Không ít học sinh rất khó khăn trong việc nhớ lịch sử dân tộc, nhưng lại rất nhạy bén trong việc nhớ tiểu sử, tính cách, thành tích của một vận động viên, một ca sĩ mà các em yêu thích..
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BÁO CÁO TÓM TẮT SÁNG KIẾN, CẢI TIẾN ĐỀ NGHỊ XÉT CÔNG NHẬN DANH HIỆU CHIẾN SĨ THI ĐUA CẤP HUYỆN
Kính gửi: Ban thi đua – Khen thưởng huyện
I SƠ LƯỢC BẢN THÂN
- Họ và tên: LÊ THỊ HỒNG THẮM Năm sinh: 1985
- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: ĐHSP Lịch sử
- Chức năng nhiệm vụ được phân công: dạy lớp
- Đơn vị công tác: Trường THCS Thạnh Lợi
II NỘI DUNG
1 Thực trạng:
Trước khi thực hiện đề tài qua giảng dạy ở trường THCS Thạnh Lợi, qua tìm hiểu và trao đổi với đồng nghiệp tôi nhận thấy:
- Học sinh lớp 6 rất bỡ ngỡ với cách học ở cấp học mới cho nên khó tiếp thu được kiến thức
- Học sinh thường xem nhẹ bộ môn coi môn lịch sử là môn học phụ không chú trọng vào việc học
- Học sinh không nhớ các sự kiện lịch sử hoặc nếu có nhớ thì không chính xác
là hiện tượng không chỉ ở một số ít học sinh Không ít học sinh rất khó khăn trong việc nhớ lịch sử dân tộc, nhưng lại rất nhạy bén trong việc nhớ tiểu sử, tính cách, thành tích của một vận động viên, một ca sĩ mà các em yêu thích
- Cho đến nay, đa số học sinh vẫn còn quan niệm rằng học sử chỉ cần học thuộc lòng, nên đã dẫn tới hậu quả đáng buồn Khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp và khả năng tìm hiểu nguyên nhân, bản chất của sự kiện, hiện tượng lịch sử
Trang 2khả năng xâu chuỗi các sự kiện lịch sử để tìm ra nét truyền thống, những bài học còn
bị hạn chế rất nhiều, do đó làm hạn chế hiệu quả giảng dạy và học tập của bộ môn
- Sự biết và hiểu lịch sử của học chủ yếu là lịch sử đấu tranh bảo vệ tổ quốc, phần biết về lịch sử văn hoá, phong tục tập quán, lối sống của dân tộc qua các kỳ thi lịch sử quả là còn hạn chế rất nhiều
Theo tôi, thực trạng nêu trên có thể do một số nguyên nhân sau:
+ Học sinh còn quen với cách học ở bậc Tiểu học, chưa kịp thay đổi theo cách học mới ở cấp THCS
+ Kiến thức một bài mới của môn học quá dài học sinh lớp 6 khó có thể nắm được, thuộc được làm cho tâm lí học sinh phải ngao ngán
+ Theo PPCT, GV không có nhiều thời gian hướng dẫn học sinh giải bài tập hay luyện tập, dẫn đến học sinh không có điều kiện bổ sung, mở rộng và nâng cao kiến thức cũng như rèn luyện kỹ năng
2 Tên sáng kiến và lĩnh vực áp dụng:
2.1 Tên sáng kiến kinh nghiệm: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả khai
thác kênh hình môn lịch sử lớp 6 trường THCS Thạnh Lợi
2.2 Lĩnh vực áp dụng: giảng dạy môn lịch sử lớp 6
3 Mô tả nội dung, bản chất của sáng kiến:
Sáng kiến kinh nghiệm phát huy tính tích cực của học sinh qua việc sử dụng kênh hình lịch sử lớp 6 để vận dụng tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp với môn học, đặc điểm đối tượng học sinh nhằm gây sự hứng thú sinh động trong giờ học, giúp học sinh dễ nắm kiến thức, khắc sâu hơn nội dung mà giáo viên truyền đạt
Trong sách giáo khoa lịch sử kênh hình gồm nhiều loại: Lược đồ, sơ đồ, tranh ảnh, hình vẽ, … Trong một bài học có thể có một hoặc nhiều kênh hình vì vậy giáo viên cần căn cứ vào mục đích yêu cầu của bài học, xác định loại kênh hình để có những cách khai thác sử dụng phù hợp và có hiệu quả
* Phương pháp sử dụng bản đồ, sơ đồ lịch sử.
Trang 3Trước hết phải giới thiệu cụ thể tên lược đồ và giải thích rã cho học sinh các
kí hiệu ghi trên lược đồ Sau đó hướng dẫn học sinh quan sát, khai thác nội dung lịch
sử được thể hiện trên lược đồ theo hai cách sau:
Giáo viên yêu cầu học sinh đọc sách giáo khoa, quan sát lược đồ và lên bảng trình bày ngắn gọn nội dung lịch sử có trên lược đồ Sau đó giáo viên lược thuật một cách ngắn gọn nội dung
Khi giảng bài, giáo viên có thể không trình bày tất cả nội dung trong sách giáo khoa mà lên hướng dẫn học sinh nhận biết các sự kiện qua việc quan sát bản đồ Giáo viên có thể đặt ra câu hỏi cho học sinh, những câu hỏi mà chỉ có thể đọc được bản đồ mới trả lời được
Khai thác nội dung bằng những câu hỏi gợi ý để học sinh nắm được nội dung lịch sử trên lược đồ Cuối cùng giáo viên lược thuật một cách ngắn gọn để học sinh hiểu nội dung lịch sử trên lược đồ
* Phương pháp sử dụng tranh ảnh, hình vẽ, chân dung lịch sử.
Khi sử dụng kênh hình tranh ảnh, hình vẽ giáo viên cho học sinh quan sát tranh ảnh, hình vẽ tương ứng với nội dung kiến thức có liên quan và đồng thời nên
sử dụng câu hỏi miêu tả hoặc tường thuật kiến thức lịch sử biểu hiện trong đó Tuy nhiên cũng cần dành thời gian để học sinh quan sát tranh ảnh, hình vẽ và động viên các em nói lên những suy nghĩ, nhận thức của mình , qua quan sát tranh ảnh qua đó giáo viên uốn nắn, hướng dẫn học sinh nhận thức Trong những điều kiện có thể gợi
ý, tạo ra các cuộc thảo luận, tranh luận của các em khi quan sát một bức tranh hay hình vẽ nào đó
Đối với các tranh ảnh về nhân vật lịch sử chúng ta cần hướng cho học sinh khi quan sát và tạo nên các biểu tượng về nhân vật Giúp các em không chỉ ở việc miêu tả bề ngoài ( áo quần, hình dáng…) mà cần chú ý phân tích nội dung, tính cách, hành vi, vai trò của nhân vật đó Sử dụng chân dung phải nhằm mục đích giáo dưỡng, giáo dục Đối với các nhân vật chính diện cần khơi dậy ở các em lòng kính trọng, cảm phục, biết ơn với những cống hiến cũng như tài trí của họ
Trang 4Đối với nhân vật phản diện hướng cho học sinh nhận xét những biểu hiện của tính gian ác, tham lam, xảo huyệt của nhân vật ấy, không nên để học sinh bị thu hút
về hình thức của nhân vật mà quên đó là nhân vật phản diện
Trong khi sử dụng chân dung, giáo viên phải phân tích, giải thích, hướng dẫn cho học sinh không những hiểu được vai trò của nhân vật trong lịch sử, qua đó các
em tự đánh giá được nhân vật đó
4 Khả năng và phạm vi áp dụng sáng kiến:
4.1 Khả năng áp dụng:
Nếu sáng kiến kinh nghiệm thực hiện thành công sẽ giúp học sinh nắm chắc được kiến thức cơ bản, mở rộng và hiểu sâu kiến thức, góp phần nâng cao được chất lượng bộ môn Lịch sử Bên cạnh giúp giáo viên có thêm phương pháp dạy học tích cực hơn
4.2 Phạm vi áp dụng: Đề tài được áp dụng cho môn Lịch sử lớp 6 trường
THCS Thạnh Lợi – Tháp Mười – Đồng Tháp năm học 2015 – 2016
5 Những lợi ích và hiệu quả mang lại khi nhân rộng sáng kiến:
Do đặc điểm của học tập lịch sử là không trực tiếp quan sát các sự kiện nên vì vậy đồ dùng trực quan nói chung và kênh hình trong sách giáo khoa nói riêng có vai trò ý nghĩa rất quan trọng
Trong dạy học lịch sử, phương pháp sử dụng kênh hình góp phần quan trọng tạo biểu tượng cho học sinh, cụ thể hoá các sự kiện và khắc phục được tình trạng
“hiện đại hoá” lịch sử của học sinh
Kênh hình trong sách giáo khoa còn có vai tro to lớn trong việc giúp học sinh nhớ kỹ, hiểu sâu những hình ảnh, những kiến thức lịch sử
Cùng với góp phần tạo biểu tượng và hình thành khái niệm, kênh hình còn góp phần vào việc phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy ngôn ngữ của học sinh
Nhìn vào kênh hình học sinh sẽ hình dung ra được quá khứ lịch sử được phản ánh, minh hoạ như thế nào Học sinh suy nghĩ và tìm cách diễn đạt bằng lời nói chính xác có hình ảnh rõ ràng, cụ thể về bức tranh xã hội đã qua
Trang 5Kênh hình còn góp phần to lớn trong việc giáo dục tư tưởng, tình cảm, cảm xúc thẩm mĩ trong học sinh
Với tất cả ý nghĩa giáo dưỡng, giáo dục và phát triển nêu trên, kênh hình góp phần to lớn nâng cao chất lượng dạy học lịch sử gây hứng thú học tập cho học sinh,
nó là chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại
Học sinh có hứng thú học tập hơn, tích cực chủ động sáng tạo để mở rộng hiểu biết, đồng thời cũng rất linh hoạt trong việc thực hiện nhiệm vụ lĩnh hội kiến thức và phát triển kỹ năng Không khí học tập sôi nổi nhẹ nhàng Học sinh có cơ hội
để khẳng định mình, không còn lúng túng, lo ngại khi bước vào giờ học Bước đầu tạo cho học sinh biểu tượng để biết và hiểu những kiến thức lịch sử đồng thời rèn luyện kỹ năng nhận biết, tư duy các biểu tượng và sử dụng lược đồ, đồ dùng trực quan để ghi nhớ các sự kiện lịch sử
Trên đây là những sáng kiến, cải tiến giải pháp mới, kỹ thuật mới (gọi tắt là sáng kiến) các đề án, dự án của bản thân tôi trong năm 2015 - 2016
Kính đề nghị Hội đồng xét duyệt sáng kiến xem xét, công nhận đề tài sáng kiến cấp huyện./
Thủ trưởng đơn vị
Thạnh Lợi, ngày 17 tháng 3 năm 2016
Người báo cáo
Lê Thị Hồng Thắm