_ Hạt sơ cấp hạt cơ bản là các hạt có kích thước và khối lượng rất nhỏ, nhỏhơn khối lượng và kích thước hạt nhân nguyên tử.. _ Người ta dùng các máy gia tốc làm tăng vận tốc của một số
Trang 2_ Hạt sơ cấp ( hạt cơ bản )là các hạt có kích thước và khối lượng rất nhỏ, nhỏhơn khối lượng và kích thước hạt nhân nguyên tử
_ Ví dụ : phôtôn , electron (e-) , pôzitrôn (e+) , prôtôn (p) , nơtrôn (n)
2 Sự xuất hiện các hạt sơ cấp mới
_ Người ta dùng các máy gia tốc làm tăng vận tốc của một số hạt và cho chúng bắn vào các hạt khác để tạo nên càc hạt sơ cấp mới
_ Động năng của các hạt được gia tốc vào các năm 1960-1970:10^ 6 -10^ 9 eV ;
1990-2000 :10^ 9 -10^ 10 eV
3 Phân loại
Dựa vào độ lớn của khối lượng và đặc tính tương tác , các hạt sơ cấp được chia thành các loại :
_ Phôtôn
_ Các leptôn ( các hạt nhẹ ) có khối lượng từ 0 đến 200me :nơtrinô , electron ,pôzitron
,mêzôn Các hạt nơtrinô có khối lượng xấp xỉ bằng không , tốc đô chuyển động gần bằng tốc độ ánh sáng
_ Các hađôn : có khối lượng trên 200me và được chia thành các nhóm :
+ Mêzôn :có khối lượng trên 200me , nhưng nhỏ hơn khối lượng nuclôn , gồm 2 loại :
л và K
+ Bariôn :
° Nuclôn
° Hipêrôn có khối lượng lớn hơn khối lượng nuclôn
Trang 3
II Tính chất của các hạt sơ cấp
1 Thời gian sống trung bình
_Trong số các hạt sơ cấp chỉ có 4 hạt không phân rã gọi là hạt bền ( prôtôn , electron , phôtôn , nơtrinô ) Tất cả các hạt còn lại không bền và phân rã
thành các hạt khác
n л+ + л –
2 Phản hạt
_ Mỗi hạt sơ cấp đều có một phản hạt tương ứng
_ Phản hạt của một hạt sơ cấp có cùng khối lượng nhưng trái dấu và cùng giá trị tuyệt đối
_ Phản hạt của nơtron là hạt sơ cấp có cùng khối lượng nhưng có momen
từ ngược hướng và cùng độ lớn
Trang 41 Tương tác hấp dẫn
_ Tương tác hấp dẫn là tương tác giữa các vật có khối luợng khác không Vd: trái đất và mặt trời , mặt trời và các hành tinh
_ Bán kính hấp dẫn vô cùng lớn nhưng so với các tương tác khác thì
cường độ rất nhỏ
2 Tương tác điện từ
_ Tương tác điện từ là tương tác giữa phôtôn và các hạt mang điện và giữa các hạt mang điện với nhau
_ Tương tác này là bản chất của lực Cu-lông , lực điện từ , lực Lo-ren … _ Cơ chế tương tác điện từ là sự trao đổi phôtôn giữa các hạt mang điện _ Bán kính tác dụng của tương tác điện từ là xem như vô hạn và tương
3 Tương tác mạnh
_ Tương tác mạnh là tương tác giữa các hađrôn
_ Tương tác mạnh lớn hơn tưong tác điện từ khoảng 100 lần và có bán
4 Tương tác yếu
_ Tương tác yếu là tương tác giữa các hạt leptôn Vd : các quá trình
Trang 5
Câu 1: Dưạ vaò đâu để phân loaị các hạt sơ cấp ?
A Độ lớn khôí lượng và điện tích
B Độ lớn khôí lượng và đặc tính tương tác
C Đặc tính tương tác và điện tích
D Tất cả đêù sai
Đáp án :B
Câu 2: Các hạt sơ cấp bền là ?
A Phôton ,prôton ,nơtron ,electron
B prôton, nơtron ,electron, nơtrino
C phôton, prôton , electron ,nơtrino
D Tất cả đều sai
Đáp án :C
Trang 6Câu 3 : Phản hạt của các hạt sơ cấp là các hạt có :
A cùng khối lượng , điện tích cùng dấu và cùng giá trị tuyệt đối
B khác khối lượng , điện tích cùng dấu và cùng giá trị tuyệt đối
C cùng khối lượng , điện tích trái dấu và cùng giá trị tuyệt đối
D khác khối lượng , điện tích trái dấu và cùng giá trị tuyệt đối Đáp án : C
Câu 4 : Lực hạt nhân là trường hợp riêng của tương tác nào ?
A Tương tác điện từ
B Tương tác mạnh
C Tương tác yếu
D Tương tác hấp dẫn
Đáp án : B
Trang 7CỦNG CỐ
- Học bài cũ
- Làm bài tập sách giáo khoa,
sách bài tập
- Xem trước bài 41