Đề thi sinh học lớp 9: Dùng cho các đồng chí giáo viên khi ôn thi học sinh giỏi các cấp hay khảo sát chọ đội tuyển học sinh giỏi rất hay. Đề được cập nhật theo xu thế mới nhất năm học 2015 2016. Mời các đồng chí tham khảo nhé.
Trang 1ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI SINH HỌC 9 Giáo viên: Nguyễn Thị Hằng - Nguyễn Thị Yến Đơn vị : Trường THCS Thọ Thanh, Thường Xuân, Thanh Hóa.
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
-Thông qua bài kiểm tra đánh giá được mức độ nhân thức của học sinh sau khi học kiến thức của chương trình sinh 9 và vận dụng kiến thức vào để giải một số bài tập vận dụng.
- Phát hiện ra những lệch lạc, sai xót học sinh hay mắc phải.
- Qua dó GV điều chỉnh cách dạy cho phù hợp , học sinh điều chỉnh cách học để đạt được kết quả cao.
2 Kĩ năng
- Rèn kĩ năng nhận biết, giải thích, tư duy vầ vận dụng
- Kĩ năng trình bày bài bằng ngôn ngữ viết.
3 Thái độ
- Giáo dục học sinh có tính trung thực trong học tập.
II KHUNG MA TRẬN
Cấp độ
Tên chủ đề
(Nội dung, chương )
Vận dụng
Tổng cộng
Chương I Các thí nghiệm của
Biết vận dụng và giải
Thích thí nghiệm của Men Đen
- Biết cách xác định kiểu gen, kiểu hình, viết sơ đồ lai
Số câu 2
Số điểm 5 Tỉ lệ 25 %
Số câu: 1
Số điểm:2
Số câu: 1
Số điểm: 2
Số câu 2
5 điểm=25%
giảm phân tạo giao
tử
Số câu 2
Số điểm 5 Tỉ lệ 25 %
Số câu: 2
Số điểm:5
Số câu 2
5 điểm=25%
Chương III ADN và gen;
Trang 2Chương IV Biến dị; Giải bài tập xác
định chiều dài của gen bình thường và gen đột biến
Số câu 1
Số điểm 3.0 Tỉ lệ 15 %
Số câu 1
Số điểm 3.0
Số câu 1
3 điểm=15%
Chương V Di truyền học người;
.
Biết cách giải thích một số nguyên nhân gây bệnh di truyền
Lập được sơ đồ phả
hệ, tính đc xác suất sinh con bị bệnh
Số câu 1
Số điểm 6 Tỉ lệ 30 %
Số câu 1
Số điểm 3
Số câu 1
Số điểm 3
Số câu 2
2 điểm=30%
Chương VI Ứng dụng di truyền
học.
Chương I Sinh vật và môi
trường;
.
Số câu 1
2 điểm=10%
Chương II Hệ sinh thái; Nhận biết được
những tp chủ yếu của lưới thức ăn.
-Phân biệt được lưới thức ăn và chuỗi thức ăn.
Số câu 1
Số điểm 2 Tỉ lệ 10 %
Số câu 1
Số điểm 1
Số câu 1
Số điểm 1
Số câu 1
2 điểm=10%
Chương III Con người, dân số và
môi trường;
Số câu 1
2 điểm=10%
Tổng số câu
Tổng số điểm
Số câu
Số điểm 1
Số câu 4
Số điểm 9
Số câu 1
Số điểm 2
Số câu 3
Số điểm 8
Số câu 9
Số điểm 20
Trang 3Tỉ lệ % 5 % 45 % 10% 40%
Trang 4III NỘI DUNG ĐỀ.
Câu 1: (3 điểm)
Ở một loài thực vật giao phấn, alen A quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so
với alen a quy định hoa trắng Alen B quy định quả tròn trội hoàn toàn so với alen b quy định quả dài Biết rằng trong quá trình giảm phân không xảy ra trao đổi chéo và cây chỉ ra hoa, kết quả một lần rồi chết Từ nguyên liệu ban đầu là một cây hoa đỏ, quả dài và một cây hoa trắng, quả tròn, một bạn học sinh chỉ cần thực hiện 2 phép lai đã phát hiện ra được các gen trên phân li độc lập hoặc
di truyền liên kết Em hãy trình bày và giải thích cách làm của bạn
Câu 2: (3.0 điểm)
a Một cặp bố mẹ bình thường đã sinh một con gái mắc bệnh Tớcnơ Giải thích và viết sơ đồ cơ chế phát sinh trường hợp trên?
b Bằng kiến thức đã học hãy nêu một số nguyên nhân cơ bản làm phát sinh các bệnh, tật di truyền ở người
Câu 3 : (2.0 điểm).
a Một bạn học sinh nói rằng: bố mẹ truyền cho con của mình các tính trạng
đã được hình thành sẵn Bằng kiến thức đã học, hãy cho biết ý kiến trên của bạn học sinh có đúng không? Tại sao?
b Cơ thể có kiểu nhiễm sắc thể AaXY, ở một số tế bào, có hiện tượng không phân li của cặp NST XY tại giai đoạn giảm phân II Theo lí thuyết, hãy viết các loại giao tử có thể được tạo ra.
Câu 4: (3.0 điểm) Gen B có tổng số nuclêôtit là 3000, số liên kết hiđrô là 3500,
gen này bị đột biến mất 6 nuclêôtit thành gen b Biết khi gen B và b tự nhân đôi liên tiếp 3 lần, số nuclêôtit loại Ađênin môi trường cung cấp cho gen b ít hơn gen B là 14 nuclêôtit.
- Gen B gồm bao nhiêu chu kỳ xoắn?
- Xác định chiều dài của gen B và gen b.
- Xác định số liên kết hiđrô của gen b.
Câu 5: (2.0 điểm)
a Điểm khác biệt cơ bản của lưới thức ăn so với chuỗi thức ăn là gì? Trong một lưới thức ăn hoàn chỉnh có những thành phần chủ yếu nào
b Sơ đồ sau biểu diễn mối tương quan giới hạn sinh thái về nhân tố nhiệt độ của
3 loài A, B, C
toC Dựa vào sơ đồ em hãy thử đánh giá khả năng phân bố của các loài này trên Trái đất.
Câu 6: (2.0 điểm)
a.Hàm lượng ADN trong nhân tế bào lưỡng bội của một loài sinh vật là 6,6.10 –
12 g Xác định hàm lượng ADN có trong nhân tế bào ở các kì giữa, sau và cuối khi một tế bào lưỡng bội của loài đó nguyên phân bình thường
Trang 5b Bằng thực nghiệm, người ta biết được tỉ lệ A T
G X
+ + ở ADN của loài B là 1,52 và
loài D là 0,79 Có thể rút ra kết luận gì từ kết quả này
Câu 7: (3,0 điểm)
Bệnh uxơ nang do một gen lặn a nằm trên nhiễm sắc thể thường quy định và
di truyền theo quy luật Menđen Một người đàn ông bình thường có người em trai bị bệnh, người đàn ông này lấy một người vợ bình thường có người em gái không bị bệnh nhưng có mẹ bị bệnh Cặp vợ chồng này dự định sinh con đầu lòng.
a Hãy vẽ sơ đồ phả hệ của gia đình trên qua 3 thế hệ và xác định kiểu gen
của từng thành viên.
b Hãy tính xác suất để cặp vợ chồng này sinh đứa con đầu lòng là con trai bị
bệnh uxơ nang Nếu người con trai đầu lòng bị bệnh uxơ nang thì ở lần sinh thứ hai, xác suất sinh ra người con không bị bệnh là bao nhiêu?
Biết rằng ngoài mẹ vợ và em trai của người đàn ông nói trên bị bệnh ra, cả bên vợ và bên chồng không ai khác bị bệnh.
Câu 8 : (2,0 điểm).
Ở Đậu Hà lan, khi cho lai hai cây hoa đỏ lưỡng bội với nhau, người ta thấy ở
F1 xuất hiện cây hoa trắng Biết rằng mỗi gen quy định một tính trạng, gen nằm trên nhiễm sắc thể thường không xảy ra hiện tượng đột biến.
a) Hãy biện luận và viết sơ đồ lai.
b) Nếu các cây hoa đỏ F1 tiếp tục tự thụ phấn thì tỉ lệ phân li kiểu hình sẽ như thế nào?
c) Nếu cho các cây hoa đỏ ở F1 giao phối ngẫu nhiên với nhau Xác định kết quả ở F2?
Trang 6IV ĐÁP ÁN VÀ BIỂU CHẤM.
Câu 1
(2.0
điểm)
- Cây hoa đỏ, quả dài có thành phần kiểu gen là A- và bb; cây
hoa trắng, quả tròn có thành phần kiểu gen là aa và B-)
- Cho cây hoa đỏ, quả dài giao phấn với cây hoa trắng, quả tròn,
thu được F1 (phép lai 1)
- Trong các cá thể F1, chọn ra cây có kiểu hình hoa đỏ, quả tròn
Những cây này đều dị hợp tử về hai cặp gen (Aa và Bb)
- Cho các cây hoa đỏ, quả tròn ở F1 giao phấn với nhau hoặc tự thụ
phấn thu được thế hệ lai thứ hai (phép lai 2)
- Nếu ở thế hệ lai thứ hai có tỉ lệ phân li kiểu hình 9:3:3:1 các
gen phân li độc lập Nếu thu được tỉ lệ kiểu hình là 1:2:1 các gen di
truyền liên kết
Học sinh có thể chia ra các trường hợp:
- Nếu F1 gồm toàn cây hoa đỏ, quả tròn thì thực hiện PL2 như
trên.
- F1 có cả cây hoa đỏ, quả tròn và cây hoa trắng, quả dài (có cả 4
loại kiểu hình) thì lai hai cây này với nhau (lai phân tích), nếu tỉ
lệ KH thu được là 1:1:1:1 PLĐL; nếu tỉ lệ KH thu được là 1:1
→ Liên kết gen.
- Nếu F1 có cả cây hoa đỏ, quả tròn và cây hoa đỏ, quả dài (hoặc cây hoa đỏ quả tròn và cây hoa trắng, quả tròn) thì lai hai cây này với nhau Nếu tỉ lệ KH là 3:3:1:1 PLĐT; nếu tỉ lệ
KH thu được là 1:2:1 → LK gen.
0,5
0,5 0,5 0,5
Câu 2
(3.0)
điểm)
a.- Giải thích:
+ một trong hai cơ thể bố mẹ giảm phân bình thường đã sinh giao
tử mang nhiễm sắc thể giới tính X, cơ thể kia giảm phân không
bình thường sinh giao tử không mang nhiễm sắc thể giới tính
+ Trong quá trình thụ tinh sự kết hợp hai giao tử này đã tạo hợp tử
OX phát triển thành cơ thể mắc bệnh Tớcnơ
S+ Sơ đồ 1
0,5
0,5
Trang 7P: Mẹ bình thường XX x Bố bình thường XY
GP X O
F OX Con bị bệnh
+ Sơ đồ 2
P: Mẹ bình thường XX x Bố bình thường XY
GP O X
F OX Con bị bệnh
- (Nếu học sinh giải thích và viết đúng một trong hai sơ đồ thì cho 0,5đ)ơ đồ:
b.- Tác nhân vật lí, hoá học trong tự nhiên như : Các chất phóng xạ
tạo ra từ các vụ nổ do thử vụ khí hạt nhân, thuốc trừ sâu, thuốc diệt
cỏ, hóa chất độc hại…
- Ô nhiễm của môi trường: Các chất thải hóa học do hoạt động
công nghiệp và do sinh hoạt của con người gây ra như khí thải, đốt
rừng, sử dụng thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu, …
- Do rối loạn qua trình trao đổi chất trong tế bào ( rối loạn quá
trình sinh lí, sinh hoá nội bào) như: sinh con khi tuổi quá lớn, bị
nhiễm virut lúc mang thai….,làm việc trong môi trường độc hại
- Hiện tượng hôn phối gần: Sự kết hôn giữa những người có quan
hệ họ hàng thân thuộc, làm cho các gen đột biến lặn có hại được
có điều kiện tổ hợp lại thành các kiểu gen đồng hợp lặn gây bệnh
di truyền ở đời sau
- (Nếu chỉ nêu được bốn đề mục gạch đầu dòng thì cho 0,5đ)
0,5
0,5
0.25
0,25
0,25
0,25
Câu 3
(2.0
điểm)
a Nói bố mẹ truyền cho con tính trạng đã hình thành sẵn là sai
- Vì: Bố mẹ chỉ truyền cho con kiểu gen qui định khả năng phản
ứng của cơ thể trước môi trường Kiểu gen tương tác với môi
trường để hình thành kiểu hình (tính trạng)
(HS trả lời đồng nghĩa cũng cho điểm) b Các giao tử có thể có:
AXX, aXX, AYY, aYY, AX, aX,
AY, aY, AO, aO
1.0
1.0
Câu 4
(3.0)
điểm) * Số chu kỳ xoắn của gen B: 300020 = 150.
* Chiều dài các gen:
- Chiều dài gen B: =
2
3000
x 3,4 = 5100 A0
- Chiều dài gen b: Tổng số nuclêôtit của gen b: 3000 – 6 = 2994→
Chiều dài gen b: =
2
2994
x 3.4 = 5089,8 A0
* Số liên kết hiđrô của gen b:
- Số nuclêôtit loại Ađênin của gen B bị mất: 14/(23-1) = 2
→ Gen B bị mất 2 cặp A-T và 1 cặp G – X→Gen b ít hơn gen B
7 liên kết hiđrô
→ số liên kết hiđrô của gen b: 3500 – 7 = 3493.
0,5
0,5 0,5
0,5 0,5 0,5
Câu 5
(2.0
điểm)
a.- Điểm khác biệt cơ bản ở lưới thức ăn so với chuỗi thức ăn:
Lưới thức ăn gồm các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung
- Thành phần chủ yếu một lưới thức ăn hoàn chỉnh: Sinh vật sản
0.5
Trang 8xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân giải
b Loài A phân bố rộng, có thể phân bố khắp trái đất.
Loài B và C phân bố hẹp, loài B sống ở vùng có nhiệt độ thấp
(VD: vùng ôn đới…), loài C sống ở vùng có nhiệt độ cao (VD:
vùng nhiệt đới…)
0.5 0.5
0.5
Câu 6
(2,0điểm)
a.– Kì giữa: 13,2 10 – 12 g
– Kì sau: 13,2 10 – 12 g – Kì cuối: 6,6 10 – 12 g b.– Tỉ lệ A T
G X
+ + đặc trưng cho từng loài sinh vật – Ở loài B số nuclêôtit loại A nhiều hơn loại G, ở loài D số
nuclêôtit loại A ít hơn loại G
0,25 0,25 0,25 0,5 0,75
Câu 7
(3.0
điểm)
a Sơ đồ phả hệ:
Quy ước:
Kiểu gen của các thành viên trong gia đình:
- 1, 2, 7, 8 có kiểu gen Aa
- 3, 5 có kiểu gen aa
- 4, 6 có kiểu gen AA hoặc Aa
(HS có thể lập luận bằng nhiều cách khác nhau, nếu đúng và hợp
lý vẫn đạt trọn điểm)
b Xác suất để II 6 x II 7 sinh người con đầu bị bệnh là con trai:
- Để cặp vợ chồng II6 và II7 sinh ra người con bị bệnh (aa) thì cặp
vợ chồng này phải có kiểu gen dị hợp Aa
- Xác suất để II6 có kiểu gen Aa là 2
3
- Xác suất sinh ra con trai là 1
2
- Xác suất đứa con bị bệnh có kiểu gen aa là 1
4
* Vậy xác suất để cặp vợ chồng II6 và II7 sinh ra người con đầu là
con trai bị bệnh là: 2
3
1
2
1
4 =
1
12 (≈ 8,3%)
0.5
0.5
0.25 0.25 0.25
0.25 0.25 0.25
0.25
0.25
Nam bình thường Nam bị bệnh
Nữ bình thường
Nữ bị bệnh
I
II
Trang 9* Vậy xác suất sinh ra con thứ 2 không bị bệnh là: 3
4 (=75%)
(HS có thể giải bằng nhiều cách khác nhau, đúng và hợp lý đạt
trọn điểm)
Câu 8
(3.0
điểm)
a)
* Ta có P: Đỏ x Đỏ→ F1 xuất hiện cây hoa trắng Chứng tỏ hoa
đỏ là tính trạng trội; hoa trắng là tính trạng lặn
* Quy ước: Gen A quy định tính trạng hoa đỏ; a- Hoa trắng
Để F1 xuất hiện cây hoa trắng (aa) thì bố mẹ đều cho giao tử a Suy
ra P có kiểu gen Aa
* Sơ đồ lai; P: Aa x Aa
G: A; a A; a
F1: 3 A – (hoa đỏ) : 1 aa (hoa trắng)
b)
* Khi cho các cây hoa đỏ F1 tự thụ phấn:
- Cây hoa đỏ F1 có kiểu gen AA và Aa với tỉ lệ 1/3AA: 2/3 Aa
* Khi xảy ra tự thụ phấn:
F1: 1/3 (AA x AA) và 2/3 (Aa x Aa)
F2: 1/3 AA và 2/3( 1/4AA: 2/4 Aa : 1/4aa)
- Tỉ lệ kiểu gen:
(1/3 + 2/3.1/4)AA + 2/3 2/4Aa + 2/3.1/4 aa = 3/6AA + 2/6Aa
+ 1/6 aa
- Tỉ lệ kiểu hình: 5 đỏ : 1 trắng
c)
* Khi cho các cây hoa đỏ ở F1 giao phối ngẫu nhiên Sẽ có 3 phép
lai xảy ra:
Phép lai Kiểu gen F2 Kiểu hình F2
1/3.1/3( AA x AA) 1/9 AA 1/9 đỏ
2.1/3.2/3(AA x Aa) 2/9AA : 2/9 Aa 4/9 đỏ
2/3.2/3(Aa x Aa) 1/9AA: 2/9Aa : 1/9
aa
3/9 đỏ: 1/9 trắng
- Tỉ lệ kiểu gen ở F2: 4/9 AA : 4/9 Aa : 1/9 aa
- Tỉ lệ phân li kiểu hình: 8 Hoa đỏ : 1 Hoa trắng
* Lưu ý: Học sinh làm cách khác, nếu đúng vẫn cho điểm như đáp
án.
0,25
0,25
0,25 0,25 0,25
0,25
0,25 0,25