Bài giảng về nông thôn mới

Từ kết quả rà soát, đánh giá toàn diện, khách quan trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội ở khu vực nông thôn, theo quy định của Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng NTM; đã xác định rõ nh

Người trình bày:

2 Từ kết quả rà soát, đánh giá toàn diện, khách quan trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội ở khu vực nông thôn, theo quy định của Bộ tiêu chí Quốc gia

về xây dựng NTM; đã xác định rõ những thuận lợi, khó khăn của địa phương; xây dựng kế hoạch thực hiện với các mục tiêu, giải pháp cụ thể, phân công nhiệm

vụ cho từng sở, ngành và thành viên Ban Chỉ đạo tỉnh

3 Với nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của xây dựng nông thôn mới trong sự nghiệp CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn; Tỉnh ủy xác định xây dựng NTM là nhiệm vụ trung tâm, bao trùm; các cấp, ngành xây dựng nghị quyết, chương trình, kế hoạch và các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo triển khai thực hiện; thành lập

hệ thống tổ chức bộ máy quản lý từ cấp tỉnh đến cơ

sở theo quy định của Trung ương, đã tạo được sự thống nhất chung trong lãnh đạo, chỉ đạo

II TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI

1 Tổ chức bộ máy quản lý, điều hành thực hiện Chương trình

Cấp tỉnh: Được Thủ tướng Chính phủ đồng ý tại văn bản số 7932/VPCP-KTN ngày 09/11/2011 và kết luận của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã quyết định thành lập Văn phòng điều phối NTM tỉnh, là cơ quan trực thuộc UBND tỉnh, trực tiếp giúp Tỉnh ủy, HĐND, UBND và Ban Chỉ đạo tỉnh về chỉ đạo, triển khai thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh

* Cấp huyện: Thực hiện Quyết định số 1996/QĐ-TTg ngày 04/11/2014 của Thủ tướng Chính phủ, đến nay có 04 địa phương (Định Hóa, Phú Lương, Võ Nhai và thị xã Phổ Yên) đã thành lập Văn phòng điều phối NTM; các địa phương còn lại đang xây dựng đề án,

để trình cấp có thẩm quyền thành lập trong thời gian tới

* Cấp xã: ngoài thành lập Ban Chỉ đạo, Ban quản lý xây dựng NTM, các xã phân công ít nhất 01 cán bộ làm công tác chuyên trách

về xây dựng NTM

* Ở thôn: thành lập Ban phát triển thôn, gồm: đại diện lãnh đạo thôn, các tổ chức chính trị - xã hội, người có uy tín, do cộng đồng thôn trực tiếp bầu và Chủ tịch UBND xã Quyết định công nhận

2 Công tác tuyên truyền, đào tạo, tập huấn

* Công tác tuyên truyền, vận động được thực hiện tíc cực từ tỉnh đến cơ sở với nhiều hình thức,nội dung phù hợp với từng đối tượng Qua đó, nhận thức của đa số cán bộ, đảng viên và người dân về xây dựng NTM có chuyển biến rõ rệt

Phối hợp với các cơ quan thông tin, truyền thông của Trung ương và địa phương xây dựng các chuyên trang, chuyên mục đưa tin nêu bật được những cách làm sáng tạo, mô hình hiệu quả, điển hình tiên tiến trong triển khai thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM

* Biên soạn, cấp phát sách, tơ rơi tuyên truyền về xây dựng NTM; phát hành Bản tin xây dựng NTM tỉnh Thái Nguyên cấp phát đến thôn, xóm, bản

* Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ các cấp về công tác quản lý, điều hành, giám sát thực hiện Chương trình bám sát với chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương và của tỉnh, kế hoạch của địa phương

* Tổ chức các đoàn công tác đi tham quan, học tập kinh nghiệm xây dựng NTM tại các địa phương trong và ngoài tỉnh

3 Ban hành cơ chế, chính sách đặc thù của địa phương

* Cơ chế hỗ trợ cho các xã điểm (giai đoạn 2015): 2.000 triệu đồng, xã còn lại 600 triệu đồng xây dựng hạ tầng nông thôn; Từ năm 2012, mỗi năm hỗ trợ 50.000 - 60.000 tấn xi măng để làm đường giao thông nông thôn

2013 Thống nhất thực hiện các thiết kế mẫu đường giao thông nông thôn; kênh mương thủy lợi; nhà văn hóa

xã, xóm; …

- Đơn giản hóa trình tự, thủ tục tự nguyện hiến và chuyển quyền sử dụng đất để giải phóng mặt bằng xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn; quy định cụ thể các thủ tục thanh, quyết toán các nguồn vốn trong xây dựng nông thôn mới.

- Thực hiện đồng bộ Đề án 2037 "Phát triển kinh tế - xã hội, ổn định sản xuất và đời sống các xóm, bản đặc biệt khó khăn có nhiều đồng bào dân tộc Mông sinh sống tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020", được các ngành, các cấp và nhân dân đồng thuận nhiệt tình tham gia đóng góp công sức xây dựng 47 km đường giao thông vào xóm, bản người Mông sinh sống, đề

án đã huy động đóng góp của các cá nhân, doanh nghiệp, các tổ chức tôn giáo được trên

10 tỷ đồng.

III KẾT QUẢ THỰC HIỆN CÁC NỘI DUNG XÂY

DỰNG NTM

1 Công tác lập quy hoạch, xây dựng các đề án:

Đầu năm 2011, có 02 xã (huyện Võ Nhai) được phê duyệt quy hoạch xây dựng NTM Với nỗ lực, quyết tâm cao, đến 31/12/2012, tỉnh Thái Nguyên đã hoàn thành phê duyệt quy hoạch chung, quy

chế quản lý quy hoạch 143/143 xã (được Trung ương đánh giá là

một trong các tỉnh hoàn thành tiêu chí quy hoạch sớm nhất trong khu vực); 64/143 xã đã cắm mốc chỉ giới các công trình hạ tầng theo

quy hoạch được duyệt (=45%); 66/143 xã đã có quy hoạch chi tiết được phê duyệt (=46%)

* 100% các xã đã hoàn thành phê duyệt Đề án xây dựng NTM,

đề án phát triển sản xuất Hiện nay, các địa phương đang rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch; lập đề án xây dựng NTM, đề án phát triển sản xuất giai đoạn 2016-2020

2 Phát triển sản xuất nâng cao thu nhập cho người dân

* UBND, Ban Chỉ đạo tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt các ngành, các cấp đẩy mạnh phát triển sản xuất, hỗ trợ các mo hình, dự án để từng bước hình thành nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa theo hướng hiện đại

* Tích cực triển khai, nhân rộng các mô hình, dự án phát triển sản xuất có hiệu quả, mô hình sản xuất tập trung, ứng dụng khoa học công nghệ: dự án “cánh rừng mẫu lớn”; mô hình "cánh đồng một giống"; dự án trồng Nấm, dược liệu; trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm tập trung; nuôi trồng thủy sản thâm canh năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế cao Thu hút dự án Trung tâm giống gia cầm Thụy Phương, xây dựng khu giết mổ gia súc gia cầm tập trung tại huyện Phú Bình và thành phố Thái Nguyên; dự án giống cây lâm nghiệp; giống thủy sản cấp khu vực, đang phát huy hiệu quả

* Một số địa phương đã bước đầu quan tâm chỉ đạo hình thành các mô hình sản xuất nông nghiệp gắn với

du lịch sinh thái và dịch vụ ở nông thôn (xã Thịnh Đức, thành phố Thái Nguyên; xã Tân Thái, xã La Bằng, huyện Đại Từ, ), hằng năm đã thu hút được hàng nghìn lượt khách du lịch.

* Đời sống người dân nông thôn, thu nhập bình quân đầu người dân tăng từ 14,28 triệu đồng (2010) lên 22 triệu đồng (2015); tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 10,66 %; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 56 % (trong đó: tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 34%).

3 Xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu

* Về giao thông: xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp được 4.075

km đường giao thông nông thôn (trong đó xây mới: 1.195 km; cải tạo, nâng cấp: 2.880 km) Có 51/143 xã (35,7%) đạt tiêu chí giao thông, tăng 50 xã so với năm 2011 (01 xã)

* Về thủy lợi: xây mới và cải tạo 207,5 km kênh mương thuỷ lợi

do xã quản lý (trong đó xây mới 97,1 km; cải tạo, nâng cấp: 110,4 km) Đến nay, có 78/143 xã (54,5%) đạt tiêu chí thủy lợi, tăng 54

xã so với năm 2011 (24 xã)

* Xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp: 204 trạm điện, 686 km

đường điện; 11 điểm bưu điện văn hoá xã; 313 trường học; 75 trạm y tế xã; 77 trụ sở xã; 57 nhà văn hoá và khu thể thao xã; 498 nhà văn hoá và khu thể thao xóm; 16 chợ nông thôn; 49 nghĩa trang; 41 điểm thu gom rác thải; 72 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung; 55 công trình vệ sinh tại các trường học; 28.284 công trình vệ sinh hộ gia đình

* 130 xã đạt chuẩn tiêu chí điện (90,9%), tăng 63 xã so với năm 2011; 143 xã đạt chuẩn tiêu chí bưu điện (100%), tăng 61 xã; 77

xã đạt chuẩn tiêu chí nhà ở dân cư (53,8%), tăng 64 xã so với năm 2011

4 Về phát triển giáo dục, y tế, văn hóa và bảo vệ môi trường

* Về giáo dục: Đảm bảo các mục tiêu, nhiệm vụ, tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục ở các cấp học, bậc học Đến nay có 114/143 xã (79,7%) đạt tiêu chí Trường học, tăng 83 xã so với năm 2011 (31 xã); 107/142 xã (74,8%) đạt tiêu chí Giáo dục, tăng 74 xã so với năm 2011 (33 xã)

* Về y tế: Hệ thống cơ sở vật chất và chất lượng chăm sóc sức khỏe của người dân khu vực nông thôn cơ bản được đáp ứng Có 130/143 (90,9%) xã đạt tiêu chí Y tế, tăng 24 xã so với năm 2011 (106 xã)

* Về văn hóa: Các hoạt động văn hóa, thể thao quần chúng được đẩy mạnh và đa dạng hóa, sinh hoạt cộng đồng đã được quan tâm, từng bước đi vào nề nếp Nâng cao chất lượng cuộc

vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu

dân cư", động viên, khơi dậy trong các tầng lớp nhân dân tinh

thần đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế, chung sức xây dựng NTM Phong trào xây dựng gia đình văn hóa ngày càng sâu rộng Có 82/143 xã (57,3%) đạt tiêu chí Văn hóa, tăng 70 xã so với năm 2011 (12 xã)

* Về môi trường: Tích cực phát động phong trào vệ sinh môi trường, đường làng, ngõ xóm, giao các đoàn thể xóm phụ trách các tuyến đường tự quản

+ Hội Phụ nữ đẩy mạnh phong trào thi đua "gia đình 5 không,

3 sạch", tác động tích cực đến ý thức vệ sinh, bảo vệ môi trường

- Về đảm bảo an ninh, trật tự xã hội: Phát huy sức

mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, thường xuyên nắm bắt kịp thời, nguyện vọng của nhân dân Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động nhân dân làm tốt công tác an ninh, phòng chống tội phạm và các tệ nạn xã hội Thực hiện tốt phong trào

"Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc" Chủ động đấu

tranh ngăn chặn các âm mưu, hoạt động chống phá, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh nông thôn Hết năm 2015 có 131/143 xã đạt chuẩn (91,5%).

6 Kết quả thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia về NTM

sự thống nhất chung trong lãnh đạo, chỉ đạo

- Xây dựng nông thôn mới góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn, được các ngành, các cấp xác định là nhiệm vụ của chính ngành mình, cấp mình để chỉ đạo; có nhiều cách làm hay trong tuyên truyền, vận động thông qua thực tế quá trình thực hiện; làm rõ và phát huy vai trò chủ thể của người dân; phối hợp, lồng ghép vào các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nên đã mang lại hiệu quả

- Để đáp ứng yêu cầu, lãnh đạo tỉnh đã chuyển hướng chỉ đạo sát với địa phương, tranh thủ hỗ trợ của Nhà nước, huy động thêm các nguồn lực cho chương trình theo phương châm không dàn trải, địa phương nào có điều kiện thuận lợi sẽ phấn đấu về đích sớm, không chờ đợi, đã tạo nên ý chí quyết tâm

và động lực phấn đấu, khí thế thi đua sôi nổi trong cán

bộ và nhân dân trong tỉnh

- Thường xuyên kiểm tra, giám sát tiến độ và chất lượng các tiêu chí; qua kiểm tra, giám sát và ý kiến người dân kịp thời phát hiện, xử lý kiên quyết các sai phạm, góp phần thiết thực phòng chống tham nhũng, tạo lòng tin trong nhân dân với phong trào xây dựng NTM.

- Trong 5 năm đã huy động được 4.721,2 tỷ đồng vào đầu

tư xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, trong đó: nhân dân

đã đóng góp 887,3 tỷ đồng; nâng cấp cải tạo được 4.075 km đường giao thông; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 56%; tỷ

lệ hộ nghèo giảm còn 10,66 %, thu nhập bình quân đầu người liên tục tăng Đến nay, tỉnh Thái Nguyên đã công nhận

29 xã đạt chuẩn nông thôn mới (dự kiến đến hết năm 2015,

có trên 40 xã đạt chuẩn NTM); được Trung ương đánh giá dẫn đầu các tỉnh miền núi phía Bắc Bộ mặt nông thôn có nhiều thay đổi rõ nét; đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn từng bước được nâng cao; trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ cơ sở được nâng lên; an sinh xã hội, an ninh, trật tự được giữ vững

- Nhận thức của phần lớn cán bộ và người dân về xây dựng NTM đã có chuyển biến rõ rệt Xây dựng NTM đã trở thành phong trào rộng khắp Dân chủ cơ sở được nâng cao hơn, ý thức và trách nhiệm làm chủ của người dân từng bước được nâng lên rõ rệt

- Phong trào thi đua “Thái Nguyên chung sức xây

dựng NTM” được duy trì thường xuyên, liên tục và

nhận được sự hưởng ứng, tham gia nhiệt tình của nhân dân các địa phương trong tỉnh, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, thu hút thêm nhiều nguồn lực

xã hội, góp phần đẩy nhanh công cuộc xây dựng NTM.

- Các địa phương, đơn vị có cách làm sáng tạo đạt hiệu quả, như: sở Kế hoạch và Đầu tư, Công an tỉnh,

Bộ chỉ huy quân sự tỉnh, Nông nghiệp và PTNT, Giao thông vận tải, Tài Chính, Xây dựng, Tỉnh đoàn; các huyện: Phú Bình, Đại từ và TX Phổ Yên; các xã: Đồng Liên - huyện Phú Bình, La Bằng - huyện Đại Từ, Phúc Trìu - thành phố Thái Nguyên, Tân Hương - thị

xã Phổ Yên

7 2 Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân

- Mặc dù đạt được kết quả khá toàn diện nhưng tiến độ thực hiện chương trình vẫn còn chậm, một số chỉ tiêu chưa đạt so với mục tiêu tại Quyết định số 1282/QĐ-UBND của UBND tỉnh; mức độ đạt tiêu chí về cơ sở hạ tầng thấp, nhất là một số hạ tầng thiết yếu như giao thông, cơ sở vật chất văn hóa Một số tiêu chí đã đạt nhưng kém bền vững

- Sản xuất đã có chuyển biến nhưng vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ; các mô hình phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa còn hạn chế, chưa có nhiều tổ chức sản xuất hiệu quả, ứng dụng khoa học cộng nghệ vào sản xuất còn hạn chế, chưa tạo ra năng suất, chất lượng cao; sản phẩm thiếu sức cạnh tranh trên thị trường Đến nay, có 84 xã (58,7%) đạt tiêu chí thu nhập, 79

xã (55,2%) đạt tiêu chí hộ nghèo

- Môi trường nông thôn chưa được cải thiện nhiều, đang là vấn đề bức xúc hiện nay, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân cũng như mục tiêu phát triển nền nông nghiệp sạch

- Nếp sống văn minh, văn hóa mới trong nông thôn chuyển biến còn chậm; nội dung, hình thức tổ chức các hoạt động văn hóa , thể thao ở khu vực nông thôn còn đơn điệu; chất lượng xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa ở một số địa phương chưa đảm bảo quy định Một số tệ nạn xã hội vẫn chưa có xu hướng giảm.

- Công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn còn hạn chế, chất lượng đào tạo một số nghề đạt thấp, không đáp ứng được yêu cầu phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao; chưa có sự gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và giải quyết việc làm

- Một số địa phương còn lúng túng trong việc vận dụng cơ chế, chính sách; huy động các nguồn lực còn hạn chế, việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn khó khăn Vốn đầu tư thực hiện Chương trình chưa tương xứng với mục tiêu, nhiệm vụ đề ra

- Công tác chỉ đạo, điều hành của một số lãnh đạo sở ngành, địa phương chưa thực sự quan tâm đến nhiệm vụ được phân công, nhất là theo dõi, chỉ đạo, đánh giá kết quả thực hiện tiêu chí còn thấp, chưa có giải pháp cụ thể để khắc phục; phong trào xây dựng NTM ở các địa phương không đồng đều.

- Một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa nhận thức đầy

đủ về vai trò, ý nghĩa, nội dung của chương trình xây dựng NTM, thiếu chủ động, sáng tạo trong quá trình tổ chức thực hiện; vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại, nhất là trong bố trí nguồn lực cho chương trình; còn xảy ra tình trạng nóng vội, chạy theo thành tích, huy động đóng góp của nhân dân còn tùy tiện, quá mức, gây bức xúc trong dư luận; một số địa phương có điều kiện kinh

tế, nhưng chưa tập trung chỉ đạo quyết liệt cho xây dựng NTM, còn chần chừ về đích cuối giai đoạn Cán bộ trực tiếp làm NTM cấp huyện tuy được bổ sung, song còn yếu, cấp xã được tăng thêm cán bộ khuyến nông, nhưng chưa nắm rõ nhiệm vụ Trong điều hành còn lúng túng, một số xã cán bộ, lãnh đạo mắc sai phạm phải xử lý