Bài giảng bài lăng kính vật lý 11 (2)

Cấu tạo của lăng kính  Lăng kính là một khối trong suốt, đồng chất, được giới hạn bởi hai mặt phẳng không song song... Đường đi của tia sáng qua lăng kính  Xét một lăng kính có chiết

Sở giáo dục đào tạo

TP Hồ Chí Minh Trường THPT PHÚ NHUẬN

Tổ Vật Lý LỚP 11

Kiểm tra bài cũ

 Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì ?

 Phát biểu định luật khúc xạ ánh sáng

 Điều kiện để có hiện tượng phản xạ toàn phần ?

1 Cấu tạo của lăng kính

 Lăng kính có cấu tạo như thế nào ?

 Kể tên các phần tử của lăng kính ?

1 Cấu tạo của lăng kính

 Lăng kính là một khối trong suốt, đồng chất,

được giới hạn bởi hai mặt phẳng không song song

Các loại lăng kính

2 Đường đi của tia sáng qua lăng kính

 Xét một lăng kính có chiết suất n đặt trong

không khí (n kk ≈ 1)

2 Đường đi của tia sáng qua lăng kính

 Chiếu tia sáng SI tới mặt bên AB, tia khúc xạ IJ

lệch ra xa hay lại gần pháp tuyến ? Tại sao ?

 Tia ló JR lệch ra xa hay lại gần pháp tuyến ?

Tại sao ?

Nhận xét gì về đường đi của tia sáng sau khi đi qua lăng kính ?

 Chiếu tia sáng đơn sắc SI tới mặt bên AB

Tia sáng này bị khúc xạ tại I và J và ló ra khỏi mặt bên AC theo tia JR

 Tia sáng bị lệch về

phía đáy lăng

kính

C1 Lăng kính trong phòng thí nghiệm là một khối lăng trụ có

tiết diện chính là hình tam giác Chọn góc nào là đỉnh lăng kính ?

Việc xác định góc nào là đỉnh lăng kính tùy thuộc vào việc ta chiếu chùm sáng tới mặt nào và ló ra ở mặt nào của lăng kính

3 Các công thức lăng kính

 Gọi r 1 là góc khúc xạ tại I và r 2 là góc tới tại J

Từ định luật khúc xạ, ta có :

sini 1 = nsinr 1 (1) sini 2 = nsinr 2 (2)

 Xét tam giác IHJ, ta có :

A = r 1 + r 2 (3)

 Xét tam giác IKJ, ta có :

D = i 1 + i 2 – A (4)

Viết công thức của sự khúc xạ ánh sáng tại các mặt bên

AB, AC của lăng kính ?

Thiết lập công thức liên hệ giữa A, r 1 , r 2

Thiết lập công thức tính góc lệch D ?

A = r 1 + r 2 (3)

D = i 1 + i 2 – A (4)

4 Biến thiên của góc lệch theo góc tới

Quay lăng kính theo chiều kim đồng hồ để góc tới tăng dần từ giá trị nhỏ nhất Quan sát tia ló và cho biết nó di chuyển về phía nào ?

Khi góc tới thay đổi thì góc lệch D thay đổi như thế nào ?

Khi góc lệch D đạt cực tiểu thì góc tới i 1 và các góc r 1 và r 2 có giá trị như thế nào ?

Nếu biết góc lệch cực tiểu thì có thể tính được chiết suất của lăng kính không ?

4 Biến thiên của góc lệch theo góc tới

- Khi góc tới i 1 thay đổi thì góc lệch D cũng thay đổi

và có một giá trị cực tiểu gọi là góc lệch cực tiểu (D m )

- Khi đó i 1 = i 2 = i m và r 1 = r 2 = A/2

D m = 2i m – A hay i m = (D m +A)/2

- Suy ra : sin = nsin

- Biết A và D m , tính được chiết suất n

D m +A A

2 2

4 Biến thiên của góc lệch theo góc tới

5 Lăng kính phản xạ toàn phần

 Thí nghiệm

Chiếu chùm tia sáng song

song tới vuông góc với mặt

bên AB của lăng kính thủy

tinh (n = 1,5) có tiết diện

chính là một tam giác vuông

5 Lăng kính phản xạ toàn phần

- Tại mặt bên AB, góc tới bằng 0 nên tia sáng

truyền thẳng vào lăng kính, tới mặt BC với góc tới 45 o lớn hơn góc giới hạn i gh = 42 o

- Do đó, tia sáng bị phản xạ toàn phần tại J

Tia phản xạ vuông góc mặt AC nên ló thẳng

ra ngoài

5 Lăng kính phản xạ toàn phần

- Nếu chiếu chùm tia tới

song song vuông góc với

5 Lăng kính phản xạ toàn phần

Có tác dụng như gương phẳng

- Dùng để đổi phương truyền của tia sáng

(kính tiềm vọng trên tàu ngầm, kính thiên

Kính tiềm vọng (periscope)

5 Lăng kính phản xạ toàn phần

Kính thiên văn (telescope)

Ống nhòm

Ống nhòm

Máy ảnh

Lăng kính Lăng kính

Lăng kính

Máy quang phổ Lăng kính còn được sử dụng trong dụng cụ nào ?

Máy quang phổ

Lăng kính có tác dụng tán sắc ánh sáng nên được

sử dụng trong máy quang phổ

Chọn câu đúng Chiếu một chùm sáng song song tới lăng kính Cho góc tới i tăng dần từ giá trị nhỏ nhất thì :

Chọn câu sai Chiếu một chùm tia sáng vào một mặt bên của một lăng kính ở trong không khí :

A Góc khúc xạ r 1 bé hơn góc tới i 1

B Góc tới r 2 tại mặt bên thứ hai bé hơn góc ló i 2

C Luôn luôn có chùm tia sáng ló ra ở mặt bên thứ

hai

D Chùm tia sáng bị lệch khi đi qua lăng kính

Đáp án : C

Chân thành cám ơn quý thầy cô đã đến dự giờ

thăm lớp