Axit nitric và muối nitrat

 Mang đầy đủ tính chất của một axit thông thường 1.Làm quỳ tím chuyển thành màu đỏ2.Tác dụng với bazơ 3.Tác dụng với oxit bazơ 4.Tác dụng với muối của axit yếu 5.Tác dụng với kim loại..

BÀI 12

AXIT NITRIC VÀ MUỐI NITRAT

SV: Trần Văn Bảo - ĐHSP Hà Nội

Hoạt động 1: Yêu cầu học sinh xếp theo nhóm

 Yêu cầu các bạn nhanh chóng ngồi theo nhóm theo sơ đồ trên máy tính

Cho hình ảnh axit HNO3

Hoạt động 2 – Tìm hiểu về tính chất vật lý của HNO3

Câu h i 1 (1 phút) ỏ

  Quan sát l  đ ng axit HNOọ ự 3  và t  đi n các thông ự ềtin c n thi t vào phi u:ầ ế ế

­ Tr ng thái…………., Kh i l ng riêng…… ạ ố ượ

­ ­Màu s c………, Nhi t đ  sôi………ắ ệ ộ

­ ­Dung d ch HNOị 3 đ cặ có C% = ……

Câu hỏi 2( 4 phút) Cho 2 bình đựng HNO3 có cùng nồng độ

 Mức độ 1:Lọ nào chứa HNO3 mới, lọ nào chứa HNO3 đã để lâu trong phòng thí nghiệm.

-

- Mức độ 2:Tại sao lại có sự khác biệt như trên ?

màu vàng là màu của chất nào ?

-

- Mức độ 3:Dùng phương trình hóa học để chứng

minh sự khác biệt trên ?

 M c đ  4 ứ ộ :V y theo b n ph i làm th  nào đ  b o ậ ạ ả ế ể ả

qu n HNOả 3 trong phòng thí nghi m ? đ a ra lí do ệ ư

c a b n ?ủ ạ

………

………

Hoạt đông 3:

Tìm hiểu về cấu tạo của HNO3

Câu hỏi 3 (5 phút)

 1.Vi t CTCT c a HNOế ủ 3, cho bi t trong các liên ế

k t đó liên k t nào ế ế phân c c nh t ự ấ  ? đ a ra 2 ư

d n ch ng (cho đ  âm đi n c a H, O, N l n l t ẫ ứ ộ ệ ủ ầ ượlà:2,2; 3,44; 3,04)

 CTCT

O

H O N O

 Liên kết H – O phân cực nhất do

+ Hiệu độ âm điện H – O bằng 1,24 > 0,84 của N – O

+ Trong nước HNO3  H+ + NO3 −

 2.Ch n 1 trong các ph ng án sau: Hóa tr , s  ọ ươ ị ốoxi hóa và tr ng thái lai hóa c a c a N trong ạ ủ ủ

phân t  HNOử 3 l n l t là:ầ ượ

Cho sơ đồ sau:

Từ cấu tạo, trạng thái oxi hóa của N Bạn hãy dự đoán tính chất hóa học của HNO3

-3 0 +1 +2 +3 +4 +5

NH4NO3 N2 N2O NO NO2

HNO 3

NO 2 −

 Mang đầy đủ tính chất của một axit thông thường 1.Làm quỳ tím chuyển thành màu đỏ

2.Tác dụng với bazơ

3.Tác dụng với oxit bazơ

4.Tác dụng với muối của axit yếu

5.Tác dụng với kim loại

Hoạt động 5: Tìm hiểu về tính chất hóa học của

Mời các bạn cùng quan sát thí nghiệm, kiểm tra lại giả thuyết và từ đó kết luận về khả

năng oxi hóa của H+ so với NO3− ? Viết pt

dạng phân tử và ion rút gọn ?

 Cu không tác dụng được với HCl do tính oxi hóa của H+ yếu

 Phản ứng tạo ra NO2 có mầu nâu đỏ ứng với

N+5 + 1e  N+4 Chứng tỏ tính oxi hóa của H+ yếu hơn NO3−

Tuy vậy, nhưng H+ lại đóng vai trò làm môi trường, nếu không có H+ phản ứng cũng không xảy ra

 Vậy nếu cho 1 mẩu Cu vào dung dịch chứa:

 Câu hỏi 5: (4 phút) Tương tự như trên:thảo luận để

hoàn thành các ptpứ sau, khi biết trước sản phẩm khí 1.Ag + HNO3 loãng  NO + … + ……

2.Pb + HNO3 đặc  NO2 +…….+ ……

3.Fe + HNO3 đặc  NO2 +…….+…………

4.Cu + HNO3 loãng  NO + ……+……

-Từ đó rút ra kết luận: Với KL trung bình yếu HNO3

thường tạo ta khí gì ?

 Với các kim loại trung bình, yếu sản phẩm tạo ra

NO với axit loãng, NO2 với axit đặc

Bài toán Hòa tan hoàn toàn 0,65gam Zn 

trong dung d ch HNO ị 3  r t loãng ấ , v a đ   ừ ủ

Cô c n dung d ch thì thu đ c 2,09 g  ạ ị ượ

mu i. Vi t pt ph n  ng, tính s  mol các  ố ế ả ứ ố

ch t sau ph n  ng ? ấ ả ứ

 Zn Zn2+  + 2e  nZn2+ = 0,01 (mol)

  mmu iố = 1,89 g < 2,09 g   Ph n  ng t o ra  ả ứ ạ

c  NH ả 4NO3 

4Zn + 10HNO3  4Zn + NH4NO3+ 3H2O

Câu 6: (5 phút)

Thảo luận và đưa ra dự đoán trong các tình huống dưới đây:

 Au không tan trong HNO3 để giải thích một cách

có cơ sở các bạn có thể tham khảo SGK chuyên hóa 10 (tập 2) hoặc Hóa Vô vơ ở trường Phổ

thông của PGS.Nguyễn Đức Vận

 Ngoài Au thì Pt và một số kim loại khác như Ta (tantan), Rh (rodi), ….cũng không tan trong

HNO3

 Fe sau khi nhúng trở lại dung dịch HNO3 không xảy ra phản ứng là do đã hình thành 1 lớp màng oxit rất bền ngăn không cho Fe tiếp xúc với

KẾT LUẬN:

KIM LOẠI NỒNG ĐỘ HNO 3 SẢN PHẨM CHÍNH

Hầu hết các kim loại

2.Tác dụng với phi kim

Câu hỏi 7 ( 4 phút)

-Dự đoán các sản phẩm và hiện tượng phản ứng khi cho lần lượt S, C vào dung dịch HNO3 đặc -Quan sát thí nghiệm, đối chứng với dự đoán Viết phương trình bổ sung nếu cần thiết

 S  + 6 HNO3 đ cặ   H2SO4  +  6NO2  +3H2O

 C  + 4 HNO3 đ cặ   CO2  + 4NO2  + 2H2O 

3.Tác dụng với hợp chất

 Câu 8:Liệu oxit bazơ + HNO3 có tạo ra muối và nước ? Hãy viêt pt để chứng minh khẳng định

trên chưa chính xác

 Câu 9:Liệu muối của axit yếu tác dụng với

HNO3 lại cho muối mới và axit mới ? Hãy viết pt chứng minh khẳng định trên chưa chính xác

3FeO  +  10HNO3  3Fe(NO3)3  +  NO +  5H2O

Ho c Fe ặ 3O4

Câu 9:

FeCO3, FeS, Cu2S  +  HNO3

FeCO3  +  4HNO3 đ cặ   Fe(NO3)3 + CO2  + NO2  +  2H2O

Từ các dẫn chứng nêu trên, các bạn tự rút ra các kết luận quan trong về tính chất hóa

- Sửa các thông tin ở mục dự đoán, trình bày trước lớp

IV - ỨNG DỤNG

 Làm việc theo cặp:

Cho các hình ảnh sau: Liên tưởng đến ứng dụng của HNO3

HÌNH ẢNH VỀ ỨNG DỤNG TRONG CÔNG NGHIỆP

Câu h i ỏ

ỨNG DỤNG KHI CÓ CHIẾN TRANH

DÙNG CHO MỤC ĐÍCH QUÂN SỰ

HOẠT ĐỘNG 5 – ĐIỀU CHẾ

 Các nhóm thảo luận các yêu cầu sau:

1.Điều chế trong phòng thí nghiệm:

- Dụng cụ………

- Hóa chất………

- Cách tiến hành………

- Giải thích vai trò của các dụng cụ theo dự đoán của bạn - ………

………

………

………

- Kiểm tra lại các thông tin: thí nghiệm

2.Trong công nghiệp:

• Quan sát sơ đồ điều chế HNO3 trong công nghiệp, thảo luận để tìm hiểu tiến trình điều chế HNO3 trong công

2.Tính chất hóa học

Câu 11.(4 phút)

 Hoàn thành các ph ng trinh ph n  ng sau: ươ ả ứ

1.NaNO3   NaNO2 +….

2.Mg(NO3)2    MgO  + ….+ ……

3.Cu(NO3)2    CuO + …….+ ……

4.AgNO3      Ag  +  … +…….

T  đó vi t các ph n  ng t ng quát d i s  đ  sau: ừ ế ả ứ ổ ướ ơ ồ  K Ca Na Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb H Cu Hg Ag Pt Au ………

………

………

………

Câu 12: B n có bi t t i sao khi nhi t phân mu i ạ ế ạ ệ ố

ph n  ng:ả ứ

TN1: Nung mu i KNOố 3 trong  ng nghi m sau đó ố ệcho vào 1 tàn đóm ………

………

TN2: Nung mu i Mg(NOố 3)2 trong  ng nghi m sau ố ệ

đó cho vào 1 m u than ho c m t ít b t l u ẩ ặ ộ ộ ư

………

………

…

 T ng t : Vi t pt ph n  ng khi cho ươ ự ế ả ứ

     Al + NO3−  + OH−  + H2O    NH3  + …

Zn + NO3− + OH−   NH3    +… + H2O

 II ­  NG D NG C A MU I NITRAT Ứ Ụ Ủ Ố

 Ho t đ ng 12 ạ ộ : quan sát các hình  nh, làm vi c ả ệtheo c p, cho bi t  ng d ng c a các mu i nitratặ ế ứ ụ ủ ố

CỦNG CỐ BÀI HỌC

 Câu 1 Cho các ph ng trình ph n  ng  ươ ả ứ sau:

 1.Fe  +  HNO3(đ c, ngu i)   ặ ộ 

Câu 3 Trong các ph n  ng sau ph n  ng nào ả ứ ả ứ

Câu 4 Sử dụng thuốc thử nào sau đây để phân biệt ba lọ

HCl

Câu 5  HNO3 ph n  ng v i t t c  các ch t trong ả ứ ớ ấ ả ấnhóm nào sau đây