Lý thuyết về nền kinh tế hỗn hợp của Samuelson

Nền kinh tế hỗn hợp là nền kinh tế kết hợp trong đó kinh tế tư nhân và kinh tế Nhà nước, nó được điều hành bởi cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước. Từ những năm 6070 của thế kỷ 20, P.A.Samuelson đã đề ra lý thuyết “nền kinh tế hỗn hợp” dựa trên học thuyết của J.M.Keynes về vai trò tự điều chỉnh của nền kinh tế và học thuyết của trường phái Tân cổ điển

Lý thuyết về

nền kinh tế hỗn

hợp của P.A.Samuelson

Định nghĩa và hoàn cảnh

ra đời

• Từ những năm 60-70 của thế kỷ 20, P.A.Samuelson đã đề

ra lý thuyết “nền kinh tế hỗn hợp” dựa trên học thuyết của J.M.Keynes về vai trò tự điều chỉnh của nền kinh tế

và học thuyết của trường phái Tân cổ điển

• Định nghĩa: "Nền kinh tế hỗn hợp" là nền kinh tế kết hợp

trong đó kinh tế tư nhân và kinh tế Nhà nước, nó được điều hành bởi cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước.

Nội dung của lý thuyết về

nền kinh tế hỗn hợp

Cơ chế thị

trường

Cơ chế thị

trường

Sự điều tiết của chính phủ

Sự điều tiết của chính phủ

Nền kinh

tế hỗn hợp

Nền kinh

tế hỗn hợp

Cơ chế thị trường (bàn tay

vô hình)

• Là một hình thức tổ chức kinh tế, trong đó người tiêu dùng và

nhà sản xuất tác động lẫn nhau để xác định 3 vấn đề: Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai?

• Đặc trưng của cơ chế thị trường:

o Không phải là sự hỗn độn mà là một trật tự kinh tế

o Là cơ chế tinh vi, phối hợp một cách không tự giác mọi

người, mọi hoạt động và mọi doanh nghiệp thông qua hệ

thống giá cả thị trường

Cơ chế thị trường (bàn tay

vô hình)

• Đặc trưng của cơ chế thị trường

o Là phương tiện giao tiếp để tập hợp tri thức và hành động của hàng triệu cá nhân khác nhau, giải quyết những vấn đề sản xuất và phân phối

o Không ai thiết kế ra, xuất hiện tự nhiên và cũng thay đổi

(luôn luôn thay đổi) như xã hội loài người Không cá nhân hay tổ chức đơn lẻ nào có trách nhiệm sản xuất, tiêu dùng, phân phối hay định giá

Cơ chế thị trường (bàn tay

vô hình)

• Thị trường: Là cơ chế trong đó người mua và người bán

tương tác với nhau để xác định giá cả và sản lượng hàng

hóa hay dịch vụ.

• Thị trường bao gồm các yếu tố: hàng hóa, tiền tệ, người bán,

người mua, giá cả hàng hóa

• Sự hoạt động của giá cả hàng hóa là tín hiệu đối với người sản xuất và tiêu dùng, giá là quả cân trong cơ chế thị trường là

biểu hiện sự hoạt động của quy luật giá trị

Quan hệ cung – cầu

•  Là khái quát của hai lực lượng cơ bản người bán

và người mua ở trên thị trường Sự biến đổi của giá cả dẫn đến biến đổi cung - cầu

• thị trường đóng vai trò trung gian hòa giải sở

thích người tiêu dùng và hạn chế của kĩ thuật

• Động lực của cơ chế thị trường là lợi nhuận (Chi phối hoạt động của người sản xuất kinh doanh)

• Môi trường của cơ chế thị trường là cạnh tranh

Cơ chế thị trường ( bàn

tay vô hình)

Điểm yếu:

Cơ chế thị trường không phải lúc nào cũng đưa tới kết quả tối ưu

mà có những khuyết tật nhất định, nhiều vấn đề thị trường không

giải quyết nổi (độc quyền, ô nhiễm môi trường, khủng hoảng, thất nghiệp, sự phân phối bất bình đẳng) Do đó theo Samuelson cần

có sự can thiệp của chính phủ (Nhà nước) để khắc phục các

khuyết tật.

Chính phủ trong nền kinh tế thị

trường (bàn tay hữu hình)

• Thiết lập khuôn khổ pháp luật:

o Đề ra các quy tắc mà doanh nghiệp, người tiêu dùng và

cả chính phủ cũng phải tuân theo

o Bao gồm: các quy định về tài sản, các quy tắc về hợp đồng

và hoạt động kinh doanh,…

=> Những khuôn khổ pháp luật có thể tác động sâu sắc đến các ứng xử kinh tế của con người

Chính phủ trong nền kinh tế thị

trường (bàn tay hữu hình)

• Sửa chữa, khắc phục những khuyết tật của

cơ chế thị trường

o Can thiệp hạn chế độc quyền

o Can thiệp vào các tác động bên ngoài ( ô nhiễm môi

trường, khai thác tài nguyên bừa bãi…)

o Đảm nhiệm việc sản xuất các hàng hóa công cộng (quốc phòng, an ninh…)

Chính phủ trong nền kinh tế thị trường

(bàn tay hữu hình)

• Đảm bảo sự công bằng

o Cơ chế thị trường tất yếu dẫn đến sự phân hóa và bất bình đẳng (Về thu nhập, sự bất công, )

o Thuế lũy tiến (thu nhập), người có thu nhập cao (giàu) thuế lớn hơn người có thu nhập thấp (nghèo)

o Hỗ trợ thu nhập (trợ cấp người cao tuổi, tàn tật, thất

nghiệp, )

o Trợ cấp tiêu dùng cho nhóm người có thu nhập thấp

Chính phủ trong nền kinh tế thị trường (bàn tay hữu hình)

• Ổn định kinh tế vĩ mô

o Thông qua thuế: điều tiết tiêu dùng, đầu tư của tư nhân

khuyến khích hoặc hạn chế hoạt động kinh doanh của

doanh nghiệp

o Chi tiêu chính phủ

o Các quy định, kiểm soát

Chính phủ trong nền kinh tế thị trường (bàn tay hữu hình)

Điểm yếu:

Sự can thiệp của Nhà nước cũng có những hạn chế như có nhiều vấn đề Nhà nước không lựa chon đúng, sự tài trợ của Chính phủ

có lúc kém hiệu quả, sự ảnh hưởng của chủ quan… dẫn đến việc đưa ra những quyết định sai lầm, không phù hợp với quy luật

khách quan, không phản ánh đúng sự vận động của thị trường Vì vậy theo Samuelson sự can thiệp của Nhà nước chỉ nên giới hạn

"

trong khuôn khổ khôn ngoan của cạnh tranh"

Kết luận

Phát triển kinh tế có hiệu quả là phải dựa vào cả "hai bàn

tay":

o Cơ chế thị trường(bàn tay vô hình): xác định giá cả, sản

lượng trong nhiều lĩnh vực.

o Sự điều tiết của Chính phủ (bàn tay hữu hình): bằng

các chương trình thuế, chi tiêu và luật lệ.