sự phi hiệu quả của thị trường và biện pháp can thiêp của chính phủ

Trong điều kiện tất cả các thị trường trong nền kinh tế là cạnh tranh hoàn hảo thì điểm cân bằng của nền kinh tế sẽ đạt hiệu quả Pareto (hiệu quả phân bổ nguồn lực). Tại đó, lợi ích cận biên mà người tiêu dùng nhận được đúng bằng chi phí cận biên mà người sản xuất bỏ ra để có sản phẩm đó (MU=MC). Nhưng trên thực tế, nền kinh tế thị trường chưa phải là nền kinh tế hoàn hảo tối ưu mà chính trong lòng nó cũng vốn có những mặt trái, những thất bại mà con người không mong muốn. Đây chính là cơ sở để chính phủ can thiệp vào nền kinh tế nhằm phát huy tính ưu việt và hạn chế mặt trái của nó............

Đề tài:

Sự phi hiệu quả của thị trường

và giải pháp can thiệp của Chính phủ.

1. Những hiểu biết chung về thất bại thị trường.

Trong điều kiện tất cả các thị trường trong nền kinh tế là cạnh tranh hoàn hảo thì điểm cân bằng của nền kinh tế sẽ đạt hiệu quả Pareto (hiệu quả phân bổ nguồn lực) Tại đó, lợi ích cận biên mà người tiêu dùng nhận được đúng bằng chi phí cận biên mà người sản xuất bỏ ra để có sản phẩm đó (MU=MC)

Nhưng trên thực tế, nền kinh tế thị trường chưa phải là nền kinh tế hoàn hảotối ưu mà chính trong lòng nó cũng vốn có những mặt trái, những thất bại mà con người không mong muốn Đây chính là cơ sở để chính phủ can thiệp vào nền kinh

tế nhằm phát huy tính ưu việt và hạn chế mặt trái của nó

Những thất bại của thị trường là tình huống trong đó điểm cân bằng trong các thị trường tự do cạnh tranh không đạt được sự phân bố có hiệu quả, tức là ngăncản bàn tay vô hình phân bố các nguồn lực có hiệu quả Nói cách khác, thất bại củathị trường là những trường hợp trong đó thị trường tự do cạnh tranh không thể sản xuất ra hàng hóa dịch vụ như xã hội mong muốn

Sự thất bại của thị trường được thể hiện trên bốn phương diện:

2.1 Độc quyền.

2.1.1 Độc quyền là gì?

Độc quyền: là thuật ngữ dùng để chỉ khả năng của một cá nhân (hay nhóm

người) trong việc gây ảnh hưởng quá mạnh lên giá thị trường

Ví dụ, chúng ta giả định tất cả mọi người trong một thị trấn đều cần nước, nhưng lại chỉ có một cái giếng Người chủ giếng có sức mạnh thị trường - tức nắm được vai trò độc quyền trong việc bán nước Người chủ giếng không phải tuân theo

sự cạnh tranh khốc liệt mà nhờ nó bàn tay vô hình kiểm soát được lợi ích cá nhân

Độc quyền có thể dẫn đến phân bổ không hiệu quả các nguồn lực Các hãng

sẽ giảm sản lượng và bán với giá cao hơn để thu được lợi nhuận độc quyền Do đó gây ra tổn thất phúc lợi xã hội

2.1.2. Phân loại độc quyền.

Theo nguyên tắc chi phí bình quân (ATC) giảm dần theo mức sản lượng (nhờ hiệu quả kinh tế theo quy mô) đôi khi chỉ nên để 1 hãng độc quyền duy nhất

- Độc quyền thông thường: độc quyền nhóm

- Độc quyền tự nhiên: một hãng duy nhất

2.1.3. Sự phi hiệu quả của độc quyền thể hiện:

Dù là độc quyền tự nhiên hay độc quyền thông thường cũng đều gây ra sự phi hiệu quả như nhau đối với thị trường:

- Người tiêu dùng phải chấp nhận mức giá cao, thặng dư giảm

- Phúc lợi xã hội chưa đạt mức tối ưu

- Doanh nghiệp chậm cải tiến chất lượng dịch vụ và sản phẩm

- Doanh nghiệp không có động cơ giảm chi phí giá thành

2.1.4. Giải pháp của chính phủ:

- Khuyến khích cạnh tranh

- Cấm hành vi độc quyền hóa

- Cấm các hành vi thông đồng, định giá, chia thị phần

- Quy định mức lợi nhuận hợp lý

- Kiếm soát giá

2.1.5. Biểu hiện độc quyền ở Việt Nam và sự phi hiệu quả.

• Ngành điện (EVN).

Trước hết chúng ta cần tìm hiểu đôi nét về Tập đoàn Điện lực Việt NamEVN – đơn vị được giao độc quyền phân phối điện năng tại Việt Nam

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (tên giao dịch quốc tế là Vietnam Electricity,

viết tắt là EVN) là một doanh nghiệp nhà nước hạng đặc biệt của Việt Nam kinhdoanh đa ngành Trước tháng 9 năm 2006, tập đoàn này chính là Tổng công tyĐiện lực Việt Nam, một tổng công ty nhà nước do trung ương quản lý Trụ sởchính của tập đoàn nằm tại số 11 phố Cửa Bắc, phường Trúc Bạch, quận Ba Đình,

Bên cạnh đó EVN đầu tư vào các lĩnh vực: Giáo dục, Viễn thông, Tài chính – Ngân hàng, Viện năng lượng Việt Nam

Trong lĩnh vực chính là kinh doanh điện năng, EVN có 5 công ty điện lựcchính và 5 công ty truyền tải điện kinh doanh đến khách hàng

Hiện nay EVN còn nhiều nhà máy điện trải dài khắp đất nước và 89 công tyđiện lực tỉnh và quận/huyện thuộc TP.Hà Nội và TP.HCM và 5 công ty TNHHmột thành viên ở Hải Phòng, Hải Dương, Ninh Bình, Đà Nẵng, Đồng Nai và mộtcông ty cổ phần điện lực ở Khánh Hòa

 Biểu hiện độc quyền.

Độc quyền thì có nhiều biểu hiện nhưng ở đây chúng ta nêu ra 4 “căn bệnhđộc quyền” chủ yếu nổi bật nhất của EVN đó là :

- Độc quyền ở khâu mua , bán và phân phối điện

- Thiếu trách nhiệm.

- Đưa đề án xin tăng giá điện trong khi chưa hoàn thành trách nhiệm

- Thiếu minh bạch về số liệu thống kê.

 Độc quyền trong khâu mua , bán và phân phối điện năng:

Tình trang cắt điện dường như đã trở thành căn bệnh kinh niên của ngànhđiện Trong thời gian gần đây, điện sinh hoạt vẫn bị cắt trên diện rộng từ khu vựcthành thị đến nông thôn, đặc biệt vào giờ cao điểm, hệ thống điện thiếu khoảng từ

800 – 1800MW Trước đây, tình trạng cắt điện này thường chỉ xảy ra vào đợt caođiểm nắng nóng Vấn đề này xảy ra đã ảnh hưởng rất lớn đến đời sống sinh hoạtcủa người dân lẫn việc sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp

Về phương diện là người cung cấp điện cho nhân dân , độc quyền được thểhiện ở chổ EVN đã nhiều lần cắt điện đột ngột mà không báo trước như vào ngày7/8, Phòng Thương mại và Công nghiệp Cần Thơ đã tổ chức một buổi tọa đàm vớicác doanh nghiệp Một con số được nêu ra: trong năm 2007 khu công nghiệp TràNóc chịu 275 lần cắt điện đột xuất Độc quyền làm cho khách hàng không có lựachọn nào khác, vì nếu không muốn mua điện thì cũng chẳng thể mua ở nơi nàokhác Việc cúp điện không báo trước này đã kéo theo một loạt hậu quả nghiêmtrọng làm ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống của người dân chẳng hạn như từngày 16-19/7, tại Đà Nẵng đã liên tục xảy ra cúp điện trên diện rộng Công việcsản xuất của hàng loạt doanh nghiệp gặp nhiều thiệt hại do bị mất điện không đượcbáo trước Đáng bức xúc nhất là việc cắt điện không báo trước đã khiến Công tycấp nước Đà Nẵng bị động, không thể hoạt động liên tiếp nhiều ngày Không điện,không nước sinh hoạt, đời sống người dân đảo lộn, khốn đốn.Tại Khu công nghiệp

Đà Nẵng, hàng ngàn công nhân phải nghỉ việc hoặc rơi vào tình trạng có ngàycông mà không có ngày lương Vì không có lịch cắt điện cụ thể nên họ cứ đếncông ty, không có điện thì… ngồi chờ hoặc quay về

Do là độc quyền nên EVN có quyền chi phối việc cung cấp điện cho ngườidân điều đó dẫn đến tình trạng không công bằng trong việc cung cấp và ngưngcung cấp điện cho người sử dụng do việc thiếu nợ tiền điện quá thời hạn với công

ty Một doanh nghiệp ở tỉnh Đồng Nai đã nợ quá hạn tiền điện của công ty lên đến

85 tỷ đồng, nhưng vẫn không hề bị cắt điện, trong khi đó nếu một hộ sử dụng điệnbình thường khi không thanh toán tiền điện đúng hạn sẽ được gửi giấy báo cắt điện

và sau 10 ngày nhân viên ngành điện sẽ đến và cắt điện sử dụng Hộ muốn sử dụnglại điện thì phải đến nộp tiên phạt mới được cung cấp lại dịch vụ điều này đượcquy định rất rõ ràng trong Luật nhưng dường như phải tuỳ trường hợp thì EVNmới đưa Luật ra thi hành

- Độc quyền không chỉ trong vai trò nhà cung cấp điện mà EVN còn thể hiện cănbệnh ấy từ vị trí là một người đi mua điện từ các nhà máy điện Hiện nay trên thịtrường chỉ có duy nhất một mình cty EVN là nhà thu mua và cung cấp điện chongười sử dụng Bên cạnh đó lại có nhiều nhà cung cấp điện đầu vào nên việc lựachọn công ty đối tác đều hoàn toàn phụ thuộc vào EVN Do đó mà độc quyền ở

khâu thu mua xảy ra là một điều hiển nhiên Không chỉ chi phối thị trường thu mua

mà EVN còn chi phối đến việc sản xuất của chính cty đối tác của mình

- Chẳng hạn như Tập Đoàn Dầu Khí quốc Gia ( PetroVietnam)- là chủ đầu tư chonhà máy điện Cà Mau 1 và 2 , cho biết dù đang trong tình trạng thiếu điện như vàotháng 8/08 vừa rồi nhưng EVN lại không mua hết sản lượng điện mà Nhiệt điện CàMau 1 cung cấp cho dù khả năng mà tập đoàn này là rất cao như theo lời ôngPhùng Đình Thực , Phó Tổng Giám Đốc phụ trách công nghiệp khí cho biết “Tuynguồn khí cung cấp cho Nhà máy điện Cà Mau đủ để đạt công suất 720MW nhưngtrong tháng 5/2008, EVN chỉ huy động khoảng 450MW/ngày Nhà máy chỉ chạyhết công suất trong 4 giờ cao điểm (từ 4 giờ chiều tới 8 giờ tối), các giờ còn lại chỉhuy động từ 300-400MW Cụ thể, ngày 6/5 chỉ huy động 10 triệu KWh, ngày 8/5

là 9,3 triệu KWh, trong khi chúng tôi có khả năng cung cấp khí để sản xuất 15 triệuKWh “ Tháng 8-2008, Tập đoàn Dầu khí VN đã kêu trời vì khi cao điểm EVNmua hết công suất, còn giờ thấp điểm EVN… không mua, nhà máy đối mặt nguy

cơ lỗ vì ế điện”

- Bên cạnh đó EVN lại đi thu mua điện từ các nguồn bên ngoài cụ thể là từ TrungQuốc cho dù giá lại đắt hơn của công ty cung cấp Giải thích vấn đề này ông Phạm

Lê Thanh, tổng giám đốc EVN lúc đó, cho rằng đây là hành động hợp lý của EVN,

và vấn đề giá điện mua ngoài từ Trung Quốc cao hơn là không hợp lý Dẫn chứngcho vấn đề này ông đã đưa các số liệu như sau : hiện nay giá mua điện bình quân

từ Trung quốc là 4.5 cent/KWh , còn giá mua điện từ nhiệt điện Cà Mau 1 thì bìnhquân 6.5 cent/ KWh , riêng tháng 2 thì tăng lên 8 cent/ KWh ( chưa kể các chi phínhư truyền tải ,quản lý , thất thoát,…) Trong khi đó giá bán trên thị trường bìnhquân chỉ khoảng 5 cent/kWh Như vậy, nếu tính cả truyền tải, thất thoát thì muađiện của Trung Quốc về bán coi như “huề vốn”, còn mua điện của Cà Mau 1, mỗinăm EVN đã lỗ trên 3.000 tỷ đồng Nếu đúng như vậy thì việc EVN mua điện củaTrung Quốc nhiều hơn là điều tất yếu Theo ông Thanh, vì giá các nhà máy củaDầu khí cao hơn nên khi thấp điểm EVN phải huy động điện từ hệ thống của mình

và mua ngoài từ Trung Quốc cho… tiết kiệm

 Độc quyền dẫn đến thiếu trách nhiệm.

Khoảng giữa tháng 9/2008, dư luận xôn xao vì EVN từ chối đầu tư 13 dự ánđiện với lý do thiếu vốn Lý do EVN đưa ra dường như không thuyết phục nhiềungười Bởi lẽ ngay khi EVN “buông tay” với 13 dự án điện thì Tập đoàn dầu khíViệt Nam đã nhảy vào cuộc Không bàn đến khả năng thu xếp nguồn vốn của 2 tậpđoàn này ai hơn ai, vấn đề cần quan tâm là trách nhiệm của EVN Việc tiếp nhậncác dự án điện cho quốc gia không chỉ đơn thuần là công việc kinh doanh mà nó làtrách nhiệm của 1 tập đoàn Nhà nước được giao độc quyền phụ trách cung cấp điện

năng Như Ông Nguyễn Đình Xuân” Tôi không biết lí do thực sự của việc trả lại

13 dự án, nhưng về nguyên tắc họ phải giải trình được điều đó Nhiệm vụ nhà nướcgiao cho anh phát triển nguồn điện để có điện cho nhân dân, cho sản xuất, cho pháttriển kinh tế, chứ không phải quyền lợi mà anh trả.” Vì vậy không thể vì chút khókhăn mà EVN “chối bỏ trách nhiệm”.

Vấn đề thiếu trách nhiệm này còn được EVN biểu hiện ở việc thường xuyêncắt điện không báo trước, đổ lổi việc thiếu hụt điện cung cấp cho người tiêu dùng

vì không tiết kiệm Chủ tịch HĐQT Tập Đoàn Điện Lực Việt Nam EVN Đào VănHưng trả lời với báo chí: “Giá gas từ năm ngoái đến nay đã tăng lên gấp đôi.Những hộ nào chuyển sang dùng điện để nấu nướng Chúng ta không thể nàochạy kịp do sự chuyển hướng tiêu dùng như vậy Ngày hôm nay, lạnh hoặc nóngngười ta mua điều hoà lắp vào Gia đình dùng bóng đèn không đáng bao nhiêu điệnnhưng nếu lắp điều hoà, bình nóng lạnh lượng điện tiêu thụ lớn hơn rất nhiều,công suất tăng gấp đôi Việt Nam có khoảng 18 triệu hộ gia đình như vậy Lượngđiện tiêu thụ tăng lên một con số rẩt lớn.”(Theo Vietnamnet)

Ngành điện đưa ra giải pháp là “vận động nhân dân tiết kiệm điện”

Khuyến khích người dân tiết kiệm điện là việc làm đúng và rất cần thiết,nhưng đặt trường hợp EVN là doanh nghiệp được Nhà nước giao độc quyền sảnxuất và cung cấp điện cho cả nước thì lý lẽ trên có lẽ chỉ có ngành điện chấp nhậnđược Thay vì tự kiểm điểm năng lực bản thân thì ngành điện lại đổ lỗi cho nhândân – chính là những khách hàng mua sản phẩm của mình Nhu cầu của kháchhàng tăng cao, ngành điện lại than phiền Phải chăng là một nghịch lý? Yếu kémcủa EVN chính là đã không thể dự đoán được nhu cầu về điện của người dân EVNcũng đã chối bỏ trách nhiệm của mình cho những thiệt hại trong sinh hoạt và sảnxuất kinh doanh của người tiêu dùng điện phải chịu do việc cắt điện thường xuyêngây ra Thay vì làm tốt việc của mình thì ngành điện lại chỉ chú tâm vào việc hôhào người dân tiết kiệm điện

Một nguyên nhân khác dẫn đến tình trạng thiếu điện là do các dự án điệnhoàn thành chậm so với cam kết EVN giải thích là do khó khăn trong việc huyđộng vốn, giải phóng mặt bằng… mặc dù Nhà nước đã hết sức tạo điều kiện chocác dự án điện bằng việc ra quyết định 797 (cho phép chỉ định tổng thầu xây lắp)

và QĐ 1195 (cho hưởng các cơ chế đặc thù về thủ tục chuẩn bị đầu tư, lựa chọnnhà thầu, nguồn vốn ) Báo cáo mới nhất của EVN cho thấy, năm 2008, EVN cónguy cơ thiếu 9.046,55 tỉ đồng vốn vay và trái phiếu Câu hỏi đặt ra là EVN cóđang thực sự thiếu vốn hay thiếu chuyên nghiệp trong công tác quản lý và huyđộng vốn? Chình vì thế mà EVN gấp rút đưa đề án xin tăng giá điện cho chínhPhủ

 Gấp rút trình dự án xin tăng giá điện :

Dư luận đã phản ứng mạnh mẽ trước đề xuất tăng giá điện lên trung bình 20– 30% trong 2 năm 2009 – 2010 của ngành điện.

Bảng so sánh giá điện sinh hoạt bậc thang do EVN đề xuất:

Chuyên gia Nguyễn Trung từng đặt câu hỏi "liệu có quốc gia nào giống Việt

Nam, suốt ngày người dân phải đuổi theo giá? Can cớ của nó không gì khác chính

là cơ chế độc quyền".( theo Vũ Dũng_ Đức Thành 29/10/2008 )

http://www.tuanvietnam.net/vn/sukiennonghomnay/5172/index.aspx )

Trong một báo cáo gửi Văn phòng Quốc hội mới đây, Tập đoàn Điện lực

VN (EVN) cho biết giá điện bình quân trong những tháng đầu năm 2008 là 868,47đồng/kWh (tăng 13,99 đồng/kWh so với năm 2007, tăng 3,6 đồng/kWh so với kếhoạch năm 2008) và cho rằng giá điện còn thấp như hiện nay không hấp dẫn cácthành phần kinh tế tham gia đầu tư công trình điện, không khuyến khích sử dụngđiện tiết kiệm Trong khi đó, nhu cầu vốn đầu tư theo quy hoạch của ngành điện rấtlớn

Có ý kiến cho rằng ngành điện thiếu vốn để sản xuất điện nhưng lại có thểđem tiền đầu tư vào các lĩnh vực khác như viễn thông…( đầu tư 3.000 tỷ đồng đểphát triển mạng thông tin di động CDMA )

Theo ông Vương Đình Huệ -Tổng KTNN Việt Nam thì mức tổn thất điệnhiện nay vẫn còn cao (10,56%), nếu giảm tỉ lệ tổn thất xuống còn 8% theo mục tiêuđến năm 2010 của Thủ tướng chính phủ thì mỗi năm EVN sẽ tiết kiệm được 1500

tỉ đồng” Vấn đề này rất quan trọng vì tỉ lệ tổn thất được tính vào giá thành bánđiện, có nghĩa là người tiêu dùng sẽ phải gánh chịu Nếu có giải pháp khắc phục thì

sẽ có lợi cho cả EVN và người tiêu dùng điện

Một ý kiến khác cho rằng: “Tăng giá điện có thể ảnh hưởng đến tốc độ

tăng trưởng kinh tế” – đây là kết luận của nhóm nghiên cứu CEPR (trung tâm

nghiên cứu và chính sách) của ĐHQG Hà Nội

TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC TĂNG GIÁ ĐIỆN LÊN GDP

Phương án 1

Ðiện tiêu dùng: tăng 20%

GDPgiảm: 0,04%

CPI tăng:0,13%

Sản xuất: không tăng

Phương án 2

Ðiện tiêu dùng: tăng 20%

GDPgiảm: 0,15%

CPI tăng:0,73%

Sản xuất: tăng 10%

Phương án 3

Ðiện tiêu dùng: tăng 20%

GDPgiảm: 0,16%

CPI tăng:1,25%

Sản xuất: tăng 20%

( Nguồn: tuoitreonline Thứ 7, 25 tháng 10 năm 2008)

Tuy nhiên nhóm nghiên cứu cũng không đưa ra ý kiến là có tăng hay khôngtăng giá điện

Trong phần trả lời chất vấn Quốc hội, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũngcho biết, với lợi nhuận 5%, là mức thấp với EVN Với giá thành và giá bán hiệnnay trong khi ngân sách không bù lỗ mà bù chéo, bán cao bù cho bán thấp, ngànhđiện đang gặp nhiều khó khăn Và khả năng tăng giá điện là khó tránh khỏi

Tăng giá điện là cần thiết vì giá điện thấp có thể khiến người dân sử dụnglãng phí và các nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam sản xuất để xuất khẩu

Hiện nay giá điện của nước ta thấp hơn một nước trong khu vực như theobáo Lao động thì “Giá điện bán lẻ bình quân ở Việt Nam khoảng 3 cent/kWh, rẻnhất khu vực: Trung Quốc 8-9 cent/kWh, Campuchia 13 cent/kWh” Vấn đề đặt ra

là mức tăng theo đề xuất của ngành điện là đã hợp lý hay chưa?

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trần Viết Ngãi (chủ tịch Hiệp hội Năng lượng

VN) cho biết: “Giá điện chỉ nên tăng bình quân 10-15% là phù hợp với điều kiệnkinh tế nước ta hiện nay Hơn nữa, nên tăng làm nhiều đợt, ví dụ tăng 15% có thểchia làm vài ba đợt, chứ nếu cùng một lúc đòi tăng ngay 20%, thậm chí 30%, thìrất khó chấp nhận”

Tuy nhiên, trong dài hạn, khi nguồn sản xuất điện (thuỷ điện, than…) khôngcòn dồi dào như ban đầu thì tăng giá là tất yếu Người tiêu dùng sẵn sàng trả giácao hơn cho chất lượng tốt hơn nhưng sẽ không chấp nhận tăng giá khi vẫn chịucảnh cắt điện với lý do “tiết kiệm chi phí”

 Độc quyền nên thiếu minh bạch.

Với người tiêu dùng, lợi nhuận, hiệu suất, cơ cấu giá thành, tổn thất điệnnăng, các cơ chế bù chéo trong ngành điện đến nay vẫn là “ẩn số”

TS Nguyễn Quang A cho rằng muốn tăng giá điện phải xem xét lại tận gốc

rễ của vấn đề, bắt đầu từ việc hạch toán, kế toán của EVN xem lỗ lãi ra sao, thất

thoát điện thế nào Việc EVN kêu thiếu vốn đầu tư, liên tục đề nghị tăng giá điện

và phải bỏ 13 dự án, trong khi đòi trích lập quỹ phúc lợi khen thưởng 1.002 tỉ đồng

từ khoản 2.763 tỉ đồng chênh lệch giá điện năm 2007 là không bình thường TheoLuật Doanh nghiệp, các doanh nghiệp chỉ được trích quỹ thưởng 5%, trong khingành điện kêu lỗ mà lại đòi trích đến 36%!

Ngày 20/10/2008, trả lời trước báo chí, ông Đinh Quang Trí – Phó TGĐEVN khẳng định: “từ năm 1995 đến nay, EVN chưa lỗ”, ông còn cho biết nếukhông phải chịu ảnh hưởng từ việc giá dầu tăng và phải mua điện ngoài với giá caolàm dội chi phí thì còn lãi hơn Việc xin trích 1002 tỉ đồng là để đảm bảo quyền lợicho người lao động Việc báo cáo lỗ của EVN là ở phần mua điện giá cao và bánvới giá thấp, nhưng về tổng thể thì không lỗ

( theo SGGP online ngày 21/10/2008)

 Giải pháp

Hiện nay, EVN là tập đoàn độc quyền về điện Trục truyền tải điện là độcquyền tự nhiên ,cả bốn khâu gồm phát điện, truyền tải, phân phối điện và điều độquốc gia đều nằm trong tay của EVN, họ chưa có bất kỳ một đối tượng nào để cạnhtranh Điều này gây bất lợi lớn cho người tiêu dùng điện bởi EVN có trong taynhững đăc quyền của “nhà độc quyền”, vì vậy phải cần có giảm pháp nhằm phá thếđộc quyền này Sau đây là một số giải pháp mà nhóm 4 đề xuất nhằm phá thế độcquyền trên :

- Phá thế độc quyền trong phân phối điện năng

- Giảm mạnh tỷ lệ của EVN, chia nhỏ EVN thành nhiều công ty, tổng công tyđộc lập cạnh tranh mua bán với nhau Từng bước cổ phần hoá các nhà máy điện,chuyển các nhà máy điện của EVN thành các nhà máy điện độc lập

- Khâu điều điện quốc gia phải giao cho Cục Điều tiết điện lực của Bộ Côngthương trực tiếp làm Cần nguồn nào, mua bán ở đâu , cơ quan này đều phải điềutiết trên hệ thống điện của quốc gia.

- Nhà nước cần kiểm soát chặt chẽ, thường xuyên các hoạt động của ngành điện,nhằm đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, đảm bảo sự hấp dẫn đầu tư trong cũng nhưngoài nước

Với những giải pháp trên chúng tôi thiết nghĩ sẽ tạo ra một môi trường cạnhtranh trong việc mua và bán điện tại ngành điện Như vậy vừa có thể giải quyếttriệt để vấn đề thiếu điện như hiện nay vừa có thể phá được vị trí độc quyền củangành điện trong nước Từ đó người dân cũng như các hộ kinh doanh có thể lựachọn cty cung cấp điện phù hợp với mức giá và chất lượng tốt hơn hiện nay

• Ngành đường sắt.

Từ ngày 7-7-2003 Đường sắt Việt Nam chính thức đi vào hoạt động theo

mô hình tổ chức mới: Tổng Công ty đường sắt Việt Nam

Hiện nay, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam là doanh nghiệp duy nhất độc quyền trong quản lý và kinh doanh vận tải đường sắt

Đối với Việt Nam ngành đường sắt do nhà nước quản lý và duy nhất

nên không có sự cạnh tranh đây là nguyên nhân của sự trì trệ

Biểu hiện Độc quyền:

Việc Tổng Cty Đường sắt Việt Nam nắm các khâu (hạ tầng và vận tải) được cho là một mình một chiếu, dễ dẫn đến tiêu cực Khi xảy ra sự cố, không cá nhân tập thể nào chịu trách nhiệm

Bản thân ngành đường sắt không chịu đổi mới muốn độc quyền để thu lợi từ những khoản ngân sách được cấp, muốn độc quyền để "tự tung tự tác”

Hạ tầng lạc hậu, đắt đỏ, ô nhiễm môi trường.

Ở khối vận tải cũng bộc lộ những dấu hiệu tiêu cực từ sự độc quyền trong

mô hình quản lý Cuối năm 2013, Thanh tra Bộ GTVT phát hiện có tới 24 doanh nghiệp tham gia thuê toa xe của Tổng Cty ĐSVN, riêng tuyến Hà Nội - Lào Cai, sốtoa xe cho thuê là 67/76 toa

Các toa xe xã hội hóa này có giá vé cao (doanh nghiệp tự đặt ra giá dịch vụ ngoài vé tàu) nên tạo ra bức xúc trong dư luận ở những thời gian cao điểm đi lại Tuy nhiên, việc thuê toa xe không theo tiêu chí rõ ràng Thậm chí có doanh nghiệp không có chức năng kinh doanh vận tải đường sắt cũng thuê toa xe

Vào những dịp cao điểm như tết, để mua được 1 chiếc vé về quê phải trực mua vé từ 3h sáng để xếp hàng mua vé

Công tác bán vé còn nhiều bất cập, tạo kẽ hở cho các “ cò vé” lộng

hành hoạt động

Thái độ phục vụ của nhân viên rất kém, không tôn trọng hành khách

trên tàu, chất lượng phục vụ cũng không hề có sự tiến bộ trong nhiều năm qua

Doanh thu của ngành tăng hàng năm khoảng 8 – 10% Tuy nhiên, phần tăng này chủ yếu do tăng giá vé chứ không xuất phát từ tăng thị phần

Ngành đường sắt chậm phát triển và mất dần thị phần cạnh tranh so

với các phương tiện vận tải khác

Tình trạng tàu thừa ghế nhưng người dân muốn đi không có vé vẫn diễn ra thường xuyên đã gây tổn thất cho nhà nước

Biện pháp: