Phương pháp học nghe nói tiếng ITALIA

Theo như thăm dò của các chuyên gia, khi học một ngoại ngữ thứ hai, nếu được hỏi: “Học kĩ năng nào khiến bạn cảm thấy khó khăn nhất?” thì hầu hết những người được hỏi đều cho rằng kĩ năn

PHƯƠNG PHÁP HỌC NGHE NÓI TIẾNG ITALIA

Người thực hiện: Trần Thu Trang

Lớp: 1I-05 GVHD: Đặng Thị Phương Thảo

I GIỚI THIỆU CHUNG

Hiện nay, trên thế giới, hội nhập và toàn cầu hoá là những đòi hỏi bức thiết với mỗi quốc gia, nhất là đối với những nước đang phát triển Và Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng xoáy ấy Việc hội nhập đòi hỏi mỗi công dân Việt Nam phải không ngừng học tập dù ở bất kì lĩnh vực nào Trong bối cảnh đó, việc học ngoại ngữ cũng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết Học là công việc lâu dài và đòi hỏi sự kiên trì Dù học ở đâu, ở ngành nào cũng sẽ gặp những khó khăn riêng Học ngoại ngữ nói chung và tiếng Italia nói riêng cũng vậy

Theo như thăm dò của các chuyên gia, khi học một ngoại ngữ thứ hai, nếu được hỏi: “Học kĩ năng nào khiến bạn cảm thấy khó khăn nhất?” thì hầu hết những người được hỏi đều cho rằng kĩ năng nghe và nói là khó nhất đối với họ Bản thân người viết - với tư cách là người học ngoại ngữ - cũng thấy như vậy Chính vì thế chúng tôi chọn đề tài này để thực hiện nghiên cứu

Bản nghiên cứu này tuy chưa phải là đầy đủ và thích hợp với tất cả mọi người song đó là những tài liệu chúng tôi tìm được và những kinh nghiệm riêng của bản thân rút ra trong quá trình học tiếng Italia Chúng tôi hy vọng bài nghiên cứu này có thể ít nhiều giúp ích được nhiều người trong việc cải thiện khả năng nghe và nói ngoại ngữ

Nghiên cứu được chia làm ba phần:

I Phần mở đầu

II Nội dung: Học tiếng Italia: nghe và nói sao cho có hiệu quả?

1 Những thuận lợi trong quá trình học nghe và học nói tiếng Italia

2 Những khó khăn thường gặp phải khi học nghe và học nói tiếng Italia

3 Chúng ta làm gì để khắc phục khó khăn và phát huy những lợi thế?

III Kết luận

II HỌC TIẾNG ITALIA: NGHE VÀ NÓI SAO CHO HIỆU QUẢ?

1 Những thuận lợi trong quá trình học nghe và học nói tiếng Italia

Nghe và nói là hai hoạt động luôn luôn gắn liền với nhau trong quá trình giao tiếp Theo như những gì mà chúng tôi đã tìm hiểu và theo kinh nghiệm, chúng tôi nhận thấy những thuận lợi của người Việt Nam khi học nghe và nói tiếng Italia đều giống nhau Thuận lợi của việc nghe cũng chính

là những thuận lợi của việc nói

Thứ nhất, tiếng Italia và tiếng Việt đều sử dụng bảng chữ cái Latinh để phiên âm, và gần như hầu hết các âm trong tiếng Italia đều có thể có những tương đương trong hệ thống phát âm của tiếng Việt Chỉ trừ một số âm tiết có cách phát âm hoàn toàn khác, các âm tiết còn lại người Việt đều có thể nghe hoặc nói dễ dàng khi sử dụng tiếng Italia Đối với các nguyên âm, chúng tôi không nhận thấy sự khác biệt nhiều trong cách phát âm của tiếng Italia và tiếng Việt Trong tiếng Italia: a, e, i, o, u đều được phát âm gần như trong tiếng Việt

Thứ hai, tiếng Italia là ngôn ngữ có kiểu phát âm nhẹ Đó là không có

âm gió, không phải bật hơi để nói Tiếng Việt cũng vậy, nên việc nghe và nói tiếng Italia của người Việt có thêm một thuận lợi

Thứ ba, tiếng Italia có cách phát âm tương đối đồng nhất với chữ viết nên khi nghe một từ người ta có thể dễ dàng đánh vần lại từng chữ cái trong từ đó Còn khi nói cũng khiến cho người đối diện có thể hình dung ra từ đó được viết như thế nào

2 Những khó khăn trong quá trình học nghe và học nói tiếng Italia

Dù có những thuận lợi giống nhau, song việc nghe và nói lại có những khó khăn rất riêng Những khó khăn mà người học ngoại ngữ gặp phải được chia làm hai loại: loại khó khăn do khách quan, tức là loại khó khăn do chính tiếng Italia gây ra cho người học; và loại khó khăn chủ quan, đó là những thói quen xấu trong phát âm, nghe, nói

a Khó khăn đối với việc nghe

Thường thì người Italia nói rất nhanh lại hay nuốt âm nên ngay từ đầu muốn nghe được là rất khó khăn đối với tất cả mọi người Bởi tiếng Việt là ngôn ngữ đơn âm tiết, mỗi từ khi được phát âm, dù là do người nói nhanh hay người nói chậm thì cũng được phát âm một cách rõ ràng Nhưng tiếng Italia

là ngôn ngữ đa âm tiết, một từ có thể có từ một đến sáu hay bảy âm tiết Chính vì thế mà người Italia buộc phải nói nhanh để tránh làm cho câu văn trở nên dài lê thê một cách không cần thiết, nhất là trong giao tiếp

Một nguyên nhân khách quan nữa cũng gây ra không ít khó khăn cho người học nghe là việc nghe những người bản ngữ đến từ nhiều vùng, miền khác nhau Rõ ràng là do giọng đọc và ngữ điệu của họ khác nhau nên mỗi lần được nghe với một giọng khác thì sinh viên trở nên lúng túng hơn hẳn so với được nghe giọng chuẩn hay một giọng quen thuộc Chẳng hạn khi nghe một người Roma nói, chúng ta sẽ hiểu và tiếp nhận được nhiều thông tin hơn

là nghe một người đến từ Sicilia Và tất nhiên là nghe một giọng khàn và trầm thì khó hơn hẳn so với nghe một giọng thanh và trong

Ngoài vốn từ vựng, trong tiếng Italia còn có một hiện tượng từ vựng khá thú vị nhưng cũng gây ra không ít khó khăn cho sinh viên Đó là hiện tượng phụ âm đúp Từ tiếng Việt nếu kết thúc bằng âm tiết đóng, phụ âm sẽ không được đọc rõ Chính vì thế trong ngôn ngữ tiếng Việt không có khái niệm về phụ âm đúp Cho nên khi học tiếng Italia, sinh viên Việt Nam đã không chú ý đến đặc điểm này khi phát âm dẫn đến không chú ý nghe nên không phân biệt được những trường hợp có hay không có phụ âm đúp

VD: sono – sonno

sano – sanno

nono - nonno

Ngoài những nguyên nhân khách quan ở trên, có những nguyên nhân chủ quan, những nguyên nhân xuất phát từ phía người học tiếng Italia

Vốn từ vựng không vững trở thành cản trở lớn đối với một người học nghe Do đặc điểm của tiếng Italia là có cách phát âm tương đối đồng nhất với chữ viết nên khi nghe, người nghe có thể nghe được một từ, thậm chí có thể viết ra từ đó song chưa chắc đã hiểu được từ đó Chính vì thế học từ vựng là việc cần phải được thực hiện một cách đều đặn và thường xuyên Một khi có được một vốn từ vựng đủ chắc thì người học ngoại ngữ mới đủ tự tin để tham gia giao tiếp

Ngoài vốn từ vựng mà người học cần phải có, người học còn phải thường xuyên ôn lại ngữ pháp, ý nghĩa các thì của động từ, các cụm từ cố định… Không những thế người học còn phải thường xuyên trau dồi vốn hiểu biết của mình về cách sử dụng ngôn ngữ nói và một số phương ngữ Sở dĩ người học phải nắm vững cả hai yêu cầu trên bởi trong quá trình học, chúng

ta không chỉ được nghe băng mà còn được học giao tiếp với người bản ngữ Việc nắm vững ngữ pháp sẽ giúp người học có thể đạt được những hiệu quả nhất định khi nghe những đoạn băng mẫu chuẩn về ngữ pháp Bên cạnh đó, trong quá trình giao tiếp với người bản ngữ, người ta sẽ không quá cầu kì về ngữ pháp Không chỉ người Italia, ngay cả người Việt chúng ta khi giao tiếp đều cố gắng diễn đạt sao cho ngắn gọn, dễ hiểu lại tránh được những hiện tượng ngữ pháp phức tạp Ngôn ngữ nói (ngôn ngữ giao tiếp) mà chúng tôi đề cập được diễn đạt bằng thuật ngữ chuyên môn là “khẩu ngữ” Sở dĩ học khẩu ngữ là quan trọng bởi mục đích của mỗi người khi cố gắng cải thiện khả năng nghe (và tất nhiên là cả nói) đều là để có thể giao tiếp được với người bản ngữ một cách tự tin hơn Việc học khẩu ngữ, chúng tôi muốn nhấn mạnh không phải là việc quan trọng nhất nhưng rất cần thiết Chính vì những điều trên, chúng tôi khẳng định rằng, nếu không nắm vững ngữ pháp và không hiểu được một chút nào về khẩu ngữ của người Italia thì chắc chắn người học

sẽ gặp không ít khó khăn không chỉ trong việc học mà còn cả trong giao tiếp với người Italia

Theo các chuyên gia, rào cản tâm lý cũng gây ra nhiều khó khăn cho người đang học nghe Những người mới học thường quá căng thẳng và tự đặt

ra những yêu cầu quá cao cho bản thân mỗi khi nghe băng trong quá trình

học Thật ra, tự đưa ra những mục tiêu cao khiến cho bản thân phải cố gắng

để thực hiện song lại khiến cho bản thân cảm thấy rất ức chế Cũng chính điều này làm hạn chế khả năng tiếp nhận và xử lí thông tin của não

Ngoài nh ng i u k trên, trong quá trình h c, ng i h c ph i nghe r t nhi u lo i

b ng Rõ ràng là khi nghe b ng, n u không hi u thì b n có th nghe i nghe l i

Nh ng trong giao ti p l i khác, b n g n nh ch c nghe m t l n V y nên v i

nh ng ng i m i h c thì nghe tr c ti p s khó h n h n nghe b ng.

b Đối với việc học nói tiếng Italia

Đối với người học ngoại ngữ nói chung và học tiếng Italia như một ngoại ngữ nói riêng, để nói sao cho tốt là rất khó Lỗi mà người học hay mắc phải nhất là khi muốn nói một điều gì đó, trước tiên họ sẽ hình thành nội dung trong đầu bằng tiếng mẹ đẻ rồi mới dịch sang tiếng Italia, sau đó thông tin mới được chuyển tải tới người nghe Rõ ràng đây không phải là một thói quen tốt cho việc nói tiếng nước ngoài nói chung và tiếng Italia nói riêng Người ở mỗi quốc gia khác nhau về văn hoá, phong tục, ngôn ngữ nên chắc chắn rằng họ sẽ không thể giống nhau về cách hình thành tư duy và cách diễn đạt Người Việt và người Italia cũng vậy Nhiều khi, việc dịch từng từ, từng

từ một từ tiếng Việt sang tiếng Italia lại khiến cho những gì mà bạn nói ra không thực sự đúng với những gì bạn muốn nói với người nghe Lỗi này gây

ra rất nhiều khó khăn khi giao tiếp Não của bạn phải xử lí hai lần cho một thông tin: một lần bằng tiếng Việt, một lần dịch sang tiếng Italia, điều này làm cho quá trình giao tiếp gặp rất nhiều gián đoạn Lỗi này cũng làm cho người nói muốn nói nhưng khó có thể bật lên thành lời do khối lượng thông tin quá lớn mà não phải xử lí Việc giao tiếp vốn là một hoạt động tự nhiên đôi khi đã lại gây cho người tham gia giao tiếp cảm giác ức chế và bị bắt buộc Từ sự khác biệt giữa tiếng Italia và tiếng Việt đã làm cho họ trở nên ngại nói Họ luôn sợ mình nói sai và sợ bị người khác hiểu lầm Có lẽ điều này làm cho họ thu mình trước đám đông hay trong lớp học Nhưng họ càng

sợ sai thì họ càng không biết cách sửa sai, càng ngày họ sẽ càng gặp nhiều khó khăn hơn trong việc giao tiếp mà cụ thể ở đây chính là việc giao tiếp

(hay nói) bằng tiếng nước ngoài nói chung và tiếng Italia nói riêng Qua những điều nêu trên, chúng ta cũng phải công nhận rằng tâm lý có ảnh hưởng không nhỏ đến một người đang học kĩ năng nói

VD: Những tình huống khẩn cấp như cứu hoả, cấp cứu hay cần kêu cứu hoặc gọi cảnh sát… là những tình huống đòi hỏi sự nhanh nhạy và ngay tức khắc Nếu không có một phản xạ ngôn ngữ tốt, người ta sẽ rất khó thực hiện được những gì mình muốn

Hay như trong cuộc sống, các cụm từ cố định, các thành ngữ được sử dụng rất nhiều Trong mỗi ngôn ngữ, những tình huống khác nhau sẽ có những hình tượng khác nhau được dùng VD: Trong tiếng Việt có câu “Gừng càng già càng cay” nhưng trong tiếng Italia lại dùng hình tượng con gà già

“Gallina vecchia fa buon brodo” Ngôn ngữ vốn chỉ là sự tương đối về mặt ý nghĩa với nhau, trong mỗi tình huống khác nhau thì một từ sẽ mang những ý nghĩa khác nhau Cho nên người học nên hạn chế việc dịch từng từ từng từ một từ tiếng Việt sang tiếng Italia và ngược lại

Khi được hỏi: “Điều gì làm cho bạn thấy thiếu tự tin nhất khi phải nói trước nhiều người bằng ngôn ngữ không phải là tiếng mẹ đẻ?”, thật bất ngờ, câu trả lời của hầu hết mọi người không phải là rào cản tâm lí mà là cảm giác không đủ về vốn từ vựng Họ luôn sợ mình không có đủ vốn từ cần thiết để

có thể truyền tải hết những thông tin tới người nghe Chắc chắn những người mới học ngoại ngữ không thể tránh khỏi điều này Có lẽ khi học ngoại ngữ, việc học từ vựng là quá trình lâu dài nhất và đòi hỏi sự kiên trì nhiều nhất của người học Sự thiếu thốn về từ vựng sẽ khiến cho người học ngại nói và không thể nói hết những gì mình nghĩ

Một khó khăn khác cũng không thể bỏ qua: ngữ điệu Tiếng Việt vốn

là ngôn ngữ giàu thanh điệu nhất trong số tất cả các ngôn ngữ (ngoài thanh bằng, tiếng Việt còn có thêm 5 thanh điệu khác: thanh sắc, thanh huyền, thanh hỏi, thanh ngã, thanh nặng) Bản thân thanh điệu trong tiếng Việt tự nó cũng đã tạo ra ngữ điệu mà người nói không cần phải cố tạo ra, trừ một số trường hợp kêu gọi hay hô hào Còn trong tiếng Italia dấu (`) được gọi là

grave, dấu (’) gọi là acuto có chức năng phân biệt đặc tính mở và đóng của nguyên âm e và o

VD: perché – e mở

il tè – e đóng

andrò – o đóng

Còn trọng âm của tiếng Italia thường không thể hiện trong ngôn ngữ viết Bên cạnh đó, tính khác biệt của các loại câu trong tiếng Việt không thể hiện nhiều bằng ngữ điệu mà chủ yếu bằng phương tiện từ vựng Sở dĩ vậy là

do tiếng Việt có số lượng từ biểu thị cảm thán và nghi vấn rất nhiều so với đa

số các ngôn ngữ khác trên thế giới

VD: Khi biểu thị một sự ngạc nhiên, người ta thường nói: “Thật là tuyệt!” hay “Quả là một sự bất ngờ!” Trong hai câu cảm thán trên, từ “quả là” và “thật là” chính là 2 từ biểu hiện sự cảm thán Ngoài hai từ rất thông

dụng trên, người Việt còn hay sử dụng các từ: ối, chao ôi… Nếu để biểu thị một sự nghi vấn, ở cuối câu thường có các từ như phải không, phỏng, chăng,

lẽ nào…

Tiếng Italia không có các từ để hỏi hoặc để biểu đạt cảm xúc nhiều như tiếng Việt nên khi nói tiếng Italia, người nói phải tự mình điều chỉnh ngữ điệu trong câu để giúp người nghe hiểu được đó là câu nghi vấn, câu cảm thán hay câu trần thuật Nếu đó là câu nghi vấn, người nói phải lên giọng ở cuối câu Còn nếu đó là câu trần thuật, người nói thường hạ giọng ở cuối câu Người học thường không bận tâm lắm đến điều này, nhưng chỉ khi được học nói tiếng Italia, họ mới nhận ra là vấn đề này thực tế lại gây ra rất nhiều khó khăn

Đi kèm với những khó khăn về ngữ điệu thì trọng âm cũng là những khó khăn của người học nói tiếng Italia Sinh viên Việt Nam ít có khái niệm

về trọng âm Nếu chưa từng học ngoại ngữ nào thì họ sẽ không chú ý đến việc nhấn trọng âm sao cho đúng ngay từ khi mới học Nếu đã từng học một ngoại ngữ trước đó thì chắc chắn khi học tiếng Italia, họ sẽ bị ảnh hưởng từ cách nhấn trọng âm của ngôn ngữ đó Vì vậy không chỉ khi nói mà cả khi

nghe tiếng Italia họ gặp rất nhiều trở ngại để có thể hiểu đúng Từ trong tiếng Italia là từ đa âm tiết nên người nói không những phải phát âm chuẩn mà còn phải đọc sao cho đúng trọng âm của từ Nói sai trọng âm đôi khi khiến cho người nghe hiểu nhầm ý nghĩa của từ

VD: sùbito: ngay lập tức

subìto: chịu đựng

lèggere: đọc

leggère: nhẹ

àncora: cũng

ancòra: cái neo

(dấu huyền trong ví dụ là vị trí của trọng âm)

Như đã trình bày ở trên, tiếng Italia và tiếng Việt tuy giống nhau rất nhiều về phát âm nhưng trong tiếng Italia vẫn có một số âm rất khó phát âm

VD: c - đứng trước e hay i thì được phát âm là /tch/

ch - phát âm như k hay c trong tiếng Việt

g - trước e hay i thì được phát âm là /gi/

gh - phát âm như /g/

gl - trước e hay i thì được phát âm như /lli/ và chỉ trong một số ít

trường hợp thì nó mới được phát âm như /gl/

gn – phát âm như /nh/

sc- đứng trước e hay i thì được phát âm như /sh/

z – có trường hợp phát âm như /ts/ lại có trường hợp phát âm như /dz/

Và một vấn đề khác cũng thường gặp của người học ngoại ngữ nói chung và người học tiếng Italia nói riêng, đó là người Việt Nam ở các vùng, miền khác nhau sẽ có những ảnh hưởng nhất định từ tiếng địa phương về cách phát âm Thói quen nói tiếng địa phương chắc chắn có ảnh hưởng tới việc phát âm tiếng Italia Thí dụ: nói ngọng không phân biệt giữa /l/ và /n/ mới chính là điều kị nhất của người học ngoại ngữ Nói ngọng không những

gây ra những khó chịu cho người nghe mà còn gây ra những hiểu lầm không đáng có về ngôn ngữ

VD: asilo: nhà trẻ

asino: con lừa

Chính vì th mu n nói sao cho chu n m t ngo i ng , tr c h t ph i nói chu n

ti ng m .

3 Chúng ta phải làm gì để khắc phục những khó khăn và phát huy những thuận lợi?

Trước hết, chúng tôi thành thật khuyên người học ngoại ngữ không nên tin rằng tồn tại một phương pháp học siêu tốc mà cho bạn một kết quả tốt chỉ trong một thời gian ngắn hay bạn không cần phải tốn quá nhiều công sức

để đầu tư cho việc học Việc học, đặc biệt là học ngoại ngữ đòi hỏi sự kiên trì

và cần cù Chúng ta có thể ví việc học ngoại ngữ giống như việc những con ong xây tổ Chúng không thể xây nên một cái tổ to và đẹp chỉ trong một hoặc vài ngày mà đó là cả một quá trình lâu dài và đầy khó khăn Chúng tôi muốn nói điều trên bởi ngay sau đây chúng tôi sẽ đưa ra một số cách khắc phục những khó khăn và phát huy những thuận lợi kể trên Và chúng tôi thành thật khuyên người học ngoại ngữ nên thực hành những phương pháp đó hàng ngày để có thể đạt được những kết quả tốt nhất cho cả việc học nghe và nói

Trước hết, người học nên cố gắng giữ được những lợi thế là một người Việt học tiếng Italia ở những điểm đã nêu trên và nhất là: cách phát âm của hai ngôn ngữ không khác nhau là mấy Mỗi ngày người học có thể đọc một đoạn văn nhỏ để tập cho quen với các âm trong tiếng Italia, nhất là các âm khó để khi nghe hay nói đều không còn thấy lạ và cảm thấy lúng túng Ngoài

ra việc luyện đọc hàng ngày còn giúp người học khắc phục những thiếu sót

về mặt trọng âm và có thể giúp cho người học cải thiện được tốc độ nói tiếng Italia của mình

Như đã nói ở trên, nghe và nói là hai hoạt động không bao giờ tách rời nhau khi giao tiếp Chính vì thế khi người học có thể khắc phục những khó