Bài giảng bài ankin hóa học 11 (6)

G IỚI THIỆU CHUNG . Ankin là những hidrocacbon không no có chứa liên kết ba trong phân tử... DANH PHÁPTÊN THÔNG THƯỜNG Tên gốc HIĐROCACBON gốc H.C no AXETILEN... Tên thông thường: Tên

BÀI GIẢNG HÓA HỌC 11

G IỚI THIỆU CHUNG

 Ankin là những hidrocacbon không no có chứa liên kết ba trong phân tử

 Công thức chung : CnH2n-2 ( n>=2)

 Chất tiêu biểu đơn giản nhất :

CH CH : axetilen

I DANH PHÁP

TÊN THÔNG THƯỜNG

Tên gốc HIĐROCACBON

(gốc H.C no)

AXETILEN

 CH C-CH3 :

 CH3C C-CH2CH3 :

 CH3C CCH3 :

 CH CCH=CH2 :

 Chỉ áp dụng cho một số akin đơn giản ( dẫn xuất axetilen)

metylaxetilen.

Etyl metyl axetilen

Đimetylaxetilen

Vinylaxetilen

Tên thông thường: Tên gốc hidrocacbon + axetilen.

 Tên thay thế : Tên IUPAC của ankin xuất phát từ tên ankan tương ứng và chỉ thay đổi –an thành –in, có thêm chỉ số của vị trí liên kết 3 khi cần thiết

 VD :

Tên thay thế : Tên ankan bỏ “-an” thêm “-in”

HC  C  CH 3 :

HC  C  CH 2  CH 3 :

CH 3 – C  C – CH 3 :

Propin But – 1 – in But – 2 – in

 CH3–C(Cl) (C2H5)C C-CH3

CH3 – CH2 – C – C  C – CH3

CH3

Cl

4 – clo – 4 – metylhex– 2 – in

 Khi trong phân tử có hai hay nhiều nối 3, ta dùng các hậu tố

-ađiin, -atrinin, vv,

Vd : CH CCH2CH2C CH : hexa-1,5-dinin

 Nếu có mặt cả nối ba và nối đôi thì ta dùng hậu tố -enin

Vd: CH CCH2CH CHCH3 : hex-4-en-1-in

 Tên gốc ( nhóm) hóa trị được hình thành bằng cách tổ hợp tên của các ankyl hậu tố -yl

Vd : CH C : etinyl

CH CCH2 : prop-2-in-1-yl

III ĐỒNG ĐẲNG

 Dãy đồng đẳng có công thức chung là

CnH2n-2 , trùng với công thức của

ankadien.

 Nếu liên kết ba nằm trong vòng thì gọi là

xicloankin, hidrocacbon chứa hai lk ba thì

gọi là điin , nhiều lk ba thi gọi là poliin.

Vd: CH  CH , CH  C – CH3 , CH  C – CH2 – CH3

IV ĐỒNG PHÂN.

 Do đặc điểm cấu trúc nên ankin chỉ có các loại đồng phân :

 Đồng phân cấu tạo :

 Đồng phân vị trí liên kết ba : xuất hiện từ C4 trở lên

VD : CH C – CH2 – CH3 : But -1- in

CH3 – C C – CH3 : But -2- in

 Đồng phân mạch Cacbon : xuất hiện từ C5 trở lên.

VD : CH C – CH2 – CH2 – CH3

CH3 – C C – CH2 – CH3

CH3-CH-C CH

Lí do: đặc điểm cấu trúc phân tử có chứa liên kết ba

CH3

 Chú ý : Ngoài ra, ankin còn có đồng phân anken vòng, ankadien hay đồng phân hai vòng no.

 Đồng phân lập thể : Ankin không có đồng phân hình học.

Viết tất cả các loại đồng phân của C4H6 ?

CH3

CH2 = CH – CH = CH2 CH2 = C = CH – CH3

CH2

ĐÁP ÁN

CH C – CH2 – CH3 : But -1- in

CH3 – C C – CH3 : But -2- in