TU TRAI NGHIA

Cho biết những từ đồng nghĩa đó thuộc loại từ đồng nghĩa nào?. Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnhĐầu giường ánh trăng rọiNgỡ mặt đất phủ sươngNgẩng đầu nhìn trăng sángCúi đầu nhớ cố hương -

1 Hãy tìm từ đồng nghĩa trong 2 ví dụ sau:

a Người đàn bà ấy vừa mới đi khỏi.

b Phụ nữ Việt Nam anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang.

2 Cho biết những từ đồng nghĩa đó thuộc loại

từ đồng nghĩa nào? Vì sao?

Câu hỏi

2 Đây là những từ đồng nghĩa không hoàn toàn vì chúng có sắc thái nghĩa khác nhau

Trả lời

TIẾNG VIỆT

Tiết 39: TỪ TRÁI NGHĨA

I Thế nào là từ trái nghĩa?

1 Xét VD

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

Đầu giường ánh trăng rọiNgỡ mặt đất phủ sươngNgẩng đầu nhìn trăng sángCúi đầu nhớ cố hương

-Lý

Bạch-Tương Như dịch

Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Trẻ đi, già trở lại nhà,Giọng quê không đổi, sương pha mái đầuGặp nhau mà chẳng biết nhau

Trẻ cười hỏi: “khách từ đâu đến làng?”

-Hạ Tri

Trần Trọng San dịch

Câu hỏi thảo luận

1 Đọc lại bản dịch thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh

tĩnh của Tương Như và bản dịch thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê của Trần Trọng San

Dựa vào các kiến thức đã học ở tiểu học, em hãy tìm những cặp từ trái nghĩa trong hai bản dịch thơ đó?

2 Tìm từ trái nghĩa với từ “già” trong trường hợp: rau già, cau già”?

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

Đầu giường ánh trăng rọiNgỡ mặt đất phủ sươngNgẩng đầu nhìn trăng sángCúi đầu nhớ cố hương

-Lý

Bạch-Tương Như dịch

Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Trẻ đi, già trở lại nhà,Giọng quê không đổi, sương pha mái đầuGặp nhau mà chẳng biết nhau

Trẻ cười hỏi: “khách từ đâu đến làng?”

-Hạ Tri

Trần Trọng San dịch

Từ trái nghĩa với từ “già” trong trường hợp “rau già, cau già”?

Người già Người trẻ

Rau già Rau non

Cau già Cau non

><

><

><

 Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa trái ngược

nhau

 Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều cặp từ trái

nghĩa khác nhau

Bài tập nhanh: tìm từ trái nghĩa cho những cặp từ dưới đây

Bài tập 1/SGK, tr.129: Tìm những từ trái nghĩa trong

các câu ca dao, tục ngữ sau:

Chị em như chuối nhiều tàu, Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều lời

Số cô chẳng giàu thì nghèo, Ngày ba mươi tết thịt treo trong nhà

Ba năm được một chuyến sai

Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối

Bài tập 1: tìm những từ trái nghĩa trong các câu ca

Ba năm được một chuyến sai

Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối

>< hoa khô hoa khô

>< ăn khỏe ăn khỏe

>< học lực giỏi học lực giỏi

>< chữ đẹp đẹp

>< đất tốt đất tốt

II Sử dụng từ trái nghĩa

@ Ba chìm bảy nổi.

@ Đầu xuôi đuôi lọt.

@ Lên bổng xuống trầm.

@ Trống đánh xuôi kèn thổi ngược.

@ Chó tha đi mèo tha lại.

 Ba chìm bảy nổi.

 Đầu xuôi đuôi lọt.

 Lên bổng xuống trầm.

 Trống đánh xuôi kèn thổi ngược.

 Chó tha đi mèo tha lại.

3 Kết luận Kết luận

Từ trái nghĩa được sử dụng

trong thể đối, tạo các hình tượng tương phản, gây ấn tượng mạnh, làm cho lời nói thêm sinh động.

Chạy sấp chạy …

Vô thưởng vô …

Bên … bên khinhBuổi … buổi cáiBước … bước caoChân … chân ráo

Chạy sấp chạy ngửa

Vô thưởng vô phạt

Bên trọng bên khinhBuổi đực buổi cáiBước thấp bước caoChân ướt chân ráo

III Luyện tập

Bài tập 4/SGK, tr.129: Hãy viết đoạn văn ngắn về tình cảm quê hương có sử dụng từ trái nghĩa

1 2 2 3

Hướng dẫn về nhà

viết đoạn văn

đồng âm.

Cám ơn các thầy cô đã đến

dự Kính chúc quý thầy cô

dồi dào sức khoẻ!