Trường Mầm non Nga Hải là trường đang trong giao đoạn hoàn thiện các tiêu chuẩn để đề nghị công nhận chuẩn quốc gia mức đội I. Vì vậy mà điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị tương đối đảm bảo các yêu cầu tối thiểu cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ. Nhà trường có phòng hoạt động âm nhạc có đủ các thiết bị cho hoạt động biểu diễn nghệ thuật của trẻ. Nhưng bên cạnh đó mặt hạn chế là: Nhà trường có hạn chế về đồ dùng dụng cụ âm nhạc. Ở các lớp chưa sưu tầm để làm đa dạng đồ dùng dụng cụ âm nhạc.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT HUYỆN NGA SƠN ( TRƯỜNG MN NGA HẢI )
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON NGA HẢI
Trang 2A.ĐẶT VẤN ĐỀ
Đối với trẻ mầm non, là giai đoạn trẻ bắt đầu tìm hiểu và khám phá về thếgiới xung quanh, để qua đó hình thành những xúc cảm và nhân cách Trong giaiđoạn tuổi thơ, tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng, trẻ có đặc điểm yêu thích âmnhạc Trẻ thích được nghe những bài hát bản nhạc và có nhu cầu được nghenhạc nghe hát, được hát các bài hát có giai điệu quen thuộc Vì vậy mà hoạtđộng âm nhạc ở trường mầm non có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự triểntoàn diện của trẻ
Trong chương trình giáo dục mầm non, giáo dục âm nhạc là một hoạtđộng chính, là hoạt động nghệ thuật, gần gũi với trẻ, được trẻ yêu thích Quahoạt động âm nhạc tạo cho trẻ nguồn hứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệthuật; đồng thời là phương tiện giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ
Giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là giáo dục cho trẻ lòng yêu âmnhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú Có thể
ở lứa tuổi này trẻ chưa hiểu rõ âm nhạc là gì Những lời ru ngọt ngào, những bàihát vui tươi, ngộ nghĩnh, đã mở ra một thế giới âm thanh tràn đầy thú vị cho trẻ.Giáo dục âm nhạc là cơ sở ban đầu hình thành nên những cảm xúc mới lạ và thịhiếu thẩm mỹ
Giáo dục âm nhạc cho trẻ là dạy giúp trẻ có được các kiến thức ký năng
về âm nhạc như: Kỹ năng hát, kỹ năng nghe hát nghe nhạc, kỹ năng vận độngtheo nhạc Từ đó trẻ hát được các bài hát phù hợp với độ tuổi; trẻ vận động theocác bản nhạc, bài hát trong và ngoài chương trình phù hợp với độ tuổi; trẻ cókhả năng nghe hát và cảm nhận được các tác phẩm âm nhạc phù hợp với độ tuổi
Vì vậy, giáo viên mầm non muốn nâng cao được chất lượng hoat động giáo dục
âm nhạc cho trẻ tức là cần phải nâng cao các kỹ năng âm nhạc của trẻ phù hợp
vớ độ tuổi
Để nâng cao được kỹ năng âm nhạc cho trẻ, đòi hỏi giáo viên cần thiếtphải luôn tìm tòi các giải pháp sáng tạo để giáo dục âm nhạc cho trẻ đạt hiệu
Trang 3quả Nõng cao chất lượng giỏo dục õm nhạc chớnh là gúp phần nõng cao chấtlượng giỏo dục chung, gúp phần tớch cực vào giỏo dục toàn diện cho trẻ.
Từ nhận thức đú, là giỏo viờn mầm non, trong hoạt động chăm súc giỏodục trẻ tụi quan tõm làm thế nào để thực hiện đạt được chất lượng chăm súc giỏodục tốt nhất; trong đú cú sự trăn trở tỡm tũi biờn phỏp để nõng cao chất lượnggiỏo dục õm nhạc cho trẻ núi riờng Trong năm học 2014 - 2015, tụi đó chọn đề
tài sỏng kiến kinh nghiệm là: “ Một số giải phỏp nõng chất lượng giỏo dục õm
nhạc cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường Mầm non Nga Hải”
B GiảI quyết vấn đề
I cơ sở lý luận
Cú thể núi õm nhạc đối với trẻ là một thế giới kỳ diệu đầy cảm xỳc Với đặcđiểm trẻ mầm non rất yờu thớch hoạt động õm nhạc Mà thụng qua nội dungtrong ca từ, qua giai điệu mượt mà hay vui tươi của cỏc tỏc phẩm õm nhạc giỳptrẻ mở rộng nhận thức về thế giới xung quanh, tạo cho trẻ cảm xỳc yờu cỏi haycỏi đẹp Như vậy, giỏo dục õm nhạc cho trẻ là hoạt động cần thiết, nhằm tỏcđộng đến sự phỏt triển toàn diện của trẻ
Trong trường mầm non hoạt động õm nhạc một hoạt động cú vị trớ quantrọng, là hoạt động chớnh trong chương trỡnh giỏo dục trẻ; Là hoạt động chủ đạo
để giỏo dục phỏt triển thẩm mỹ cho trẻ Tuy nhiờn với trẻ mầm non cú sự mõuthuẫn giữa nhu cầu hoạt động và cảm nhận õm nhạc với khả năng của trẻ cũnchưa đỏp ứng được việc diễn tả cao độ, trường độ, sắc thỏi tỡnh cảm, khă năngchớnh xỏc của vận động theo nhạc… Vỡ vậy đũi hỏi giỏo viờn mầm non cần phảitỡm tũi nắm vững cỏc phương phỏp, biện phỏp giỏo dục õm nhạc cho trẻ trongmỗi độ tuổi mầm non đạt hiệu quả
Âm nhạc là một hoạt động nghệ thuật Vỡ vậy giỏo dục õm nhạc cho trẻđũi hỏi giỏo viờn mầm non phải cú năng khiếu õm nhạc, cú khả năng tổ chứchoạt động nghệ thuật cho trẻ, đảm bảo cho trẻ nắm được kiến thức, kỹ năng õmnhạc phự hợp với độ tuổi Đồng thời mỗi hoạt động giỏo viờn tổ chức cho trẻphải đảm bảo yờu cầu về phương phỏp giỏo dục đỳng độ tuổi Như vậy, để nõng
Trang 4cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non, yêu cầu bắtbuộc đối với giáo viên mầm non là phải luôn nắm vững được nội dung, phươngpháp, tìm tòi sáng tạo các hình thức tổ chức các hoạt động âm nhạc cho trẻ đạthiệu quả
Nhưng bên cạnh đó mặt hạn chế là: Nhà trường có hạn chế về đồ dùngdụng cụ âm nhạc Ở các lớp chưa sưu tầm để làm đa dạng đồ dùng dụng cụ âmnhạc
1.2 Thực trạng về đội ngũ cán bộ giáo viên nhà trường
Nhà trường có đội ngũ cán bộ giáo viên nhiệt tình công tác; nắm vữngphương pháp và có sáng tạo trong chăm sóc giáo dục trẻ Đa số giáo viên cónăng khiếu âm nhạc
Tuy vậy bên cạnh đó còn có một số giáo viên có tuổi đời cao, chậm tiếp cậnphương pháp giáo dục mới; năng khiếu âm nhạc cũng hạn chế nhất định Điềunày đã ảnh hưởng phần nào đến chất lượng giáo dục chung của nhà trường,trong đó có hoạt động âm nhạc
Học sinh của lớp có 30 cháu; đa phần các cháu ngoan, có khả năng nhậnthức hoạt động khá tốt Trong lớp có nhiều cháu có năng khiếu âm nhạc
Trang 5Tuy vậy bên cạnh còn có một số trẻ vẫn còn nhút nhát, chưa mạnh dạn tham
gia các hoạt động trong giờ học Sự phát triển khả năng nghệ thuật ở mỗi trẻ tuycùng một lứa tuổi nhưng lại ở nhiều mức độ khác nhau Số trẻ có khả năng cảmthụ các tác phẩm âm nhạc tốt không nhiều
Đa số phụ huynh làm nghề nông nghiệp, nhận thức của một số phụ huynh vềngành học vẫn còn hạn chế nên chưa có sự quan tâm đúng mức đến việc học tậpcủa trẻ
3 Kết quả của thực trạng
Từ điều kiện thức trạng đã đánh giá, tôi tiến hành khaaor sát ban đầu để nắmđược mức độ chất lượng trên trẻ thực tế, từ đó có biện pháp tác động phù hợp đểnâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ trong lớp Kết quả ban đầu khảosát tôi căn cứ vào các yêu cầu cần đạt về giáo dục âm nhạc trong độ tuổi 4 – 5tuổi trong chương trình giáo dục mầm non; kết quả cho thấy:
đạt Tốt Khá Trung
bình S
30 3 10 5 16.7 12 40 10 33.3
Chú ý nghe và tỏ rathích thú ( Hatsm vỗtay, nhún…) theobài hát, bản nhạc
30 3 10 7 23.3 12 40 8 26.7
- Vận động nhịpnhàng giai điệu,nhịp điệu bài hát,
30 4 13.3 5 16.7 11 36.7 10 33.3
Trang 6nhạc)
bản nhạc với cáchình thức Vỗ taytheo nhịp, tiết tấu,múa…
- lựa chọn dụng cụ
gõ đệm theo nhịpđiệu, tiết tấu bà hát
III CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1 Giải pháp nghiên cứu nắm vững phương pháp và yêu cầu giáo dục âm nhạc cho trẻ trong độ tuổi
Để giáo dục trẻ đạt được hiệu quả trong bất kỳ hoạt động giáo nào thì yêu cầu đầu tiên đối với giáo viên là cần phải nghie cứu nắm vững về nội dung,
phương pháp, các hình thức tổ chức hoạt động phù hợp
Để nâng cao được hiệu quả giáo dục âm nhạc cho trẻ, tôi xác định cần phải nghiên cứu lại để nắm vững yêu cầu, phương pháp giáo dục âm nhạc cho trẻ trong độ tuổi
Tôi xác định các tài liệu nghiên cứu đó là: Chương trình giáo dục mầm non của bộ giáo dục ban hành kèm theo thông tư 17/BGD&ĐT Nghiên cứu sâu nội dung, yêu cầu kết quả mong đợi về lĩnh vực phát triển tình cảm xã hội, yêu cầu về giáo dục âm nhạc Nghiên cứu các tài liệu chuyên đề về giáo dục âm nhạc do ngành tổ chức
Tôi đã nghiên cứu và nắm các phương pháp để tiến hành tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ đó là:
Trang 71.1 Nắm vững phương pháp dạy trẻ hát
Yêu cầu về dạy hát cho trẻ là dạy trẻ hát đúng giai điệu, lời ca và thể hiện sắc thái, tình cảm của bài hát Tuy nhiên việc dạy trẻ hát đúng nhạc là không đơn giản chút nào, bởi khả năng âm nhạc của trẻ còn chưa đáp ứng được việc diễn tả độ cao, trường độ, sắc thái tình cảm …của bài hát Do đó, muốn trẻ hát gần hơn với độ chính xác của bài, giáo viên cần thực hiện đúng phương pháp dạy hát cho trẻ mầm non; cho trẻ hát theo cô, theo giai điệu trên đàn, băng, đĩa
Để đạt được hiệu quả dạy kỹ năng hát cho trẻ, giáo viên căn cứ vào khả năngnhận thức của trẻ trong mỗi độ tuổi khác nhau để có phương pháp dạy trẻ phù hợp; căn cứ vào bài hát dài hay ngắn để có phương pháp dạy trẻ phù hợp
* Với bài hát ngắn, dễ hát: Giáo viên hát to, chậm, rõ lời bài hát, sau đó bắt
giọng cho cả lớp hát theo cô từ đầu đến cuối bài hát Trong quá trình trẻ hát theo
cô, câu nào trẻ hát chưa đúng, cô hát mẫu lạ và bắt gọng cho trẻ hát câu hát đó.Khi trẻ đã biết hát, dưới các hình thức tổ, nhóm, cô động viên trẻ hát lại cùng cô.Các tổ khác còn lại sẽ vỗ tạy hoặc nhún nhảy cho cô và bạn hát
Ví dụ: Dạy trẻ hát bài: “Hoa bé ngoan” là bài hát ngắn - Cô hát cho trẻ nghe
cho trẻ nghe cả bài; sau đó dạy trẻ hát theo cô cả bài hát
* Với bài hát dài, khó hát: Giáo viên chia từng câu hoặc từng đoạn ngắn; hát to,
chậm, rõ lời bắt gọng cho trẻ hát nối tiếp theo cô từng câu hoặc từng đoạn một
từ đầu đến hết bài hát Nếu câu hát nào trẻ át chưa đúng, cô hát mẫu lại và bắtgiọng cho trẻ hát lại cùng cô
Ví dụ: Dạy hát bài: “ Trường chúng cháu là trường Mầm non”- Chia bài hát
thành hai đoạn ngắn:
Đoạn 1: Lời 1 của bài hát
Đoạn 2: Lời 2 của bài hát
Tôi hát chậm, rõ lời nối tiếp theo từng câu, từng đoạn từ đầu cho đến cuốibài hát
Với câu trẻ hát chưa đúng, cô hát mẫu lại và cho trẻ hát lại câu đó
* Cách thực hiện dạy hát:
- Cô hát mẫu, thể hiện nét mặt, cử chỉ, điệu bộ minh họa bài hát để gây hứngthú cho trẻ
- Cô giới thiệu tên bài hát, tên tác giả
- Cô giới thiệu nộ dung bài hát bằng cách tóm tắt ngắn gọn nộ dung nói lênđiều gì, sắc thái, tình cảm bài hát
- Tùy theo mức độ khó, dễ của bài hát để chọn cách dạy sao cho phù hợp vớitrẻ của lớp mình
Trang 8- Dạy trẻ hát theo các hình thức: cả lớp theo tổ, theo nhóm, cá nhân.
1 2 Nắm vững phương pháp dạy trẻ vận động theo nhạc
Dạy trẻ vận động theo nhạc là dạy trẻ vận động theo nhịp, theo phách của bài hát bản nhạc, được thể hiện bằng các hình thức: vỗ tay, gõ đệm bằng dụng
cụ âm nhạc; vận động minh họa, múa theo bài hát Dạy trẻ vận động theo nhạcvới phương pháp như sau:
* Dạy trẻ vỗ tay, gõ đệm bằng các dụng cụ ( Phách tre, gáo dừa, trống lắc…) theo nhịp bài hát:
Cô vỗ tay to, chậm, rõ ràng, bắt giọng cho trẻ hát và vỗ tay cùng với cô từ đầuđến hết bài hát Sau đó luân phiên giữa các tổ, nhóm, cô động viên tổ hát, tổ vỗtay đệm theo bạn hát Khi vỗ tay theo nhịp thành thạo, cô cho trẻ sử dụng dụng
cụ gõ đệm theo bài hát
* Day trẻ vận động, minh họa múa:
Tùy thuôc vào các động tác vận động, cô cho trẻ đứng lên theo đội hình phù hợp để đảm bảo trẻ nhìn thấy được cô làm mẫu cũng như cô có thể bao quátđược trẻ
Cô bắt nhịp cho trẻ cùng hát kết hợp với động tác vận động, cho trẻ tập cùng
cô từ đầu đến hết bài Trong quá trình tập, động tác nào trẻ chưa tập được, côlàm mẫu lại và cho trẻ tập động tác đó Có thể dùng lời để gợi ý cho trẻ tưởngtượng ra các động tác quen thuộc của người, của con vật để trẻ bắt chước
+ Giới thiệu tên trò chơi
+ Giới thiệu cách chơi
+ Hướng dẫn trẻ chơi
1.3 Phương pháp dạy trẻ nghe hát – nghe nhạc
Trang 9Dạy trẻ nghe hát được, nghe nhạc giáo viên có thể tổ chức cho trẻ nghe hátbằng nhiều hình thức
+ Nghe trực tiếp giọng hát của cô
+ Nghe qua các phương tiện nghệ thuật: Đài, băng đĩa hình, đàn…
* Kết quả: Từ việc nghiên cứu tôi nắm vững các phương pháp tổ chức hoạt
động âm nhạc cho trẻ Từ việc nắm vững phương pháp, tôi tư duy được các hìnhthức tổ chức giờ hoạt động sáng tạo Khi dạy trẻ đúng phương pháp, tổ chứchình thức sáng tạo hấp dẫn cho trẻ, đã đem lại hiệu quả cao trong mỗi giời tổhoạt động âm nhạc cho trẻ
2 Giải pháp nâng cao kỹ năng âm nhạc cho trẻ bằng hình thức tổ chức nhóm trong hoạt động ôn chiều
Trong đổi mới phương pháp giáo dục trẻ, Tổ chức cho trẻ học theo hình thứcchia nhóm về khả năng nhận thức là hình thức dạy trẻ đạt hiệu quả cao Hìnhthức chia trẻ theo nhóm nhận thức để dạy trẻ, giáo viên sẽ sử dụng các phươngpháp dạy phù hợp với năng lực của cả nhóm Từ đó sẽ giúp trẻ trong nhóm tiếpthu kiến thức kỹ năng tốt và đồng đều
Đối với hoạt động âm nhạc, việc chia nhóm và dạy trẻ theo nhóm thường phùhợp với các giờ hoạt động ôn luyện cho trẻ trong hoạt động chiều Vì trong hoạtđộng âm nhạc có chủ định, giáo viên thường phải thực hiện các hoạt động chungcho cả lớp Tuy nhiên trong hoạt động học thì giáo viên vẫn phải xác định vềkhả năng nhận thức của trẻ trước khi tổ chức giờ học, để xác định yêu cầu vềkiến thức kỹ năng cho giời học Nhưng trong hoạt động học, giáo viên chỉ xácđịnh khả năng của trẻ ở múc độ chung nhất của lớp Nhưng đối với trẻ thì khảnăng nhận thức của trẻ trong cả lớp là không thể đồng đều Vẫn có thể có nhữngtrẻ có nhận thức tốt hơn hoặc kém hơn mức cô xác định Vì vậy tôi xác định chianhóm để dạy trẻ ôn luyện trong hoạt động chiều là nhằm phát huy tối đa khảnăng của trẻ
Sau hoạt động âm nhạc có chủ định, trẻ được học để tiếp thu những kiếnthức kỹ năng về hoạt đông âm nhạc cụ thể chung cho tất cả các trẻ Sau mỗi giờihoạt động tôi sẽ đánh giá được mức độ nhận thức của mỗi trẻ Từ đó tôi sẽ chianhóm trẻ thành các mức độ như về khả ăng âm nhạc như: Khả năng hoạt động
âm nhạc tốt, khá, trung bình, yếu Từ đó trong thời điểm hoạt động ôn luyệnchiều là thời điểm phù hợp hất để tôi tổ chức ôn luyện cho trẻ
Thực hiện nâng cao kỹ năng âm nhạc cho trẻ trong hoạt động chiều, tôi thường
tổ chức cho trẻ theo hình thức luyện tập để đi biểu diễn hoặc tổ chức cho trẻbiểu diễn theo một chủ đề hoat động nào đó để gây hứng thú cho trẻ như: Hoạt
Trang 10động biểu diễn chào mừng hội thi; biểu diễn chúc mừng sinh nhật…
Trong hoạt động năng cao kỹ năng âm nhạc cho trẻ trong hoat động chiều, cóthể tôi tổ chức để dạy cho trẻ nâng cao kỹ năng âm nhạc qua việc tổ chức cho trẻ
ôn luyện lại hoạt động âm nhạc mà trẻ đã được học trong hoạt động học hoặc cóthể tôi tổ chức cho trẻ hoat động theo hình thức biểu diễn các bài hát trong chủ
đề Nhưng trong tuần tôi thường tổ chức cho trẻ thực hiện ôn lyện và nâng cao
kỹ năng bài hát mà tôi mới dạy trong hoạt độg có chủ định
Thông qua tổ chức hoạt động ôn luyện, biểu diễn, tôi tổ chức cho trẻ tham giatheo nhóm các mức độ về khả năng âm nhạc mà tôi đã chia ( Tốt, khá, trungbình, yếu)
Với nhóm đã có khả năng tốt về kiến thức kỹ năng, tôi sẽ cho trẻ luyện tậpbiểu diễn trước để cho các nhóm còn lại xem, thực hiện theo Đồng thời tôi tiếptục đưa ra yêu cầu nâng cao hơn các yêu cầu về kĩ năng âm nhạc mà trẻ đã thựchiện được, để dạy trẻ để phát huy tối đa khả năng cảm nhận âm nhạc của trẻtrong nhóm
Chẳng hạn, trẻ nhóm này, khả năng của trẻ đã thực hiện được các kỹ năng
âm nhạc như: Đã hát đúng nhạc, thể hiện được sắc thái biểu cảm với bài hát, vậnđộng theo nhạc của bài hát đúng Tôi sẽ dạy trẻ nâng cao lên khả năng thể hiệnsắc thái tình cảm của bài hát khi biểu diễn; dạy trẻ nâng cao kỹ năng âm nhạcbiểu diễn được nhiều loại vận động cho bài hát đó; khuyễn khích cho trẻ pháthuy khả năng sáng tạo âm nhạc khi thể hiện…Từ đó mà kỹ năng âm nhạc củatrẻ sẽ được nâng lên
Ví dụ: Ôn luyện và nâng cao kỹ năng âm nhạc cho trẻ thông qua hoạt động chơi
và hoạt đọng theo ý thích; cho trẻ luyện tập biểu diễn hát và vận động theo nhạc– vỗ tay theo phách bài: “ Hoa trường em”
Khi trẻ đã hát thuộc bài, vỗ tay theo phách đúng yêu cầu Tôi yêu cầu vàhướng dẫn dạy trẻ nâng cao: Hát kết hợp vỗ tay theo phách, thể hiện nét mặt vuitươi kết hợp với các động tác nhúp; mở băng đĩa các bạn thiếu nhi hát kết hợpcác động tác nhảy cho trẻ xem và khuyến khích trẻ làm theo…
Đối với nhóm trẻ có khả năng ở mức khá tôi cho thực hiện tiếp theo saunhóm có khả năng tốt Tôi yêu cầu nhóm ở mức độ trung bình và yếu chưa thựchiện có thể tiếp tục làm theo; nhóm có nhận thức tốt có thể ngồi xem bạn biểudiễn và qua sát để sau đó cô có thể cho trẻ nhận xét về khả năng biểu diễn củacác bạn trong đội bạn; qua đó trẻ sẽ có khả năng cảm nhận âm nhạc, đánh giá về
âm nhạc Còn đối với nhóm khá, tôi cũng thực hiện nâng cao mức độ thể hiện kỹnăng âm nhạc tùy thuộc vào mức độ trẻ thực hiện được, để yêu cầu trẻ thực hiện
