ĐỀ THI HSG môn NGỮ văn 9

Đề thi bao gồm 3 phần: Tiếng việt, Nghị luận xã hội, nghị luận văn học. Dùng cho các đồng chí giáo viên khi ôn thi học sinh giỏi các cấp hay khảo sát chọ đội tuyển học sinh giỏi rất hay. Đề được cập nhật theo xu thế mới nhất năm học 2015 2016.

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN THƯỜNG XUÂN

TRƯỜNG THCS THỌ THANH ĐỀ THI HSG CẤP TỈNH MÔN: Ngữ văn

(Thời gian làm bài: 150 phút)

I Lập ma trận:

Tiếng Việt

Chỉ ra biện pháp đổi trật

tự từ trong câu

Hiểu được tác dụng của biện pháp đổi trật

tự từ trong câu thơ

Số câu:

Số điểm:

Tỉ lệ %:

1/2 0,5 2,5

1/2 1,5 7,5

1 2,0 10%

Nghị luận

xã hội

Viết được bài nghị luận xã hội đầy đủ nội dung và đảm bảo bố cục

Có sự sáng tạo và bày tỏ suy nghĩ về một vấn đề xã

hội (niềm vui

trong cuộc sống đến mức

sâu sắc

Số câu:

Số điểm:

Tỉ lệ:

1/2 3,0 15%

1/2 3,0 15%

1 6,0 30%

Nghị luận

văn học

Cảm - hiểu được nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm văn học (thơ)

Biết viết một bài nghị luận văn học hoàn chỉnh

Viết bài văn

có sự sáng tạo, có sự phát hiện riêng, có sức thuyết phục mạnh mẽ

Số câu:

Số điểm:

Tỉ lệ:

1/3 3,0 15%

1/3 5,0 25%

1/3 4,0 20%

1 12 60% Tổng số

câu:

Số điểm:

Tỉ lệ:

1/2 0,5 2,5%

5/6 4,5 22,5%

5/6 8,0 40%

5/6 7,0 35%

3 20 100%

II ĐỀ BÀI

Câu 1 (2,0 điểm)

Phân tích giá trị của biện pháp đổi trật tự cú pháp trong các câu thơ sau đây của Tố Hữu:

Nhà ai mới quá tường vôi mới, Thơm phức mùi tôm nặng mấy nong.

Ngồn ngộn sân phơi khoai dát nắng, Giếng vườn ai dậy nước khơi trong.”

Câu 2 (6,0 điểm)

Mỗi ngày ta chọn một niềm vui Chọn những bông hoa và những nụcười

(Mỗi ngày một niềm vui - Trịnh Công Sơn)

Từ nội dung trên, viết một bài luận với chủ đề: Niềm vui trong cuộc sống

Câu 3 (12,0 điểm)

Trong bài “Tiếng nói của văn nghệ”, Nguyễn Đình Thi viết:

“Tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn người sáng tác, vừa là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng”.

Qua bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên

-HẾT -III ĐÁP ÁN

Câu 1:

+ Chỉ ra được các từ được đổi trật tự cú pháp ở các câu thơ là các từ: “thơm phức, nặng, ngồn ngộn” (0,5 điểm)

+ Giá trị của biện pháp đổi trật tự cú pháp: nhấn mạnh ý nghĩa của từ được đổi trật tự cú pháp, tăng giá trị biểu cảm, tính hình tượng, làm cho người đọc cảm nhận ngay được bằng khứu giác, thị giác và cảm giác về sự sung túc, no ấm của làng quê miền biển, một nét đẹp đẽ của cuộc sống mới (1,5 điểm)

Câu 2

I Yêu cầu về kĩ năng trình bày

Đảm bảo một văn bản nghị luận xã hội có bố cục rõ ràng, hợp lí, tổ chức sắp xếp ý một cách lôgic, chặt chẽ, hành văn trôi chảy, mạch lạc, chữ viết rõ ràng, cẩn thận, không có quá 3 lỗi dùng từ, diễn đạt…(0.5 điểm)

II Yêu cầu về kiến thức (5.5 điểm)

1 Giải thích nội dung ca từ (1.5 điểm)

Cuộc sống là sự đan xen giữa những niềm vui và nỗi buồn, hạnh phúc và đau khổ Con người cần phải biết chọn lựa thái độ sống và chịu trách nhiệm về sự lựa chọn của mình (0.75 điểm)

Sự lựa chọn niềm vui là một phương châm sống Niềm vui có thể đơn giản chỉ là việc ngắm nhìn một bông hoa đẹp, đón nhận nụ cười của người khác…Đó

là niềm vui bình dị trước cuộc đời mà chỉ những tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, những tấm lòng nhân hậu, bao dung mới có thể cảm nhận được (0.75 điểm)

2 Suy nghĩ về niềm vui trong cuộc sống (3.0 điểm)

Niềm vui là những điều mang lại cảm xúc vui vẻ, hạnh phúc, hân hoan, sung sướng cho con người trong cuộc sống (1.0 điểm)

Niềm vui không hẳn là những điều to tát, lớn lao mà có thể chỉ là những điều nhỏ bé, giản dị, quen thuộc (1.0 điểm)

Biết trân trọng những hạnh phúc bé nhỏ, trọn vẹn với niềm vui giản dị là chúng ta đã biết sống một cách ý nghĩa Đó là bài học sâu sắc và thấm thía về cách sống cho mỗi người (1.0 điểm)

3 Liên hệ bản thân (1,0 điểm)

- Cần biết phát hiện, trân trọng, những niềm vui giản dị, đời thường trong cuộc sống, đó là cơ sở cho những niềm hạnh phúc lớn lao

- Phải luôn học tập, rèn luyện để hoàn thiện bản thân, có thái độ sống tích cực và đúng đắn

Câu 3 (12,0 điểm)

I Yêu cầu về kĩ năng

Biết cách làm một bài nghị luận văn học; thao tác tổng hợp tốt, bố cục rõ ràng chặt chẽ; hành văn trôi chảy, mạch lạc, có cảm xúc; chữ viết rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp

II Yêu cầu về kiến thức

Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng bài viết cần đáp ứng các yêu cầu sau:

1 Giải thích nhận định (3,0 điểm)

- Tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn người sáng tác: Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm Tác phẩm nghệ thuật là nơi kí thác, gửi gắm tình cảm, tâm tư, chiêm nghiệm của người nghệ sĩ

- Tác phẩm…vừa là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng: Tác phẩm lay động cảm xúc, đi vào nhận thức, tâm hồn con người cũng qua con đường tình cảm Người đọc như được sống cùng cuộc sống mà nhà văn miêu tả trong tác phẩm với những yêu ghét, buồn vui

 Nhận định nêu lên giá trị, chức năng của tác phẩm văn học

2 Chứng minh qua bài thơ Ánh trăng (7,0 điểm)

- “Ánh trăng” là lời tâm sự thiết tha sâu lắng, chân thành: (4,0 điểm)

+ Trăng là người bạn tri kỉ, gắn bó sâu nặng với con người từ thuở ấu thơ và cả những năm tháng gian khổ của chiến tranh Con người nhủ với lòng mình chung thủy, sắt son với trăng “ngỡ không bao giờ quên” (1,5 điểm)

+ Khi chiến tranh lùi xa, người lính trở về với cuộc sống hòa bình, người bạn chung tình thuở trước đã trở thành “người dưng qua đường” Con người đã lãng quên vầng trăng (1,0 điểm)

+ Trong khoảnh khắc cuộc sống hiện đại biến mất, thành phố mất điện, ánh trăng lại hiện ra Con người gặp lại ánh trăng tình nghĩa, không hao khuyết, vẫn như thuở nào Cuộc gặp gỡ bất ngờ mà kỳ diệu, vầng trăng đánh thức những kỷ niệm xưa, trăng khắc nhớ về: quá khứ xa và gần, đất nước và quê hương, thiên nhiên và cuộc sống… đối diện với trăng là đối diện với những phần đời đẹp nhất (1,5 điểm)

- “Ánh trăng” là lời tự nhủ và nhắn gửi về thái độ sống tri ân, nghĩa tình cùng quá khứ: (3,0 điểm)

+ Trăng vẫn chiếu sáng “tròn vành vạnh”, dẫu cho “người vô tình” Cái tròn đầy, im lặng của trăng là biểu tượng cho nghĩa tình thủy chung, sự bao dung độ lượng và thái độ nghiêm khắc, làm con người trăn trở, suy ngẫm, nhận ra sự

vô tình, bội bạc của mình Đó là sự bừng tỉnh của nhân cách, trở về với lương tâm trong sạch tốt đẹp (1,5 điểm)

+ Ánh trăng còn nhắc nhở người đọc thái độ sống thủy chung, ân nghĩa Nó không chỉ là chuyện của một người, một thế hệ mà là chuyện của nhiều người, nhiều thế hệ Nó có ý nghĩa cảnh tỉnh, gợi cho mọi người sống đẹp xứng đáng với những người đã khuất, với chính mình, trân trọng quá khứ để vững bước tới tương lai Bài thơ nói chuyện trăng để nói chuyện đời, chuyện tình nghĩa (1,5 điểm)

3 Đánh giá chung (2,0 điểm)

- Với giọng điệu tâm tình tự nhiên, hình ảnh giàu tính biểu cảm, bài thơ gợi nhắc về lối sống đẹp, ân nghĩa, thủy chung

- Ý kiến của Nguyễn Đình Thi có ý nghĩa với cả người sáng tác và bạn đọc

*Lưu ý:

- Giám khảo vận dụng linh hoạt khi chấm để đánh giá đúng bài làm của thí sinh

- Khuyến khích những bài viết sáng tạo

- Điểm toàn bài cho lẻ đến 0,25

- Điểm toàn bài là tổng điểm đã chấm, không làm tròn