MÁY VÀ THIẾT BỊ LÀM NHỎ

II.2.5.Máy nghiền bánh xeĐược sử dụng rộng rãi trong công nghiệp vật liệu xây dựng để đập nhỏ đất sét,các loại đá,thạch anh… •Máy nghiền bánh xe có nhiều kiểu có thể phân loại như sau:

 1.Võ Thị Thanh Lan

 2.Hoàng Thị Minh

 5.Nguyễn Quý Linh

 6.Phan Thị Lý

 7.Trần Thị Mai

I.Mục đích của các thiết bị làm nhỏ

Làm nhỏ nguyên liệu,đồng thời tạo hình cho sản phẩm phát triển giá trị cảm quan,tiện lợi trong quá trình sử dụng

II.Phân loại máy và thiết bị làm nhỏ

Máy nghiền

Máy cắt

Máy xay

Máy xát

Các phương pháp nghiền:Phương pháp nén ép,phương pháp

bổ,phương pháp va đập,phương pháp nén chà xát

II.2.Các loại máy nghiền

II.2.1.Máy nghiền búa

1.Búa 2.Đĩa treo búa 3.Lưới sàng 4.Đĩa

5.Miệng cấp liệu

-Công dụng:Dùng phương pháp nghiền và đập để nghiền vật liệu

giòn,thường có độ ẩm thấp như nghiền gạo,nghiền bột

-Ưu điểm:độ nghiền cao

-Nhược điểm:gây tiếng ồn,không làm việc được với các vật liệu

ẩm,dẻo,hoặc kết dính

-Nguyên tắc hoạt động:

II.2.2.Máy nghiền đĩa

1.Hộp chứa liệu2.Nam châm tách3.Cửa quan sát4.Vít xoắn

5.Cần6.Đĩa cố định7.Đĩa quay8.Cần gạt9.Puli

10.Thanh đỡ11.Tháo liệu

1.Hộp chứa liệu2.Nam châm tách3.Cửa quan sát4.Vít xoắn

5.Cần6.Đĩa cố định7.Đĩa quay8.Cần gạt9.Puli

10.Thanh đỡ11.Tháo liệu

Nguyên lý hoạt động

 Công dụng:Để nghiền nguyên liệu có kích thước nhỏ và vừa

 Ưu điểm:độ nghiền cao,có thể nghiền được nhiều nguyên liệu khác nhau

 Nhược điểm:Kết cấu máy phức tạp khó sửa chửa và khó vệ sinh

 Ứng dụng:Trong ngành chế biến thực phẩm,dược phẩm,hóa chất,thức ăn chăn nuôi

 Đĩa nghiền chế tạo bằng kim loại hoặc hỗn hợp vô cơ cứng,đĩa gang đúc thì vận tốc vòng có thể tới 28 m/s còn đĩa thép đúc đạt tới 68 m/s.

 Đĩa cần có độ cứng cao,độ nhám lớn,tăng khả năng nghiền của đĩa,tăng khả năng vận chuyển bột ra khỏi khe nghiền,tăng khả năng thông gió,người ta thường gia công mặt đĩa thành các

vành,các rãnh

II.2.3.Máy nghiền trục

Công dụng:Để nghiền nguyên liệu có tính chất dẻo kém bền như các loại hạt ngũ cốc,malt.Các loại hạt có dầu để khai thác chất béo,làm thức ăn gia súc,làm bánh kẹo và lên men

Ưu điểm:Năng suất cao

Nhược điểm:Chất lượng nghiền không cao

-Nguyên lý hoạt động:

II.2.4.Máy nghiền răng

1.Lưới sàng2.Đĩa răng cố định3.Vỏ máy

4.Roto5.Trục quay6.Răng nghiền.

 công dụng:dùng để nghiền mịn,hoặc rất mịn

 Ưu điểm:Cho năng suất cao,thổi khí ít,lắng bụi nhanh

 Nhược điểm:Máy chỉ nghiền hạt có kích thước nhỏ,đồng đều

 Nguyên lý hoạt động

II.2.5.Máy nghiền bánh xe

Được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp vật liệu xây dựng để đập nhỏ đất sét,các loại đá,thạch anh…

•Máy nghiền bánh xe có nhiều kiểu có thể phân loại như sau:

 Phân loại theo cấu tạo máy

Đĩa cố định:Bánh xe quay quanh trục thẳng đứng,đồng thời

quay quanh trục ngang.Lực li tâm đặt vào bánh xe nên dễ hư

 Phân loại theo đặc trưng kĩ thuật

 Máy nghiền vật liệu ẩm:Để gia công đất sét có trong sản xuất gạch ngói và các sản phẩm gốm

 Máy nghiền vật liệu thô

 Máy nghiền trộn phối đồng thời

Máy nghiền bánh xe nghiền ướt

Máy nghiền bánh xe nghiền thô

II.3.Máy xay

Khái niệm :Là các máy dùng tách lớp vỏ cứng bên ngoài của

các loại hạt ngũ cốc Đồng thời làm nhỏ hoặc nát nguyên

liệu(ngũ cốc,thịt), phần lớn các máy xay làm việc theo nguyên lý dịch trượt hay va đập nhằm làm tách phần vỏ trấu cứng ra khỏi nhân hạt bên trong

Các máy xay thường gặp: máy xay sinh tố, máy xay thịt, máy xay café, máy xay đậu tương, máy xay gạo

Phân loại:Gồm 2 loại chính là máy xay đĩa đá và máy xay 2

trục cao su

Các máy xay thường gặp:

Máy xay sinh tố Máy xay thịt

Máy xay đậu tương Máy xay gạo



-Nguyên lý hoạt động:Hạt vào lỗ nhập liệu của dĩa trên, đi vào

khe hở giữa 2 dĩa đá Do kích thước khe hở nhỏ hơn đường kính hạt nên vỏ trấu chịu lực nén từ 2 phía của dĩa đá, đồng thời do tác động quay của dĩa làm hạt lăn trong khe, vì vậy vỏ trấu bị vỡ

và tách hoàn toàn khỏi nhân hạt Rãnh trên mặt đá giúp hạt tách

vỏ nhanh hơn và di chuyển ra ngoài dễ dàng hơn nhờ tác dụng của lực li tâm

 Ưu điểm:

Máy làm việc ổn định,ít hư hỏng,dễ sửa chữa

Năng suất lớn so với các máy xay khác

 Nguyên lý hoạt động:

Khi cho hạt đi vào khe hở giữa 2 trục, nửa vỏ hạt tiếp xúc trục quay chậm, nửa vỏ kia tiếp xúc trục quay nhanh, làm sinh ra một lực dịch trượt xé rách vỏ trấu và tách rời khỏi nhân hạt Quá trình tách vỏ này xảy ra rất nhanh trong khe hở nhờ ma sát lớn giữa hạt và bề mặt cao su giúp giảm được hiện tượng trượt Nhờ sự biến dạng của cao su nên những hạt có kích thước lớn có thể được tách vỏ mà vẫn không bị gãy

 Ưu điểm:

Hiệu suất bóc vỏ cao,tỷ lệ gãy nát thấp

Quá trình vận hành điều chỉnh dễ dàng,không đòi hỏi nhiều kỹ năng

 Nhược điểm: Bề mặt cao su nhanh mòn khi làm việc với các hạt có bề mặt nhám,cần thay cao su sau một thời gian nhất định

II.4.Máy xát

Công dụng:Tách lớp vỏ lụa của gạo,chủ yếu là cellulo

Nguyên lý chung:Các máy xát thường sử dụng nguyên lý mài mòn bằng cách cho các khối hạt chuyển động,hạt ma sát với thành máy hoặc ma sát với nhau,lớp vỏ lụa mòn dần và bong ra khỏi hạt

Phân loại:Máy xát gồm 3 loại chính sau:Máy xát trục côn,máy xát nhiều đĩa đá,máy xát trục vít

II.4.1.Máy xát trục côn

Máy xát trục côn(trục quay lên) Máy xát trục côn quay xuống

II.4.2.Máy xát nhiều đĩa đá

-Cấu tạo:Gồm một trục quay trên đó có lắp nhiều đĩa đá hình trụ

ngắn,giữ các đĩa là vòng cách có đường kính nhỏ hơn,và có nhiều lỗ thổi gió.Bao quanh trục có đĩa đá là lưới xát để thoát cám và 4 thanh cao su.Khoảng cách giữa lưới,các thanh cao su và đĩa đá có thể điều chỉnh được bằng cách dịch chuyển lưới và thanh cao su,hạt ra ngoài theo cửa thoát lắp bên dưới

-Nguyên lý hoạt động:Hạt được cho vào khoang xát giữa lưới

và đĩa đá.Đĩa đá quay làm khối hạt chuyển động,lúc này hạt tiếp xúc mạnh với bề mặt lớp đá nhám,làm mòn lớp vỏ lụa bên ngoài hạt.Ngoài ra tác động tự mài mòn khi ma xát giữa hạt với hạt

cũng có tác động đáng kể tới quá trình xát trắng hạt

II.4.3.Máy xát nhiều trục vit

-Cấu tạo:Gồm có một trục xát có hai đoạn:đoạn đầu có cánh dạng

vít,đoạn sau có cánh thẳng,được truyền động quay nhờ động cơ

điện.Bao xung quanh trục xát là bao lưới hình lục giác.Lưới làm từ thép tấm.Phễu nạp liệu có cơ cấu rung cấp liệu được lắp phía đoạn trục cánh vít,cuối đoạn trục cánh thẳng là cửa thoát sản phẩm

xát.Tấm chặn cửa thoát có tác dụng điều chỉnh áp suất trong khoang xát,từ đó điều chỉnh độ trắng của hạt xát

-Nguyên lý hoạt động:Hạt từ phễu nạp liễu đi vào trong khoang

xát.Do tác động cánh vít khối hạt sẽ được đẩy vào trong tạo một

áp suất lên khối hạt.Bên trong ,đoạn trục cánh thẳng làm khối hạt quay theo,ma sát với lỗ lưới và ma sát với nhau làm cho lớp

vỏ lụa bị mòn bong ra.Khi áp suất trong khoang xát lớn sẽ đẩy tấm chặn làm hạt thoát ra,còn khi áp suất giảm đối trọng sẽ tác động làm tấm chặn đóng làm giảm cửa thoát hạt

II.5.Cắt thái

Khái niệm

Cắt là một trong những phương pháp làm nhỏ nguyên liệu được thực hiện bằng lưỡi dao, bàn dao, dao thanh răng(hay lưỡi cưa) Trong công nghệ thực phẩm thường gặp quá trình cắt thái nguyên liệu trong sản xuất đồ hộp rau quả , đồ hộp thịt cá, công nghiệp chế biến các sản phẩm đông lạnh, công nghiệp sản xuất thuốc lá, công nghiệp sản xuất đường

 Công dụng:Dùng để thái lát hoặc miếng dài các loại củ quả,đĩa quay có thể nằm ngang hay thẳng đứng.

 Cấu tạo lưỡi dao:Gồm các loại sau:

a-Dao đĩa răng b-Dao đĩa có lưỡi nhẵn

c-Dao hình côn d,e-Dao hình lưỡi liềm

f-Dao dạng bản g-Cưa dạng băng

h-Dao ba góc i-Dao xoắn ốc

 Phân loại:

Theo hình dạng của mặt phẳng phân chia,người ta phân biệt máy để cắt: -Theo một hay vài mặt phẳng thẳng song song

-Theo bề mặt cong

-Theo hình dạng xác định của cục vật liệu

-Theo nghiền nhỏ hay nghiền mịn

 Hình (a) là sơ đồ máy đĩa đưa sản phẩm nhờ 1 băng tải đặt

nằm ngang (khi cắt thịt) hoặc nghiêng (khi cắt cá).Cơ cấu gồm

có một hai hay vài đĩa lắp trên một hai hay nhiều trục.Có thể dùng máy cắt nhiều cưa có dao đĩa trong trường hợp cắt vật rắn hay các sản phẩm dạng dẻo ,cục nhỏ

 Hình (b) là sơ đồ bộ phận làm việc của máy nhiều dao để cắt sản phẩm dẻo.Gồm trục 1 có bộ dao đĩa 2 lắp ráp với bước xác định và trục 3 của thùng quay 4,thùng quay 4 để cấp liệu

 Ưu điểm : + Chiếm chỗ ít hơn so với các thiết bị khác

 Với cấu tạo đơn giản, các chi tiết không mài mòn nhiều,dễ

vận hành

 Giá thành rẻ

 Nhược điểm:+Do có trở lực cắt nhỏ nên năng suất không cao +Chỉ thuận lợi cắt vật liệu tương đối đồng nhất

II.5.2.Máy cắt theo bề mặt cong

-Gồm các loại dao hình côn,hình cầu,xoắn ốc hay loại dao tổ hợp,đảm bảo khi đưa sản phẩm vào thì tạo hình phôi phân chia theo đường cong bề mặt

 Hình (a) là sơ đồ cấu tạo và làm việc của cơ cấu dao hình côn,đảm bảo chia sản phẩm theo bề mặt hình trụ.

 Hình(b) là sơ đồ cấu tạo của cơ cấu cắt với dao hình cầu được

truyền chuyển động quay xung quanh trục nằm ngang

II.5.3.Máy để phân chia sản phẩm ra thành từng miếng có hình dạng

II.5.4.Cơ cấu để nghiền nhỏ và nghiền mịn

Gồm một vít tải 1 với bước thay đổi

và vỏ trụ 2 Cơ cấu cắt gồm các lưỡi dao quay 3 lắp từng cặp với các lưỡi 4, kích thước của lỗ lưỡi giảm theo hướng chuyển động của sản phẩm Ở phía cửa

ra của cơ cấu có đặt vòng khâu 5 , khi vặn vào đai ốc 6 thì vòng khâu này sẽ siết chặt dao trên lưới đảm bảo cắt được sản phẩm Vít tải 1 quay bên trong vỏ trụ tạo nên một lực ép đẩy sản phẩm về phía cơ cấu cắt và đùn sản phẩm đi qua lỗ lưới và truyền chuyển

động cho dao quay

*Một số máy cắt khác

1.Đĩa2.Dao3.Các hộp thẳng đứng

4.Trục truyền thẳng đứng

II.6.Bơm nghiền

- Công dụng:Bơm nghiền dùng để gia công các nguyên liệu mà trong đó có chứa nhiều nước như nghiền cà chua.

 Cấu tạo:Trên thân bơm bằng gang 1 có gắn trục quay 2.Trên trục quay gắn các lưỡi dao 3,dao 3 được gắn sao cho tạo thành đường xoắn ốc.Do vậy phải gắn dao nọ lệch với dao kia một góc 120.Xen kẽ giữa các lưỡi dao đặt các lưỡi dao cố định 4 vào thân máy

 Nguyên lý hoạt động:Nguyên liệu qua phễu 5 vào máy,do tác dụng của dao quay nguyên liệu được nghiền nhỏ và do có tạo xoắn ốc,nguyên liệu nghiền được chuyển dần về phía cuối

được cánh quạt 6 đẩy qua khe hở 7 vào buồng 8

 -Năng suất máy khoảng:800kg/h,số vòng quay của trục

400v/p

II.7.Máy đồng hóa

-Công dụng:Dùng để tạo hệ nhũ tương từ 2 chất lỏng không tan

vào nhau thí dụ như pha dầu bơ vào sữa trong công nghiệp làm sữa bột,hay tạo hệ huyền phù từ huyền phù thô ban đầu để có được huyền phù có kích thước hạt tương đối nhỏ và đồng

nhất,thí dụ làm mịn nước ép trái cây tránh hiện tượng phân lớp trong đồ hộp

 Nguyên lý hoạt động:Tăng áp suất của chất lỏng(nguyên liệu

ban đầu) đến 150-500 atm,sau đó cho chất lỏng thoát qua một khe hở hẹp.Khi đó,do giảm áp suất đột ngột nên tốc độ của

chất lỏng rất lớn,các chất lỏng khuếch tán vào nhau tạo hệ nhũ tương.Trường hợp làm mịn huyền phù,cũng do sự giảm áp

suất đột ngột làm cho thịt quả bị xé nhỏ.Sau khi qua máy đồng hóa ta thu được sản phẩm đồng nhất

 Trường hợp các hệ nhũ tương khó phân tán hoặc hệ huyền phù khó làm mịn cần sử dụng máy đồng hóa hai cấp,trong đó

nguyên liệu được đồng hóa hai lần liên tục nhau trong máy