300 vị thuốc đông y

Thuốc phát tán phong hàn Tên thuốc Tính vị, Qui kinh Tác dụng dược lý 3.. Thuốc phát tán phong nhiệt Tên thuốc Tính vị, Qui kinh Tác dụng dược lý Sài hồ Radix Bupleuri Đắng, hơi hànCan,

Trang 1

(Song ngữ Việt - Hán)

Trang 2

NHÀ XUẤT BẢN Y HỌC

Cho nên, người thầy thuốc Đơng y khơng thể khơng hiểu những từ Hán Việt này Cĩ người nĩi tại sao chúng ta khơng viết thành tiếng Việt hết đi? Khĩ lắm và khơng thể được Vì chúng đã thành những thuật ngữ của nền YHCT mà chúng ta rất cần kế thừa và học tập một cách đầy đủ và chính xác.Chúng tơi biên soạn cuốn 300 vị thuốc thường dùng trong lâm sàng Đơng y (song ngữ Việt Hán) theo hình thức một cuốn Sổ tay ngắn gọn, để tiện mang theo bên người Các

vị thuốc được xếp theo 16 nhĩm tác dụng theo Đơng y Mỗi

vị thuốc cĩ ghi tên thuốc (cĩ tên La tinh), tính vị qui kinh và tác dụng dược lý theo Đơng y, giúp cho người thầy thuốc tham khảo

Sách cĩ kèm theo bảng tra cứu theo vần a, b, c

Đĩ là mong muốn của tác giả Rất mong được quí vị độc giả gĩp thêm nhiều ý kiến

Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam 2010

Tác giả

Trang 3

300 VỊ THUỐC ĐÔNG DƯỢC THƯỜNG DÙNG TRONG LÂM SÀNG

I Thuốc giải biểu

a Thuốc phát tán phong hàn

Tên thuốc Tính vị, Qui kinh Tác dụng dược lý

3 Lợi niệu tiêu thũng

1 Tán hàn giải biểu

2 Khư hàn chỉ thống

3 Hành huyết thông kinh

4 Ôn thận hành thủy

1

2

3

4

Trang 4

Tế tân

Herba Asari

Cum Radice

Cay, ônTâm, thận, phế

2 Khư phong chỉ thống

1 T án hàn giải biểu

2 Khư phong chỉ kinh

Cay, đắng, ônBàng quang, can, thận

2 Khư thấp chỉ thống

1

2

Phòng phong

radixLedebouriellae Sesloidis

Cay ngọt, ônBàng quang, can

Cay, ônBàng quang

1

2

Trang 5

Bạch chỉ

Radix

Angelicae

Cay, ônPhế, vị, đại tràng

3 Giải độc y sang

2 Tuyên phế thông tỵ

3 Hóa thấp kiện vị

2 Hoạt huyết thông dương

3 Sát trùng chỉ thống

Cay, ônPhế, vị

1 Tuyên độc thấu chẩn

Cay, hơi ônPhế, tỳ, vị

b Thuốc phát tán phong nhiệt

Sài hồ

Radix Bupleuri

Đắng, hơi hànCan, đởm

1 Tán nhiệt giải biểu

2 Sơ can chỉ thống

3 Thanh đởm tiệt ngược

1

2

3

Trang 6

Cát căn

Radix

Puerariae

Ngọt, cay, bìnhTỳ, vị

3 Sinh tân chỉ khát

4 Nhuận cân giải kinh

2 Thăng dương cử hãm

Cay, mátPhế, can

Đắng, ngọt, hànPhế, can

2 Thanh can minh mục

3 Thanh phế chỉ khái

Ngọt, đắng, hơi hàn

Phế, can, thận

1

2

3

Trang 7

1 Tán nhiệt giải biểu.

3 Thanh hầu chỉ thống

4 Khư đàm bình suyễn

1

2

II Thuốc thanh nhiệt

a Thuốc thanh nhiệt giáng hỏa

Thạch caoGypsum

Ngọt, cay, đại hàn

Phế, vị

1 Thanh nhiệt giáng hỏa

2 Thanh phế bình suyễn

Đắng, hànTỳ, vị, thận

2 Tư âm thối chưng

3 Nhuận phế chỉ khái

1

2

3

4

Trang 8

1 Thanh hầu chỉ thống.

2 Tư âm giáng hỏa

3 Giải độc hóa ban

4 Nhuyễn kiên, tán kết

1 Thanh tâm trừ phiền

2 Lương huyết chỉ huyết

3 Lợi thấp thối hoàng

Cay, ngọt, nhạt, hànTâm, phế

Đắng, hànTâm, phế, đởm, đại tràng, tiểu tràng

2 Thanh tràng chỉ lỵ

3 Lương huyết an thai

Đắng, hànTâm, phế, can, tỳ, vị, đại tràng

1 Thanh tâm tả hỏa

Trang 9

Hoàng bá

Cortex

Phellodendri

Đắng, hànThận, bàng quang

2 Lợi thấp thốihoàng

4 Thanh nhiệt chỉ đới

1 Tả can giáng hỏa

Đắng, hànTâm, can, tiểu tràng, đại tràng, vị

2 Sát trùng chỉ dưỡng

1

2

Hồ hoàng liên

Rhizoma Picrorrhizae

Khổ, hànCan, vị, đại tràng

1 Thanh nhiệt thối chưng

2 Thanh nhiệt liệu cam

1

2

Tây qua

Fructus Citrullus Vulgaris

Ngọt, nhạt, hàn

Ngọt, bìnhVị

Thanh nhiệt giải thử

1

Trang 10

Thanh nhiệt giải thử

1.Sơ tán phong nhiệt

2.Minh mục thối ế

1

2

b Thanh nhiệt lương huyết

Tên thuốc Qui kinh Tính vị, Tác dụng dược lý

Tê giác

Cornu

Rhinoceri

Đắng, hànTâm, can, vị

1 Thanh tâm an thần

3 Giải độc hóa ban

Ngọt, đắng, hàn

Tâm, can, thận

4 Nhuận tràng thông tiện

Cay, đắng, hơi hàn

Tâm, can, thận

1 Lương huyết thối chưng

2 Hoạt huyết thông kinh

Ngọt, hànPhế, can, thận

1 Lương huyết thối chưng

1

2

3

Trang 11

1.Thanh nhiệt thối chưng.

2 Thanh nhiệt giải thử

3 Thanh đởm tiệt ngược

Ngọt, hànTâm, can

1 Hoạt huyết thấu chẩn

3 Lương huyết thông lâm

Ngọt, hànPhế, vị

3 Lợi niệu thông lâm

1

2

3

Trang 12

c Thanh nhiệt giải độc

1 Thanh nhiệt giải độc

1 Thanh nhiệt giải độc lương huyết

2 Chỉ huyết thông lâm

1 Thanh nhiệt giải độc

2 Chỉ kinh, minh mục

1

2

Kim ngân hoa

Flos Lonicerae Japonicae

Ngọt, hànPhế, vị, tâm

1

2

Liên kiều

Fructus Forsythiae

Đắng, hànTâm, đởm

2 Thanh hỏa tán kết

1

2

3

Tử hoa địa đinh

Herba violae Cum Radice

Đắng cay, hànTâm, can

Đắng ngọt, hàn

Can, vị

1

2

Trang 13

1 Thanh hầu chỉ thống.

2 Lương huyết hóa ban

Đắng, hànTâm, phế

1 Thanh hầu chỉ thống

1

2

Thổ phục linh

Rhizoma Smilacis Glabrae

Ngọt nhạt, bình

Cay, bình 1 Giải độc y sang

Ngọt nhạt, lương 1 Giải độc y sang.2 Thanh phế chỉ khái.

4 Khư đàm liệu thương.1

2

3

4

Trang 14

Thất diệp nhất

Can khương

Rhizoma Zingiberis

Cay, ônTâm, tỳ, phế, vị

1 Ôn trung hồi dương

2 Ôn tỳ chỉ tả

3 Ôn vị chỉ ẩu

4 Ôn phế chỉ khái

5 Ôn kinh chỉ huyết

Đắng cay, ônCan, thận, tỳ, vị

1 Giáng nghịch chỉ ẩu

2 Khư hàn chỉ thống.1

2

Xuyên tiêu

Fructus Zanthoxyli Bungeani

Cay, ôn, độc ítPhế, vị, thận

1 Ôn trung chỉ thống

2 Khu trùng tiêu tích

1

2

Trang 15

1 Khư hàn chỉ thống.

2 Lý khí tiêu trướng

3 Ôn kinh chỉ đới

2 Ôn tỳ triệt ngược

Terra Flava Usta

Cay, hơi ônTỳ vị

1 Ôn vị chỉ ẩu

2 Ôn tỳ chỉ huyết

3 Cố tràng chỉ tả

1

2

3

Cao lương khương

Rhizoma Alpiniae Officinari

Cay, ônTỳ, vị

Cay ngọt, đại nhiệt độcTâm, thận, tỳ

1 Ôn thận hồi dương

2 Ôn thận hành thuỷ

Cay ngọt, đại nhiệt

Can, thận, tỳ

1 Ôn thận bổ hỏa

2 Ôn thận hành thủy

3 Khư hàn chỉ thống

1

2

3

Trang 16

1 Trấn tâm an thần.

1 Bình can tiệm dương

2 Trấn tâm an thần

Concha Haliotidis

Mặn, bìnhCan

2 Thối chướng minh mục

1

2

Long xĩDens Draconis

Ngọt, sáp, lươngTâm, can, thận

1

Toan táo nhân

Semen Ziziphi Spinosae

Ngọt, bìnhTâm, can, đởm

1 Dưỡng tâm an thần

Ngọt, bìnhTâm, can, thận

Đắng, ônPhế, tâm, thận

2 Khư đàm chỉ khái.1

2

Trang 17

1 Dưỡng tâm an thần.

2 Khư ứ chỉ thống

1

2

V Thuốc trừ thấp

a Thuốc hóa thấp

1 Hóa thấp giải biểu

Ngọt, hơi ônTỳ, vị

1 Hóa thấp tiêu thử

2 Kiện tỳ chỉ tả

3 Giải độc hòa trung.1

2

3

Mộc qua

Fructus Chaenomelis lagenariae

Chua sáp, hơi ônTỳ, vị, can, phế

1 Trừ thấp chỉ thống

Cay, đắng, ônTỳ, vị

1 Táo thấp chỉ thống

1

2

3

Trang 18

b Thuốc thấm thấp:

2 Thấm thấp chỉ tả

3 Địch ẫm liệu huyền

Rất đắng cay, hànBàng quang, phế

1

2

Thông thảo

MedullaTetrapanacis

Ngọt nhạt, hànPhế, vị

2 Hành khí thông nhũ

1

2

Ý dĩ nhân

Semen Coicis Lachryma-jogi

Ngọt nhạt, hơi hànTỳ, thận, phế

3 Bài nùng tiêu ung

1

2

3

4

Trang 19

1 Lợi niệu tiêu thũng.

2 Hành huyết thông kinh

Đắng, bìnhBàng quang

2 Thanh tràng chỉ tả

Đắng, hànTâm, tiểu tràng

3 Phá huyết thông kinh

1

2

Tỳ giải

Rhizoma Dioscoreae

Đắng, bìnhCan, vị

Ngọt, hàn Tiểu tràng, bàng quang

1

2

Trang 20

1 Lợi niệu thông lâm.

3 Hoạt khiếu thông nhũ

4 Khư thấp liễm sang

2 Thanh nhiệt chỉ huyết

1

2

Địa phu tử

Fructus Kochiae Scopariae

Ngọt đắng, hơi hàn

Ngọt, hàn 1 Lợi tiểu thông

lâm

1

2

Đông qua bì

Cortex Bemincasae Hispidae

Ngọt, hơi hànTâm, phế, tiểu tràng

Tỳ, vị, đại, tiểu tràng

1 Lợi niệu tiêu phù

1

Nhân trần

Herba Artemesiae Capillaris

Đắng cay, hơi hàn

Tỳ, vị, can, đởm

1

2

Trang 21

b Thuốc trục thủy

Đắng, hàn, độcTỳ, phế, thận

1 Trục thủy tiêu thũng

2 Địch ẩm bình suyễn

3 Giải độc tán kết

Đắng, hàn, độcPhế, thận, đại tràng

2 Sát trùng chỉ thống

1

2

Thương lục

Radix Phytolaccae

Đắng, hàn, có độcTỳ, phế, thận

1

2

Trang 22

VI Thuốc tả hạ

1 Thanh tràng thông tiện

2 Tả hỏa giải độc

3 Trục ứ thông kinh

Đắng, hànCan, vị, đại tràng

1 Thanh tràng thông tiện

2 Thanh can giáng hỏa

3 Sát trùng liệu cam

b Thuốc nhiệt hạ

Ba đậu

Semen Crotomi Tiglii

Cay, nhiệt, rất độc

Trang 23

1

2

3

c Thuốc nhuận hạ

1

2

Phong mật (mật ong)Mel

Ngọt, bìnhTâm, phế, tỳ, vị đại tràng

3 Hoãn cấp chỉ thống

Cay, ônThận

1

2

Tần giao

Radix gentianae Macrophyllae

Đắng cay, bình

Vị, đại tràng, can, đởm

1

2

Trang 24

1 Khư thấp chỉ thống.

2 Tráng cốt khởi nuy

1

2

3

Bạch tiên (tiển) bì

Cortex Dictamnus Dasycarpus Radicis

Đắng, hànTỳ, vị, bàng quang, tiểu tràng

1 Táo thấp chỉ thống

1

2

Ô tiêu xà

Zaocys Dhumnades

Ngọt, bìnhCan

1 Hoạt lạc chỉ thống

2 Tức phong chỉ kinh

3 Tiêu phong chỉ dưỡng

Ngọt, mặn, ôn, độc

Can

Tiêu phong chỉ dưỡng

1

2

3

Trang 25

2 Tráng cốt khởi nuy

2 Thanh nhiệt chỉ kinh

4 Thanh phế bình suyễn

2 Dưỡng huyết an thai

1

2

Hy thiêm (thiên) thảo

Herba Siegesbeckiae Orientalis

Đắng, hàn, độc ítCan, thận

1

2

Mã tiền tử

Semen Strychnos Pierrianae

Đắng, hàn, đại độcCan, tỳ

2 Cường cân khởi nuy

4 Tán ứ tiêu thũng

1

2

3

4

Trang 26

VIII Thuốc cố sáp

a Thuốc liễm hãn

Phù tiểu mạch

1 Cố biểu liễm hãn

2 Liễm phế chỉ khái

3 Ích thận cố tinh

3 Cố thận sáp tinh

4 Sáp tràng chỉ tả

5 Sinh cơ liễm sang

Mặn, sáp, hơi hànCan, thận

2 Trấn can tiệm dương

4 Nhuyễn kiên tán kết

1

2

3

4

Trang 27

b Thuốc cố tinh súc niệu

Kim anh tử

Fructus Rosae

Laevigatae

Chua, sáp, bìnhPhế, tỳ, thận

2 Ích thận súc niệu

3 Cố kinh chỉ huyết

1

2

3

Phúc bồn tửFructus Rubi

Ngọt, chua, ônCan, thận 1 Ích thận súc niệu1

c Thuốc chỉ taû

Khiếm thực

Semen Euryales Ferox

Ngọt, sáp, bìnhTỳ, thận

Ngọt, sáp, bìnhTâm, tỳ, thận

1

2

3

Trang 28

3 Sinh tân chỉ khát.

4 Khu hồi chỉ thống

Phế, đại tràng

2 Liễm phế chỉ khái

Cornu Antelopis

Mặn, hàn Tâm, can

3 Thanh tâm an thần

4 Giải độc thấu chẵn

Ngọt, hànCan, tâm bào lạc

1

2

Ngô công

Scolopendra Subspinipes

Cay, ôn, độcCan

1

2

Trang 29

1 Tức phong chỉ kinh.

3 Thối ế minh mục

1.Tức phong chỉ kinh

2.Khư phong chỉ thống

Rhizoma Acori Graminei

Cay, ônTâm, can

1 Khai khiếu tĩnh thần

Cay, ônTâm, tỳ

2 Khư ứ liệu thương

3 Bài nùng tiêu ung

4 Thôi sản hạ thai

Ngọt, cay, ônTâm, ty

1

Trang 30

An tức hương

Benzoinum

Benzoe

cay, đắng, bìnhTâm, tỳ

2 Hành khí chỉ thống

2 Tán nhiệt chỉ thống

3 Thối ế minh mục

1

2

3

XI.Thuốc tiêu hóa

Ngọt, bình Tỳ, vị, tiểu tràng, bàng quang

1 Tiêu thực hóa tích

3 Hóa thạch thông lâm

Ngọt, mặn, bìnhTỳ, vị

2 Thối nhũ tiêu trướng

1

2

Cốc nha

Fructus OryzaeSativae Germinantus

Ngọt, ônTỳ, vị

2 Khai vị tiến thực

1

2

Thần khúcMassa Fermentata

Ngọt, cay, ônTỳ, vị

1

2

Trang 31

XII Thuốc khu trùng

1 Khu trùng tiêu tích

2 Kiện tỳ liệu cam

1 Trục trùng tiêu tích

Đắng, hàn, độcCan, tỳ, vị

1

Quán chúng

Rhizoma Dryopteridis Crassirhizomae

Đắng, hơi hàn, độc

Can, tỳ

1

2

Đại toán

Bulbus Alli Sativi

Cay, ôn Tỳ vị

2 Giải độc tiêu ung

Trang 32

XIII Thuốc hóa đàm chỉ khái

a Thuốc thanh hóa nhiệt đàm

1 Khư đàm bình suyễn

2 Thanh tâm trấn kinh

Đắng, hàn, độcPhế, tâm, can

1 Thổ đàm tiêu trướng

2 Sát trùng tiệt ngược

1

2

Trúc nhự

Caulis Bambusae in Taenitis

Ngọt, hơi hànPhế, can, vị

- Xuyên Bối: ngọt

- Triết Bối: đắng hàn

Tâm, phế

1 Hóa đàm tán kết

1

2

Qua lâu

Fructus Trichosanthis

Ngọt, hànPhế, vị, đại tràng

1 Hóa đàm tán kết

2 Nhuận (thanh) phế chỉ khái

1

2

3

Định dạng
Số trang	53
Dung lượng	490,06 KB