, t t c cùng m t lúc Nó tr ề ế ấ ả ộ ở thành m t “s cho n iên cu ng” M i ngộ ự ă đ ồ ọ ười không đượ ă đủc n – m i mi ng ỗ ế
c n ng u nghi n gi ng nh m t chi c bánh th m ngon
Xì c ng an cho phép chúng ta tă đ ưởng tượng v nh ng cu c s ng mà chúng ề ữ ộ ố
ta không tr i qua Trong cu n sáchả ố Missing Out: In Praise of the Unlived Life ,
Adam Phillip cho r ng m i ngằ ọ ườ ối s ng nhi u cu c s ng song song – cu c ề ộ ố ộ
s ng mà chúng ta ang s ng và nh ng cu c s ng mà chúng ta c m th y ố đ ố ữ ộ ố ả ấ mình NÊN ho c CÓ TH s ng Chán n n, lo l ng và nh ng ki u b t mãn ặ Ể ố ả ắ ữ ể ấ khác là k t qu t s th t v ng m t ngế ả ừ ự ấ ọ ộ ườ ải c m th y anh/cô ta nên s ng m t ấ ố ộ
cu c s ng khác, thú v h n, phiêu l u h n và quy n r h n Xì c ng an cho ộ ố ị ơ ư ơ ế ũ ơ ă đ phép chúng ta, thông qua tưởng tượng, tr i nghi m m t cu c s ng “khác”, ả ệ ộ ộ ố trong khi ó v n đ ẫ đảm b o r ng chúng ta t t h n trong cu c s ng bình thả ằ ố ơ ộ ố ường, không tai ti ng c a chúng ta.ế ủ
Chính xác thì xì c ng an là gì? Xì c ng an b t ngu n t m t t Hi L p ă đ ă đ ắ ồ ừ ộ ừ ạ
“snare” (c m b y), ch v m t ngạ ẫ ỉ ề ộ ườ ị ắi b m c b y vào s thi u ẫ ự ế đạ đứo c Ngày nay, xì c ng an có m t ph ý ngh a, bao g m nh ng ng x trái ă đ ộ ổ ĩ ồ ữ ứ ử đạ đứo c
ho c gây tai ti ng, h y ho i uy tín do c x x u, và nh ng tin ặ ế ủ ạ ư ử ấ ữ đồn ác ý và ph ỉ báng, cho dù chúng có ho c không có c n c “Xì c ng an” và “Vu kh ng” ặ ă ứ ă đ ố chia s g c r chung.ẻ ố ễ
Xì c ng an có tính tă đ ương đối Th gây ra m t xì c ng an t i m t th i i m ứ ộ ă đ ạ ộ ờ đ ể
ho c n i này có th không gây ra Xì c ng an t i th i i m ho c n i khác.ặ ơ ể ă đ ạ ờ đ ể ặ ơ
M i ngỗ ườ đềi u ch ng l i nh ng thôi thúc phá v quy t c, vi ph m ranh gi i ố ạ ữ ỡ ắ ạ ớ
Nh ng thu c tính không ữ ộ được ch p nh n ó b ch i b b n thân m t ngấ ậ đ ị ố ỏ ở ả ộ ười
nh ng chúng ư được hi n thân ngệ ở ười gây ra xì c ng an Tă đ ương t nh khi ự ư xem phim sex ho c phim kinh d , m t ngặ ị ộ ười có th tr i qua c m giác s hãi, ể ả ả ợ
t c gi n, vô cùng lo l ng, ph n khích tình d c và s khuây kh a, mà không ứ ậ ắ ấ ụ ự ỏ
ph i tham gia vào hành vi m o hi m.ả ạ ể
Sau ây làđ 5 lý do chúng ta yêu thích xì c ng ană đ :
1 Ni m vui gián ti p trong vi c ph m lu t c a ng ề ế ệ ạ ậ ủ ườ i khác S vi ph m ự ạ gây bu n cồ ười M i ngọ ườ đềi u b cám d ị ỗ để phá v nh ng quy t c và ranh ỡ ữ ắ
gi i nh ng a s m i ngớ ư đ ố ọ ười kháng c i u ó Ngự đ ề đ ười gây xì c ng an ã ă đ đ đầu hàng trước cám d ỗ
2 Ni m vui tr ề ướ c s tr ng ph t dành cho ng ự ừ ạ ườ i vi ph m ạ Có m t c m ộ ả giác th a mãn v ỏ ề đạ đứo c khi người gây xì c ng an b tr ng ph t ho c b ă đ ị ừ ạ ặ ị làm b m t Nó khôi ph c ni m tin vào s ph c tùng k lu t c a th gi i ẽ ặ ụ ề ự ụ ỷ ậ ủ ế ớ đạo
c Nh ng xì c ng an phóng i c m giác r ng có ng i t t và ng i x u
Trang 23 Ni m vui khi th y m t ai ó “làm vi c gì ó và không b tr ng ề ấ ộ đ ệ đ ị ừ
ph t.” ạ Trong cu nố Missing Out, Phillips vi t r ng “làm m t vi c gì ó và ế ằ ộ ệ đ
không b tr ng ph t” x y ra khi b n ị ừ ạ ả ạ đạ đượt c trái c m c a s khao khát mà ấ ủ ự không b tr ng ph t Ngị ừ ạ ười vi ph m không b tr ng ph t cho phép chúng ta ạ ị ừ ạ
tưởng tượng kinh nghi m này.ệ
4 Ni m vui khi ề đượ c ng ườ i khác xin tha th ứ i u này g i ra m t c m Đ ề ợ ộ ả giác c a quy n l c và chi n th ng trủ ề ự ế ắ ước người xin tha th Ngứ ười vi ph m ạ
ph i qu g i xin tha th và b n có th ho c là tha th ho c là t ch i i u ả ỳ ố ứ ạ ể ặ ứ ặ ừ ố Đ ề này em l i cho ngđ ạ ười không vi ph m m t c m giác h n ngạ ộ ả ơ ười, dù c m giác ả này ch thoáng quá.ỉ
5 Và có l quan tr ng nh t,ẽ ọ ấ làm sao lãng kh i s t nh t c a nh ng v n ỏ ự ẻ ạ ủ ữ ấ khó kh n h ng ngày c a m t ng i
đề ă ằ ủ ộ ườ Đọ ềc v nh ng xì c ng an ang ữ ă đ đ vây quanh người khác là m t th gây sao lãng l n Nó không ch cu n tâm tríộ ứ ớ ỉ ố chúng ta ra kh i nh ng v n ỏ ữ ấ đề ủ c a chúng ta mà nó còn tr n an chúng ta r ng ấ ằ
nh ng v n ữ ấ đề ủ c a chúng ta là nh bé và có th ki m soát ỏ ể ể được n u so v i ế ớ
nh ng xì c ng an c a ngữ ă đ ủ ười khác
Chúng ta đều có nh ng ph n c a b n thân mà chúng ta không mu n th a ữ ầ ủ ả ố ừ
nh n là mong ậ ước gây tai h a Nh ng ph n b ch i b ó d dàng ọ ữ ầ ị ố ỏ đ ễ được phóng chi u sang ngế ười gây xì c ng an Abby Stein, Giáo s tră đ ư ở ường John Jay College of Criminal Justice nh n th y, “Trậ ấ ước s hi n di n c a s ph m ự ệ ệ ủ ự ạ
t i, chúng ta có th kinh t m, nh ng chúng ta c ng ph n khích Theo m t ộ ể ớ ư ũ ấ ộ cách kì l , ngạ ườ đi ã gây ra nh ng chuy n tình d c kinh kh ng ữ ệ ụ ủ đố ới v i nh ng ữ
người khác không ch thú v – mà h còn h t s c lôi cu n.”ỉ ị ọ ế ứ ố
Khi m t ai ó phá v các quy t c, vi ph m ranh gi i, b n có th th y khó ch u.ộ đ ỡ ắ ạ ớ ạ ể ấ ị
Nh ng các ph n ng trư ả ứ ước xì c ng an thì ph c t p h n là s t c gi n ă đ ứ ạ ơ ự ứ ậ đơn
gi n v ả ề đạ đứo c N u nó ch ế ỉ đơn thu n là s t c gi n thì m i ngầ ự ứ ậ ọ ườ ẽi s không
b quy n r trị ế ũ ước xì c ng an ă đ đến th ế Nó là s k t h p gi a nh ng ph n ự ế ợ ữ ữ ả
ng t c gi n, ghê t m v i s quy n r và bu n c i, ã làm cho xì
c ng an tr nên thú v ó là n i mà ni m vui t ă đ ở ị Đ ơ ề ưở ng t ượ ng và gián ti p ế
v trí trung tâm.
ở ị