tài liệu về điện trở và cuộn dây

 Khái niệm về điện trở :  Điện trở là sự cản trở dòng điện của một vật dẫn điện..  Ở một nhiệt độ nhất định, điện trở của vật dẫn được tính theo công thức: Trong đó: R: điện trở của

Điện trở

 Khái niệm về điện trở :

 Điện trở là sự cản trở dòng điện của một vật dẫn điện

 Một vật dẫn điện có điện trở lớn hay bé tuỳ thuộc vào 4 yếu tố sau:

- Tiết diện của vật dẫn

- Chiều dài của vật dẫn

 Ở một nhiệt độ nhất định, điện trở của vật dẫn được tính theo công

thức:

Trong đó:

R: điện trở của vật dẫn, tính bằng Ohm ()

L: chiều dài của vật dẫn, tính bằng mét (m)

S: tiết diện của vật dẫn, tính bằng m2

: đại lượng đặc trưng cho sức cản điện của vật liệu dùng làm vật dẫn, gọi là điện trở suất của vật dẫn, được tính bằng Ohm met (m)



Hình dạng của một số điện trở:

 Ký hiệu điện trở trên sơ đồ:

 Phân loại điện trở :

Được cấu tạo từ vật liệu bột than chì trộn

với vật liệu keo cách điện, ép lại thành

từng thỏi, hai đầu ép vào hai sợi dây kim loại để hàn vào mạch điện Giá trị điện trở thường ghi bằng kí hiệu vòng màu trên thân điện trở Dùng phổ biến nhất vì không đắt tiền và có khả năng tạo ra các điện trở có giá trị lớn Công suất của điện trở than từ 1/8W đến vài Walt

Dùng vật liệu Niken-Crôm gắn vào lõi sứ hoặc thuỷ tinh, cho trị số điện trở ổn định Điện trở loại này thường dùng trong các mạch dao động vì chúng có độ chính xác và tuổi thọ cao, ít phụ thuộc vào nhiệt độ

 Điện trở than

 Điện trở màng kim loại

Dùng các dây hợp kim, quấn trên thân cách điện bằng sứ hay nhựa

tổng hợp để tạo ra các điện trở có giá trị nhỏ và chịu được công suất tiêu tán lớn Điện trở dây quấn thường được dùng trong các mạch cung cấp điện của các thiết bị điện tử

Vật liệu chủ yếu là xi măng Được dùng

trong các mạch nguồn điện do công suất

cho phép cao và không bốc cháy trong

trường hợp quá tải

Cấu tạo từ vật liệu oxit thiếc, loại điện trở này chịu được nhiệt độ cao và

độ ẩm cao, thường có công suất 1/2 Watt

 Điện trở dây quấn

 Điện trở xi măng

 Điện trở oxit kim loại

 Biến trở:

* Các ký hiệu biến trở:

Biến trở là loại điện trở có thể thay đổi trị số theo yêu cầu, thường gọi là chiết áp

 Một số điện trở, thường là điện trở công suất lớn, được nhà sản xuất ghi giá trị điện

trở và công suất tiêu tán cho phép trực tiếp lên thân điện trở

Ví dụ: 15/7W , 150/10W , 22/2W …

R22

 Cách đọc giá trị điện trở:

 Điện trở màu thường có dạng hình ống, trên ống sơn các vòng màu, vòng thứ nhất nằm sát với một đầu của điện trở, vòng cuối cùng là vòng nhũ vàng hay nhũ bạc

 Điện trở có ba vòng màu: dùng cho các điện trở dưới 10 

Vòng thứ nhất Vòng thứ hai Vòng thứ ba Nhũ vàng x 0,1

Nhũ bạc x 0,01 Giá trị Hệ số

- Vòng màu thứ 1: chỉ số thứ nhất

- Vòng màu thứ 2: chỉ số thứ hai

- Vòng màu thứ 3: + Nếu là nhũ vàng thì nhân với 0,1

+ Nếu là nhũ bạc thì nhân với 0,01

 Điện trở có bốn vòng màu: đây là loại điện trở thường gặp nhất

Ví dụ 1: Điện trở có bốn vòng màu theo thứ tự: vàng, tím, cam, nhũ bạc

Ví dụ 2: Điện trở có bốn vòng màu theo thứ tự: cam, trắng, đỏ, nhũ vàng

 Điện trở có 5 vòng màu: là điện trở có độ chính xác cao

Vòng thứ nhất

Vòng

thứ hai thứ ba Vòng thứ tư Vòng

Vòng thứ năm

Ví dụ 1: Điện trở 5 vòng màu theo thứ tự: nâu, tím, đỏ, đỏ, nâu

Giá trị điện trở: nâu, tím, đỏ, đỏ, nâu

Ví dụ 2: Điện trở 5 vòng màu theo thứ tự: đỏ, vàng, cam, đen, nâu

Giá trị điện trở: đỏ, vàng, cam, đen, nâu

Đỏ Vàng Cam Đen Nâu

Hình V.13

Giá trị của điện trở:

2 4 3 Không có số không thêm vào  1%

Kết quả: 243 sai số 1%

Các trị số điện trở thông dụng :

 Ghép các điện trở

 Ghép nối tiếp các điện trở

Xét mạch điện gồm một nguồn điện có điện áp V và ba điểm trở R1, R2, R3 mắc nối tiếp như hình vẽ

 Ghép song song các điện trở

Xét mạch điện ba điện trở R1, R2, R3 mắc song song như hình vẽ:

I1 I2 I3

3 2

1

1 1

1 1

R R

R

RnR

R R

Rtd

1

1 1

1 1

3 2

Đặc biệt: Hai điện trở R1, R2 ghép song song thì:

2 1

1 1

1

R R

R td





21

2

1 .

R R

R

R



 Cầu phân áp

 Ứ ng dụng điện trở

Trong thực tế cần nhiều loại mức điện thế nên thường dùng cầu phân áp chia điện áp nguồn theo một tỷ lệ nào đó để lấy được mức điện áp mong muốn

2 0

2 0

V K

K

K

15 10

Tổng quát:

R R

R V

R

V V

2 1

0

1 2

 Phân phối dòng điện thích hợp cho tải

Trong nhiều trường hợp, điện áp nguồn và điện áp nguồn và điện áp tải không tương xứng nhau, người ta dùng điện trở để phân phối dòng thích hợp cho tải, phương pháp này có nhược điểm là ta phải chịu tổn thất về điện năng do điện trở phân dòng gánh nên chỉ thích hợp đối với những tải có dòng nhỏ

Thí dụ: Ta có nguồn ắc quy +12V, muốn cấp nguồn cho có bóng đèn 9V/3W, ta

phải dùng điện trở cản dòng R

12V R

9V 3W

Cách tính R như sau:

- Dòng qua R:

A Uden

Pden I

3

1 9

Câu hỏi ôn tập

1 Nêu giá trị của điện trở có ba vòng màu: nâu - đen – nhũ vàng , vàng -

tím - nhũ bạc , xanh dương - xanh lá - nhũ vàng , nâu - đỏ - nhũ bạc , cam -

cam - nhũ bạc

2 Nêu giá trị của điện trở có bốn vòng màu: nâu - xám - đỏ - vàng kim , đỏ

- đỏ - đỏ - bạch kim , cam – cam – nâu - bạch kim , vàng – tím – cam - vàng kim , đỏ - tím - vàng – vàng kim , cam - trắng - đỏ - vàng kim , xanh lá - xanh dương- vàng kim - bạch kim , xanh dương – xám - xanh lá - vàng kim

3 Vẽ bốn vòng màu của điện trở: 6K8  5%, 68K  10%, 680K  10%, 270K

5 Tính giá trị Rtđ trên đoạn mạch AB:

Tụ điện

 Tụ điện là một linh kiện dùng để chứa điện tích.Được sử dụng rộng rãi trong các mạch điện tử, mạch lọc, mạch da động

 Đối với dòng điện một chiều : f = 0, do đó

nghĩa là dòng điện một chiều không chạy ngang qua tụ





C

X

C C

 KÝ hiÖu cña tô ®iÖn C:

Tụ không phân cực Tụ phân cực Tụ điều chỉnh

 Tụ điện ph©n cực : Tô ®iÖn cã ph©n cùc tÝnh dư¬ng vµ

©m Kh«ng dïng trong m¹ch ®iÖn xoay chiÒu

 Tô ®iÖn kh«ng ph©n cùc : khong ph©n cùc tÝnh dư¬ng

vµ ©m

 Đơn vị : 1 F = 1.000.000 uF

1uF = 1.000.000 pF

 Ph©n lo¹i tô ®iÖn

Tụ hóa :

 Ph©n lo¹i tô ®iÖn

Tụ gốm : Tụ Mica :

 Ph©n lo¹i tô ®iÖn

Tụ biến dung :

 Cách đọc giá trị điện dung trên tụ điện :

 Cách đọc giá trị điện dung trên tụ điện :

 Tụ hóa : giá trị điện dung được ghi trực tiếp trên thân tụ

Ví dụ :

Đối với tụ hóa ở hình bên

Điện dung : 185uF

Điện áp đánh thủng : 320v

 Tụ giấy, tụ gốm : giá trị điện dung được ghi bằng ký hiệu thân tụ

 Nếu số ghi trên thân tụ là các số nguyên như 474, 103, 223, thì lấy

 Đối với tụ có 3 con số : Con số thứ 3 biểu thị số chữ số 0 phải thêm vào

Ví dụ :

1

1 1

1 1

C C

C

Ctd   

Cuộn cảm

 Định nghĩa : Cuộn cảm là một sợi dây dẫn điện quấn

lại nhiều vòng trên không khí (không có lõi) hoặc trên

một khung cách điện (có lỗi) Dây có thể quấn thành một lớp hay nhiều lớp

 Cuộn cảm sẽ sinh ra hiện tượng tự cảm khi dòng điện qua nó biến thiên

 Ký hiệu :

H mH

 Phân loại :

 Cuộn dây cao tần và trung tần : dùng lõi ferrit

 Úng dụng :

 Loa :

 Rơle (Relay):

Biến áp

 Biến áp : thiết bị gồm 2 hay nhiều cuộn dây ghép hỗ

cảm với nhau để biến đổi điện áp

 Cuộn dây đấu vào nguồn điện gọi là cuộn sơ cấp

 Cuộn dây đấu vào tải gọi là cuộn thứ cấp

 Ký hiệu :

 Điện áp :

: là hệ số ghép biến áp

: là hệ số biến áp