một số định nghĩa về chất lượng giáo dục

Hi n ch ng khách hàng nêu ra nh ng gì khách hàng có th mong i cho ti n h tr... Chúng có th thông tin các tiêu chí theo ó sinh viên ánh giá là tho mãn.

T S NH NGH A V CH T L NG GIÁO D C 1

Ch t l ng trong giáo d c i h c luôn luôn là m i quan tâm hàng u c a nhi u i t ng dù có tham gia ho c không tham gia vào quá trình giáo d c Ngoài

áp l c c a vi c s l ng ng i h c ngày càng t ng d n n s t gi m v ch t l ng,

áp l c c a xã h i ang bi n i và quá trình c nh tranh khi n cho nh ng nhà tuy n

ng luôn òi h i ch t l ng u ra c a giáo d c cao n bù chi phí ti n l ng

Ch t l ng c ng luôn là m t v n i v i chính ph và các c quan, n i ho ch

nh các chính sách giáo d c và nghiên c u giáo d c Vì r t nhi u lý do, ch t l ng giáo d c luôn là m t m i quan tâm l n

V b n ch t, khái ni m ch t l ng là m t khái ni m mang tính t ng i

i m i ng i, quan ni m v ch t l ng khác nhau và vì th chúng ta th ng t

ra câu h i “ch t l ng c a ai” m i m t v trí, ng i ta nhìn nh n v ch t l ng

nh ng khía c nh khác nhau Các sinh viên, các nhà tuy n d ng, i ng tham gia

gi ng d y ho c không gi ng d y, chính ph và các c quan tài tr , các c quan

ki m duy t, ki m nh, các nhà chuyên môn ánh giá u có nh ngh a riêng c a cho khái ni m ch t l ng

Trong th c t , có r t nhi u cách nh ngh a ch t l ng, nh ng có th c

p h p thành n m nhóm quan ni m v ch t l ng: ch t l ng là s v t tr i, là s hoàn h o, là s phù h p v i m c tiêu, là s áng giá v ng ti n, và là giá tr chuy n i

Nhóm th nh t: Ch t l ng là s v t tr i

Khái ni m ch t l ng là s v t tr i coi ch t l ng là m t th c bi t Trong ó có ba bi n th : khái ni m truy n th ng coi ch t l ng là s n i tr i, th hai là khái ni m coi ch t l ng là xu t s c (v t tiêu chu n r t cao), và th ba là khái ni m coi ch t l ng là s t c m t s tiêu chu n t tr c

Th nh t, khái ni m truy n th ng i kèm v i tính phân bi t trong ó ch t

ng là m t cái gì ó c bi t, dành cho nh ng ng i u tú Quan m này cho

ng ch t l ng không c nh ngh a thông qua vi c ánh giá nh ng gì c cung c p mà d a trên c s cho r ng chính b n thân tính n i tr i, s khó ti p c n

a n n giáo d c Oxbridge là ch t l ng ó không ph i là ch t l ng c o

m qua các tiêu chu n mà là ch t l ng riêng bi t và không th ti p c n cho h u

t m i ng i Theo quan m này, ch t l ng là cái s n có n m trong tr ng i

c, và do v y không c n có c quan nào bên trong hay bên ngoài tr ng i h c làm nhi m v m b o ch t l ng mà công vi c ó c th c hi n b i chính

i ng h c thu t trong m i th h làm c, nhi u ng i cho r ng h th ng này

1

Trích tài li u “T p hu n t ánh giá tr ng cao ng” c a C c Kh o thí và Ki m nh ch t

ng giáo d c, B Giáo d c và ào t o, n m 2008, 2009

làm vi c r t t t, nh ng cho n g n ây ng i ta b t u nghi ng li u h th ng này v n còn ho t ng và gây áp l c khi n các c s ph i công khai h th ng m

o n i b c a mình, d n t i s c n thi t c a các bi n pháp m b o ch t l ng bên ngoài

Khái ni m truy n th ng này không có tác d ng trong ánh giá ch t l ng giáo d c i h c khi nó không th a ra m t ph ng ti n c nh ngh a ánh giá ch t l ng Tuy nhiên nó v n g n v i nh ng ng d ng c th c a thu t ng và

ý ngh a c a nó ngày càng xói mòn

Th hai, ch t l ng là s xu t s c 1 S xu t s c th ng c dùng thay cho khái ni m ch t l ng v i hai hàm ngh a, s xu t s c trong m i quan h v i các tiêu chu n và s xu t s c nh là “khi m khuy t b ng không”

xu t s c 1 nhìn nh n ch t l ng nh là các tiêu chu n “cao” Nó t ng t

nh khái ni m truy n th ng ngo i tr vi c có xác nh các thành t c a s xu t s c

là gì, nh ng c ng kh ng nh r ng ch t l ng là h u nh không th ti p c n c

Nó c ng c giành cho nh ng ng i u tú vì nó ch có th ti p c n trong m t gi i

n nh t nh Và ng i ta cho r ng u vào t t nh t s cho u ra xu t s c Cho

dù quá trình h c là nh th nào, n u có nh ng th y giáo gi i nh t, trang thi t b t t

nh t, sinh viên gi i nh t thì k t qu t nhiên s v t tr i Theo ngh a này s xu t

c c ánh giá thông qua danh ti ng c a nhà tr ng và c p ngu n tài nguyên

a nhà tr ng Hai th này luôn song hành v i nhau, ngu n tài nguyên t t mang

i danh ti ng cho nhà tr ng và ng c l i danh ti ng thu hút các tài nguyên t t

i s nh n m nh vào c p u vào và u ra, ch t l ng là s xu t s c là m t

bi n pháp o ch t l ng tuy t i Nó không ch là m t khái ni m c a nhóm sinh viên u tú gi i h n trong “tháp ngà” c a m t s ít tr ng i h c Anh qu c mà

ng là m t cách ti p c n ch o v ch t l ng giáo d c Hoa K (Astin & Solomon, 1981; Moodie, 1988; Miller, 1990)

Quan m th hai v ch t l ng ã làm lu m khái ni m coi ch t l ng là

xu t s c M t s n ph m ch t l ng theo ngh a này là m t s n ph m t c

t lo t các ki m tra ch t l ng, c thi t k d a trên các tiêu chu n có th t

c lo i b các khi m khuy t Do v y ch t l ng g n v i t t c nh ng m c hoàn thành nh ng tiêu chu n t i thi u, và nó là k t qu c a “ki m soát ch t

ng khoa h c” b t k th i m nào c ng có m t phép o tiêu chu n trong ó

t s n ph m n u tho mãn các tiêu chu n t ra s t ng ng ch t l ng T ng

nh v y vi c tuân theo tiêu chu n s c dùng ánh giá các s n ph m hay

ch v c nh tranh Trong ó m t c quan bên ngoài s t ra các tiêu chu n và ánh giá các s n ph m t hay không t hay m c nào so v i các tiêu chu n Cách ti p c n theo các tiêu chu n này hàm ý r ng ch t l ng s c c i thi n n u tiêu chu n t ng lên ây t ng là m t cách ti p c n rõ ràng trong giáo d c

i h c trong ó ch t l ng c coi là s duy trì và c i thi n các tiêu chu n, ng

th i ch t l ng và tiêu chu n g n k t ch t ch không th tách r i (Church, 1988)

Cách ti p c n này cho r ng các tiêu chu n mang tính khách quan và t nh Tuy nhiên các tiêu chu n th ng c th ng th o và thay i theo hoàn c nh Chúng không ch c t ra b i m t c quan nh t nh mà còn ch u nh h ng

a các c quan khác trong cùng t ch c

t s v n hi n nay ang t ra là s l ng sinh viên t ng có th nh

ng t i ch t l ng do tiêu chu n u vào s ph i thay i C nh tranh gi a các

s giáo d c tìm ki m th ph n c ng khi n cho các tiêu chu n toàn c u b h

th p Tuy nhiên vi c a vào các tiêu chu n t ng i thay vì các tiêu chu n tuy t

i ánh giá các c s giáo d c ã t ra v n v tính so sánh V i ch t l ng chi u theo các tiêu chu n t ng i, chúng ta không bi t tiêu chí nào c t ra xác nh tiêu chu n Khái ni m ch t l ng bao hàm “trên m c bình th ng” tr nên m t giá tr và không còn tính ngo i l

Cu i cùng, có m t v n th c t v o l ng n u áp d ng cách ti p c n “ch t

ng là s v t tr i” v i giáo d c i h c C hai cách ti p c n xu t s c 1 và theo tiêu chu n u ng ý r ng ch t l ng m t d ch v có th c nh ngh a theo m t tiêu chu n có th o l ng và tính toán c Tuy nhiên u này có v không

th c t trong giáo d c i h c và không có ích trong m t b i c nh giáo d c

Nhóm th hai: Ch t l ng là s hoàn h o nh t quán

t cách ti p c n th hai nhìn nh n ch t l ng v m t nh t quán Nó t p trung vào quá trình và t ra nh ng c tính c th nh m t c m t cách hoàn

o u này c gói g n trong hai châm ngôn có liên quan t ng h l n nhau: Khi m khuy t b ng không và làm m i vi c úng ngay t u

Th nh t, quan ni m xu t s c 2 (Khi m khuy t b ng không) Quan ni m

xu t s c 2 phá v tính ngo i l c a quan ni m xu t s c 1, trong ó nh n m nh vào quá trình thay vì u vào và u ra S xu t s c c nh ngh a theo s tuân theo các c tính c th thay vì s v t quá tiêu chu n cao Do v y s xu t s c tr thành

“khi m khuy t b ng không” (Hatpin, 1966; Crosby, 1979) Cái c bi t trong quan

ni m xu t s c 1 tr thành cái “hoàn h o” trong quan ni m xu t s c hai Hoàn h o

ây t c là b o m m i th u úng, không có sai sót, và s hoàn h o ó ph i

nh t quán Tính áng tin c y t ng b b qua trong quan ni m ch t l ng là s v t

tr i nay tr thành ph ng ti n tuyên b s xu t s c trong quan ni m ch t l ng

là s hoàn h o (Carter, 1978; Garvin, 1988)

Không ch bao hàm s tuân theo nh ng c tính c th , xu t s c 2 còn mang

ý ngh a tri t h c phòng b h n ki m tra (Peters &Waterman, 1982) T c là m

o r ng không x y ra sai sót t ng giai n thay vì ch n ki m tra cu i cùng

i phát hi n sai sót Quan ni m khi m khuy t b ng không th c ra g n k t ch t

ch v i khái ni m v n hoá ch t l ng

t v n hoá ch t l ng là m t n i trong ó t t c m i ng i, không ch

nh ng ng i ki m soát ch t l ng u ch u trách nhi m v ch t l ng (Crosby, 1986) M i t ch c gi ng nh m t h th ng các m t nút liên k t v i nhau trong ó

i m t nút là m t ng i c a m t nhóm M i nút có u vào và u ra, c g i

là giao di n ch t l ng M i nút óng m t vai trò g p ba là khách hàng, ng i x

lý và ng i cung c p Do v y ch t l ng không ch liên k t v i yêu c u c a khách hàng mà còn c b o m m i giai n s n xu t ho c chuy n giao Trong v n hoá ch t l ng, ki m tra s n ph m u ra không ph i là quan tr ng mà cái c n

c t p trung là m b o r ng m i th c th c hi n úng ngay t u N u không quá trình d n n k t qu u ra không th a áng c phân tích th c

hi n s a ch a ngay trong quá trình m b o không n y sinh sai sót ó n a

Khi nh n m nh các c m c th và quá trình thay vì các tiêu chu n u vào và u ra, v n hoá này không s d ng các phép o tuy t i và không có phép

o tiêu chu n toàn c u Do v y không có s so sánh gi a các c s giáo d c v i nhau Nó c ng ng th i t ra v n thi t l p, duy trì và ki m tra các tiêu chu n

Tuy nhiên trong b i c nh h ng n nh h ng th tr ng, quan ni m xu t

c t ng i có ph n thích h p h n V n là cách chúng ta nói v “khi m khuy t b ng không” hay “làm m i th úng ngay t u” trong m t b i c nh giáo

c Giáo d c i h c không ph i là vi c a ra các c tính c th càng hoàn h o càng t t mà, nó là vi c thúc y s phát tri n liên nhân, kh n ng phân tích và phê phán c a sinh viên u này òi h i th ng xuyên có các c tính c th , m t quá trình làm vi c l i và khái ni m hoá l i

Nhóm th ba: Ch t l ng là s phù h p v i m c tiêu

Cách ti p c n này cho r ng ch t l ng ch có ý ngh a trong m i liên h v i

c tiêu (Ball, 1985b; Reynolds, 1986; HMI, 1989a,b; Crawford, 1991a) Do v y

nó c ánh giá v m c phù h p v i m c tiêu n âu Khái ni m này r t xa

v i ý t ng ch t l ng là cái gì ó c bi t, n i tr i, dành cho nh ng sinh viên

u tú hay khó t c Nó là m t nh ngh a mang tính ch c n ng h n là mang tính lo i tr M t s n ph m c coi là t ch t l ng n u nó th c hi n m c tiêu

mà nó ra Thay vì mang tính lo i tr , quan ni m này mang tính bao hàm trong

ó m i s n ph m hay d ch v có kh n ng t c m c tiêu u c coi là ch t ng

c dù khái ni m có v rõ ràng, “phù h p v i m c tiêu” r t d ánh l a

ng i khác vì nó t ra câu h i “m c tiêu c a ai” và “s phù h p c ánh giá th nào?” Quan ni m phù h p v i m c tiêu a ra hai u tiên cho vi c xác nh m c tiêu: th nh t là khách hàng, th hai là ng i cung c p

Th nh t: Phù h p v i m c tiêu 1 – Xác nh theo Khách hàng

Quan ni m này xác nh ch t l ng theo m c m t s n ph m hay d ch v

áp ng các yêu c u c a khách hàng Do v y nó mang tính phát tri n vì m c tiêu thay i theo th i gian, òi h i liên t c có ánh giá l i m c phù h p c a m i

c tính c th

Gi nh cho r ng m t s n ph m ch t l ng khi t c các c tính c th

c là t c yêu c u c a khách hàng Theo lý thuy t, vi c áp ng yêu c u c a

khách hàng t c là khách hàng xác nh tr c các yêu c u và ánh giá ch t l ng theo ph m vi nh ng yêu c u ó c áp ng n m c nào Nh ng yêu c u này

ph n ánh mong i c a ng i tiêu th , nh ng trên th c t nó b chi ph i b i các

u t khác nh chi phí, công ngh , th i gian Trên th c t ít khi khách hàng xác

nh các c tính c th mà chính là ng i cung c p d ch v ánh giá khách hàng

mu n mua gì và cung c p nh ng gì h có kh n ng l y ích là ng i tiêu dùng Nói úng h n, khách hàng c thuy t ph c r ng các c tính c th c a s n ph m

ph n ánh yêu c u và mong mu n c a h H n n a, cho dù các c tính này c quy t nh b ng cách nào, quá trình s n xu t hay cung c p d ch v v n n m trong tay nhà cung c p Ch t l ng, theo ngh a phù h p v i m c tiêu c ánh giá b ng

u ra ch không ph i b ng quá trình

Nh v y nh ngh a ch t l ng là s phù h p v i m c tiêu theo ngh a áp

ng yêu c u khách hàng ã t ra m t vài v n Th nh t khái ni m “khách hàng” là m t khái ni m gây tranh cãi trong giáo d c i h c Khách hàng có ph i

là ng i s d ng d ch v (sinh viên) hay nh ng ng i tr ti n cho d ch v (chính

ph , các nhà tuy n d ng)? Các c ông khác nh i ng gi ng viên có c bao

m trong khái ni m khách hàng? Sinh viên có ph i là khách hàng? Hay là s n

ph m u ra? Hay c hai? Cho dù sinh viên có c coi là khách hàng tr c ti p,

ng không th ph nh n nh ng khách hàng gián ti p khác nh chính ph và nhà tuy n d ng Th hai, khách hàng, ví d nh sinh viên, không có kh n ng và không nh t thi t ph i là ng i quy t nh các yêu c u (Elton, 1992) Làm th nào sinh viên quy t nh các yêu c u c a mình? Thông th ng sinh viên i h c

ch p nh n nh ng cái có s n cho h và có th thi u nh ng hi u bi t v khoá h c

có th có nh h ng trong vi c quy t nh s n ph m u ra khi h ã tham gia vào h th ng Và chúng bi n i theo các l a ch n khác nhau, thông qua s c ép phát tri n các l nh v c m i hay ng d ng nh ng l nh v c m i trong ó sinh viên là nhân t ch y u trong vi c quy t nh b n ch t c a vi c h c

Nh v y yêu c u c a sinh viên c ng do nh ng nhà cung c p quy t nh theo

ng gi nh sinh viên c cho là c n nh ng gì Không gi ng nh ngành công nghi p ch t o, c nhà s n xu t và khách hàng (gi ng viên và sinh viên) u tham gia vào quá trình s n xu t, làm cho s n ph m mang tính cá nhân riêng l tu thu c vào c m c a nhà s n xu t và ng i tiêu th K t qu là các tiêu chu n ch t

ng khó c công b và duy trì

Nh v y nh ngh a ch t l ng giáo d c i h c theo ngh a áp ng yêu c u

a khách hàng không có ngh a r ng khách hàng luôn v trí t t nh t a ra các yêu c u Do v y nh ngh a này ng câu h i ai là ng i xác nh ch t l ng giáo d c i h c và nó c ánh giá nh th nào Ngoài ra có l p lu n cho r ng

ch v giáo d c nên v t ra kh i gi i h n áp ng yêu c u khách hàng mà lên n

c làm vui lòng khách hàng Và t t nhiên r t khó o m c “vui lòng” (Sallis

& Hignley, 1991, p.3)

Th hai: phù h p v i m c tiêu 2 - s m nh.

Thay vì tìm hi u khách hàng c a giáo d c là ai và yêu c u c a h là gì, quan

m này t nhi m v ra m c tiêu cho chính c s giáo d c, và do v y ch t

ng i v i h là s hoàn thành s m ng và m c tiêu mà h t ra Tuy nhiên khi

t trách nhi m xác nh và hoàn thành s m ng lên vai c s giáo d c chúng ta

i gi i quy t c m t ph n câu h i c tính do khách hàng quy t nh là gì

n t ra ây là li u c s giáo d c ó v n còn t c m c tiêu nó t ra trong tuyên b s m nh? Và ây c n có vai trò c a m b o ch t l ng

m b o ch t l ng không ph i là c th hoá các tiêu chu n o l ng

ch t l ng m b o ch t l ng là nh m b o m r ng có các c ch , quy trình và quá trình c s p x p b o m t c ch t l ng Ch t l ng do v y có nguy c tr nên c xác nh b ng s t n t i các c ch thích h p c a m b o

ch t l ng

Tuy nhiên c n nh n m nh r ng m b o ch t l ng là nói v công tác qu n

lý t t, nó là m t cách ti p c n có h th ng v vi c làm nh ng vi c úng v i

ph ng pháp úng và khi n cho chúng tr nên úng n

ng có m t vài v n t ra ây nh li u c ch b o m có b o m

ng sinh viên nh n c nh ng gì a ra và h có bi t nh ng u ó H có b o

m khách hàng “vui lòng”? S m ng c a m t c s giáo d c i di n cho ch t

ng n m c nào?

Tho mãn khách hàng m t c s giáo d c i h c là m t ánh giá ch t

ng i di n d a trên các c p tho mãn c a sinh viên c công b

(Maseland et all, 1991) V th c ch t nó là m c s n ph m phù h p v i mong

i Sinh viên có r t ít thông tin th c hi n các so sánh ch t l ng và trong th c không liên k t tr c ti p gi a s tho mãn và ch t l ng (Roberts & Higgins, 1992) Sinh viên có th xác nh các nhu c u ng n h n c a h nh ng có th ch a

ki n th c và kinh nghi m bi t h c n gì v m t dài h n Vì v y h không s n sàng phán oán nhu c u c a mình có c áp ng hay không

Nhóm th t : Ch t l ng o b ng tính áng giá ng ti n

Quan ni m này cân b ng ch t l ng v i giá tr , c th là giá tr ng ti n,

“s n ph m ch t l ng v i giá kinh t ” “ch t l ng v i m c giá b n có th tr ” t t

u hàm ý m t c tính “tiêu chu n cao” v i m t giá h Nó là m t i ch i v i

kh u hi u “tr bao nhiêu nh n c b y nhiêu” Ý t ng ch t l ng t ng ng

i c p c tính và nó liên quan tr c ti p t i chi phí a chúng ta quay tr v

i khái ni m ã b b qua “ch t l ng là s v t tr i” Nó b qua cu c c nh tranh

th ng hi u d a trên gi nh cho là th ng hi u b o m ch t l ng

c dù ch t l ng th ng c quy ra giá tr ng ti n, nó v n c ánh giá thông qua m t s tiêu chí nh tiêu chu n, c p c thù ho c tính áng tin y

t lõi c a quan ni m ch t l ng c o b ng s áng giá ng ti n là

khái ni m trách nhi m Các d ch v công c ng c mong i là có trách nhi m

i v i nh ng ng i u t và v i “khách hàng”

Ch ngh a cá nhân kinh t , d i d ng l c l ng th tr ng và c nh tranh là

n t ng cho m i liên k t ch t ch gi a ch t l ng và giá tr ng ti n trong giáo

c i h c S m nh b chi ph i b i th tr ng ã d n n m t khái ni m ch t

ng là s áng giá v ng ti n Chính ph mu n có nhi u ng i c tham gia giáo d c i h c h n v i m t s ti n u t thêm t i thi u và h tin r ng thúc y

nh tranh u t và sinh viên là chìa khoá t c m r ng giáo d c ti t ki m chi phí

Tính hi u qu c nhìn nh n khía c nh c ch ki m soát, nh ng k t qu

u ra o l ng c, x p h ng quan sát c a vi c d y h c và các ho t ng ánh giá nghiên c u Có xu h ng cho r ng v lâu dài th tr ng s giám sát vi c m

o ch t l ng và các c s giáo d c ch có nhi m v b o m ch t l ng c a

nh ng gì h cung c p Xu h ng s là nhìn nh n ch t l ng nh là nh ng cung c p phù h p v i s m nh c a c s

Ch s ho t ng c phát tri n, m t ph n giám sát n ng l c T l gi ng viên trên sinh viên, b ng thu nh p, ngu n v n u t , t l qu công c ng trên t

th c, th ph n và k t qu thi là nh ng th c o c b n v tínhh hi u qu c a c s giáo d c Ch s ho t ng c khuyên dùng giám sát h th ng giáo d c i

c và cho các c s giáo d c i h c giám sát n ng l c và hi u qu c a h Ch

ho t ng c nh c n ngày nay nh m t th m t th i th ng trong giáo d c, tuy nhiên chúng ta c n nh r ng chúng ch là công c c s d ng th c hi n

t nhi m v và chúng ta không nên nh m l n coi ó là nhi m v

Ch s ho t ng cung c p m t th c o trách nhi m cho b tài chính Trách nhi m i v i khách hàng c gói g n trong cái g i là Hi n ch ng khách hàng

Hi n ch ng khách hàng nêu ra nh ng gì khách hàng có th mong i cho

ti n h tr Chúng c phát tri n công c ng và t nhân hoá c quy n n

bù cho nh ng thi u h t trong ho t ng th tr ng Cho t i nay M 18 hi n

ch ng ã c phát tri n bao g m c Hi n ch ng Ph huynh trong ó bao g m

t lo t các tiêu chu n n u t c, c coi là ã cung c p m t d ch v ch t

ng cho “khách hàng”

Hi n ch ng th ng c liên k t v i ho t ng c a các c quan “theo dõi” cung c p cho khách hàng các ngu n tài nguyên n u h không nh n c nhi u

Hi n ch ng c ng có nhi m v thông tin v i khách hàng “nhi u” ây lên n bao nhiêu Ch c n ng này liên quan n vi c xu t b n các b ng phân lo i k t qu

nh danh sách ch ch ng nh n s c kho , k t qu ki m tra ch ng trình h c qu c gia… u này c cho là giúp khách hàng có nhi u l a ch n c thông tin h n

Hi n ch ng khách hàng, b ng phân lo i và các nhóm “theo dõi” u c thi t k t o m t th tr ng o gây nh h ng thay i thông qua c nh tranh

c c a nh h ng c a chúng trong giáo d c i h c còn gây nhi u tranh cãi

Chúng có th thông tin các tiêu chí theo ó sinh viên ánh giá là tho mãn Tuy nhiên, vì nh ng hi n ch ng sinh viên ngh c p t i nh ng tiêu chu n t i thi u và c thi t l p cho sinh viên nh ng không ph i b i sinh viên, chúng d ng

nh có ít nh h ng t i vi c c i thi n ho c th m chí duy trì ch t l ng

Nhóm th n m: Ch t l ng là giá tr chuy n i

Quan ni m ch t l ng là giá tr chuy n i b t ngu n t khái ni m “thay i

ch t”, m t thay i c b n v “hình th c” B ng tan ra thành n c và cu i cùng

c h i n u tr i qua m t s t ng nhi t Trong khi s t ng nhi t có th o

m c, s chuy n i òi h i m t thay i v ch t

Khái ni m này c ng t ra v n v tính phù h p c a khái ni m mang tính

nh h ng s n ph m nh là phù h p v i m c tiêu Không gi ng nh các ngành

ch v khác trong ó ng i cung c p làm m t cái gì ó cho khách hàng, trong giáo d c ng i cung c p ang làm m t cái gì ó gây nh h ng t i khách hàng Quá trình chuy n hoá này nh t thi t là m t quá trình c th ng thuy t và duy

nh t trong m i tr ng h p và c ng t ng t nh v y i v i nghiên c u Nh v y giáo d c không ph i là m t ngành d ch v cho khách hàng mà là m t quá trình chuy n hoá liên t c cu ng i tham gia dù ó là sinh viên hay nhà nghiên c u

u này d n n hai khái ni m v ch t l ng chuy n hoá trong giáo d c: thúc y

ng i tiêu th và trao quy n l c cho ng i tiêu th

t n n giáo d c ch t l ng là m t n n giáo d c gây nh h ng t i nh ng thay i nh ng ng i tham gia và do v y c cho là s thúc y h Các khái

ni m giá tr gia t ng v ch t l ng cho chúng ta m t cách ti p c n mang tính t ng quát v s phát tri n (Astin, 1985, 1991; Kogan, 1986b; Barnett, 1988; CNAA, 1990; PCFC, 1990a)

Giá tr gia t ng là m t th c o v ch t l ng v vi c tr i nghi m giáo d c thúc y phát tri n ki n th c, n ng l c và k n ng cu sinh viên n m c nào (HM Government, 1991, para 80; HMI, 1990, p.7) M t c s giáo d c t ch t

ng cao s là m t c s giúp phát tri n sinh viên m t cách m nh m Các tr ng Oxford, Cambridge có th cho u ra các sinh viên u tú nh ng u vào c a h

ng v n là nh ng h c sinh t t nghi p ph thông xu t s c, nh v y là giá tr gia

ng c a h không nhi u M t tr ng k thu t c a thành ph có th ào t o ra

nh ng k s gi i t nh ng h c sinh u vào bình th ng, không xu t s c t c là h

ã t o c m t giá tr gia t ng to l n Và vi c o l ng chính xác giá tr gia t ng

là bao nhiêu còn tu vào ph ng pháp o l ng (Barnett, 1988; CNAA, 1990) và cái c nh ngh a là giá tr ây

Nhi u ý ki n cho r ng, trong vi c xác nh cái g i là giá tr gia t ng, ng i

c óng vai trò trung tâm c a quá trình ánh giá vi c h c Nh ng ph n h i t phía

ng i h c là m t ph n quan tr ng trong ánh giá Vi c a ng i h c vào v trí trung tâm chuy n tr ng tâm t các bi n pháp o l ng giá tr gia t ng sang vi c thúc y trao quy n l c cho ng i h c

Nhân t th hai trong khái ni m ch t l ng là giá tr chuy n i là s trao quy n l c (Harvey & Burrows, 1992) u này òi h i trao cho ng i tham gia quy n gây nh h ng t i s chuy n i c a chính h u này l n h n so v i trách nhi m i v i ng i tiêu th chúng ta th y c p n trong hi n ch ng khách hàng

Trao quy n l c cho nhân viên t b n hoá ki n th c và k n ng c a h là

t chi n l c ã c thi t l p t lâu trong gi i kinh doanh (Stratton, 1988) Trao quy n l c cho nh ng ng i tham gia giáo d c th c hi n hai vi c: Th nh t là cho phép h tham gia vào quá trình a ra quy t nh có nh h ng t i s chuy n i

a h , ví d nh quy t nh phong cách và ch truy n t i ki n th c k n ng

Th hai, b n thân quá trình chuy n i t o c h i cho vi c t trao quy n cho mình

do ó nh h ng lên quá trình a ra quy t nh và nh h ng t i ng i tham gia

Ví d s chuy n hoá giáo d c d n n ý th c và s t tin t ng lên, n l t vi c này nh h ng t i vai trò c a ng i tham gia trong quá trình chuy n hóa và u này t o u ki n cho vi c trao quy n l c l n h n cho ng i tham gia Nó gi ng

nh m t vòng xo n c liên t c c a s trao quy n l c cho ng i tham gia bao g m quá trình chuy n i

Có b n ph ng pháp trao quy n l c cho sinh viên Th nh t là thông qua ánh giá c a sinh viên Th hai, sinh viên c b o m cung c p nh ng tiêu chu n t i thi u và c trao tr ng trách u ch nh nh trong ví d v hi n ch ng sinh viên c p trên Th ba, sinh viên c trao quy n u khi n toàn b vi c

c c a h T vi c cho phép sinh viên ch n ch ng trình h c trong s các l a

ch n nh t nh ho c thông qua vi c mô un hoá cho n vi c sinh viên i vào m t

ti p xúc môn h c Th t là phát tri n n ng l c phê phán c a sinh viên u này òi h i m t ng h ng d y h c v t ra kh i ph m vi yêu c u sinh viên h c

t kh i l ng ki n th c và áp d ng nó theo phép phân tích

Trong ý cu i cùng c a vi c trao quy n l c này, ch t l ng c nhìn nh n

m c h th ng giáo d c chuy n i c n ng l c nh n th c và t ý th c c a sinh viên

Vi c trao quy n l c cho sinh viên ph i n m v trí trung tâm c a v n hoá

ch t l ng trong giáo d c N u trách nhi m c giao phó cho các khách hàng, nhà cung c p, và ng i u hành thì sinh viên, nh ng ng i là m t ph n không

th tách r i c a quá trình chuy n i c ng c giao phó trách nhi m Tuy nhiên, trao quy n l c không ph i ch là mong i sinh viên làm úng m i th ngay t u

Qu n lý ch t l ng t ng th là khái ni m i kèm v i các khái ni m nh v n hoá ch t l ng và s phù h p v i m c tiêu ó là m t tri t lý v i r t nhi u g i ý

th c ti n cho b n thân nó - s ghi nh và s th c hi n c bi t nó là m t tri t lý

có th c tóm t t n gi n nh là “làm m i th m t cách úng n” t i a hoá tính c nh tranh và l i nhu n (Juran, 1964; Crosby, 1979)

t cách t ng th qu n lý ch t l ng bao g m hai khái ni m v ch t l ng:

ch t l ng là s nh t quán và ch t l ng là s phù h p v i m c tiêu Qu n lý ch t

ng t ng th c ng n l c k t h p khái ni m ch t l ng là s phù h p v i m c tiêu v i khái ni m ch t l ng là s hoàn h o và nó c ng ng m nh trong ó khái

ni m ch t l ng là tính chuy n hóa Qu n lý ch t l ng t ng th cung c p m t gi i pháp n gi n cho khái ni m ch t l ng thông qua s phù h p v i m c tiêu và b o

m ch t l ng Tuy nhiên c ng có không ít khó kh n trong vi c th c hi n Trong

vi c áp d ng vào giáo d c i h c, tr ng tâm giá tr chuy n hoá có th không i

nh ng ki m soát qu n lý có th b bao trùm b i m t v n hoá ch t l ng nh n s trao quy n l c t i các k t lu n logic c a nó

Tómv l i, ch t l ng là m t khái ni m tri t h c có nhi u cách nh ngh a khác nhau và m i cách nó ph n ánh quan ni m cá nhân và xã h i khác nhau, không có m t nh ngh a nào hoàn toàn úng v ch t l ng R t khó có th nói n

ch t l ng nh m t khái ni m n nh t mà nó nên c nh ngh a theo m t lo t các khái ni m ch t l ng Và có l t t nh t là chúng ta nên nh ngh a càng rõ càng

t các tiêu chí mà m i c ông s d ng khi ánh giá ch t l ng Khi i n k t

lu n này c ng có ngh a là chúng ta ang i theo h ng d ng h c theo ó quy t

nh m t b tiêu chí ph n ánh các khía c nh chung v ch t l ng và tìm ra nh ng

bi n pháp thu n ti n l ng hoá ch t l ng

Nhìn vào nh ng tiêu chí mà nh ng nhóm có m i quan tâm khác nhau a ra ánh giá ch t l ng thay vì b t u v i m t nh ngh a n l v ch t l ng là

t gi i pháp th c t cho m t câu h i tri t h c ph c t p Không ph i b i nó mang tính lý thuy t mà còn b i vì nó công nh n và ghi nh n quy n c a các nhóm có m i quan tâm khác nhau là có cách nhìn khác nhau M t khác n u chúng ta mu n tìm ra

t b tiêu chí c t lõi ánh giá ch t l ng giáo d c i h c chúng ta c n ph i

hi u các s hình thành khái ni m khác nhau v ch t l ng th hi n a thích c

bi t c a m i nhóm c ông khác nhau

Ghi chú: Tài li u này c vi t trên c s t ng h p các quan ni m v ch t l ng giáo d c c a Harvey và Green, 1993