KHÓ KHĂN VÀ CÁCH KHẮC PHỤC TRONG HỌC NGHE NÓI TIẾNG ITALIA

Đứng trước một ngôn ngữ mới, khác với tiếng mẹ đẻ, để nói sao cho người khác hiểu được là vấn đề đầu tiên, do đó việc học ngữ pháp được đặt lên hàng đầu.. Trong khi nói, người nói có thể

KHÓ KHĂN VÀ CÁCH KHẮC PHỤC TRONG

HỌC NGHE NÓI TIẾNG ITALIA

Nhóm thực hiện: Nguyễn Thu Hà

Đặng Thanh Hà

Tạ Minh Hải

Lớp: 1I-06

GVHD: Bùi Thị Thái Dương

ĐẶT VẤN ĐỀ Muốn bắt đầu một việc gì, trước tiên ta phải có mục đích Học tiếng Italia cũng vậy Muốn học tốt nghe nói, người học cần đặt câu hỏi: tại sao học, học để làm gì Trả lời được câu hỏi đó, ta mới có thể xác định được phương hướng cũng như phương pháp học sao cho thật hiệu quả và phù hợp với bản thân

Vấn đề thứ hai mà chúng ta cần đặt ra sau khi đã biết được mục đích học tiếng Italia là vấn đề về phương pháp học, trả lời cho câu hỏi: học như thế nào, làm sao để học hiệu quả nhất Phạm vi bài báo cáo này chỉ đề cập đến phương pháp học trong hai kỹ năng nghe và nói

Trước hết, muốn học nghe và nói tốt, phải chỉ ra được những khó khăn khi nghe, nói

I - Ngữ pháp

Khó khăn trước tiên không chỉ với người học tiếng Italia nói riêng mà với người học ngoại ngữ nói chung là vấn đề ngữ pháp Đứng trước một ngôn ngữ mới, khác với tiếng mẹ đẻ, để nói sao cho người khác hiểu được là vấn

đề đầu tiên, do đó việc học ngữ pháp được đặt lên hàng đầu So với tiếng Việt, ngữ pháp tiếng Italia khá phức tạp do người học phải học cách chia động từ mà trong tiếng Việt không có Hơn nữa, do phải chia động từ, ngữ pháp châu Âu nói chung, tiếng Italia nói riêng có các thì của động từ rất rõ ràng, theo đó cũng có những công thức, mẫu câu mà người học bắt buộc phải

học thuộc để từ đó có thể đặt một câu đúng ngữ pháp, giúp người nghe hiểu được người nói Tuy nhiên, các công thức ngữ pháp, mẫu câu là cái có hạn, lại khá ít và luôn luôn theo một chuẩn mực nhất định nên người học có thể dễ dàng ghi nhớ Mặt khác, đối với tất cả các thứ tiếng, văn nói thường đơn giản hơn văn viết Trong khi nói, người nói có thể sử dụng những mẫu câu đơn giản, dễ hiểu và thường phụ thuộc rất nhiều vào tình cảm, thái độ của người nói nên ngữ pháp trong văn nói dễ hiểu hơn rất nhiều

Ví dụ: Trong khi viết, nếu muốn diễn đạt câu có nghĩa tiếng Việt:

“Nếu tôi biết điều đó, tôi đã không đi”:

Se l’avessi saputo, non sarei venuta

Đây là môt câu dạng giả định loại 3 - giả định không thật Thay vì dùng cấu trúc rất phức tạp như trên (composto), trong văn nói, người ta thường dùng loại đơn giản:

Se lo sapevo, non venivo

II - Từ vựng

Từ vựng cũng là một vấn đề hết sức quan trọng trong việc học ngoại ngữ Người có vốn từ vựng ít rất khó diễn đạt được điều mình muốn nói Từ vựng được chia thành hai phần: vốn từ vựng tích cực và vốn từ không tích cực Người sử dụng ngôn ngữ tốt thường biết nhiều từ trong vốn từ tích cực, tức vốn từ được sử dụng nhiều trong cuộc sống Trong việc học nghe nói, vốn

từ vựng càng quan trọng Khi học ngữ pháp, người học có thể chỉ cần nắm bắt cấu trúc ngữ pháp thể hiện trong câu văn hay đoạn văn (mà cấu trúc này thường đi theo một chuẩn mực nhất định) hoặc có thể đọc đi đọc lại nhiều lần

để đoán ra nghĩa hay tra từ điển là có thể hiểu được văn bản Trái lại, trong khi nghe nói, người truyền đạt thông tin nhanh, người nghe cũng tiếp nhận thông tin nhanh nên không thể nhắc đi nhắc lại mãi một thông tin hay chờ tra

từ điển Vốn từ vựng phong phú là rất quan trọng, đặc biệt với vốn từ vựng tích cực, nó giúp người nghe cũng như người nói nhanh chóng hiểu được nội dung cuộc đàm thoại mà không cần bất cứ công cụ hỗ trợ nào

Đối với tiếng Italia, vốn từ vựng cũng rất quan trọng Khi giao tiếp với người Italia, ta khó có thể hiểu những gì họ nói nếu có vốn từ ít ỏi Hơn nữa,

về mặt văn hoá, người Italia nói rất nhanh và rất nhiều, nếu vốn từ của ta không đủ, ta không thể theo được cuộc nói chuyện của người Italia chứ chưa nói đến việc có thể giao tiếp với họ Mặt khác, ngoài việc chia động từ phức tạp, vốn từ vựng tích cực tiếng Italia không nhiều

Ví dụ: Trong tiếng Italia có một động từ có thể ghép với rất nhiều

danh từ tạo nên những nghĩa khác nhau: “fare” tức là “làm” trong tiếng Việt, và là “do”, “make” và một phần của từ “to have” trong tiếng Anh:

“fare la colazione” là “ăn sáng”, trong tiếng Anh dùng “have breakfast”

“fare la dolce” là “làm bánh”, tiếng Anh dùng “make cake”

ngoài ra, còn một số nghĩa khác như:

“fare la barba” là “cạo râu”

“fare benzina” là “đổ xăng”

lại có rất nhiều từ vay mượn

Ví dụ: “film”, “sport”, “gas”… trong tiếng Anh, “briosche”, “abat-jour” trong tiếng Pháp…

Cộng với việc tiếng Italia là một bộ phận trong ngữ hệ Latinh nên với những người đã biết một chút về các tiếng khác cùng thuộc ngữ hệ Latinh, học tiếng Italia thuận lợi hơn rất nhiều

Học từ vựng không có cách gì khác ngoài việc phải ghi nhớ Nhưng để học thuộc từ, ta lại có nhiều phương pháp khác nhau mà tuỳ khả năng của từng đối tượng mà có thể áp dụng cho phù hợp Thông thường, người ta dùng cách học máy móc, tức là có một từ mới thì cố gắng nhắc đi nhắc lại cho đến khi nhớ Cách học ấy làm người ta rất nhanh quên Để học hiệu quả, nên học nhớ

từ một cách tự nhiên, không gượng ép Người học có thể dán những từ cần học ở những nơi dễ nhìn nhất để mắt và trí não được thường xuyên tiếp xúc với từ cần học, hoặc họ có thể đặt từ mới vào một văn cảnh nhất định để học được cách sử dụng cụ thể của từ, từ đó nhớ từ Khi đã học được một từ,

người học có thể học luôn các từ cùng gốc, tìm thêm những từ có nghĩa tương đương, so sánh sự khác nhau giữa chúng Đối với tính từ, người học cũng có thể tìm từ trái nghĩa của từ mình vừa học

Tiếng lóng cũng là một phần quan trọng trong vốn từ vựng Tiếng lóng là những từ, ngữ riêng được dùng trong một cộng đồng người nhất định – dùng những từ, ngữ khác với từ thông thường để diễn đạt một ý tương đương Tiếng lóng xuất hiện trong mọi ngôn ngữ và chiếm một phần quan trọng trong vốn từ vựng của ngôn ngữ đó Mặc dù tiếng lóng chỉ là những từ, ngữ của một bộ phận nhỏ người có chung điều kiện, hoàn cảnh tiếp xúc nhưng việc không biết những từ ngữ lóng cũng gây cản trở trong việc giao tiếp, mà đặc biệt trong thời gian gần đây, tiếng lóng phát triển rất mạnh trong giới trẻ Tất nhiên, tiếng Italia cũng không phải là ngoại lệ Tiếng lóng trong tiếng Italia cũng rất phong phú Với sự phát triển của công nghệ thông tin, giới trẻ thích dùng những từ viết tắt nhằm đảm bảo sự bí mật và nhanh chóng khi giao tiếp

Ví dụ: “S.S” là “senza speranza”

Ngoài ra, ai cũng biết nước Italia rất nổi tiếng với “Mafia”, tiếng lóng của dân “xã hội đen” cũng chiếm một phần không nhỏ

Ví dụ: “caruppa” là “cảnh sát”, mà tiếng Việt cũng có một từ lóng tương đương là “cớm”

Là người học ngôn ngữ, ta khó có thể học hết các từ lóng Hơn nữa, trong những hoàn cảnh giao tiếp trang trọng, dùng tiếng lóng là hết sức bất lịch sự với cả người nghe lẫn người nói Tuy vậy, do tiếng lóng là một bộ phận quan trọng trong ngôn ngữ mỗi quốc gia, việc không biết chút gì về tiếng lóng cũng là một thiếu sót Học tiếng lóng không phải quá khó khăn do những từ lóng thường là những từ được dùng nhiều trong đời sống hàng ngày Để học được tiếng lóng, người học có thể tra trong từ điển, hoặc, nếu có điều kiện thì có thể tận dụng tối đa cơ hội tiếp xúc với người bản xứ, học cách nói của họ để dần dần, thông qua

việc tiếp xúc mà hiểu từ lóng và cách dùng Mặt khác, do tiếng lóng không phải là ngôn ngữ chính thức mà thường được dùng như ngôn ngữ đường phố, vì vậy ta nên hết sức tránh những từ ngữ bậy bạ, khi nói có thể xúc phạm đến người nghe

III - Ngữ âm

Vấn đề thứ ba, thường ít được chú ý với những người chú trọng hai kỹ năng đọc và viết nhưng lại rất quan trọng khi học nghe và nói là vấn đề về trọng

âm, cách phát âm, ngữ điệu

Trọng âm: Trọng âm là âm được nhấn mạnh trong những từ có từ hai

âm tiết trở lên, giúp phân biệt từ đó với các từ khác có cách đọc giống hoặc gần giống mà người nghe dễ nhầm Trong việc nghe nói những đoạn hội thoại được cấu tạo từ nhiều câu, việc nhấn trọng âm một số âm của một số từ trong câu giúp người nghe mặc dù không nghe được đầy đủ từng chữ nhưng cũng có thể hiểu được nghĩa thông qua một số từ quan trọng, một số âm trong từ được đọc mạnh hơn Việc đọc nhấn mạnh một số âm nhất định làm những âm còn lại - những âm không được nhấn - thường bị đọc bé đi, biến dạng so với cách ghép âm thông thường hoặc thậm chí hầu như không nghe thấy Có một số từ giống hệt nhau về cách viết nhưng có nghĩa hoàn toàn khác nhau do trọng âm cũng rơi vào những âm tiết khác nhau

Trong tiếng Italia, việc đọc đúng trọng âm cũng rất quan trọng

Ví dụ: “ves`titi” và “`vestiti” là hai từ giống hệt nhau về cách viết nhưng nếu ta đọc từ này với trọng âm rơi vào âm tiết đầu, nó là động từ; nhưng nếu

ta đọc từ này với trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai, nó sẽ trở thành danh từ.

Tuy vậy, những âm không được nhấn trong từ thường không bị biến dạng về cách đọc

Để học trọng âm tốt, người học phải nhớ vỏ phát âm của từ, lúc mới học có thể khó khăn trong việc nhớ từng từ nhưng khi đã học được một thời

gian, người học có thể tự rút ra một số quy tắc về trọng âm như: trọng âm thường rơi vài âm tiết thứ hai đứng từ dưới lên

Tất nhiên, việc đánh trọng âm cũng có một vài trường hợp ngoại lệ như

“solito”, “subito” Với những trường hợp đặc biệt, không còn cách nào khác

là người học phải ghi nhớ Những trường hợp này thường là số ít nên có thể nhớ dễ dàng

Cách phát âm: Cách phát âm là vỏ âm thanh của từ được thể hiện ra bằng tiếng nói

Trước hết, ta phải hiểu cách cấu âm, biết cách phát âm đó trong từng

âm lẻ, khi âm đó đứng trong tổ hợp âm và khi âm đó đứng trong từ

Ví dụ: cùng một phụ âm nhưng được kết hợp với các nguyên âm khác nhau thì sẽ được phát âm khác nhau:

- sc + a/o/u: [sc] (scatola, scuola…)

- sc + e/i : [ ? ] (usire, scena, pesce…)

- gl + i : [λ ] (foglio, famiglia, moglie…)

- gn : [ ? ] (legno, campagna…)

CA CO CU: capo, cuore, cane…

GA GO GU: gatto, gonna, gamba…

CE CI: cibo, cielo…

Tiếng Italia có cách phát âm rất đơn giản Chỉ cần nắm được một số cách cấu âm, người học có thể đọc văn bản một cách dễ dàng mà không cần bất cứ sự hướng dẫn nào Tuy vậy, do đặc điểm về văn hoá, người Italia nói rất nhanh nên mặc dù người học nghe nói tiếng Italia có thể biết cách cấu âm, biết cách đọc tiếng Italia nhưng, với nền văn hoá Việt Nam là ăn nói chậm rãi, tư duy chậm rãi, người học rất khó theo kịp, hình dung kịp câu nói của người Italia

Ngữ điệu: có thể hiểu là trọng âm của câu Ngữ điệu quyết định rất nhiều đến giao tiếp Người tham gia giao tiếp phải nắm vững và thể hiện

đúng ngữ điệu trong những trường hợp khác nhau để đạt được hiệu quả mong muốn Ngữ điệu trong câu nói thường có một số quy tắc nhất định mà người học có thể dễ dàng nhớ như việc lên xuống giọng trong câu, lên giọng vào những chỗ quan trọng, xuống giọng ở những chỗ ít quan trọng hơn; hay lên giọng vào cuối câu hỏi nghi vấn… Nói không có ngữ điệu, người nghe rất dễ hiểu lầm người nói, đặc biệt là những câu hỏi nghi vấn Thậm chí chỉ trong một câu nói bình thường nhưng cách nhấn giọng, ngắt câu khác nhau có thể làm cho người nghe hiểu theo những ý nghĩa khác nhau

Tiếng Italia nói riêng cũng như tất cả các ngôn ngữ nói chung, ngữ điệu rất quan trọng Khác với tiếng Việt, tiếng Anh, câu hỏi nghi vấn trong tiếng Italia không hề có từ nào đặc biệt biểu thị sự nghi vấn mà chỉ dựa vào ngữ điệu trong câu, tức là cách lên giọng ở cuối câu

Ví dụ:

Tiếng Việt: Anh đi học hả (ư, à,…)?

Tiếng Anh: Do you go to school?

Nhưng trong tiếng Italia, câu nghi vấn không hề có từ để hỏi hay bất

cứ sự phân biệt nào với câu thông thường ngoài ngữ điệu: Vai a scuola?

Cũng như vậy, với cách ngắt câu khác nhau, người nghe có thể hiểu lầm ý người nói:

Ví dụ: Ho visto un ragazzino con lo spioncino

Với câu như vậy, người nói có thể có 2 cách ngắt:

Ho visto un ragazzino – con lo spioncino: Tôi đã nhìn thấy cậu bé qua ống nhòm

hoặc: Ho visto - un ragazzino con lo spioncino: Tôi đã nhìn thấy cậu bé cùng cái ống nhòm.

Luyến âm: là cách nói khi mà âm cuối của từ này liền với âm đầu của từ

khác Tiếng Việt là một ngôn ngữ đơn âm nên khi người Việt nói không có

sự luyến âm Khác với tiếng Việt, một số ngôn ngữ khác, đặc biệt là ngôn

ngữ châu Âu - với đặc điểm là nói nhanh - người ta thường luyến âm khi nói

Người nói luyến âm làm người nghe rất khó tiếp thu

IV - Một số khó khăn khác

Ngoài ra, người học nghe nói tiếng Italia còn mặc phải một số khó khăn khác, tuy không phải là khó khăn chính, nhưng cũng gây cản trở không ít đến việc nghe nói:

Khó khăn về giọng nói của từng vùng miền: Đây là khó khăn đối

với không chỉ người học tiếng Italia mà là khó khăn của tất cả người học ngoại ngữ Cho dù người đó học ngôn ngữ nào, cũng có những cách nói, giọng nói địa phương mà thậm chí người bản ngữ sống ở vùng khác cũng khó nghe Tiếng Italia được chia thành ba vùng miền: tiếng Italia miền Bắc, Trung và Nam Với những địa phương khác nhau trong nước, họ không chỉ

có cách nói, giọng nói, từ địa phương khác nhau mà còn có cách chia động từ khác nhau khiến cho, thậm chí nhiều người Italia ở miền Bắc gần như không hiểu người Italia ở miền Nam nói gì

Ví dụ: khi muốn diễn đạt câu: “Che volete?” trong tiếng Italia miền Bắc, người Sicili nói: “Che vuliti?”

Là người nước ngoài học ngoại ngữ, chúng ta chỉ có thể khắc phục khó khăn

đó bằng cách nâng cao vốn hiểu biết về ngôn ngữ Tuy nhiên, với người học ngoại ngữ, ta chỉ nên học theo giọng được người bản ngữ công nhận là

chuẩn, trong tiếng Italia là “tiếng Italia vùng Toscan được nói từ miệng một người vùng Roman”

Khó khăn về văn hoá: Văn hoá cũng là một khó khăn rất lớn Mỗi quốc gia đều có một lịch sử lâu đời, truyền thống văn hoá lâu đời, ngôn ngữ cũng rất phong phú Tiếng Italia cũng vậy, hình thành vào khoảng thế kỷ 14, cho tới nay tiếng Italia đã có lịch sử khoảng bảy thế kỷ tồn tại và phát triển Qua bảy thế kỷ, tiếng Italia đã thay đổi rất nhiều Văn hoá cũng thay đổi rất nhiều Việc không hiểu văn hoá là một thiếu sót rất lớn có thể dẫn đến những

hậu quả mà nhẹ là không hiểu người người khác nói gì, nặng có thể dẫn đến những hiểu lầm Vốn văn hoá Italia thường được thể hiện đặc biệt nhiều qua những câu châm ngôn, tục ngữ, phương ngữ và cả tiếng lóng

Ví dụ: Khác với người Việt Nam thường dùng “một ít”, “một chút”…, người Italia rất thích dùng số 4: “quattro chiachiere”: “một vài câu chuyện”, hay

“guardagnare quattro soldi”: “kiếm ít tiền”.

Để khắc phục khó khăn về văn hóa, rõ ràng người học phải tích cực tìm hiểu về quốc gia đó Bản thân việc học tiếng đã là một hoạt động tìm hiểu văn hoá, nhưng nếu muốn nâng cao vốn hiểu biết ngoại ngữ, ta phải nâng cao hiểu biết về văn hoá và ngược lại Tìm hiểu về văn hoá, ta có thể tìm hiểu qua các phương tiện thông tin đại chúng với rất nhiều nguồn phong phú như sách, báo, đài, phim ảnh, internet… Với tiếng Italia, ở Việt Nam hiện nay còn rất hiếm các tư liệu, tài liệu nên ta có thể tự tìm trên internet hay tìm hiểu bằng các bài hát, kênh truyền hình RAI…

Một khó khăn khác, có thể khắc phục tương đối dễ dàng là khó khăn

về việc tư duy ngoại ngữ theo ngôn ngữ mẹ đẻ hoặc theo ngôn ngữ đã biết Với bất kỳ người học tiếng nước ngoài nào việc này là không thể tránh khỏi Đứng trước một ngôn ngữ hoàn toàn mới mà mình không hiểu thì người học tất nhiên sẽ phân tích ngôn ngữ ấy theo những ngôn ngữ mình đã biết Nhưng khó khăn này không khó khắc phục Với người bắt đầu học, họ chưa hình thành một tư duy ngôn ngữ, họ không thể tư duy được ngôn ngữ theo tiếng mẹ đẻ Sau khi đã hình thành tư duy ngôn ngữ, tức là khi học đến một trình độ nhất định, người đó sẽ mắc phải tật này nhưng nó rất dễ khắc phục bằng cách nâng cao hiểu biết về ngôn ngữ, hiểu biết về văn hoá, từ đó, người học hình thành lối tư duy theo ngôn ngữ được học

Với người Việt Nam đã học tiếng Anh, khi chuyển sang học tiếng Italia, việc tư duy tiếng Italia theo tiếng Anh là chắc chắn, vì Italia và Anh là hai nước trong châu Âu, văn hoá và ngôn ngữ khá tương đồng Nhưng, khác với tiếng Anh - tính từ được đặt trước danh từ - tiếng Italia có tính

từ thường được đặt sau danh từ nhằm bổ nghĩa cho danh từ Tuy vậy, người Việt Nam học tiếng Italia có thuận lợi phần nào do tiếng Việt cũng có tính từ đặt sau danh từ

KẾT LUẬN

Từ những khó khăn và cách giải quyết đã nêu trên, chúng ta có thể đưa

ra một phương pháp học nghe nói tiếng Italia đơn giản nhất, phù hợp với hầu hết mọi người:

Về cách học nghe: Người học có thể rèn luyện kỹ năng bằng cách nghe ngoại ngữ trên các phương tiện thông tin đại chúng bằng tiếng của người bản xứ (mà cụ thể ở đây là tiếng Italia), có thể nghe trên kênh RAI là một kênh truyền hình quốc tế, khi đó phát thanh viên đọc với giọng chuẩn xác và rõ ràng nhất để người nghe có thể tiếp thu được Lúc đầu, người học

có thể không hiểu, không nghe rõ thì nên thu băng lại những thông tin đó, rồi nghe đi nghe lại nhiều lần

Về cách học nói: Người học nên cố gắng sử dụng tiếng Italia ở mọi lúc, mọi nơi, không ngại Nên dùng các băng thời sự mình đã thu được rồi cố gắng lặp lại theo phát thanh viên để có thể phát âm cho chuẩn, cho lưỡi

“trơn”, cố gắng nói nhanh, theo tốc độ của người bản xứ, lúc đầu có thể không theo được nhưng dần dần sẽ theo kịp để từ đó, hình thành cách phản

xạ tiếng khi nghe người nước ngoài nói, có thể đáp lại kịp tốc độ của họ Khi gặp người nước ngoài, người học nên tìm cách nói đơn giản nhất trong phạm

vi có thể, tránh dùng những cách nói, từ ngữ phức tạp mà mình chưa hiểu hết

ý nghĩa nhằm đạt được hiệu quả giao tiếp cao

Khắc phục được những nhược điểm trên, người học tiếng Italia đã có thể tự tin trong giao tiếp Người bản ngữ luôn đánh giá rất cao những người

tự tin mặc dù họ nghe nói có thể chưa được tốt Vì vậy, người học học với mục đích gì đi chăng nữa họ cũng đã có những thành công bước đầu Mặt