LUAT HO TICH

Công tác đăng ký, quản lý hộ tịch góp phần quan trọng vào sự ổn định, trật tự an toàn xã hội. Hệ thống công chức làm công tác hộ tịch luôn được kiện toàn, củng cố ở các cấp, hệ thống sổ sách về hộ tịch được lưu trữ, sử dụng lâu dài Luật hộ tịch có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2016

Sự cần thiết ban hành Luật

- Đăng ký và quản lý hộ tịch là nhiệm vụ quan trọng

- Tạo cơ sở pháp lý để NN công nhận và bảo hộ quyền con người, quyền, nghĩa vụ của công dân

- Đây là biện pháp quản lý dân cư một cách khoa học, phục vụ việc xây dựng, hoạch định chính sách phát triển KTXH, QP-AN của đất nước.

- Ý nghĩa:

- Công tác đăng ký, quản lý hộ tịch góp phần quan trọng vào sự ổn định, trật tự an toàn xã hội Hệ thống công chức làm công tác hộ tịch luôn được kiện toàn, củng cố ở các cấp, hệ thống sổ sách về hộ tịch được lưu trữ, sử dụng lâu dài

Hạn chế, bất cập: ( đất nước trong tiến trình CNH,

HĐH, HNQT, dịch chuyển dân cư trong nước và quốc tế)

- Chất lượng công tác đăng ký hộ tịch chưa cao.

- Công tác CCTTHC đã được quan tâm nhưng vẫn chưa tạo được thuận lợi cho người dân trong giải quyết công việc.

- Ứng dụng công nghệ thông tin trong đăng ký hộ tịch còn chưa đồng đều….

 Ngày 20/11/2014, tại kỳ họp thứ 8 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII đã thông qua Luật hộ tịch.

 Ngày 04/12/2014, Chủ tịch nước đã ký Lệnh số 18/2014/L-CTN về việc công bố Luật hộ tịch.

 Luật hộ tịch có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2016

BỐ CỤC CỦA LUẬT HỘ TỊCH

Luật hộ tịch gồm có 7 chương và 77 điều, được bố cục như sau:

Chương I Những quy định chung (gồm 12 điều, từ Điều 1 đến Điều

12)

Chương II Đăng ký hộ tịch tại Ủy ban nhân dân cấp xã (gồm 7

mục, 22 điều, từ Điều 13 đến Điều 34)

Chương III Đăng ký hộ tịch tại Ủy ban nhân dân cấp huyện (gồm

7 Mục, 18 điều, từ Điều 35 đến Điều 52).

Chương IV Đăng ký hộ tịch tại cơ quan đại diện (gồm 4 điều, từ

Điều 53 đến Điều 56)

Chương V Cơ sở dữ liệu hộ tịch, cấp trích lục hộ tịch (gồm 2 Mục,

08 điều, từ Điều 57 đến Điều 64)

Chương VI Trách nhiệm quản lý Nhà nước về hộ tịch, công chức làm công tác hộ tịch (gồm 2 Mục, 10 điều, từ Điều 65 đến Điều 74) Chương VII Điều khoản thi hành (gồm 03 điều, từ Điều 75 đến

Điều 77)

Phạm vi điều chỉnh, khái niệm hộ tịch và nội

1 Phạm vi điều chỉnh, khái niệm hộ tịch và nội dung

quy định khác

-Hộ tịch và đăng ký hộ tịch

Hộ tịch là những sự kiện được quy định tại Điều 3 của Luật này, xác định tình trạng nhân thân của cá nhân từ khi sinh ra đến khi chết

Đăng ký hộ tịch là việc cơ quan nhà nước

có thẩm quyền xác nhận hoặc ghi vào Sổ hộ tịch các sự kiện hộ tịch của cá nhân, tạo cơ sở pháp lý để Nhà nước bảo hộ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, thực hiện quản lý về dân cư

Nội dung đăng ký hộ tịch

1 Xác nhận vào Sổ hộ tịch các sự kiện hộ tịch:

Ghi vào Sổ hộ tịch việc thay đổi hộ tịch của cá nhân theo bản án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền:

Thay đổi quốc tịch;

Xác định cha, mẹ, con;

Xác định lại giới tính;

Nuôi con nuôi, chấm dứt việc nuôi con nuôi;

Ly hôn, hủy việc kết hôn trái pháp luật, công nhận việc kết hôn;

Công nhận giám hộ;

Tuyên bố hoặc hủy tuyên bố một người mất tích, đã chết, bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự

Ghi vào Sổ hộ tịch sự kiện khai sinh; kết hôn; ly hôn; hủy việc kết hôn; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; xác định cha,

mẹ, con; nuôi con nuôi; thay đổi hộ tịch; khai tử của công dân Việt Nam đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.

Xác nhận hoặc ghi vào Sổ hộ tịch các việc hộ tịch khác theo quy định của pháp luật.

2 Về bảo đảm quyền và nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của cá nhân; nguyên tắc đăng ký hộ tịch

Điều 6 Quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của cá nhân

- Công dân Việt Nam, người không quốc tịch thường trú tại Việt Nam có quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch.

Quy định này cũng được áp dụng đối với công dân nước ngoài thường trú tại Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.

- Trường hợp kết hôn, nhận cha, mẹ, con thì các bên phải trực tiếp thực hiện tại cơ quan đăng ký hộ tịch.

Đối với các việc đăng ký hộ tịch khác hoặc cấp bản sao trích lục hộ tịch thì người có yêu cầu trực tiếp hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định chi tiết việc ủy quyền.

Bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch ( Điều 8)

ký và quản lý hộ tịch.

Các hành vi bị nghiêm cấm

e) Đưa hối lộ, mua chuộc, hứa hẹn lợi ích vật chất, tinh thần để được đăng ký hộ tịch;

g) Lợi dụng việc đăng ký hộ tịch hoặc trốn tránh nghĩa vụ đăng

ký hộ tịch nhằm động cơ vụ lợi, hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước hoặc trục lợi dưới bất kỳ hình thức nào;

h) Người có thẩm quyền quyết định đăng ký hộ tịch thực hiện việc đăng ký hộ tịch cho bản thân hoặc người thân thích theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình;

i) Truy cập trái phép, trộm cắp, phá hoại thông tin trong Cơ sở

dữ liệu hộ tịch

d) Những vấn đề khác

Phương thức yêu cầu và tiếp nhận yêu cầu đăng ký hộ tịch ( Điều 9)

- Khi yêu cầu đăng ký hộ tịch, cấp bản sao trích lục hộ

tịch, cá nhân nộp hồ sơ trực tiếp cho cơ quan đăng ký hộ tịch hoặc gửi hồ sơ qua hệ thống bưu chính hoặc gửi qua

hệ thống đăng ký hộ tịch trực tuyến

Lệ phí hộ tịch

Miễn lệ phí đăng ký hộ tịch trong những trường hợp sau:

Đăng ký hộ tịch cho người thuộc gia đình có công với cách mạng; người thuộc hộ nghèo; người khuyết tật;

Điều 13 Thẩm quyền đăng ký khai sinh

Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người

cha hoặc người mẹ thực hiện đăng ký khai sinh

Điều 15 Trách nhiệm đăng ký khai sinh

Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con; trường hợp cha, mẹ không thể đăng ký khai sinh cho con thì ông hoặc bà hoặc người thân

thích khác hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi

dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em

Điều 24 Thẩm quyền đăng ký nhận cha, mẹ, con

Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, mẹ, con thực hiện đăng ký nhận cha, mẹ, con.

Điều 25 Thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con

Người yêu cầu đăng ký nhận cha, mẹ, con nộp tờ khai theo mẫu quy định và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con hoặc mẹ con cho cơ quan đăng ký hộ tịch Khi đăng ký nhận cha, mẹ, con các bên phải có mặt.

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc nhận cha, mẹ, con là đúng và không có tranh chấp, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào

Sổ hộ tịch, cùng người đăng ký nhận cha, mẹ, con ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu.

Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm

không quá 05 ngày làm việc.

IV NHỮNG ĐIỂM MỚI CƠ BẢN CỦA LUẬT

HỘ TỊCH

Luật hộ tịch chủ yếu luật hóa các quy định hiện hành (trong các Nghị định của Chính phủ, Thông tư và Thông tư liên tịch của Bộ, liên Bộ) đã được thực tiễn kiểm nghiệm, đồng thời quy định một số nội dung mới theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, minh bạch, hiện đại gắn kết với việc ứng dụng công nghệ thông tin trong đăng ký và quản lý hộ tịch, nhằm bảo đảm lợi ích của người dân và tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực hộ tịch

Cấp Số định danh cá nhân khi đăng ký khai sinh ( Điều 14)

Số định danh dùng để truy nguyên cá thể, phân biệt cá nhân

này với cá nhân khác và được cấp duy nhất một lần cho một

cá nhân

Khi tiến hành đăng ký khai sinh, cán bộ Tư pháp sẽ cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để lấy Số định danh cá nhân và ghi nhận vào Giấy khai sinh Đây cũng chính là số thẻ căn cước sau này khi công dân

đủ 14 tuổi Quy định này được ban hành nhằm thống nhất quy định với Luật căn cước công dân được ban hành cùng đợt và hướng tới xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và căn cước công dân, liên kết toàn bộ dữ liệu của công dân.

Đó là quy định mang tính đột phá trong công tác quản lý hộ tịch và quản lý dân cư, là tiền đề quan trọng để tiến tới mục tiêu cắt giảm nhiều loại giấy tờ, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân khi tham gia giao dịch, thực hiện TTHC.

Luật hộ tịch mới đã hướng tới việc xây dựng Cơ

sở dữ liệu hộ tịch điện tử quốc gia, trong đó nguồn

là Sổ hộ tịch Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử quốc gia được lập để lưu giữ, cập nhật, quản lý, tra cứu

thông tin hộ tịch, phục vụ yêu cầu đăng ký hộ tịch

trực tuyến; được kết nối để cung cấp, trao đổi

thông tin hộ tịch cơ bản của cá nhân cho Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phục vụ công tác quản lý dân cư, quản lý nhà nước và xã hội theo hướng hiện đại, bảo đảm thuận lợi cho cơ quan, tổ chức,

cá nhân có yêu cầu khai thác sử dụng

Qua đó, người dân có nhiều phương thức lựa chọn để thực hiện các thủ tục hành chính như:+ Nộp hồ sơ trực tiếp cho cơ quan đăng ký hộ tịch

+Hoặc gửi hồ sơ qua hệ thống bưu chính

+Hoặc gửi qua hệ thống đăng ký hộ tịch trực tuyến

Khi cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cơ sở

dữ liệu hộ tịch được hoàn thành và liên thông với nhau thì việc giải quyết các vấn đề hộ tịch qua hệ thống đăng ký hộ tịch trực tuyến sẽ đảm bảo nhanh chóng, gọn nhẹ và giảm thiểu chi phí, thời gian trong thực hiện thủ tục hành chính về hộ tịch

-Luật có những quy định cải cách mạnh mẽ về trình tự, thủ tục đăng ký hộ tịch, tạo thuận lợi tối đa cho người dân (như: đơn giản hóa và cắt giảm nhiều giấy tờ không cần thiết khi đăng ký

hộ tịch;

( trừ Giấy khai sinh và Giấy đăng ký kết hôn

là cá nhân được cấp bản chính thì khi thực hiện việc đăng ký, điều chỉnh các sự kiện hộ tịch, các sự kiện hộ tịch đó sẽ được ghi vào Sổ hộ tịch và cá nhân chỉ được cấp trích lục sổ hộ tịch).( Điều 62)

Mọi thông tin dữ liệu về hộ tịch của công dân sẽ được lưu giữ đầy đủ nhất trong Sổ hộ tịch và cá nhân

không phụ thuộc vào nơi cư trú có quyền yêu cầu Cơ quan quản lý Cơ sở dữ liệu hộ tịch cấp bản sao trích lục hộ tịch về sự kiện hộ tịch của mình đã được đăng ký

Điều này không chỉ giảm thiểu được thủ tục hành

chính trong việc cấp các văn bản gốc, chi phí cấp bản gốc mà còn tạo thuận lợi nhanh chóng cho công dân khi có nhu cầu cần các thông tin hộ tịch; cải tiến

phương thức nộp hồ sơ để người dân lựa chọn – nộp trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc qua hệ thống đăng

ký hộ tịch trực tuyến khi điều kiện cho phép; giảm

thời hạn giải quyết đối với hầu hết các việc hộ tịch)

Thẩm quyền lãnh thổ về đăng ký hộ tịch ( Điều 5)

“ cá nhân có thể được đăng ký hộ tịch tại cơ quan đăng ký

hộ tịch nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi đang sinh sống”

chứ không nhất thiết phải xét theo thứ tự ưu tiên nơi đăng

ký thường trú như trước đây.

Ví dụ: về thẩm quyền đăng ký khai sinh, Luật mới cho

phép Ủy ban nhân dân nơi cư trú của người cha hoặc người

mẹ đều thực hiện đăng ký khai sinh được, thay cho quy định

như trước đây về việc ưu tiên cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người mẹ, nếu không xác định được nơi cư trú của người mẹ thì Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha mới được thực hiện Điều này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân khi tiến hành các thủ tục

về hộ tịch mà còn thể hiện tính chất công bằng nhất định

trong quá trình cải cách tư pháp

- Luật quy định rõ việc miễn lệ phí Đăng ký

hộ tịch cho người thuộc gia đình có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo, người khuyết tật; đăng ký khai sinh, khai tử đúng hạn, giám hộ, kết hôn của công dân Việt Nam cư trú ở trong nước ( Điều 11)

Việc thay đổi về thẩm quyền đăng ký hộ tịch

Theo đó, thẩm quyền về hộ tịch của Sở Tư pháp trước đây sẽ được chuyển sang cho Ủy ban nhân dân cấp huyện,

Cụ thể các nội dung đăng ký hộ tịch có yếu tố nước

ngoài; đăng ký thay đổi, cải chính thông tin hộ tịch cho người từ đủ 14 tuổi trở lên và ghi sổ hộ tịch các nội dung hộ tịch của Công dân Việt nam đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền ở nước ngoài sẽ được giao

cho Ủy ban nhân dân cấp huyện

Việc chuyển thẩm quyền về hộ tịch cho Ủy ban nhân dân cấp huyện sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, đồng thời giảm sức ép về thủ tục hành chính

hộ tịch trên cơ quan cấp tỉnh để Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tập trung làm tốt chức năng quản lý nhà nước về hộ tịch tại địa phương.

Việc rút ngắn thời gian giải quyết các thủ tục hành chính

về hộ tịch cũng được xem là điểm tích cực của Luật hộ tịch

mới Nguyên tắc quan trọng trong đăng ký hộ tịch được Luật

mới ghi nhận là “đối với những việc hộ tịch mà Luật này không

quy định thời hạn giải quyết thì được giải quyết ngay trong ngày”, trường hợp nhận hồ sơ sau 15 giờ mà không giải quyết

được ngay thì trả kết quả trong ngày làm việc tiếp theo ( Điều 5).

Ví dụ như việc đăng ký kết hôn, nếu trước đây các bên kết hôn phải chờ trong năm ngày để hoàn tất thủ tục đăng ký kết

hôn thì theo Luật hộ tịch năm 2014, ngay sau khi nhận đủ giấy

tờ theo quy định, nếu thấy đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình, việc kết hôn sẽ được ghi vào

Sổ hộ tịch và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức trao Giấy chứng nhận kết hôn cho hai bên nam, nữ.( Điều 18)

Trường hợp cần xác minh điều kiện kết hôn của hai bên nam, nữ thì thời hạn giải quyết mới không quá 05 ngày làm việc Việc rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính về hộ tịch sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và cũng thể hiện việc tích cực đẩy mạnh thực hiện đề án cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ.

CÁM ƠN SỰ

LẮNG NGHE CỦA QUÝ VỊ ĐẠI BIỂU