Trong những năm qua, Đảng, Chính phủ luôn quan tâm, coi trọng phát triển ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), đặc biệt là ứng dụng CNTT trong các cơ quan nhà nước. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành, tạo hành lang pháp lý cho việc thúc đẩy ứng dụng CNTT. Công nghệ thông tin được coi là một công cụ hữu hiệu tạo lập phương thức phát triển mới và bảo vệ Tổ quốc; là động lực quan trọng phát triển kinh tế tri thức, xã hội thông tin, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong quá trình hội nhập quốc tế; góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo đảm phát triển nhanh và bền vững đất nước...Tuy nhiên trở ngại lớn khi triển khai các ứng dụng dịch vụ công là nguồn nhân lực CNTT còn yếu. Hiện hầu hết các sở, ngành, huyện thị đều có cán bộ chuyên trách CNTT nhưng còn chưa có kinh nghiệm và chỉ quản lý ở mức cơ bản. Một số cán bộ được luân chuyển công tác nên những người có chuyên môn về CNTT lại được luân chuyển đến vị trí không liên quan đến CNTT...
Trang 1Sinh Viên : Lữ Văn Hữu
Khoa: QLNN
Trường : Học viện hành chính Quốc gia
Câu hỏi : Hãy trình bày thực trạng Chính phủ điện tử ở Việt Nam hiện nay?
Trả Lời :
Báo cáo tại Hội thảo về kết quả cuộc khảo sát xếp hạng Chính phủ điện tử (CPĐT) năm 2014 do Viện Chính phủ điện tử tại Đại học Waseda Tokyo phối hợp với Học viện Quốc tế CIO (IAC), xếp Việt Nam thứ hạng 34/61 quốc gia, tăng 3 bậc so với 2013
Riêng trong khối kinh tế APEC cũng như trong khu vực Châu Á - Thái Bình
Dương, Việt Nam đứng thứ 13 Tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam xếp thứ 5 chỉ sau Singapore, Thái Lan, Malaysia và Indonesia
CNTT-TT trong quản lý và điều hành nhà nước đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của Chính phủ trong những năm gần đây
Xu hướng quản lý Nhà nước theo tiêu chí lấy người dân làm trọng tâm là mục tiêu trong việc ứng dụng CNTT nhằm tăng mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đối với Chính phủ
Hơn 10 năm qua, Chính phủ Việt Nam đã xác định CNTT-TT đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia và là một trong những động lực thúc đẩy sự phát triển Kinh tế - Xã hội của đất nước
Báo cáo Bảo mật thông tin của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), trong năm
2013, Việt Nam đứng thứ 81/161 về chỉ số phát triển CNTT-TT (ICT Development Index)
So với các nước khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đứng thứ 4 chỉ sau Malaysia, Brunei và Singapore và đứng thứ 12/27 quốc gia trong khu vực Châu Á-Thái Bình
Trang 2Dương Việc nâng cao hạ tầng CNTT-TT đã góp phần đẩy mạnh phát triển CPĐT tại Việt Nam
Lộ trình triển khai phát triển dịch vụ công thông minh đã có những bước tiến trong nửa đầu năm 2014: điển hình là việc Công an thành phố Hà Nội đã bắt đầu
triển khai thử nghiệm hệ thống cấp hộ chiếu trực tuyến từ tháng 03/2014
Theo thống kê, tỉ lệ hồ sơ đăng ký đã tăng từ 30% trong tháng đầu tiên lên đến gần 70% trong tháng 6 vừa qua
Bộ Tài chính cũng vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án tổng thể đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân và các cơ sở dữ liệu (CSDL) liên quan đến quản lý dân cư giai đoạn 2013 – 2020
Trong những năm qua, Đảng, Chính phủ luôn quan tâm, coi trọng phát triển ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), đặc biệt là ứng dụng CNTT trong các cơ quan nhà nước Nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành, tạo hành lang pháp lý cho việc thúc đẩy ứng dụng CNTT Công nghệ thông tin được coi là một công cụ hữu hiệu tạo lập phương thức phát triển mới và bảo vệ Tổ quốc; là động lực quan trọng phát triển kinh tế tri thức, xã hội thông tin, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong quá trình hội nhập quốc tế; góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo đảm phát triển nhanh và bền vững đất nước
Các bộ, ngành và các địa phương đã tích cực triển khai thực hiện Chỉ thị, Nghị quyết của Bộ Chính trị; các nghị quyết, quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh phát triển và ứng dụng CNTT Hầu hết các bộ, ngành và địa phương đã có trang/cổng thông tin điện tử và ứng dụng công nghệ thông tin giải quyết các thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí hoạt động; tăng tính minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước, tạo thuận tiện cho người dân và doanh nghiệp
CNTT đã góp phần không nhỏ vào công tác quản lý nhà nước của các bộ, ngành, địa phương, nhất là trong xử lý hồ sơ hành chính, quản lý ngân sách, thuế, kho bạc, hải quan, bảo hiểm xã hội, thành lập doanh nghiệp Ngay trong năm 2015, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện kê khai thuế điện tử đã tăng từ 65% lên 98%; thời gian nộp thuế của doanh nghiệp giảm từ 537 giờ/năm xuống còn 167 giờ/năm Việc thực hiện thủ tục hải quan điện tử theo Hệ thống thông quan tự động (VNACCS/VCIS)
Trang 3và Cơ chế một cửa quốc gia tại cảng biển quốc tế đã giảm thời gian thông quan hàng hóa bình quân từ 21 ngày xuống còn 14 ngày đối với xuất khẩu, 13 ngày đối với nhập khẩu, giảm được 10 - 20% chi phí và 30% thời gian thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu cho doanh nghiệp
Việc đẩy mạnh phát triển và ứng dụng CNTT trên tất cả các lĩnh vực đã góp phần tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và quản trị doanh nghiệp
Ngày 14/10/2015, Chính phủ ban hành Nghị quyết 36A về xây dựng CPĐT Trong
đó, nhiệm vụ xây dựng hệ thống thông tin điện tử thông suốt, kết nối liên thông văn bản điện tử, dữ liệu điện tử Chính phủ đến cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã; 100% dịch vụ công được cung cấp trực tuyến; xây dựng Cổng dịch vụ công quốc gia tại địa chỉ duy nhất trên Internet là những nội dung trọng yếu Đây được xem là quyết tâm để thực hiện bằng được CPĐT, nhằm cải cách thủ tục hành chính, đem lại những lợi ích thiết thực cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam
Nghị quyết đặt mục tiêu năm 2015-2017 là giai đoạn trọng điểm trong quá trình phát triển CPĐT tại Việt Nam, phát triển CPĐT cần có sự phối hợp cải cách toàn diện 3 nhóm chỉ số bao gồm dịch vụ công trực tuyến, hạ tầng viễn thông và nguồn nhân lực là điều thiết yếu Từ năm 2015 - 2017 tập trung đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lý và cung cấp dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm rút ngắn quy trình xử lý, giảm số lượng và đơn giản hóa,
chuẩn hóa nội dung hồ sơ, giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính… Thực tế trong thời gian qua, nhiều bộ ngành, địa phương đã thể hiện rõ nỗ lực cũng như quyết tâm phát triển ứng dụng CNTT nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản
lý và phục vụ dân sinh
Tuy nhiên bên cạnh các kết quả tích cực đạt được thì vẫn còn một số tồn tại
cần các cơ quan chức năng quan tâm phối hợp giải quyết triệt để, hiệu quả hơn nữa như các dịch vụ công chưa được đồng bộ hóa, khả năng tiếp cận chưa cao và tính tương tác chưa đủ đáp ứng nhu cầu người dùng
Trong Hội thảo Quốc gia về Chính phủ Điện tử 2016 với chủ đề “Hạ tầng hiện đại, dịch vụ công thông minh, tăng cường minh bạch và gắn kết công dân” diễn ra ở Hà Nội cuối tháng 3 vừa qua, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Lê Mạnh Hà cho
Trang 4biết, Nghị quyết 36a đã được ban hành là nền tảng ban đầu cho phát triển CPĐT tại Việt Nam Để thực hiện thành công mục tiêu đặt ra, các địa phương, các bộ ngành cần quyết liệt thực hiện Nghị quyết
Theo ông Lê Mạnh Hà, nếu chưa có liên thông, chưa có kết nối thì chưa thể có CPĐT Theo ông Hà, vấn đề cấp thiết trong phát triển CPĐT đó là cần liên thông toàn bộ hệ thống văn bản điện tử từ cấp xã, tỉnh đến Trung ương; phải phục vụ được người dân, doanh nghiệp, tích hợp lên 1 cổng quốc gia duy nhất để mọi người dân, doanh nghiệp có thể truy cập; cần phải có cơ chế, tài chính để xây dựng, thuê sản phẩm, dịch vụ CNTT… phục vụ phát triển CPĐT Nếu không làm được điều
đó, mỗi ngành, mỗi địa phương làm 1 cách, không liên thông với nhau về cơ sở dữ liệu, công nghệ, thì không thể xây dựng và phát triển CPĐT đúng nghĩa được
Tại nhiều hội thảo, ý kiến của các chuyên gia trong và ngoài nước đều khẳng định, việc xây dựng và phát triển CPĐT có thành công hay không là do nhận thức, đặc biệt là của người đứng đầu Điều này sẽ thể hiện ở nỗ lực cũng như quyết tâm của các bộ, ngành cũng như địa phương trong phát triển ứng dụng CNTT nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý và phục vụ dân sinh Nói cách khác, nếu lãnh đạo
bộ, ngành, địa phương quan tâm, nhận thức rõ việc xây dựng CPĐT thì bộ, ngành, địa phương đó sẽ có sự đầu tư thích đáng về tài chính và nhân lực cho vấn đề này
và ngược lại
Nhiều địa phương cho rằng, trở ngại lớn khi triển khai các ứng dụng dịch vụ công
là nguồn nhân lực CNTT còn yếu Hiện hầu hết các sở, ngành, huyện thị đều có cán bộ chuyên trách CNTT nhưng còn chưa có kinh nghiệm và chỉ quản lý ở mức
cơ bản Một số cán bộ được luân chuyển công tác nên những người có chuyên môn
về CNTT lại được luân chuyển đến vị trí không liên quan đến CNTT Theo đánh giá chung của các cơ quan chức năng, hiện chỉ có khoảng 50% cán bộ công chức CNTT có thể đảm đương công việc do chất lượng đầu vào yếu Ở tuyến huyện của nhiều địa phương, tuy có thành lập ban chỉ đạo CNTT phụ trách cho các hệ thống CNTT và một cửa nhưng cũng thiếu cán bộ chuyên trách chất lượng
Tuy nhiên, một số bộ, ngành, địa phương chưa thực sự tích cực triển khai ứng dụng CNTT, việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến còn nhiều hạn chế, yếu kém CNTT được ứng dụng nhiều trong các cơ quan nhà nước nhưng mang tính rời rạc, không
Trang 5liên kết thành một hệ thống, văn bản điện tử không được truyền đưa thông suốt giữa các cơ quan nhà nước, dữ liệu không được chia sẻ và khai thác chung Không
ít các chương trình phần mềm được xây dựng từ nhiều năm trước, không được nâng cấp, khó sử dụng Sử dụng phần mềm, các dịch vụ CNTT đôi khi lại tăng gánh nặng cho cán bộ, công chức, gây tâm lý không muốn tăng cường tin học hóa Các giấy phép, các thủ tục hành chính (dịch vụ công) được nhiều bộ ngành, địa phương thực hiện cấp qua mạng điện tử Tuy nhiên người dân, doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong sử dụng các dịch vụ công này do được cung cấp từ rất nhiều địa chỉ khác nhau mà không có một địa chỉ duy nhất trên mạng điện tử Thiếu hướng dẫn, giải thích tỉ mỉ, cặn kẽ khi người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công Một số bộ, ngành triển khai phần mềm không phù hợp với thực tế và nhu cầu của địa phương gây khó khăn cho triển khai các phần mềm cấp phép phục vụ
người dân, doanh nghiệp
Mạng truyền dữ liệu chuyên dùng của các cơ quan Đảng và Nhà nước được kết nối đến hầu hết các xã, huyện của các tỉnh, thành nhưng tốc độ truyền thấp, không đáp ứng kịp thời yêu cầu của người sử dụng Chất lượng của đường truyền Internet và 3G chưa ổn định
Nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế, yếu kém trên là:
- Tư duy và nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của CNTT của nhiều cấp chính quyền, nhất là người đứng đầu chưa thực sự đầy đủ và việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ về ứng dụng CNTT còn chậm, thiếu quyết liệt
- Chưa hình thành được cổng thông tin điện tử thống nhất và duy nhất để cung cấp dịch vụ công trực tuyến, đồng thời còn thiếu các hệ thống thông tin quốc gia (đặc biệt là hệ thống thông tin về dân cư, đất đai - xây dựng) để làm nền tảng cho việc tích hợp, liên thông
- Nguồn vốn từ ngân sách nhà nước đầu tư cho lĩnh vực CNTT chưa được bố trí tập trung, không bảo đảm được việc triển khai các kế hoạch, chương trình
về ứng dụng CNTT trong các cơ quan nhà nước theo tiến độ, mục tiêu đề ra