Phân tích bài thơ “Nói với con” của Y Phương

Đề : Phân tích bài thơ “Nói với con” của Y PhươngĐề : Phân tích bài thơ “Nói với con” của Y PhươngNếu như bài thơ “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng nói về tình cảm cha con mãnh liệt trong thời chiến tranh thì bài thơ “Nói với con” của Y Phương lại nói về tình cảm cha con trong cuộc sống hiện tại. Bài thơ được sáng tác năm 1980. Qua bài thơ, nhà thơ Y Phương muốn thế hiện tình cảm gia đình ấm cúng, ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương cảnh gia đình ấm cúng, mạnh mẽ của quê hương và dân tộc mình.Bài thơ được mở đầu bằng khung cảnh gia đình hạnh phúc:“Chân phải bước tới chaChân trái bước tới mẹMột bước chạm tiếngnóiHai bước tới tiếng cười”Điệp từ “chân phải”, “chân trái”, “bước tới” kết hợp với phép liên hệ “một bước”, “hai bước” nhà thơ Y Phương đã mở ra một khung cảnh gia đình đầm ấm. Nơi đó có đôi vợ chồng trẻ đang chứng kiến những bước đi đầu đời của con. Khi người con bước sang phải đã có người cha nâng đỡ, dìu dắt, khi người con bước sang trái đã có người mẹ giang tay đón chờ. Chứng kiến đứa con từng bước tập đi căn nhà vang lên những tiếng cười, tiếng nói. Đây là niềm hạnh phúc mà bất cứ gia đình nào cũng mong muốn có được. Nói với con điều này, người cha muốn nới với con là gia đình là cuội nguồn sinh dưỡng của con người. Gia đình là cái nôi của con người khôn lớn trưởng thành. Ngay từ nhỏ con đã được bao bọc nâng đỡ của cha mẹ. Bởi vậy, khi con khôn lớn, trưởng thành con phải biết kính trọng cha mẹ. Cuội nguồn sinh dưỡng của con không phải chỉ là gia đình mà còn bắt nguồn từ tình yêu quê hương, bản làng nơi chôn dao, cắt rốn:“Người đồng mình yêu lắm con ơi Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát Rừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.”

Đề : Phân tích bài thơ “Nói với con” của Y Phương

Bài làm

Nếu như bài thơ “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng nói về tình cảm cha con mãnh liệt trong thời chiến tranh thì bài thơ

“Nói với con” của Y Phương lại nói về tình cảm cha con trong cuộc sống hiện tại Bài thơ được sáng tác năm 1980 Qua bài thơ, nhà thơ Y Phương muốn thế hiện tình cảm gia đình ấm cúng, ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương cảnh gia đình ấm cúng, mạnh mẽ của quê hương và dân tộc mình

Bài thơ được mở đầu bằng khung cảnh gia đình hạnh phúc:

“Chân phải bước tới cha Chân trái bước tới mẹ Một bước chạm tiếngnói Hai bước tới tiếng cười”

Điệp từ “chân phải”, “chân trái”, “bước tới” kết hợp với phép liên hệ “một bước”, “hai bước” nhà thơ Y Phương đã mở ra một khung cảnh gia đình đầm ấm Nơi đó có đôi vợ chồng trẻ đang chứng kiến những bước đi đầu đời của con Khi người con bước sang phải đã có người cha nâng đỡ, dìu dắt, khi người con bước sang trái đã có người mẹ giang tay đón chờ Chứng kiến đứa con từng bước tập đi căn nhà vang lên những tiếng cười, tiếng nói Đây

là niềm hạnh phúc mà bất cứ gia đình nào cũng mong muốn có được Nói với con điều này, người cha muốn nới với con là gia đình là cuội nguồn sinh dưỡng của con người Gia đình là cái nôi của con người khôn lớn trưởng thành Ngay từ nhỏ con đã được bao bọc nâng đỡ của cha mẹ Bởi vậy, khi con khôn lớn, trưởng

thành con phải biết kính trọng cha mẹ Cuội nguồn sinh dưỡng của con không phải chỉ là gia đình mà còn bắt nguồn từ tình yêu quê hương, bản làng nơi chôn dao, cắt rốn:

“Người đồng mình yêu lắm con ơi Đan lờ cài nan hoa

Vách nhà ken câu hát Rừng cho hoa

Con đường cho những tấm lòng Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.”

Đọc câu thơ “Người đồng mình yêu lắm con ơi” ta nhận ra cách nói rất đặc biệt của Y Phương Người đồng mình là người cùng vùng, cùng miền, cùng làng Cách nói này gợi lên tình cảm gắn bó thân thiết của những người cùng quê Cách nói càng thân thương hơn khi kết hợp với lời gọi thân thiết “Con ơi” Khi nói về cái đáng yêu của người Đồng mình, người cha đã có cách lý giải rất cụ thể:

“Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát”

Lờ là một dụng cụ đánh bắt cá đượ dàn bằng nan tre vót tròn Với bàn tay của người đồng mình, nhưng dụng cụ tưởng trừng như thô sơ, mộc mạc, giản dị cũng trở thành tác phẩm nghệ thuật Cho con thấy cái đáng yêu của người đồng mình chính là sự khéo léo, chăm chỉ, cần cù đơn giản được vót bằng tre, nứa, lá, Vách nhà được ghép bằng tre, nứa cho nên rất nhiều khe hở xong căn nhà của người đồng mình vẫn ấm cúng vì nó được cài chen vào bằng những câu hát Từ cách nói hình tượng này người cha muốn nói cho con mình thấy được đời sống vật chất của người đồng mình con thiếu thốn nhưng người đồng mình sống lạc quan, yêu đời

Người đồng mình không chỉ sống lạc quan, yêu đời mà còn rất yêu quê hương:

“Rừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng”

“Rừng” và “con đường” là hai hình ảnh hoán dụ “Rừng cho”, “Con đường cho” là phép tu từ nhân hóa Sự liên kết giữa hoán dụ và nhân hóa cho thấy tình cảm nhân nghĩa của quê hương

đã cho con người tất cả để tác dụng cuộc sống Nói với con điều này, người cha muốn nói với con rằng cuội nguồn sinh dưỡng của con người không chỉ bắt nguồn từ gia đình mà còn bât nguồn từ quê hương Quê hương chính là nơi che chở, nuôi dưỡng con người lớn khôn

Hai câu thơ của đoạn thơ, cha muốn nhắc cho con thấy một

kỷ niệm có tính chất khởi đầu hạnh phúc của gia đình:

“Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới

Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.”

Nếu ở đoạn một của bài thơ cha muốn nói với con về người sinh dưỡng của người thì đoạn hai người cha muốn nói lên phẩm chất cao đẹp của người đồng mình:

“Người đồng mình thương lắm con ơi”

Người đồng mình được điệp lại hai lần nhằm khắc sâu trong con hình ảnh của người dồng mình khi nói về cái thương cũng như cái yêu của người đồng mình Cha đã giải thích một cách mộc mạc,

cụ thể:

“Cao đo nỗi buồn

Xa nuôi chí lớn”

Với cách nói chân thật của người miền núi, bằng cách nói trìu tượng lấy chiều cao để đo nỗi buồn, lấy tầm xa để đo chí lớn Qua cách nói đó, người cha muốn nói cho con biết người đồng mình còn nhiều nỗi buồn lo Nhưng họ luôn biết luôn nuôi chí lớn để vượt qua non buồn lo ấy Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng

họ không sợ:

“Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói Sống như sông như suối

Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc”

Sự lựa chọn chấp nhận gian khổ của người đồng mình được thể hiện qua điệp ngữ “ không chê”, “không lo” Cách nói này thật mạnh mẽ và đầy ý chí Hình ảnh sông, suối, thác, ghềnh biểu tượng cho những khó khăn, gian khổ nhưng những người đồng mình luôn sống mạnh mẽ, kiên cường để vượt qua những khó khăn ấy Hình ảnh thiên nhiên cùng với điệp ngữ, so sánh, thành ngữ, người cha

đã khắc sâu trong con những phẩm chất cao đẹp của người đồng mình Là người của quê hương con phải biết trân trọng và phát hiu phẩm chất cao đẹp ấy Khi nodi về cái thương của người đồng mình, cha đã dùng cách nói đối lập tương phản giữa hình thức bên ngoài với giá trị tinh thần bên trong:

“Người đồng mình thô sơ da thịt Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con”

Với cách nói rất chân thật, mộc mạc của con người miền núi, người cha muốn nói cho con biết người đồng mình vốn thân thiện nhưng lạc hậu, nghèo nàn, thậm chí còn hoang dã Nhưng phẩm chất của người đồng mình rất cao đẹp Họ luôn mạnh mẽ, với niềm

tin không bao giòe cho mình là người nhỏ bé, không chịu đầu hàng trước những hoàn cảnh khó khăn nào

Người đồng mình luôn gắn bó với quê hương:

“Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương Còn quê hương thì làm phong tục”

Hai câu thơ thể hiện cách tư duy rất giàu hình ảnh của người dân tộc miền núi Quê hương là mọi khái niệm vô hình, trừu tượng

“đục đá” là một công việc rất cực nhọc cần có nghị lực phi thường Xong, người đồng mình đã biết tự lực phấn đấu, tự thân vận động,

tự lực cánh sinh, phát huy tiềm năng sẵn có của quê hương Nhờ sự cần cù, chăm chỉ, khéo léo trong lao động, người đồng mình đã xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp Còn quê hương vẫn giữ gìn, bảo vệ dân tộc Nói với con tất cả những điều này người cha muốn khác sâu trong con phẩm chất cao đẹp của người đồng mình

Bài thời được kết thúc bằng lời khuyên, lời nhắc nhở của cha Tuy ngắn ngủi những hàm xúc và xâu sắc đồng thời cũng là mệnh lệnh của trái tim:

“Con ơi tuy thô sơ da thịt Lên đường

Không bao giờ nhỏ bé được Nghe con.”

Hai tiếng “con ơi” như một lời gợi, còn “nghe con” như một lời nhắn nhủ thiết tha của người cha Người cha muốn truyền cho con niềm tin, biềm tự hào về quê hương Ra ngoài cuộc sống con phải biết sống đẹp, sống đúng với truyền thống của quê hương Không bao giờ được tự ti, không bao giờ được cho mình là nhỏ bé, khồn được nhụt chí trước những khó khăn Có như vậy, con mới xứng đáng là người của quê hương

Học xong bài “Nói với con” của Y Phương trong lòng ta như ngân vang câu hát:

“Ba sẽ là cánh chim Cho con bay thật xa

Ba sẽ là lá chắn che chở suốt đời con”

Qua bài thơ, Y Phương đã giúp ta cảm nhận được vẻ đpẹ sức sống và tâm hồn của người miền núi Gợi nhắc trong ta tình cảm gắn bó vơi squee hương và ý chí vươn lên trong cuộc sống “Nói với con” là một bài thơ hay, một bông hoa của nghệ thuật tỏa ra hương của núi rừng biển cả phía Bắc

Mẫu 2:

Đã từ lâu trong nền văn học Việt Nam, nhà thơ Y Phương là một nhà thơ Tày nổi tiếng với các bạn đọc Hiện nay ông là chủ tịch hội văn học nghệ thuật Cao Bằng Thơ Y Phương thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh mẽ và trong sáng, cách tư duy hình ảnh của con người miền núi Bài thơ “ Nói với con” là một bài thơ rất tiêu biểu cho hồn thơ Y Phương : yêu quê hương, làng bản, tự hào và gắn bó với dân tộc mình

Qua lời tâm sự thủ thỉ của người cha đối với con, nhà thơ thể hiện tình cảm gia đình ấm cúng ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương và dân tộc mình Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của con người miền núi, gợi

tả tình cảm gắn bó với truyền thống, với quê hương và ý chí vươn lên trong cuộc sống

Đứa con sinh ra và suốt một thời thơ ấu của nó, bước đi chập chững đầu tiên của một con người thật trang trọng và cảm động Trang trọng bởi lần đầu đứa trẻ đi bằng đôi chân của mình, còn cảm động vì nó có thể yên tâm, tin cậy trong vòng tay của mẹ của cha Đứa trẻ ấy sinh ra trong hạnh phúc và lớn lên bằng sự đùm bọc, dìu dắt Ngay từ những đoạn thơ mở đầu bài thơ đã thể hiện

tình yêu thương và sự nâng đỡ của cha mẹ với con cái Mở đầu bài thơ, tác giả viết:

“ Chân phải bước tới cha

Chân trái bước tới mẹ

Một bước chạm tiếng nói

Hai bước chạm tiếng cười”

Câu thơ tưởng như chỉ là kể, tả mà xiết bao trìu mến thân thương Bằng những hình ảnh cụ thể ta như ngắm được bức tranh tứ bình với hình ảnh: “ chân phải, chân trái, tiếng nói, tiếng cười” của một

em bé đang chập chững tập đi, bi bô tập nói Điệp ngữ “ bước tới” cùng với động từ “chạm” làm nổi bật không khí gia đình ấm áp, hạnh phúc của đôi vợ chồng trẻ với đứa con thơ đầu lòng Từng bước đi, giọng nói, tiếng cười của đứa con đều được mẹ chăm chút, nâng niu đón nhận Và cứ thế con lớn lên trong tình yêu thương, trong sự nâng đỡ và mong chờ của cha mẹ

Tiếp theo, là bước tương lai trưởng thành của con trong chiếc nôi của quê hương, trong nghĩa tình của làng bản:

“ Người đồng mình thương lắm con ơi

Đan lờ cài nan hoa

Vách nhà ken câu hát

Rừng cho hoa

Con đường cho những tấm lòng

Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới

Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”

Bằng những hình ảnh cụ thể như cuộc sống bình dị, mộc mạc lại thêm những hình ảnh đẹp và thơ mộng, ta hình dung cuộc sống lao động của họ rất nên thơ với những con người cần cù, khéo léo Quê hương hiện lên bằng ba yếu tố : rừng, con đường, và người đồng mình Rừng, con đường tuy chỉ là những hiện tượng gỗ, đá vô tri nhưng cũng biết đem cho những thứ mà đứa trẻ cần lớn Thiên nhiên đâu chỉ cho nguồn lâm sản quý giá mà còn cho sắc màu của

hoa thơm trái ngọt Rừng thì che chở, con đường thì mở lối con đường ấy đâu chỉ đi ngược về xuôi mà còn cho những tấm lòng bao dung nhân hậu, nhưng có lẽ đáng yêu hơn vẫn là con người xứ

sở “ người đồng mình yêu lắm con ơi” Quê hương và gia đình cùng nuôi đứa trẻ lớn lên ở chặng đường đời đầu tiên của đứa trẻ

Là cội nguồn chung đúc giúp cho đứa trẻ trưởng thành đặt chân lên con đường dài, rộng hơn kế tiếp

Tiếp theo, bài thơ là những đức tính cao đẹp của người miền núi và mong ước của người cha đối với con Những con người đồng mình

họ không chỉ cần cù, khéo léo tài hoa mà còn có những đức tính rất đáng quý:

“ Cao đo nỗi buồn

Xa nuôi chí lớn”

Câu thơ bốn chữ đúc kết như một cặp câu tục ngữ đối nhau diễn tả cuộc sống dẫu vất vả bao nhiêu thì ý chí, nghị lực để vươn lên mạnh mẽ bấy nhiêu Đó cũng là thái độ sông, nghị lực sống của dân tộc Tày cũng như của người dân Việt Nam Qua đó người cha mong con phải có tình nghĩa với quê hương, biết chấp nhận và vượt qua những gian nan thử thách

Đoạn thơ tiếp đã đặt ra những vấn đề hệ trọng hơn, vấn đề lẽ sống:

“ Sống trên đá không chê đá gập ghềnh

Sống trong thung không chê thung nghèo đói

Sống như sông như suối

Lên thác xuống ghềnh

Không lo cực nhọc”

Con người lớn lên phải nhận ra hoàn cảnh.Những đá, những thung những thác ghềnh là cái khó cái bao vây Đó là những thử thạch

mà con người phải vượt qua Ba từ “ sống” đặt ở đầu câu nối tiếp

nhau không chỉ như một lời răn dạy thông thường Nó thành kính thiêng liêng như việc giữ lửa và truyền lửa cho nhau

Vẫn cách nói cụ thể”

“ Người đồng mình thô sơ da thịt

Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con”

Thật mộc mạc, chân quê nhằm phản ánh bản chất giản dị nhưng giàu chí khí niềm tin không hề nhỏ bé về tâm hồn và nghị lực Người cha mong muốn con phải biết tự hào về truyền thống quê hương, cần tự tin trên những con đường sắp tới:

“ Con ơi tuy thô sơ da thịt

Lên đường

Không bao giờ nhỏ bé được nghe con”

Những lời của người cha vừa toát lên tình cảm yêu thương, trìu mến và niềm tin đối với con, vừa truyền cho con niềm tự hào về quê hương và niềm tin khi bước vào đường đời

Bằng những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, cách dùng lối nói dân gian nhưng hơn hết là tình cảm sâu lắng của một người có tình nghĩa thủy chung với quê hương Cao Bằng Y Phương đã biến cuộc gặp

gỡ, căn dặn con thành một không khí hạnh phúc, ấm áp và vượt ra khung cảnh gia đình ấy là rừng núi quê hương thơ mộng và tấm lòng những con người dân tộc, trẻ thơ đã lớn lên trong bầu không khí tốt đẹp ấy Bài thơ vì thế lắng đọng mãi trong ta tình cảm đằm thắm về tình cha con

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Y Phương là nhà thơ dân tộc Tày

- Thơ ông thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh mẽ và trong sáng,cách

tư duy giàu hình ảnh của người miền núi

2 Tác phẩm:

a Hoàn cảnh sángtác:

- Bài thơ ra đời vào năm 1980 – khi đời sống tinh thần vàvật chất của nhân dân cả nước nói chung, nhân dân các dân tộc thiểu số ở miềnnúi nói riêng vô cùng khó khăn, thiếu thốn

- Nhà thơ tâm sự: “Đólà thời điểm đất nước ta gặp vô vàn khó khăn… Bài thơ là lời tâm sự của tôi vớiđứa con gái đầu lòng Tâm

sự với con, còn là tâm sự với chính mình Nguyên dothì nhiều, nhưng lí do lớn nhất để bài thơ ra đời chính là lúc tôi dường nhưkhông biết lấy gì để vịn, để tin Cả xã hội lúc bấy giờ đang hối

hả, gấp gápkiếm tìm tiền bạc Muốn sống đàng hoàng như một con người, tôi nghĩ phải bámvào văn hóa Phải tin vào những giá trị tích cực, vĩnh cửu của văn hóa Chínhvì thế, qua bài thơ ấy, tôi muốn nói rằng chúng ta phải vượt qua sự ngặt nghèo,đói khổ bằng văn hóa”

-> Từ hiện thức khó khăn ấy, nhà thơ viết bài thơ này đểtâm sự với chính mình, động viên mình, đồng thời để nhắc nhở con cái sau này

b Bố cục: 2 phần:

- Phần 1: Từ đầu đến “Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”:Người cha nói với con cội nguồn sinh dưỡng: Con lớn lên trong tình yêu thương,sự nâng đỡ của cha mẹ, trong cuộc sống lao động nên thơ của quê hương

- Phần 2: Còn lại: Đức tính tốt đẹp của người đồng mình.=> Người cha bộc lộ lòng tự hào về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ, về truyền thốngcao đẹp của quê hương và mong ước con hãy kế tục xứng đáng truyền thống ấy

=> Bố cục chặtchẽ, lớp lang, đi từ tình cảm gia đình mà mở rộng ra tình cảm quê hương, từnhững kỉ niệm gần gũi mà nâng lên thành lẽ sống

II – Đọc – hiểuvăn bản:

1 Cội nguồn sinhdưỡng của mỗi con người

- Đến với bài thơ, ta thấy điều đầu tiên Y Phương muốn nóivới con chính là cội nguồn sinh dưỡng mỗi con người – tình yêu thương vô

bờ bếnmà cha mẹ dành cho con – tình gia đình:

Chân phải bước tới cha

Chân trái bước tới mẹ

Một bước chạm tiếngnói

Hai bước tới tiếngcười

+ Nhịp thơ 2/3, cấu trúc đối xứng, nhiều từ được láy lại,tạo ra một

âm điệu tươi vui, quấn quýt: “chân phải” – “chân trái”, rồi

“mộtbước” – “hai bước”, rồi lại “tiếng nói” – “tiếng cười”…

+ Bằng những hình ảnh cụ thể, giàu chất thơ kết hợp với nétđộc đáo trong tư duy, cách diễn đạt của người miền núi, bốn câu thơ

mở ra khungcảnh một gia đình ấm cúng, đầy ắp niềm vui, đầy ắp tiếng nói cười

+ Lời thơ gợi vẽ ra trước mắt người đọc hình ảnh em bé đangchập chững tập đi, đang bi bô tập nói, lúc thì sa vào lòng mẹ, lúc thì níu lấytay cha

+ Ta có thể hình dung được gương mặt tràn ngập tình yêuthương, ánh mắt long lanh rạng rỡ cùng với vòng tay dang rộng của cha mẹ đưa rađón đứa con vào lòng

+ Từng câu, từng chữ đều toát lên niềm tự hào và hạnh phúctràn đầy.Cả ngôi nhà như rung lên trong “tiếng nói”, “tiếng cười” của cha, củamẹ.Mỗi bước con đi, mỗi tiếng con cười đều được cha mẹ đón nhận, chăm chút mừngvui Trong tình yêu thương, trong sự nâng niu của cha mẹ, con lớn khôn từngngày

-> Tình cha mẹ - con cái thiêng liêng, sâu kín, mối dâyràng buộc, gắn kết gia đình bền chặt đã được hình thành từ những giây phút hạnhphúc bình dị, đáng nhớ ấy hocvanlop9 Lời thơ ngay từ đầu đã chạm đến sợi dâytình cảm gia đình sâu kín của mỗi con người nên tạo được sự đồng cảm, rung độngsâu sắc đến độc giả