Thời thơ ấu Macxim Gorki

Nhađ öng töi ăíìy möơt khöng khñ thuđ hùìn giûôa ngûúđi noơ vúâi ngûúđi kia nhû ăaâm sûúng muđ dađy ăùơc; sûơ thuđ hùìn ăoâ ăaô ăíìu ăöơc ngûúđi lúân, vađ thíơm chñ ăïịn caê treê con cuô

MUÅC LUÅC

I 2

II 14

III 29

IV 48

V 63

VI 79

VII 88

VIII 103

IX 121

X 141

XI 165

XII 187

XIII 212

I

Gíìn cûêa söí, trong möơt gian phođng chíơt heơp tranh töịi tranh saâng, böị töi mùơc quíìn aâo trùưng toaât nùìm trïn sađn Thín hònh böị töi dađi laơ thûúđng, ngoân chín xođe ra nom ríịt kyđ quaâi; hai bađn tay dõu dađng ăùơt ýn trïn ngûơc, nhûng ngoân tay thò co quùưp Hai ăöìng

xu ăen trođn bùìng ăöìng che kñn cùơp mùưt tûúi vui cuêa böị töi: khuön mùơt víîn hiïìn tûđ nay töịi síìm laơi Hai hađm rùng nhe ra lađm töi súơ haôi Meơ töi mùơc chiïịc vaây ăoê, chiïịc aâo húê ngûơc, quyđ bïn caơnh vađ líịy chiïịc lûúơc ăen, mađ töi víîn thñch duđng ăïí cûâa voê dûa híịu, chaêi maâi toâc dađi vađ mïìm maơi cuêa böị töi tûđ phña traân ra sau gaây Meơ töi noâi liïn tuơc, gioơng tríìm tríìm khađn khađn Cùơp mùưt xaâm cuêa meơ töi sûng huâp vađ nhû tan ra thađnh nhûông gioơt nûúâc mùưt lúân chaêy rođng rođng Bađ töi giûô líịy tay töi Bađ töi ngûúđi beâo trođn coâ caâi ăíìu lúân, cùơp mùưt ríịt to vađ chiïịc muôi xöm xöịp nom ríịt buöìn cûúđi; bađ töi mùơc toađn ăöì ăen tröng mïìm dõu ăïịn hay Bađ töi cuông khoâc, tiïịng khoâc nûâc núê laơ luđng, tríìm böíng hònh nhû hođa theo nhûông lúđi than vaôn cuêa meơ töi Toađn thín run run, bađ töi keâo töi vađ ăííy laơi gíìn chöî böị töi Nhûng töi cûúông laơi vađ níịp sau lûng bađ; töi vûđa súơ haôi vûđa luâng tuâng Chûa bao giúđ töi tröng thíịy ngûúđi lúân khoâc vađ töi khöng sao hiïíu ặúơc nhûông lúđi bađ töi nhùưc ăi nhùưc laơi:

- Chaâu tûđ biïơt böị chaâu ăi, khöng bao giúđ chaâu ặúơc thíịy böị chaâu nûôa ăíu, töơi nghiïơp, böị chaâu chïịt súâm quaâ, chûa phaêi luâc Töi bõ öịm nùơng, vûđa múâi díơy Trong luâc töi öịm - töi cođn nhúâ ríịt roô -böị töi nö ăuđa vúâi töi ríịt vui veê, sau ăoâ böîng nhiïn böị töi biïịn ăíu míịt, vađ bađ ngoaơi töi, con ngûúđi kyđ laơ íịy, ăaô thay thïị böị töi

- Bađ ăi tûđ ăíu ăïịn thïị? - Töi hoêi bađ töi

Bađ ăaâp:

- Tûđ phña trïn, tûđ Nijni ăïịn

Bađ khöng ăi böơ, mađ ăi tađu thuêy ăïịn! Ngûúđi ta khöng thïí ăi böơ trïn mùơt nûúâc ặúơc, öng maônh aơ! Cíu traê lúđi ăoâ thíơt lađ buöìn cûúđi vađ khoâ hiïíu úê trïn nhađ nađy chó coâ míịy ngûúđi Ba-tû ríơm ríu vađ toâc nhuöơm; cođn úê dûúâi híìm nhađ thò coâ möơt öng laôo da vađng

cíìu thang trûúơt xuöịng, hoùơc nïịu coâ ngaô thò löơn nhađo úê cíìu thang, ăiïìu ăoâ töi biïịt ríịt roô Nhûng sao laơi coâ chuýơn ăi trïn mùơt nûúâc kia chûâ? Tíịt caê cíu chuýơn cuêa bađ töi ăïìu vö lyâ, ăïìu líìm líîn möơt caâch ngöơ nghônh

Thïị taơi sao chaâu laơi lađ öng maônh?

- Taơi chaâu hay lađm öìn lùưm, - bađ töi vûđa noâi vûđa cûúđi Tiïịng bađ töi noâi ríịt dõu dađng, vui veê vađ tríìm böíng Ngay tûđ ngađy ăíìu tiïn töi ăaô thín vúâi bađ töi, vađ ngay luâc nađy töi cuông muöịn bađ töi mau mau ặa töi rúđi khoêi cùn phođng nađy Tiïịng khoâc than vađ kïu gađo cuêa meơ töi lađm töi nön nao vađ gíy cho töi möơt caêm giaâc lo íu múâi Líìn ăíìu tiïn töi tröng thíịy meơ töi nhû thïị Meơ töi vöịn ríịt nghiïm nghõ, ñt noâi, ngûúđi saơch seô, goơn gađng vađ to lúân nhû möơt con ngûơa, meơ töi coâ thín hònh rùưn chùưc vađ ăöi caânh tay ríịt khoêe Thïị mađ bíy giúđ khöng hiïíu sao khùưp ngûúđi meơ töi ăïìu sûng phöìng lïn nom ăïịn khoâ coi, ăíìu toâc röịi buđ, aâo quíìn túi taê Múâ toâc thûúđng víîn víịn goơn trïn ăíìu nhû möơt caâi muô lúân vađng oâng thò nay xöí xuöịng möơt bïn vai tríìn, xoôa xuöịng mùơt, cođn nûêa kia tïịt thađnh bñm thò cûâ luâc la luâc lùưc chaơm vađo khuön mùơt nguê say cuêa böị töi Töi ặâng trong phođng ăaô líu, nhûng meơ töi khöng hïì nhòn töi; vađ víîn vûđa chaêi ăíìu cho böị töi vûđa rïn ró nûâc núê Míịy ngûúđi mujich mùơc toađn ăöì ăen vađ möơt tïn caênh saât loâ ăíìu vađo cûêa phođng Tïn caênh saât quaât thaâo, gioơng giíơn dûô:

- Thu doơn nhanh lïn!

Chiïịc khùn san mađu ăen che cûêa söí phöìng lïn nhû möơt caânh buöìm Töi böîng nhúâ túâi möơt höm böị töi díîn töi ăi búi thuýìn buöìm Chúơt möơt tiïịng síịm nöí vang Böị töi cûúđi, keơp chùơt töi vađo hai ăíìu göịi vađ kïu:

- Khöng sao caê, ặđng súơ, Luc aơ!

Ăöơt nhiïn meơ töi nùơng nïì ặâng lïn, röìi laơi khuyơu xuöịng, ngaô víơt ra; toâc xoôa tung ra caê sađn Khuön mùơt trùưng treêo, múđ lïơ taâi xanh ăi vađ cuông nhe rùng ra nhû böị töi, meơ töi noâi, gioơng khiïịp súơ:

- Ăoâng cûêa laơi Díîn thùìng Alïcxíy ra ngay!

Bađ töi ăííy töi ra röìi nhaêy böí ra cûêa, möìm kïu to:

- Bađ con thín mïịn, ặđng súơ, cûâ ăïí mùơc chuâng töi, bađ con haôy

ăi ăi, Laơy Chuâa töi! Khöng phaêi dõch taê ăíu, chaâu noâ sùưp úê cûô ăíịy Xin bađ con haôy lađm phuâc lađm ặâc cho! Töi níịp sau möơt goâc töịi, sau

caâi hođm vađ nhòn meơ töi lùn löơn trïn sađn rïn siïịt vađ nghiïịn rùng ken keât Bađ töi lï vođng quanh, cíịt gioơng dõu dađng vađ vui veê noâi:

- Nhín danh Cha vađ Con! Variusa con haôy cöị chõu khoâ möơt tñ! Laơy Ăûâc Meơ Ríịt Thaânh che chúê chuâng con

Töi súơ quaâ Meơ töi vađ bađ töi bođ lï trïn sađn ngay bïn caơnh böị töi, ăuơng caê vađo ngûúđi böị töi vađ rïn ró, gađo theât, cođn böị töi víîn nùìm

im khöng ăöơng ăíơy vađ dûúđng nhû ăang cûúđi gùìn Caênh löìng löơn trïn sađn íịy Tûâc Alïcxíy, caâch goơi tùưt thín míơt Tûâc Vacvara, caâch goơi thín míơt keâo dađi khaâ líu Míịy líìn meơ töi gûúơng ặâng díơy, nhûng laơi ngaô quyơ xuöịng Bađ töi lùn ra khoêi phođng giöịng nhû möơt quaê boâng lúân mađu ăen vađ mïìm nhuôn Sau ăoâ ăöơt nhiïn trong boâng töịi coâ tiïịng treê con khoâc theât lïn

- Saâng danh Chuâa! -Bađ töi noâi -Con trai röìi!

Vađ bađ chím möơt ngoơn nïịn Sau ăoâ chùưc töi nguê thiïịp ăi úê goâc nhađ nïn khöng nhúâ gò nûôa ÍỊn tûúơng thûâ hai cođn ghi laơi trong trñ nhúâ töi lađ möơt ngađy mûa, taơi möơt goâc nghôa ắa hoang vùưng Töi ặâng úê möơt gođ ăíịt trún, nhúâp nhaâp vađ nhòn xuöịng caâi huýơt trong ăoâ ngûúđi ta vûđa haơ quan tađi böị töi xuöịng Dûúâi ăaây huýơt coâ nhiïìu nûúâc vađ coâ caê ïịch nhaâi nûôa; hai con ăaô leo lïn ặúơc chiïịc nùưp quan tađi mađu vađng Ăûâng bïn caơnh huýơt coâ töi, bađ töi, tïn caênh saât quíìn aâo ûúât suông vađ hai ngûúđi mujich veê mùơt bûơc tûâc, tay cíìm xeêng Nhûông haơt mûa íịm vađ li ti nhû nhûông haơt thuêy tinh nhoê rùưc lïn tíịt caê moơi ngûúđi

- Líịp huýơt laơi!

Tïn caênh saât vûđa ra lïơnh vûđa boê ăi Bađ töi khoâc ođa lïn, giíịu mùơt vađo möơt goâc khùn vuöng Hai ngûúđi mujich gođ lûng trïn chiïịc xeêng bùưt ăíìu vöơi vaô híịt ăíịt vađo huýơt, nûúâc dûúâi huýơt kïu loôm boôm Hai con nhaâi nhaêy khoêi nùưp quan tađi vađ lao lïn thađnh huýơt, nhûng nhûông hođn ăíịt laơi gaơt chuâng ngaô xuöịng dûúâi ăaây

- Ăi thöi, Liönaâa, -bađ töi vûđa noâi vûđa nùưm líịy vai töi Töi vuđng ra khoêi tay bađ vađ khöng muöịn rúđi khoêi núi ăíy

- Laơy Chuâa, roô thíơt lađ Bađ töi rïìn rô, khöng hiïíu noâi vúâi töi hay vúâi Chuâa Bađ töi ặâng im lùơng ríịt líu, ăíìu cuâi gùìm Huýơt ăaô ăíìy ăíịt, song bađ töi víîn cođn ặâng ăoâ Hai ngûúđi mujich líịy xeêng ăíơp thònh thònh vađo mùơt ăíịt Möơt luöìng gioâ thöíi túâi xua tan vađ cuöịn mûa ăi Bađ töi cíìm tay töi vađ díîn töi ăïịn ngöi nhađ thúđ úê phña

xa giûôa vö söị thaânh giaâ ăen síîm

- Taơi sao chaâu khöng khoâc?

Bađ töi hoêi, khi chuâng töi bûúâc ra khoêi búđ rađo

- Giaâ chaâu khoâc möơt chuât múâi phaêi!

- Chaâu khöng muöịn khoâc.- Töi ăaâp

- Thöi ặúơc, khöng muöịn thò thöi chaâu aơ,

Bađ töi kheô noâi Tíịt caê chuýơn ăoâ thíơt kyđ laơ: töi ríịt ñt khoâc vađ chó khoâc khi nađo bûơc tûâc, chûâ khöng bao giúđ vò ăau Böị töi luön luön chïị nhaơo nhûông gioơt nûúâc mùưt cuêa töi, vađ meơ töi thûúđng quaât:

- Cíịm khöng ặúơc khoâc! Sau cuđng bađ chaâu töi ngöìi trïn möơt chiïịc xe ngûơa nhoê vađ ăi doơc theo möơt ặúđng phöị röơng, nhûng ríịt bíín, hai bïn toađn nhûông ngöi nhađ ăoê síîm Töi hoêi bađ töi:

- Thïị luô nhaâi íịy coâ bođ ra ặúơc khöng húê bađ?

- Khöng, bíy giúđ thò chuâng khöng bođ ra ặúơc, -bađ töi ăaâp

- Chuâa khùưc phuđ höơ chuâng noâ!

Caê böị töi líîn meơ töi ăïìu khöng hay nhùưc ăïịn tïn Chuâa möơt caâch tin tûúêng thín míơt nhû víơy

*

* *

Míịy ngađy sau, töi, bađ töi vađ meơ töi ăi tađu thuêy, chuâng töi ngöìi trong möơt buöìng nhoê Ăûâa em múâi ăeê cuêa töi lađ Macxim ăaô chïịt, nùìm trïn chiïịc bađn trong goâc phođng, xaâc boơc trong möơt maênh vaêi trùưng coâ thùưt díy bùng ăoê Töi ngöìi choât voât trïn ăöịng tay naêi vađ hođm xiïíng, nhòn qua chiïịc cûêa söí löìi vađ trođn nhû mùưt ngûơa úê phña ngoađi cûêa kñnh ûúât ăíîm dođng nûúâc suđi boơt ăuơc ngíìu chaêy cuöìn cuöơn khöng ngúât Thónh thoaêng, möơt lađn soâng laơi chöìm lïn vađ liïịm vađo mùơt kñnh Töi bíịt giaâc nhaêy xuöịng sađn tađu

- Ăûđng súơ, - bađ töi noâi vađ ặa ăöi caânh tay mïìm maơi kheô nhíịc töi lïn ăöịng tay naêi nhû cuô Lađn sûúng muđ mađu xaâm vađ íím ûúât bao phuê mùơt nûúâc Xa xa, daêi ăíịt síîm hiïơn ra röìi laơi biïịn míịt trong ăaâm sûúng muđ vađ nûúâc Moơi víơt xung quanh töi ăïìu rung chuýín Chó coâ meơ töi ặâng ýn khöng ăöơng ăíơy, hai tay ăïí sau gaây, lûng tûơa vađo thađnh tađu Khuön mùơt meơ töi sa síìm vađ ăanh laơi, cùơp mùưt nhùưm nghiïìn Meơ töi cûâ ặâng ýn nhû víơy, khöng noâi khöng rùìng, dûúđng nhû ăaô thay ăöíi hùỉn, ngay caê chiïịc aâo dađi meơ

töi ăang mùơc cuông xa laơ ăöịi vúâi töi Bađ töi nhiïìu líìn kheô baêo meơ töi:

- Varya, con cöị ùn möơt chuât gò ăi chûâ?

Meơ töi khöng traê lúđi vađ víîn ặâng ýn khöng nhuâc nhñch Bađ töi chó noâi thò thíìm vúâi töi; hoơa hoùìn noâi vúâi meơ töi thò to hún, nhûng coâ phíìn nađo thíơn troơng, duơt deđ Töi thíịy hònh nhû bađ töi súơ meơ töi Töi hiïíu ăiïìu ăoâ, nhúđ thïị mađ hai bađ chaâu cađng gíìn guôi nhau hún

- Xaratöp kia röìi! -Ăöơt nhiïn meơ töi noâi to, gioơng bûơc tûâc - Thuêy thuê ăíu röìi?

Ăíịy, nhûông lúđi noâi cuêa meơ töi cuông kyđ laơ khoâ hiïíu thïị ăíịy: Xaratöp, thuêy thuê Möơt ngûúđi ăađn öng to lúân, toâc baơc, mùơc quíìn aâo xanh, bûúâc vađo, tay bûng möơt chiïịc hođm con Bađ töi ăúô líịy chiïịc hođm vađ ăùơt xaâc em töi vađo ăoâ Röìi bađ töi giú thùỉng tay bï chiïịc hođm ra cûêa, nhûng ngûúđi bađ to beâo quaâ, chó laâch nghiïng múâi coâ thïí loơt qua ặúơc chiïịc cûêa heơp cuêa cùn buöìng nhoê beâ, nïn bađ cûâ luâng ta luâng tuâng maôi trûúâc cûêa nom ăïịn buöìn cûúđi

- Öi, meơ, - meơ töi kïu lïn, ăúô líịy chiïịc quan tađi úê tay bađ töi, röìi caê hai ngûúđi cuđng biïịn míịt Töi úê laơi trong buöìng möơt mònh, chùm chuâ nhòn ngûúđi ăađn öng mùơc quíìn aâo xanh Tûâc Vacvara, caâch goơi tùưt

- Thïị nađo, em chaâu ăi míịt röìi û?

Ngûúđi mùơc quíìn aâo xanh cuâi xuöịng nhòn töi vađ noâi

- Baâc lađ ai?

- Thuêy thuê

- Cođn Xaratöp lađ ai?

- Lađ möơt thađnh phöị Nhòn qua cûêa söí mađ xem, noâ kia kòa! Qua tíịm cûêa kñnh töi nhòn thíịy möơt daêi ăíịt dûúđng nhû ăang

di ăöơng Daêi ăíịt mađu síîm vađ döịc tuöơt Lađn sûúng nheơ toêa lïn, giöịng möơt khoanh baânh mò lúân vûđa múâi cùưt tûđ möơt öí baânh ra

- Bađ chaâu ăi ăíu thïị baâc?

- Ăi chön em chaâu

- Ăem chön noâ xuöịng ăíịt húê baâc?

- Chûâ sao? Phaêi chön ăi

Töi kïí cho baâc thuêy thuê nghe cíu chuýơn ngûúđi ta ăaô chön söịng luô nhaâi nhû thïị nađo luâc chön cíịt böị töi Baâc bïị xöịc töi lïn, ghò chùơt vađo ngûúđi vađ hön töi:

- Chađ, chaâu chûa hiïíu gò caê! Baâc noâi

- Khöng nïn thûúng haơi luô nhaâi íịy lađm gò Chuâa khùưc phuđ höơ chuâng! Chaâu haôy thûúng líịy meơ chaâu Chaâu thíịy ăíịy, ăau khöí ăaô lađm cho meơ chaâu heâo hon ăi nhû thïị ăíịy!

Tiïịng cođi tađu ruâc, rñt lïn trïn ăíìu chuâng töi Töi ăaô biïịt ăíy lađ chiïịc tađu thuêy nïn khöng súơ Baâc thuêy thuê vöơi ăùơt töi xuöịng sađn vađ vûđa chaơy ra ngoađi vûđa noâi:

- Baâc phaêi chaơy ăi ăùìng nađy möơt tñ!

Töi cuông muöịn chaơy theo Töi bûúâc ra ngoađi cûêa Ngoađi hađnh lang heơp tranh töịi tranh saâng khöng coâ qua möơt boâng ngûúđi Gíìn cûêa buöìng coâ nhûông bíơc cíìu thang neơp ăöìng boâng nhoaâng Nhòn lïn trïn, töi thíịy möơt ăaâm ngûúđi xaâch bõ vađ tay naêi Roô rađng lađ tíịt caê moơi ngûúđi sùưp lïn búđ, töi cuông phaêi lïn thöi Nhûng khi töi len vađo giûôa ăaâm ăöng úê caơnh thađnh tađu trûúâc chiïịc cíìu bùưc lïn búđ, moơi ngûúđi ăïìu nhòn töi kïu lïn:

- Con caâi nhađ ai thïị nađy?

Mađy con ai?

- Chaâu khöng biïịt Ngûúđi ta xö ăííy töi, lay töi, súđ moâ töi höìi líu Cuöịi cuđng baâc thuêy thuê toâc baơc chaơy ăïịn, tuâm líịy töi vađ phín tríìn:

- Thùìng beâ nađy úê Axtrakhan, noâ úê trong buöìng tađu chaơy ra Baâc bïị töi bûúâc nhanh vađo buöìng, ăùơt töi vađo giûôa ăöịng tay naêi röìi vûđa ăi ra, vûđa giú ngoân tay ra doơa töi:

- Liïơu höìn ăíịy!

Tiïịng öìn ađo trïn ăíìu möîi luâc möơt nhoê díìn, chiïịc tađu khöng lùưc lû maơnh vađ khöng khuíịy ăöơng trïn mùưt nûúâc nûôa Cûêa söí cùn buöìng bõ möơt bûâc thađnh ûúât chùưn líịp Trong buöìng töịi om, ngöơt ngaơt, ăöịng tay naêi nhû phöìng ra, eâp líịy ngûúđi töi Tíịt caê ăïìu lađm cho töi khoâ chõu Coâ leô ngûúđi ta seô ăïí möơt mònh töi úê laơi vônh viïîn trong chiïịc tađu vùưng ngùưt nađy chùng? Töi laơi gíìn cûêa buöìng Cûêa khöng múê ặúơc, töi khöng lađm caâch nađo xoay ặúơc quaê ăíịm bùìng ăöìng

Töi cíìm chai sûôa ăíơp thíơt maơnh vađo quaê ăíịm Chiïịc chai vúô toang, sûôa ăöí tung toâe xuöịng chín töi chaêy ăíìy caê vađo ăöi uêng Buöìn ríìu vò thíịt baơi, töi lïn nùìm trïn ăöịng tay naêi, khoâc ti tó vađ nguê thiïịp ăi, mùưt víîn ûúât lïơ Khi töi tónh díơy, chiïịc tađu thuêy laơi khuíịy ăöơng vađ lùưc lû maơnh, cûêa söí cùn buöìng saâng rûơc nhû mùơt trúđi Bađ töi ngöìi caơnh töi, chaêi ăíìu vađ nhùn nhoâ, noâi thò thíìm caâi gò nghe khöng roô Toâc bađ töi ăen nhaânh, aânh xanh, dađy kyđ laơ, phuê kñn caê hai vai, xoôa xuöịng ngûơc, xuöịng ăíìu göịi vađ raêi caê ra sađn Möơt tay kheô níng múâ toâc trïn sađn lïn vađ ûúâm trïn tay, bađ töi ặa möơt caâch khoâ khùn chiïịc lûúơc thûa bùìng göî vađo múâ toâc dađy Bađ töi bôu möi, cùơp mùưt ăen long lïn ăíìy tûâc giíơn, vađ trong múâ toâc dađy íịy khuön mùơt bađ töi trúê nïn beâ nhoê vađ buöìn cûúđi laơ Höm nay bađ töi coâ veê dûô túơn, nhûng khi töi hoêi taơi sao toâc bađ laơi dađy nhû víơy, bađ töi traê lúđi, gioơng cuông dõu dađng íịm aâp nhû höm qua:

- Coâ leô Chuâa trûđng phaơt bađ ăíịy Toâc vúâi tai chïịt tiïơt úê ăíu íịy, cûâ thûê chaêi noâ mađ xem!

Höìi cođn treê bađ thñch khoe khoang vïì caâi búđm nađy, nhûng nay vïì giađ bađ laơi nguýìn ruêa noâ! Chaâu nguê ăi! Haôy cođn súâm, mùơt trúđi vûđa múâi moơc thöi

- Chaâu khöng buöìn nguê nûôa!

- Thò thöi víơy,

Bađ töi bùìng lođng ngay; vađ vûđa tïịt toâc vûđa nhòn vïì phña chiïịc ăi-vùng, núi meơ töi ăang nùìm nguê, ngûêa mùơt lïn, ngûúđi duöîi thùỉng

- Höm qua chaâu ăíơp vúô chai sûôa nhû thïị nađo? Kïí kheô cho bađ nghe!

Lúđi noâi cuêa bađ töi ăùơc biïơt tríìm böíng nghe nhû tiïịng haât, noâ khùưc síu vađo trñ nhúâ töi dïî dađng, nhû nhûông ăoâa hoa, vađ cuông dõu dađng, rûơc rúô ăíìy nhûơa söịng Khi bađ töi móm cûúđi, hai con ngûúi ăen síîm nhû quaê anh ăađo, núê ra, long lanh tia saâng dõu hiïìn khön taê Nuơ cûúđi ăïí löơ ra hai hađm rùng trùưng ngíìn chùưc chùưn, vađ mùơc duđ trïn ăöi maâ ngùm ngùm ăen ăaô coâ vö söị nïịp nhùn, khuön mùơt cuêa bađ töi hònh nhû víîn tûúi treê Nhûng caâi muôi xöm xöịp coâ hai löî muôi phöìng lïn vađ caâi choâp muôi ăoê ăaô lađm cho khuön mùơt xíịu ăi khaâ nhiïìu Bađ töi hñt thuöịc laâ ặơng trong caâi höơp ăen khaêm baơc Toađn thín bađ töi ăen síîm, nhûng tûđ bïn trong -qua ăöi mùưt -aânh lïn nhûông tia saâng íịm aâp, tûúi vui vađ khöng bao giúđ tùưt Tuy lûng

cođng, gíìn nhû guđ, vađ thín hònh ríịt to beâo, nhûng bađ töi ăi laơi nheơ nhađng, nhanh nheơn nhû möơt con međo to, vađ cuông coâ veê dõu dađng mïìm maơi giöịng hïơt nhû con víơt dïî thûúng íịy Trûúâc kia gùơp bađ töi; töi nhû ngûúđi nguê say, ăùưm chòm trong boâng töịi; nhûng bađ töi xuíịt hiïơn, ăaô ăaânh thûâc töi díơy vađ ặa töi ra ngoađi aânh saâng Vúâi möơt súơi díy vö tíơn bađ töi nöịi tíịt caê moơi víơt xung quanh töi laơi, ăan thađnh möơt tíịm ăùng-ten nhiïìu mađu sùưc, vađ líơp tûâc trúê thađnh ngûúđi baơn thín thiïịt suöịt ăúđi töi, möơt ngûúđi gíìn guôi nhíịt vúâi lođng töi, möơt con ngûúđi dïî hiïíu nhíịt vađ ýu quyâ nhíịt Tíịm lođng ýu mïịn vö tû cuêa bađ töi ăöịi vúâi moơi ngûúđi ăaô lađm cho tím höìn töi thïm phong phuâ, ăaô truýìn sûâc maơnh khöng gò khuíịt phuơc nöíi ăïí ặúng ăíìu vúâi nhûông ngađy thaâng gieo neo

*

* *

Böịn mûúi nùm vïì trûúâc tađu thuêy chaơy ríịt chíơm, chuâng töi phaêi ăi khaâ líu múâi túâi Nijni Töi cođn nhúâ ríịt roô nhûông ngađy ăíìu tiïn vö cuđng ăeơp ăeô íịy Trúđi ríịt ăeơp, suöịt tûđ saâng ăïịn töịi, töi vúâi bađ töi ặâng trïn boong tađu dûúâi bíìu trúđi trong saâng, giûôa ăöi búđ söng Vonga ặúơc muđa thu thïu lïn möơt mađu vađng oâng, tröng nhû hai daêi luơa Con tađu mađu gaơch tûúi ăi ngûúơc dođng söng, baânh laâi úí oaêi khuíịy ăöơng mùơt nûúâc xanh síîm Con tađu keâo theo úê ăíìu súơi díy caâp dađi möơt chiïịc sađ-lan xaâm tröng giöịng nhû con boơ ăíịt Mùơt trúđi lûông lúđ di chuýín trïn söng Vonga; caênh víơt xung quanh ăöíi múâi tûđng giúđ tûđng phuât Nhûông ngoơn ăöìi xanh giöịng nhû nhûông nïịp gíịp löơng líîy trïn böơ y phuơc sang troơng cuêa mùơt ăíịt; hai bïn búđ söng, caâc thađnh phöị vađ lađng maơc nom xa xa nhû nhûông chiïịc baânh; thónh thoaêng coâ chiïịc laâ thu vađng bíơp bïình trïn mùơt nûúâc

- Chaâu nhòn xem, ăeơp chûa kòa!

- Chöịc chöịc bađ töi laơi nhùưc laơi vađ ăi tûđ thađnh tađu bïn nađy sang thađnh bïn kia

Bađ töi raơng rúô hùỉn lïn, ăöi mùưt múê to vò vui sûúâng Bađ töi maêi nhòn lïn búđ, nhiïìu luâc qún caê töi Bađ töi ặâng caơnh thađnh tađu, khoanh tay trûúâc ngûơc, móm cûúđi, im lùơng, nûúâc mùưt rûng rûng Töi giíơt giíơt chiïịc vaây síîm mađu coâ thïu hoa cuêa bađ töi

- Gò thïị? - Bađ töi giíơt mònh Bađ tûúêng nhû ăang thiu thiu nguê vađ nùìm mú íịy

- Sao bađ laơi khoâc?

- Bađ vui sûúâng ăíịy chaâu aơ, mađ cuông vò tuöíi giađ nûôa! -Bađ töi vûđa noâi vûđa móm cûúđi

- Bađ ăaô giađ röìi, bađ ăaô traêi qua saâu mûúi xuín röìi cođn gò nûôa! Sau khi hñt thuöịc laâ, bađ töi bùưt ăíìu kïí cho töi nghe nhûông cíu chuýơn kyđ quaâi vïì boơn cûúâp phuâc ặâc, vïì caâc võ thaânh, vïì nhûông loađi daô thuâ vađ luô aâc quyê

Nhûông chuýơn thíìn thoaơi ặúơc bađ töi kïí bùìng möơt gioơng khe kheô, ăíìy bñ íín Bađ töi cuâi xuöịng, nhòn thùỉng vađo mùưt töi, hai con ngûúi múê röơng nhû muöịn truýìn vađo lođng töi möơt sûâc maơnh löi cuöịn töi lïn Bađ töi noâi y nhû haât, vađ cađng noâi lúđi bađ töi cađng vang lïn nhõp nhađng Nghe bađ töi noâi thíơt thuâ võ khöng thïí taê ặúơc Töi lùưng nghe vađ vođi thïm:

- Kïí nûôa ăi bađ!

- ÛĐ, thò kïí nûôa: ngađy xûa coâ möơt võ gia thíìn ngöìi úê phña dûúâi lođ sûúêi, bõ mò öịng cùưm vađo chín Laôo vûđa lùưc la lùưc lû vûđa rïn ró vađ khoâc tó ti: "öi, chuöơt con úi, ăau quaâ, öi chuöơt con úi, ta khöng thïí chõu nöíi!" Bađ töi nhíịc möơt chín lïn, hai tay öm líịy vađ nhùn mùơt laơi giaôy giaôy nom ăïịn buöìn cûúđi, y nhû chñnh bađ töi ăau víơy Caâc baâc thuyê thuê ríơm ríu vađ hiïìn lađnh ặâng xung quanh lùưng nghe, cûúđi khuâc khñch, khen ngúơi bađ töi vađ cuông ýu cíìu:

- Bađ kïí chuýơn nûôa ăi!

- Sau ăoâ hoơ baêo: -Múđi bađ cuđng ăi ùn töịi vúâi chuâng töi! Khi ùn, hoơ múđi bađ töi uöịng rûúơu vötka, cođn töi thò ặúơc ùn dûa híịu, dûa búê Viïơc nađy phaêi lađm giíịu, vò trïn tađu coâ möơt ngûúđi cíịm ùn hoa quaê, laôo ta tõch thu tíịt caê hoa quaê vađ ăem quùỉng xuöịng söng

Laôo ùn mùơc giöịng hïơt möơt viïn caênh saât, cuông coâ nhûông cuâc aâo bùìng ăöìng, vađ luâc nađo cuông say mïìm Moơi ngûúđi thíịy laôo ăïìu líín traânh Meơ töi ríịt ñt khi ra boong tađu vađ thûúđng ặâng lùơng leô möơt mònh, riïng ra möơt chöî Thín hònh meơ töi to lúân, cín ăöịi, khuön mùơt töịi síìm vađ ăanh laơi, maâi toâc vađng hoe, tïịt bñm, víịn trïn ăíìu thađnh möơt vođng nùơng trôu -toađn thín meơ töi tröng thíơt lûơc lûúông vađ rùưn chùưc Giúđ ăíy hònh aênh meơ töi hiïơn lïn trong oâc töi nhû qua möơt lúâp sûúng muđ hoùơc qua möơt ăaâm míy trong vùưt, trong ăoâ löơ ra ăöi mùưt xaâm xa laơ vađ laơnh luđng cuông to nhû ăöi mùưt bađ töi Coâ möơt líìn meơ töi noâi, gioơng nghiïm nghõ:

- Ngûúđi ta cûúđi meơ ăíịy, meơ aơ!

- Mùơc hoơ! - Bađ töi ăaâp veê vö tû

- Cho hoơ cûúđi, kïơ hoơ

Töi cođn nhúâ veê vui mûđng nhû treê con cuêa bađ töi khi nhòn thíịy Nijni Bađ töi keâo tay töi, ăííy töi vïì phña thađnh tađu vađ kïu lïn:

- Chaâu tröng kòa, chaâu tröng kòa, ăeơp khöng! Nijni ăíịy, chaâu aơ! Nhúđ ún Chuâa, thađnh phöị múâi ăeơp lađm sao! Chaâu tröng kòa, nhađ thúđ nhû bay lađ lađ trïn mùơt ăíịt íịy!

Röìi bađ töi ýu cíìu meơ töi, gioơng gíìn nhû khoâc:

- Variusa, con nhòn ăi chûâ! Coâ leô con qún caê röìi cuông nïn! Haôy vui lïn con!

Meơ töi móm cûúđi, uê ruô Con tađu dûđng laơi trûúâc möơt thađnh phöị myô lïơ, giûôa dođng söng chíơt nñch thuýìn beđ, tua tuêa hađng trùm cöơt buöìm nhoơn hoùưt Möơt chiïịc thuýìn lúân ăíìy ùưp ngûúđi búi laơi gíìn thađnh tađu vađ ngoùưc caâi sađo coâ moâc vađo chiïịc thang ngûúđi ta thaê xuöịng Nhûông ngûúđi trïn thuýìn líìn lûúơt leo lïn boong tađu Möơt öng giađ beâ nhoê, gíìy ăeât, leo lïn ríịt nhanh, trûúâc tíịt caê moơi ngûúđi öng cuơ mùơc böơ quíìn aâo dađi ăen, ríu mađu hung vađ oâng aânh nhû kim tuýịn, muôi giöịng nhû moê chim vađ coâ ăöi mùưt xanh luơc Vò dõch taê ăang hoađnh hađnh luâc bíịy giúđ nïn phaêi lađm nhû víơy

- Böị!

Meơ töi kïu tûúâng lïn, gioơng khađn khađn Meơ töi nghiïng ngûúđi vïì phña öng cuơ öng öm líịy ăíìu meơ töi vađ ặa ăöi bađn tay beâ nhoê, ăoê tña, vuöịt nhanh vađo maâ meơ töi Röìi öng kïu lïn, gioơng the theâ:

- Thïị nađo! Cö aê ngöịc? A, a! Con thíịy ăíịy Chao öi, luô chuâng bay y y thíơt lađ

Bađ töi hònh nhû öm hön tíịt caê moơi ngûúđi möơt luâc, cûâ xoay tñt nhû möơt chiïịc chong choâng Bađ töi vûđa ăííy töi ăïịn trûúâc mùơt moơi ngûúđi vûđa noâi vöơi vaô vúâi töi:

- Nađo, nhanh nhanh lïn! Ăíy lađ cíơu Mikhailö, ăíy lađ cíơu Iaköp múơ Natalaâa, ăíy lađ caâc em chaâu, caê hai cuđng tïn lađ Xasa,

em gaâi Katïrina, tíịt caê ăïìu lađ hoơ hađng nhađ ta ăíịy Chaâu xem coâ ăöng khöng!

Öng töi hoêi bađ töi:

- Bađ noâ coâ khoêe khöng?

Öng bađ töi öm nhau ba líìn Röìi öng töi keâo töi ra khoêi ăaâm ngûúđi chen chuâc, öm líịy ăíìu vađ hoêi:

- Cođn thùìng nađy, mađy lađ con caâi nhađ ai haê?

Möơt thùìng beâ úê Axtrakhan, tûđ trong buöìng tađu chaơy ra

- Noâ noâi caâi gò thïị?

Öng töi hoêi meơ töi, vađ khöng chúđ traê lúđi, ăííy töi ra vađ noâi:

- Ăöi gođ maâ giöịng böị nhû ăuâc Thöi xuöịng thuýìn ăi!

Túâi búđ, chuâng töi caê töịp leo lïn döịc, theo con ặúđng raêi ăaâ cuöơi to, giûôa hai búđ döịc cao phuê möơt lúâp coê vađng hoe ăaô bõ xeâo naât öng töi vađ meơ töi ăi ăíìu öng töi chó thíịp ăïịn ngang vai meơ töi, bûúâc ngùưn, nhûng ăi ríịt nhanh Meơ töi nhòn öng töi tûđ trïn xuöịng vađ bûúâc ăi nhû khöng chíịm ăíịt Hai cíơu töi lùơng leô bûúâc theo sau: cíơu Mikhain toâc ăen mûúơt, ngûúđi gíìy ăeât giöịng öng töi; cíơu Iaköp toâc quùn vađ vađng hoe; coâ caê míịy ngûúđi ăađn bađ to beâo mùơc aâo dađi lođe loeơt vađ nùm saâu ặâa treê con, ặâa nađo cuông lúân hún töi vađ ặâa nađo cuông im lùơng Töi ăi cuđng vúâi bađ töi vađ múơ Natalaâa thíịp nhoê Sùưc mùơt xanh xao, cùơp mùưt xanh biïịc, buơng to tûúâng, múơ töi thûúđng phaêi dûđng laơi luön vađ noâi thò thíìm höín hïín:

- ÖỊi, töi khöng sao ăi ặúơc nûôa!

- Chuâng noâ bùưt töơi mađy ăi lađm gò cú chûâ! Bađ töi cađu nhađu veê tûâc giíơn - Caê nođi caê öí ăïìu ngu ngöịc!

Caê ngûúđi lúân líîn treê con, töi khöng thñch möơt ai caê Töi caêm thíịy mònh xa laơ giûôa hoơ, ngay caê bađ töi hònh nhû cuông múđ nhaơt ăi vađ trúê nïn xa caâch ăöịi vúâi töi Ăùơc biïơt töi khöng thñch öng töi tñ nađo Töi caêm thíịy ngay öng töi lađ keê thuđ, öng lađm cho töi phaêi ăùơc biïơt chuâ yâ túâi öng vađ gíy cho töi möơt möịi hiïịu kyđ lo súơ Chuâng töi

ăi ăïịn ẳnh döịc úê tñt trïn cao, dûơa lûng vađo búđ döịc bïn phaêi, bùưt ăíìu phöị, coâ möơt ngöi nhađ thíịp möơt tíìng, sún mađu höìng nhem nhuöịc, maâi luơp suơp vađ cûêa söí nhö ra ngoađi Ăûâng ngoađi ặúđng nhòn vađo, töi tûúêng ngöi nhađ cuông khaâ röơng raôi, nhûng bïn trong laơi phín thađnh nhûông buöìng nhoê, tranh töịi tranh saâng, ríịt chíơt chöơi Chöî nađo cuông thíịy nhûông ngûúđi bûơc tûâc chaơy ngûúơc chaơy xuöi nhû trïn möơt con tađu cíơp bïịn vađ möơt luô treê con löìng löơn nhû ăađn chim seê hay cûúâp phaâ Chöî nađo cuông coâ muđi hùng hùng lađ laơ Töi ăi ra sín Caâi sín cuông ăaâng gheât: khùưp sín treo ăíìy nhûông tíịm vaêi lúân ûúât ăíîm, ăïí ngöín ngang nhûông thuđng nûúâc ăùơc nhiïìu mađu Trong

xiïu veåo, cuãi chaáy rûâng rûåc trong bïëp loâ Coá caái gò söi lïn suâng suåc, vaâ möåt ngûúâi maâ töi khöng tröng thêëy noái to nhûäng tiïëng kyâ laå:

- Xantan

- fucxin

- cupúröx

II

Möơt cuöơc söịng söi nöíi nhiïìu mađu sùưc, kyđ quùơc ăïịn khoâ taê bùưt ăíìu vađ tröi qua nhanh choâng laơ thûúđng Töi nhúâ laơi cuöơc söịng ăoâ nhû nhúâ laơi möơt chuýơn cöí tñch haôi huđng do möơt thiïn tađi töịt buơng nhûng chín thíơt möơt caâch tađn nhíîn ăaô kheâo kïí laơi Giúđ ăíy khi höìi tûúêng laơi quaâ khûâ, chñnh töi ăöi khi cuông khoâ tin ặúơc rùìng tíịt caê thûơc sûơ lađ nhû víơy Coâ nhiïìu ăiïìu töi muöịn tranh caôi, muöịn phuê nhíơn, chñnh vò cuöơc söịng töịi tùm cuêa "caâi nođi ngu ngöịc" íịy coâ quaâ nhiïìu nhûông ăiïìu tađn nhíîn Nhûng sûơ thíơt víîn hún lođng thûúng haơi, vaê laơi cíu chuýơn töi kïí ăíy ăíu coâ phaêi noâi vïì baên thín töi, mađ noâi vïì cuöơc söịng chíơt heơp, ngöơt ngaơt, ăíìy nhûông íịn tûúơng khuêng khiïịp mađ ngûúđi thûúđng dín Nga ăaô söịng vađ hiïơn ăang söịng Nhađ öng töi ăíìy möơt khöng khñ thuđ hùìn giûôa ngûúđi noơ vúâi ngûúđi kia nhû ăaâm sûúng muđ dađy ăùơc; sûơ thuđ hùìn ăoâ ăaô ăíìu ăöơc ngûúđi lúân, vađ thíơm chñ ăïịn caê treê con cuông goâp phíìn tñch cûơc vađo ăoâ Sau nađy, qua nhûông cíu chuýơn bađ töi kïí, töi ặúơc biïịt rùìng meơ töi trúê vïì ăuâng vađo luâc caâc cíơu töi ăang nùìng nùơc ăođi öng töi phaêi chia gia tađi Viïơc meơ töi ăöơt nhiïn trúê vïì cađng lađm tùng thïm yâ muöịn ra úê riïng cuêa hoơ Hoơ súơ rùìng meơ töi seô ăođi laơi söị cuêa höìi mön thuöơc phíìn meơ töi nhûng bõ öng töi giûô laơi vò meơ töi ăaô "tûơ yâ" ăi líịy chöìng, khöng ặúơc öng töi ûng thuíơn Caâc cíơu töi cho rùìng söị cuêa höìi mön ăoâ phaêi ặúơc ăem chia cho hoơ Tûđ líu hoơ cuông ăaô caôi nhau kõch liïơt xem ai lađ ngûúđi ặúơc múê xûúêng úê trong thađnh phöị vađ ai seô úê khu ngoaơi ö Kunavinö, bïn kia söng ska ñt ngađy sau, khi chuâng töi túâi, möơt vuơ caôi coơ ăaô nöí ra úê nhađ bïịp giûôa bûôa

ùn trûa: caâc cíơu töi ăöơt nhiïn chöìm díơy, nhoađi ngûúđi qua mùơt bađ vađ bùưt ăíìu gíìm rñt, la heât vađo mùơt öng töi, rùng nhe ra, gíìm gûđ nhau nhû möơt bíìy choâ Öng töi ăoê mùơt tña tai, líịy chiïịc thòa nïơn xuöịng mùơt bađn vađ theât vaâng lïn nhû tiïịng gađ tröịng:

- Öng seô cho chuâng mađy ăi ùn mađy caê nuât!

Bađ töi mùơt nhùn nhoâ möơt caâch ăau ăúân, noâi:

- Cûâ ăem chia tuöịt cho chuâng noâ, öng úi! Öng seô ặúơc ýn thín Cho tíịt chuâng noâ ăi!

- Xò, bađ laơi ắnh vïì huđa vúâi chuâng noâ phaêi khöng?

Öng töi theât lïn, hai mùưt long lanh Vađ thíơt lađ laơ, möơt ngûúđi beâ nhoê nhû öng töi mađ laơi coâ thïí theât to ăïịn thïị Meơ töi rúđi khoêi bađn, ặâng díơy vađ tûđ tûđ ăi laơi phña cûêa söí, ặâng xoay lûng vïì phña moơi ngûúđi Böîng cíơu Mikhain vung tay ăíịm vađo mùơt ngûúđi em, cíơu nađy theât lïn, lùn xaê vađo anh vađ caê hai ngûúđi lùn trïn sađn, vûđa thúê, vûđa rïn, vûđa chûêi ruêa

Luô treê con ođa lïn khoâc Múơ Natalaâa ăang coâ mang kïu than möơt caâch tuýơt voơng Meơ töi keâo múơ ăi ra chöî khaâc Epgïnaâa, muơ vuâ nuöi mùơt röî, vui tñnh, ăuöíi luô treê ra khoêi nhađ bïịp Ghïị ăöí löíng chöíng; anh thúơ hoơc nghïì Txûganöc, möơt thanh niïn coâ ăöi vai röơng, cûúôi lïn lûng cíơu Mikhain, cođn baâc thúơ caê Grigöri Ivanövitaơ hoâi ăíìu, ríơm ríu vađ ăeo kñnh rím thò bònh tônh líịy möơt chiïịc khùn mùơt troâi hai tay cíơu íịy laơi Cíơu Mikhain vûún cöí vïì phña sau, böơ ríu ăen vađ thûa coơ xuöịng mùơt sađn, miïơng thúê khođ kheđ möơt caâch khuêng khiïịp öng töi thò vûđa chaơy xung quanh bađn vûđa kïu la thaêm thiïịt:

- Anh em, maâu muê vúâi nhau mađ thïị ăíịy! Chao öi, luô chuâng bay y y thíơt lađ

Ngay tûđ ăíìu cuöơc caôi nhau, töi súơ quaâ, ăaô leo phoâc lïn lođ sûúêi Tûđ trïn ăoâ töi kinh ngaơc nhòn Bađ töi ăang líịy nûúâc úê chíơu thau bùìng ăöìng vađ rûêa nhûông vïịt maâu trïn mùơt cíơu Iaköp Cíơu vûđa khoâc vûđa giíơm chín xuöịng mùơt sađn, cođn bađ töi thò noâi bùìng möơt gioơng khoâ nhoơc:

- Quín ăaâng nguýìn ruêa, ăöì moơi rúơ, phaêi tu tónh laơi chûâ! Öng töi vùưt chiïịc aâo bõ raâch toaơc lïn vai vađ theât bađ töi:

- Nađy, muơ phuđ thuêy! Muơ ăaô ăeê ra möơt luô suâc sinh ăíịy!

Khi cíơu Iaköp ăaô ăi khoêi, bađ töi chaơy laơi goâc nhađ, kïu gađo thaêm thiïịt:

- Laơy Ăûâc Bađ Marya, Meơ cuêa Chuâa Lúđi, xin Ăûâc Bađ ặđng ăïí con caâi chuâng con sa vađo sûơ dûô

Öng töi ặâng lïn, ngoaênh vïì phña bađ töi, ặa mùưt nhòn chiïịc bađn trïn ăoâ moơi thûâ cođn ăöí ngöín ngang, lïnh laâng vađ noâi nhoê:

- Bađ liïơu mađ theo doôi chuâng noâ, keêo chuâng noâ seô hađnh töơi con Vacvara cho mađ xem, chûa biïịt chûđng

- Thöi ăi, ặđng nghô nhaêm nûôa! Cúêi aâo ra, ặa ăíy töi vaâ cho

Röìi bađ töi öm líịy ăíìu öng töi hön vađo traân Öng töi tröng thíơt beâ nhoê bïn caơnh bađ töi vađ cûâ uâp mùơt vađo vai bađ töi:

- Coâ leô phaêi chia thöi, bađ noâ aơ

- Phaêi, phaêi chia ăi, öng aơ!

Hai ngûúđi noâi chuýơn vúâi nhau höìi líu, luâc ăíìu cođn thín míơt, sau öng töi giíơm chín xuöịng sađn nhû con gađ tröịng trûúâc luâc choơi nhau, giú ngoân tay ra doơa bađ töi vađ thïìu thađo noâi to:

- Töi biïịt bađ lùưm, bađ chiïìu chuâng noâ lùưm! Thùìng Miska cuêa bađ chó lađ ặâa gian giaêo, cođn thùìng Iaska thò lađ möơt tïn vö laơi! Röìi chuâng noâ seô nöịc ăïịn hïịt nhùĩn cuêa caêi cuêa töi cho mađ xem, chuâng seô ăem phung phñ hïịt

Ngöìi trïn mùơt lođ sûúêi, töi trúê mònh khöng kheâo, lađm rúi chiïịc bađn lađ Chiïịc bađn lađ lùn íìm íìm trïn bíơc lođ sûúêi röìi rúi toôm vađo thuđng nûúâc raâc öng töi nhaêy lïn bíơc, keâo cöí töi xuöịng, nhòn chùìm chùìm vađo mùơt töi, dûúđng nhû múâi tröng thíịy töi líìn ăíìu

- Ai ăùơt mađy ngöìi lïn lođ sûúêi? Meơ mađy phaêi khöng?

- Chaâu tûơ leo lïn líịy

- Noâi laâo

- Khöng, chaâu tûơ leo lïn möơt mònh thíơt mađ Vò chaâu súơ

Öng töi ăííy töi sang bïn vađ kheô búâp vađo traân töi

- Y hïơt nhû caâi thùìng böị mađy! Thöi, cuât ăi!

Ăûúơc chuöìn khoêi bïịp, töi mûđng quyânh

*

* *

Töi thíịy roô öng töi thûúđng ặa cùơp mùưt xanh thöng minh vađ tinh nhanh theo doôi töi, vađ töi súơ öng töi lùưm Töi cođn nhúâ lađ töi luön luön muöịn líín traânh cùơp mùưt nííy lûêa ăoâ Töi caêm thíịy öng töi lađ möơt ngûúđi ăöơc aâc, noâi vúâi ai cuông bùìng möơt gioơng giïîu cúơt, chím choơc ăïí gíy sûơ vađ choơc tûâc moơi ngûúđi

- Chao öi, luô chuâng bay y y thíơt lađ! - öng thûúđng la nhû

ríìu hoùơc súơ haôi Vađo giúđ nghó, luâc uöịng trađ buöíi töịi, khi öng töi, caâc cíơu töi vađ nhûông ngûúđi lađm tûđ xûúêng bûúâc vađo bïịp, veê mïơt moêi, tay ăíìy xantan vađ chaây seâm vò cupúröx, toâc buöơc bùng vaêi, tíịt caê nom giöịng nhû nhûông bûâc tûúơng thaânh ăen saơm ăùơt úê goâc bïịp Vađo giúđ phuât haôi huđng ăoâ, öng töi thûúđng ngöìi ăöịi diïơn vúâi töi vađ chuýơn trođ vúâi töi nhiïìu hún nhûông ặâa chaâu khaâc, khiïịn chuâng phaêi ghen tõ öng töi daâng ngûúđi cín ăöịi, maênh khaênh, tû thïị ung dung Chiïịc gi-lï bùìng vaêi xa-tanh thïu ăaô cuô súđn, aâo sú-mi vaêi hoa thò nhađu naât vađ trïn hai ăíìu göịi quíìn löơ ra nhûông miïịng vaâ lúân Tuy víơy tröng öng töi ùn mùơc víîn coâ veê saơch seô vađ chónh tïì hún caâc cíơu töi mùơc veât-töng, sú-mi ngûơc höì cûâng vađ quađng khùn luơa

Töi ăïịn ặúơc vađi höm thò öng töi bùưt töi hoơc cíìu kinh Tíịt caê nhûông ặâa treê khaâc úê trong nhađ ăïìu lúân tuöíi hún töi vađ chuâng ăaô hoơc ăoơc, hoơc viïịt do möơt thíìy phuơ lïî cuêa nhađ thúđ Ăûâc Meơ lïn Trúđi daơy; qua cûêa söí cuêa ngöi nhađ coâ thïí nhòn thíịy nhûông noâc nhađ thúđ trođn vađng choâi Múơ Natalaâa daơy töi hoơc Múơ lađ möơt ngûúđi tríìm lùơng, súơ sïơt, mùơt tröng ríịt treê con vađ coâ cùơp mùưt trong suöịt khiïịn töi coâ caêm tûúêng rùìng qua cùơp mùưt ăoâ coâ thïí nhòn thíịy tíịt caê nhûông gò úê phña sau múơ Töi thñch nhòn vađo mùưt múơ thíơt líu, khöng chúâp Múơ lim dim mùưt, quay ăíìu tûâ phña vađ khe kheô nùn nó töi, gioơng gíìn nhû thò thíìm:

- Nađo, chaâu noâi ăi: "Laơy Cha chuâng töi úê trïn trúđi "

Vađ nïịu töi coâ hoêi "Iakö jï lađ caâi gò?" thò múơ súơ haôi nhòn xung quanh khuýn töi:

- Chaâu ặđng hoêi, nhû thïị khöng töịt! Chaâu chó viïơc noâi theo múơ: "Laơy Cha chuâng töi " Nghe khöng?

Töi bùn khoùn: taơi sao hoêi laơi khöng töịt? Tiïịng "Iakö jï" nhû coâ nghôa gò bñ íín, vađ töi cöị tònh tòm moơi caâch xuýn taơc ăi:

- "Iaköp jï", "Ia vú köjï"

Nhûng múơ töi cûâ kiïn nhíîn chûôa laơi Mùơt múơ nhúơt nhaơt nhû sùưp tan ra thađnh nûúâc, gioơng noâi luön luön ặât quaông:

- Ăûđng, chaâu chó viïơc noâi: "Iakö jï" thöi

Nhûng baên thín múơ vađ caê nhûông lúđi noâi ăïìu khöng tûơ nhiïn Ăiïìu ăoâ khiïịn töi bûơc mònh vađ lađm cho töi khöng thïí nađo thuöơc ặúơc bađi kinh Möơt höm öng töi hoêi:

- Thïị nađo, Aliöska, höm nay mađy lađm gò? Laơi ăi chúi röìi! Cûâ nhòn thíịy caâi bûúâu trïn traân mađy lađ ăuê biïịt Chúi mađ bûúu ăíìu bûúu traân lïn nhû thïị thò khöng phaêi lađ khön ăíu! Thïị cođn bađi kinh "Laơy Cha" ăaô thuöơc chûa?

Múơ töi ăaâp kheô:

- Noâ töịi daơ lùưm

Öng töi cûúđi khííy, cùơp löng mađy mađu hung kheô rûúân lïn:

- Nïịu víơy thò phaêi nïơn cho noâ möơt tríơn!

Vađ öng laơi hoêi töi:

- Böị mađy ăaô nïơn cho mađy bao giúđ chûa?

Khöng hiïíu öng töi noâi gò, töi lùơng im Meơ töi noâi:

- Khöng, Macxim khöng ăaânh noâ bao giúđ, cođn cíịm caê con nûôa

- Sao víơy?

- Böị noâ baêo khöng thïí daơy bùìng roi voơt ặúơc

- Roô ăöì ngöịc, khöịn khöí möì ma caâi thùìng Macxim íịy Laơy Chuâa tha thûâ cho con! -öng töi noâi rađnh roơt, gioơng giíơn dûô

Nhûông lúđi noâi ăoâ lađm töi bûơc mònh Öng töi nhíơn ra ăiïìu ăoâ

- Mađy lađm gò mađ bôu möi bôu moê thïị? Thíơt lađ thùìng

Röìi, vuöịt maâi toâc hung baơc trïn ăíìu, öng töi noâi thïm:

- Ăûúơc, ăïịn thûâ baêy nađy tao seô tíín cho thùìng Xasa möơt meê vïì chuýơn chiïịc ăï cho mađ xem!

- Tíín lađ thïị nađo? - Töi hoêi

Tíịt caê moơi ngûúđi cûúđi phaâ lïn, öng töi noâi:

- Ăûúơc, röìi khùưc biïịt

Töi níịp vađo möơt chöî vađ tûúêng tûúơng: "tíín" tûâc lađ thïu viïìn nhûông aâo dađi ngûúđi ta ặa nhuöơm, cođn "nïơn" vađ "ăaânh" thò chó lađ möơt, coâ leô thïị Ngûúđi ta thûúđng ăaânh ngûơa, ăaânh choâ, ăaânh međo ÚÊ Axtrakhan boơn caênh saât ăaânh ngûúđi Ba-tû, caênh ăoâ töi ăaô thíịy Nhûng töi chûa thíịy ngûúđi ta ăaânh treê con nhû víơy bao giúđ, vađ úê ăíy tuy caâc cíơu töi cuông coâ khi cöịc vađo traân, khi thò búơp vađo gaây luô

em hoơ töi, nhûng luô treê ăöịi vúâi viïơc ăoâ coâ veê xem thûúđng Bõ ăaânh,

"tíịm" vađ gùưn vađo ăoâ nhûông caâi nhaôn bùìng bòa Ăïí ăuđa baâc Grigöri mùưt ăaô gíìn muđ, cíơu Mikhain sai möơt ặâa chaâu lïn chñn tuöíi líịy chiïịc ăï cuêa baâc Grigöri hú lïn ngoơn nïịn Thùìng Xasa líịy chiïịc keơp víîn duđng ăïí gaơt tađn nïịn cùơp chiïịc ăï, hú thíơt noâng, röìi lûđa ăùơt xuöịng phña dûúâi tay baâc Grigöri, vađ níịp ăùìng sau lođ sûúêi Vûđa luâc ăoâ, öng töi ăi vađo, ngöìi xuöịng lađm viïơc vađ ăuât ngay ngoân tay vađo chiïịc ăï noâng boêng Töi cođn nhúâ, khi töi nghe tiïịng öìn ađo chaơy vađo bïịp thò öng töi ăang giú nhûông ngoân tay bõ boêng lïn nùưm líịy tai, nhaêy choi choi vađ la lúân:

- Ăûâa nađo nghõch thïị nađy? Ăöì daô man!

Cíơu Mikhain cuâi xuöịng bađn, líịy ngoân tay buâng chiïịc ăï thöíi cho nguöơi Baâc thúơ caê víîn ăiïìm nhiïn ngöìi khíu, nhûông hònh boâng nhaêy nhoât trïn chiïịc ăíìu hoâi lúân cuêa baâc Cíơu Iaköp chaơy vađo, níịp sau goâc lođ sûúêi vađ cûúđi khuâc khñch Bađ töi thò ăang xaât khoai söịng bùìng möơt chiïịc bađn xaât

- Thùìng Xaska Iakövöp nghõch ăíịy! - Cíơu Mikhain böîng nhiïn noâi

"tíín" vađ bõ "nïơn" khöng?

- Ăaâng lùưm - öng töi vûđa cađu nhađu vûđa liïịc nhòn töi

Cíơu Mikhain ăíịm tay xuöịng mùơt bađn, theât meơ töi:

- Chõ Vacvara, coâ baêo thùìng choâ con íịy cím ăi khöng! Töi thò vùơn cöí noâ ăi bíy giúđ!

Meơ töi noâi:

- Cûâ thûê ăuơng vađo noâ mađ xem

Thïị lađ tíịt caê moơi ngûúđi ăïìu im lùơng Meơ töi coâ löịi noâi cöơc löịc, nhûông lúđi noâi íịy nhû coâ sûâc maơnh ăaânh lui ắch thuê, vađ lađm cho hoơ phaêi haơ mònh Töi thíịy roô lađ tíịt caê moơi ngûúđi ăïìu súơ meơ töi Ngay caê öng töi cuông noâi vúâi meơ töi nheơ nhađng, khöng giöịng nhû noâi vúâi nhûông ngûúđi khaâc Thíịy víơy töi ríịt thñch thuâ, vađ thûúđng khoe vúâi luô em hoơ vúâi veê tûơ hađo:

- Meơ túâ maơnh nhíịt!

Chuâng cuông chùỉng phaên ăöịi Nhûng röìi cíu chuýơn xaêy ra höm thûâ baêy sau ăaô lađm lay chuýín lođng tin cuêa töi ăöịi vúâi meơ töi

*

* *

Trûúâc höm thûâ baêy, töi cuông phaơm phaêi möơt löîi nùơng Töi ríịt thñch xem ngûúđi lúân lađm thay ăöíi mađu vaêi, thíơt lađ tađi tònh: chùỉng haơn ngûúđi ta líịy vaêi vađng nhuâng vađo nûúâc mađu ăen, thïị lađ vaêi hoâa thađnh mađu xanh thíîm, "mađu chađm"; cho mađu xaâm vađo nûúâc mađu gaơch thò trúê thađnh ăo ăoê, mađu "booâcăö" Thíơt lađ dïî dađng, nhûng khoâ hiïíu Töi cuông muöịn tûơ mònh nhuöơm möơt víơt gò, töi liïìn noâi chuýơn ăoâ vúâi thùìng Xasa Iakövöp Noâ lađ möơt thùìng beâ ríịt ặâng ăùưn, muöịn ặúơc ngûúđi lúân khöng coi thûúđng, ăöịi vúâi ai cuông dõu dađng, sùĩn sađng giuâp ăúô tíịt caê moơi ngûúđi trong moơi trûúđng húơp Ngûúđi lúân khen noâ dïî baêo, thöng minh, nhûng öng töi thûúđng lûúđm noâ vađ noâi:

- Ăöì nõnh hoât!

Thùìng Xasa Iakövöp ngûúđi gíìy khùỉng, ăen thui, hai mùưt löìi nhû hai mùưt töm Noâ thûúđng noâi vöơi vaô, lñ nhñ, hay nuöịt tiïịng vađ luâc nađo cuông líịm leât nhòn quanh nhû ắnh chaơy tröịn ăi ăíu Hai con ngûúi mađu níu síîm cuêa noâ thûúđng khöng ăöơng ăíơy, nhûng möîi khi noâ bõ kñch ăöơng laơi rung lïn cuđng vúâi lođng trùưng Töi khöng

ûa noâ Töi thñch thùìng Xasa Mikhailöp hún Noâ lađ möơt thùìng beâ chùỉng coâ gò ăaâng ăïí yâ, thíìm lùơng, chíơm chaơp, coâ cùơp mùưt buöìn vađ nuơ cûúđi hiïìn lađnh, ríịt giöịng ngûúđi meơ dõu dađng cuêa noâ Böơ rùng noâ

thađnh hai hađng Böơ rùng nađy lađm noâ bíơn tím lùưm; luâc nađo noâ cuông cho tay vađo möìm lay nhûông chiïịc rùng moơc úê hađng sau ăïí ắnh nhöí ăi vađ ai muöịn súđ vađo hađm rùng cuêa noâ cuông ặúơc Ngoađi ra, töi khöng thíịy noâ coâ caâi gò hay hún Trong nhađ chíơt nñch ngûúđi nhûng noâ söịng leê loi Noâ thñch ngöìi trong nhûông xoâ tranh töịi tranh saâng, vađ buöíi chiïìu thò ngöìi bïn cûêa söí Thíơt thuâ võ khi cuđng ngöìi vúâi noâ

im lùơng bïn cûêa söí, vađ cûâ ngöìi saât bïn nhau im lùơng nhû thïị hađng tiïịng ăöìng höì, nhòn nhûông con quaơ ăen bay lûúơn trïn bíìu trúđi ăoê öịi trong buöíi hoađng hön, quanh nhûông chiïịc thaâp trođn vađng rûơc cuêa ngöi nhađ thúđ Ăûâc Meơ lïn Trúđi Chuâng bay tñt lïn cao, röìi lao vuât xuöịng Vađ böîng nhû möơt tíịm lûúâi ăen, chuâng phuê kñn bíìu trúđi ăang tùưt, röìi chuâng biïịn ăi ăíu míịt, ăïí laơi sau chuâng möơt khoaêng khöng tröịng röîng Nhòn caênh tûúơng ăoâ ngûúđi ta khöng muöịn noâi gò nûôa, vađ möơt nöîi buöìn man maâc xím chiïịm líịy tím höìn

Thùìng Xasa, con cíơu Iaköp, thò chuýơn gò cuông coâ thïí noâi thao thao bíịt tuýơt, vađ chûông chaơc nhû ngûúđi lúân Biïịt töi muöịn hoơc nhuöơm, noâ khuýn töi vađo trong tuê líịy ra chiïịc khùn traêi bađn mađu trùưng tinh víîn duđng trong nhûông ngađy lïî vađ ăem nhuöơm thađnh mađu xanh

- Mađu trùưng lađ dïî nhuöơm nhíịt, túâ biïịt!

Noâ noâi gioơng ríịt nghiïm trang Töi löi ra chiïịc khùn traêi bađn lúân vađ chaơy ra sín Nhûng khi töi vûđa nhuâng möơt ăíìu khùn vađo thuđng nûúâc "chađm" thò anh Txûganöc böîng tûđ ăíu lao túâi Anh giíơt líịy chiïịc khùn, röìi duđng hai bađn tay to lúân vùưt nûúâc vađ theât thùìng

em hoơ töi ăang níịp úê phođng ngoađi ăïí theo doôi viïơc lađm cuêa töi:

- Goơi bađ ra mau lïn!

Röìi anh lùưc caâi ăíìu toâc ăen buđ xuđ nhû caâo trûúâc ăiïìm chùỉng lađnh, vađ baêo töi:

- Hûđ, chuýịn nađy thïị nađo mađy cuông bõ möơt tríơn ăođn nïn thín!

Bađ töi chaơy túâi, vûđa rïn ró vađ khoâc loâc, vûđa chûêi töi bùìng nhûông cíu nghe ăïịn buöìn cûúđi:

- Öi, thùìng trúđi ăaânh thaânh víơt kia, sao quó thíìn khöng ăem mađ quíơt chïịt mađy ăi!

Röìi bađ töi noâi vúâi anh Txûganöc:

- Nađy, Vanasa, ặđng noâi gò vúâi öng nheâ! Tao seô giíịu kñn chuýơn nađy, may ra coâ thïí thoaât ặúơc

Anh Vanka chuđi hai tay ûúât vađo chiïịc taơp-dïì nhem nhuöịc, noâi vúâi veê lo lùưng:

- Caâi ăoâ thò viïơc gò ăïịn con? Con khöng noâi ăíu, song coi chûđng thùìng Xasa noâ maâch ăíịy!

- Tao seô cho noâ hai köpïch, - bađ töi noâi vađ díîn töi vađo trong nhađ

Ăïịn thûâ baêy, trûúâc giúđ cíìu nguýơn, coâ ngûúđi díîn töi vađo bïịp Trong bïịp töịi om om vađ im lùơng Töi cođn nhúâ cûêa vađo phođng ngoađi vađ caâc phođng luâc ăoâ ăïìu ăoâng chùơt, vađ bïn ngoađi cûêa söí lađ aânh saâng

u aâm cuêa möơt buöíi chiïìu thu, tiïịng mûa rúi tñ taâch vađo cûêa kñnh Trûúâc cûêa lođ sûúêi ăen kõt, anh Txûganöc ăang ngöìi trïn möơt chiïịc ghïị dađi lúân Tröng anh giíơn dûô, Tûâc Ivan, caâch goơi tùưt, Ivan lađ tïn Txûganöịc lađ biïơt hiïơu Tûâc Ivan, caâch goơi tùưt thín míơt khaâc hùỉn ngađy thûúđng öng töi ặâng trong goâc caơnh möơt thuđng göî, choơn úê trong thuđng ra nhûông chiïịc roi dađi, líịy tay ăo tûđng chiïịc röìi xïịp laơi vúâi nhau vađ quíịt vun vuât vađo khöng khñ Bađ töi ặâng úê möơt chöî töịi hñt thuöịc rñt lïn vađ cađu nhađu:

- Sûúâng lùưm ăíịy ăöì tađn baơo!

Thùìng Xasa Iakövöp ngöìi trïn chiïịc ghïị úê giûôa bïịp hai tay duơi mùưt, noâi gioơng keâo dađi nghe ríịt laơ, giöịng nhû möơt öng laôo hađnh khíịt:

- Xin öng haôy vò Chuâa mađ tha cho chaâu Ăùìng sau chiïịc ghïị, hai ặâa con cíơu Mikhain, möơt trai möơt gaâi, ặâng tûơa vai vađo nhau,

noâ vađo ghïị qua naâch vađ cöí Anh cuâi xuöịng vađ duđng hai caânh tay ăen thui giûô chùơt líịy cöí chín noâ

- Lïcxíy, - öng töi goơi, - laơi gíìn ăíy! Kòa, coâ nghe tao noâi gò khöng? Ăíy, haôy tröng tao quíơt noâ ăíy nađy Möơt!

Öng vung tay lïn khöng cao vađ vuơt chiïịc roi vađo tíịm thín tríìn truöìng Xasa kïu theât lïn

-Noâi laâo, - öng töi noâi, - coâ ăau ăíu! Caâi nađy múâi ăau hún nađy! Öng töi ăaânh ăïịn nöîi da giöơp ngay lïn, trïn lûng hùìn nhûông vïơt ăoê Thùìng em hoơ töi ruâ lïn möơt tiïịng dađi

- Khöng dïî chõu ađ? - öng töi hoêi, tay víîn ăïìu ăùơn ặa lïn ặa xuöịng

- Khöng thñch haê? Roi nađy lađ vïì töơi chiïịc ăï nađy!

Möîi khi öng töi vung tay lïn, tíịt caê moơi thûâ trong ngûơc töi ăïìu díng lïn theo, vađ khi caânh tay haơ xuöịng thò dûúđng nhû caê ngûúđi töi cuông rúi xuöịng Xasa rñt lïn the theâ, nghe thíơt khoâ chõu:

- Chaâu chûđa röìi ò ò Chaâu chùỉng maâch chuýơn chiïịc khùn bađn lađ gò Chaâu ăaô maâch

Öng töi noâi gioơng bònh thaên nhû ăoơc Thaânh thi:

- Töị caâo khöng phaêi lađ ăaô hïịt töơi! Ăûâa töị caâo phaêi ặúơc ùn ăođn trûúâc tiïn Nađy ăíy, vïì chiïịc khùn bađn! Tûâc Alïcxíy

Bađ töi lao vïì phña töi, nùưm líịy tay töi vađ theât lïn:

- Töi khöng ặa thùìng Lïcxíy cho öng ăíu! Khöng ặa ăíu! Ăöì quyê sûâ!

Bađ líịy chín ăaơp vađo cûêa vađ goơi:

-Vavara, Vacvara!

Öng töi böí nhađo vïì phña bađ töi, ăííy bađ töi ngaô, giùìng líịy töi vađ ăem laơi chiïịc ghïị dađi Töi giaôy giuơa trong tay öng töi, giíơt böơ ríu mađu hung vađ cùưn vađo ngoân tay öng Öng töi kïu theât lïn, ghò chùơt líịy töi vađ cuöịi cuđng neâm töi xuöịng chiïịc ghïị dađi, lađm töi síy saât caê mùơt muôi Töi cođn nhúâ tiïịng theât man rúơ cuêa öng töi

- Troâi noâ laơi! Tao seô giïịt noâ!

Töi cođn nhúâ böơ mùơt trùưng bïơch vađ cùơp mùưt múê to cuêa meơ töi Meơ töi vûđa chaơy doơc theo chiïịc ghïị vûđa thúê höín hïín:

- Ăûđng, böị úi! Traê noâ cho con

*

* *

Öng töi ăaânh cho ăïịn khi töi ngíịt ăi Míịy ngađy liïìn töi öịm, phaêi nùìm síịp trïn möơt chiïịc giûúđng röơng noâng bûâc, trong möơt cùn phođng nhoê chó coâ möơt cûêa söí vúâi möơt ngoơn ăeđn ăoê tuđ muđ suöịt ngađy ăïm úê goâc phođng, trûúâc mùơt chiïịc tuê coâ bađy ríịt nhiïìu tûúơng thaânh Nhûông ngađy ăau öịm lađ nhûông ngađy ăaâng ghi nhúâ cuêa ăúđi töi Trong nhûông ngađy ăoâ chùưc töi ăaô lúân lïn ríịt nhiïìu vađ caêm thíịy nhû coâ caâi gò khaâc thûúđng Tûđ ăoâ trúê ăi, töi ăím ra quan tím lo lùưng ăöịi vúâi moơi ngûúđi; vađ hïơt nhû ngûúđi ta ăaô löơt míịt lúâp da úê traâi tim töi ăi nïn noâ trúê nïn hïịt sûâc nhaơy beân ăöịi vúâi moơi nöîi ăau ăúân vađ só nhuơc, duđ lađ töi hay ngûúđi khaâc phaêi chõu Trûúâc hïịt, cuöơc caôi nhau giûôa bađ töi vađ meơ töi ăaô lađm cho töi hïịt sûâc ngaơc nhiïn: trong cùn phođng chíơt heơp, bađ töi, ngûúđi to lúân vađ víơn ăöì ăen, tiïịn vïì phña meơ töi, döìn meơ töi vađo goâc phođng, chöî ăïí caâc tûúơng thaânh, vađ rñt lïn:

- Sao mađy khöng laơi mađ giùìng noâ ra, haê?

- Con súơ

- Öi, mađy khoêe nhû vím mađ cođn súơ! Thíơt xíịu höí, Vacvara! Tao giađ thïị nađy mađ tao khöng súơ! Thíơt xíịu höí!

- Ăïí cho con ýn meơ úi, con ăau lođng lùưm

- Khöng, mađy khöng ýu noâ, mađy khöng thûúng thùìng beâ möì cöi!

Meơ töi noâi lúân, gioơng mïơt nhoơc:

- Chñnh töi cuông nhû möơt ặâa möì cöi suöịt ăúđi!

Röìi caê hai ngûúđi ngöìi trïn chiïịc hođm úê goâc phođng khoâc ríịt líu Meơ töi noâi:

- Nïịu khöng coâ thùìng Alïcxíy thò töi ăaô ăi khoêi núi nađy röìi! Töi khöng thïí söịng trong caâi ắa nguơc nađy ặúơc nûôa, khöng thïí söịng ặúơc, meơ úi! Khöng cođn húi sûâc nûôa

- Con lađ dođng maâu cuêa meơ, traâi tim cuêa meơ!

Bađ töi thò thađo noâi Töi hiïíu ra meơ töi khöng phaêi lađ keê maơnh, meơ töi cuông súơ öng töi nhû moơi ngûúđi Töi ăaô caên trúê meơ töi

ăi khoêi caâi nhađ nađy, núi meơ töi khöng thïí söịng nöíi Ăiïìu ăoâ thíơt ăaâng buöìn Ñt líu sau meơ töi biïịn khoêi nhađ thíơt, khöng hiïíu lađ ăi ăíu, thùm ai Möơt höm öng töi böîng xuíịt hiïơn, hïơt nhû tûđ tríìn nhađ rúi xuöịng Öng töi ngöìi xuöịng giûúđng, ặa bađn tay laơnh nhû bùng súđ vađo ăíìu töi:

- Chađo cíơu caê Chaâu traê lúđi ăi, ặđng giíơn öng! thïị nađo? Töi chó muöịn ăaâ cho öng töi möơt caâi, nhûng töi ăau khöng cûơa quíơy ặúơc Toâc öng töi tröng cađng ăoê hún moơi khi, ăíìu luön luön lùưc lû, hai con mùưt long lanh nhû ăang tòm kiïịm víơt gò trïn tûúđng öng töi líịy trong tuâi ra möơt chiïịc baânh bñch qui hònh con dï, hai chiïịc keơo boơc ặúđng hònh chiïịc keđn, möơt quaê taâo vađ möơt chuđm nho khö mađu xanh röìi ăùơt tíịt caê lïn trïn göịi, ngay trûúâc mùơt töi

- Chaâu thíịy khöng, öng ăem quađ cho chaâu ăíịy!

Öng töi cuâi xuöịng vađ hön vađo traân töi Sau ăoâ öng töi bùưt ăíìu vûđa noâi vûđa khe kheô xoa ăíìu töi vúâi bađn tay beâ nhoê, cûâng queđo vađ vađng kheđ, nhíịt lađ nhûông moâng tay cong nhû moâng chim

- Höm trûúâc öng ăaânh chaâu ăau quaâ phaêi khöng? Öng noâng quaâ! Taơi chaâu cađo vađ cùưn öng nïn öng giíơn Nhûng khöng sao, chaâu coâ bõ ăođn quaâ mûâc thò röìi ăíu cuông vađo ăíịy caê! Chaâu phaêi biïịt, möîi khi ngûúđi thín thñch ăaânh chaâu thò ăoâ khöng phaêi lađ ăiïìu

só nhuơc, mađ lađ möơt bađi hoơc! Khöng nïn ăïí cho ngûúđi ngoađi ăaânh mònh, nhûng ăöịi vúâi ngûúđi trong nhađ thò chùỉng sao Chaâu tûúêng trûúâc kia öng khöng bõ ăaânh û? Aliösa, öng bõ ăaânh ăïịn nöîi ngay caê trong giíịc mú khuêng khiïịp chaâu cuông khöng thíịy ặúơc Öng bõ

só nhuơc ăïịn nöîi giaâ Chuâa tröng thíịy chùưc Chuâa cuông phaêi khoâc! Kïịt quaê lađ thïị nađo? Tûđ möơt ặâa treê möì cöi, con möơt ngûúđi ăađn bađ ngheđo, öng ăaô coâ ắa võ nhû bíy giúđ Öng ặâng ăíìu möơt phûúđng nhuöơm, öng ăiïìu khiïín moơi ngûúđi

Vúâi thín hònh gíìy vađ cín ăöịi nùìm xuöịng bïn caơnh töi, öng töi bùưt ăíìu kïí vïì nhûông ngađy thú íịu cuêa mònh bùìng nhûông lúđi leô rùưn roêi vađ maơnh meô, lúđi noơ nöịi tiïịp lúđi kia möơt caâch dïî dađng vađ kheâo leâo Hai con mùưt xanh cuêa öng töi rûơc saâng lïn öng töi vui veê vođ röịi buđ múâ toâc vađng oâng, röìi cíịt gioơng the theâ nhû quaât vađo mùơt töi:

- Chaâu ăïịn ăíy bùìng tađu thuêy phaêi khöng? Húi nûúâc ặa chaâu ăïịn ăíịy! Cođn öng, khi cođn treê, chñnh öng ăaô phaêi duđng sûâc keâo caâc sađ-lan ăi ngûúơc söng Vonga Sađ-lan thò úê dûúâi nûúâc, öng thò

ăi trïn búđ Öng ăi chín ăíịt trïn ăaâ nhoơn, trïn nhûông chöî ăíịt suơt, vađ cûâ ăi nhû thïị suöịt tûđ luâc mùơt trúđi moơc cho ăïịn töịi mõt Nùưng xiïn vađo gaây, ăíìu noâng boêng nhû than, ngûúđi cuâi gíơp thađnh ba khuâc, xûúng kïu rùng rùưc Víơy mađ víîn phaêi ăi, ăïịn ặúđng ăi cuông khöng tröng thíịy, hai mùưt nhođa lïơ vađ möì höi, lođng ăau ăúân ï chïì Öi chađ, Aliösa, chaâu cûâ im öng kïí cho mađ nghe! Cûâ thïị ăi, ăi maôi, cho ăïịn luâc tuöơt khoêi díy, ngaô giuâi xuöịng ăíịt íịy thïị nhûng laơi mûđng, búêi vò tíịt caê sûâc lûơc ăaô caơn röìi: miïîn sao ặúơc nghó ngúi, hay chïịt quaâch! Ăoâ, ngûúđi ta ăaô söịng dûúâi mùưt Chuâa Giïsu nhín tûđ nhû thïị ăoâ! Ăaô ba líìn öng ăïịm bûúâc trïn dođng söng Caâi Vonga: tûđ Ximbiïc ăïịn Rûbinxkú, tûđ Xaratöp ăïịn ăíy vađ tûđ Axtrakhan ăïịn höơi chúơ Makariep Hađng bao nhiïu nghòn dùơm ặúđng! Cho ăïịn nùm thûâ tû thò öng trúê thađnh phu trûúêng cuêa anh

em phu keâo thuýìn, vò öng ăaô cho laôo chuê biïịt ặúơc tađi cuêa öng! Öng töi noâi, vađ böîng vuơt lúân lïn trûúâc mùưt töi nhû möơt ăaâm míy, tûđ möơt öng giađ beâ nhoê vađ quùưt queo biïịn thađnh möơt ngûúđi coâ sûâc maơnh phi thûúđng, möơt mònh keâo caê möơt chiïịc sađ-lan khöíng löì ăi ngûúơc dođng söng

Thónh thoaêng öng töi laơi nhaêy tûđ trïn giûúđng xuöịng ăíịt vađ vung tay lađm ăiïơu böơ cho töi thíịy nhûông ngûúđi keâo thuýìn ăi nhû thïị nađo, taât nûúâc úê trïn thuýìn ra sao Öng töi haât gioơng tríìm nhûông bađi gò ăoâ, xong laơi nhaêy lïn giûúđng, nhanh nheơn nhû möơt thanh niïn, tröng thíơt kyđ laơ Röìi öng laơi noâi, gioơng cađng say sûa hún:

- Nhûng Aliösa aơ, nhûông luâc nghó, vađo nhûông buöíi chiïìu heđ úê Jiguli, dûúâi chín ngoơn ăöìi xanh rò coâ khi boơn öng ăöịt lûêa lïn röìi níịu chaâo Vađ khi möơt ngûúđi keâo thuýìn ăaâng thûúng cíịt tiïịng haât möơt bađi haât thoaât ra tûđ ăaây lođng thò líơp tûâc caê ăoađn phu íìm íìm cíịt gioơng hođa theo Ngûúđi nhû súên gai öịc lïn, vađ söng Vonga dûúđng nhû laơi cađng chaêy xiïịt Noâ löìng löơn nhû con ngûơa bíịt kham, nhû muöịn cíịt mònh lïn tíơn míy xanh! Luâc ăoâ moơi nöîi ăau khöí ăïìu tiïu tan nhû lađn buơi trûúâc gioâ Moơi ngûúđi haât ăïịn nöîi coâ khi ăïí chaâo trađo caê ra ngoađi; khi íịy cíìn phaêi nïơn cho anh chađng ăíìu bïịp möơt muöi vađo traân: "Chúi nhûng chúâ boê lúi cöng viïơc!" Ăaô míịy líìn coâ ngûúđi ngoâ vađo cûêa goơi öng töi, nhûng töi van nađi:

- Öng ặđng ăi öng aơ!

Öng töi móm cûúđi vađ giú tay ăuöíi moơi ngûúđi:

- Ăúơi tñ ăaô

Öng töi kïí chuýơn maôi cho ăïịn tíơn chiïìu töịi Vađ khi ăi ra cođn

íu ýịm tûđ biïơt töi Töi biïịt öng töi khöng phaêi lađ ngûúđi dûô túơn vađ ăaâng súơ Töi ûâa nûúâc mùưt khi nhúâ laơi rùìng chñnh öng töi ăaô ăaânh töi tađn nhíîn nhû víơy Tuy nhiïn töi víîn khöng thïí nađo qún ặúơc chuýơn ăoâ Viïơc öng töi ăïịn thùm ăaô múê röơng cûêa cho tíịt caê moơi ngûúđi, vađ tûđ saâng ăïịn töịi luön luön coâ ngûúđi ngöìi bïn giûúđng töi, cöị tòm moơi caâch lađm cho töi khuíy khoêa Töi cođn nhúâ ăiïìu ăoâ khöng phaêi luâc nađo cuông vui veê vađ thuâ võ Bađ töi thûúđng ăïịn vúâi töi hún Nhûông tïn cuô cuêa thađnh phöị Ulianöp vađ Tsecbaköp trïn söng Vonga Nhûông ngoơn nuâi ríịt ăeơp úê khuâc giûôa söng Vonga caê vađ cuđng nguê vúâi töi möơt giûúđng nûôa Nhûng trong nhûông ngađy ăoâ, ngûúđi ăaô ăïí laơi cho töi íịn tûúơng tûúi saâng nhíịt lađ anh Txûganöc Vai anh vuöng, ngûơc núê, ăíìu ríịt to vúâi böơ toâc xoùn tñt Anh ăïịn vađo luâc chiïìu töịi vađ ùn víơn nhû ngađy höơi: aâo luơa vađng, quíìn nhung böng vađ ăi ăöi uêng gíơp nïịp kïu ken keât Toâc anh boâng laâng, cùơp mùưt líịp laânh dûúâi ăöi löng mađy ríơm, hađm rùng trùưng íín dûúâi böơ ria meâp ăen múâi moơc Chiïịc aâo vađng rûơc phaên chiïịu aânh lûêa ăoê cuêa ngoơn ăeđn thúđ khöng bao giúđ tùưt

- Nađy em, tröng ăíy nađy, - anh noâi vađ veân tay aâo lïn, chòa cho töi xem caânh tay tríìn ăíìy nhûông vïịt ăoê ăïịn tíơn khuyêu

- Em xem noâ sûng thïị ăíịy! Míịy höm noơ cođn tïơ hún nûôa, höm nay ăaô bùưt ăíìu búât nhiïìu röìi! Em coâ biïịt khöng, thíịy öng nöíi giíơn vađ bùưt ăíìu ăaânh em, anh liïìn giú ngay caânh tay nađy ra ăúô Anh ắnh chúđ khi nađo roi gíîy, öng ăi líịy chiïịc khaâc thò bađ hoùơc meơ seô bïị em chaơy ăi! Nhûng chiïịc roi laơi khöng gíîy, vò ngím nûúâc nïn deêo quaâ! Nhûng duđ sao em cuông ăúô bõ ăođn coâ phaêi khöng? Ăíịy em xem, anh cuông laâu caâ ăíịy chûâ

Anh cûúđi veê íu ýịm, dõu dađng vađ laơi ngùưm nghña caânh tay sûng phöìng, röìi vûđa cûúđi vûđa noâi:

- Anh thûúng em quaâ, ăïịn nöîi cöí hoơng anh cûâ ngheơn laơi Töơi nghiïơp! Thïị mađ öng cûâ vuơt maôi

Anh thúê phò phò nhû ngûơa vađ lùưc ăíìu, röìi anh bùưt ăíìu noâi chuýơn vïì öng töi Trong chöịc laât anh ăaô trúê nïn gíìn guôi ăöịi vúâi töi vađ giaên dõ nhû möơt ặâa treê Töi baêo anh rùìng töi ýu anh lùưm Anh traê lúđi thíơt chíịt phaâc khoâ mađ qún ặúơc:

- Anh cuông ýu em lùưm, chñnh vò ýu em nïn anh múâi chõu ăau thay cho em! Ăûâa khaâc thò ặđng hođng, mùơc xaâc chuâng noâ

Sau ăoâ anh bùưt ăíìu khuýn baêo töi, anh noâi kheô, thónh thoaêng laơi nhòn ra cûêa:

- Líìn sau nïịu em coâ bõ ăaânh thò phaêi cíín thíơn ăíịy, ặđng coâ

co ruâm ngûúđi laơi hiïíu khöng? Co duâm nhû thïị seô ăau gíịp ăöi; em cûâ thaê ngûúđi cho thoaêi maâi, sao cho ngûúđi thíơt mïìm, mïìm nhuôn ra íịy! Vađ ặđng coâ nhõn thúê, cûâ thúê thíơt maơnh vađ kïu tûúâng lïn, nhúâ ăíịy! Nhû thïị ríịt töịt

Töi hoêi:

- Thïị ra cođn bõ ăaânh nûôa ađ?

- Chûâ sao?

Anh Txûganöc noâi veê thaên nhiïn

- Tíịt nhiïn, cođn bõ ăaânh nûôa chûâ! Röìi xem, em seô bõ ăaânh luön ăíịy

- Vò sao?

- Öng mađ ăaô muöịn kiïịm cúâ thò

Vađ anh laơi lo lùưng khuýn töi:

- Nïịu öng ăaânh tûđ trïn cao, chó quíịt roi tûđ trïn xuöịng thöi thò em cûâ viïơc nùìm ýn, ngûúđi thíơt mïìm; cođn nïịu öng ăaânh giíơt -quíịt xuöịng röìi laơi giíơt vïì ăïí rûât thõt ra - thò em phaêi rûúân ngûúđi theo chiïìu chiïịc roi, hiïíu khöng? Nhû thïị ăúô ăau hún!

Anh nhaây möơt bïn mùưt ăen laây röìi noâi:

- Vïì mùơt nađy anh cođn gioêi hún caê caênh saât ăíịy! Da cuêa anh coâ leô ăem khíu ặúơc bao tay em aơ!

Töi ngùưm neât mùơt vui tûúi cuêa anh vađ nhúâ laơi nhûông chuýơn cöí tñch mađ bađ töi ăaô kïí vïì Hoađng tûê Ivan vađ chađng ngöịc Ivanuska

III

ÖỊm díơy, töi thíịy roô anh Txûganöc giûô möơt ắa võ ăùơc biïơt trong nhađ Öng töi khöng mùưng anh luön miïơng vađ bûơc tûâc nhû ăöịi vúâi caâc cíơu töi Khi vùưng mùơt anh, öng töi lim dim vađ gíơt guđ noâi vïì anh:

- Thùìng Ivanka ríịt kheâo tay! Chuâng bay cûâ nhúâ lúđi tao noâi: lúân lïn noâ seô khaâ cho xem!

Caâc cíơu töi cuông ăöịi xûê vúâi anh Txûganöc ríịt tròu mïịn, thín míơt vađ khöng khi nađo ăuđa cúơt trïu anh nhû ăöịi vúâi baâc thúơ caê Grigöri mađ híìu nhû chiïìu nađo hoơ cuông kiïịm möơt trođ tinh nghõch gò ăïí trïu Khi thò hoơ nung noâng chuöi keâo, khi thò cùưm ngûúơc caâi ăinh nhoơn hoùưt vađo ghïị cuêa baâc, hoùơc thíịy baâc lođa dúê, hoơ ăïí ngay bïn tíìm tay cuêa baâc nhûông maênh vaêi mađu sùưc khaâc nhau ăïí baâc ăñnh thađnh möơt "tíịm", thïị lađ baâc laơi bõ öng töi chûêi cho möơt meê Möơt höm, sau bûôa ùn trûa, khi baâc ăang nguê trïn gaâc xeâp, hoơ líịy thuöịc nhuöơm ăoê böi lïn mùơt baâc Baâc cûâ thïị vaâc böơ mùơt ngöơ nghônh vađ ăaâng súơ íịy ăi ăi laơi laơi khaâ líu: giûôa böơ ríu baơc löơ ra hai vïịt kñnh trođn múđ múđ vađ möơt caâi muôi dađi ăoê choât buöng thoông xuöịng veê thiïíu naôo nom giöịng nhû caâi lûúôi Caâc cíơu töi nghô ra khöng biïịt bao nhiïu nhûông trođ tinh nghõch nhû víơy Nhûng baâc thúơ caê víîn ngíơm ăùưng nuöịt cay chõu ặơng, baâc chó kheô cađu nhađu vađ trûúâc khi súđ vađo caâi bađn lađ, caâi keâo, caâi kim hoùơc caâi ăï, baâc thûúđng nhíịp nûúâc boơt ăíìy ăíìu ngoân tay Caâi ăoâ ăaô trúê thađnh thoâi quen ăöịi vúâi baâc; ngay caê khi ngöìi vađo bađn ùn trûa, trûúâc khi cíìm con dao hoùơc caâi dôa, baâc cuông nhíịp nûúâc boơt nhû víơy lađm boơn treê con cûúđi öì caê lïn Khi nađo baâc ăau khöí, trïn khuön mùơt to cuêa baâc nöíi lïn vö söị nïịp nhùn Nhûông nïịp nhùn nađy trûúđn trïn traân baâc möơt caâch kyđ quaâi, kheô keâo cùơp löng mađy lïn, röìi biïịn míịt vađo caâi ăíìu troơc löịc cuêa baâc Töi khöng nhúâ öng töi ăöịi vúâi nhûông trođ ăuđa cuêa caâc cíơu töi ra sao, nhûng bađ töi thò giú nùưm ăíịm ăe caâc cíơu töi vađ quaât:

- Chuâng mađy khöng biïịt ngûúơng mùơt ađ, quín vö laơi!

Nhûng khi vùưng mùơt anh Txûganöc, caâc cíơu töi laơi noâi vïì anh vúâi veê bûơc tûâc vađ chím biïịm Hoơ giïîu cúơt, chï bai viïơc lađm cuêa anh, nhiïịc anh lađ thùìng ùn cùưp vađ lûúđi biïịng Tûâc Ivan, caâch goơi thín míơt Töi hoêi bađ töi taơi sao laơi coâ chuýơn íịy Cuông nhû moơi líìn, bađ töi vui lođng giaêng giaêi cho töi bùìng nhûông lúđi dïî hiïíu:

- Chaâu khöng biïịt, caê hai cíơu cuđng muöịn tranh Vaniuska vïì phíìn mònh, khi nađo hoơ múê xûúêng nhuöơm riïng; thïị lađ trûúâc mùơt nhau hoơ gieđm pha noâ, noâi noâ lađ möơt tay thúơ töìi Hoơ noâi laâo, hoơ lûđa miïịng nhau ăíịy Hoơ cođn súơ Vaniuska khöng ăi vúâi hoơ, seô úê laơi vúâi öng Mađ öng laơi lađ ngûúđi traâi tñnh traâi nïịt, öng coâ thïí seô cuđng vúâi Ivanka múê möơt xûúêng nhuöơm thûâ ba, nhû thïị seô khöng lúơi cho caâc cíơu, chaâu hiïíu chûa?

Bađ cûúđi khe kheô:

- Hoơ duđng ăuê maânh khoâe, ăïịn thaânh cuông phaêi buöìn cûúđi! Nhûng öng laơi biïịt toêng nhûông mûu meơo ăoâ vađ cöị yâ trïu hai cíơu Iasa vađ Misa Öng baêo: "Tao seô mua cho thùìng Ivan möơt tíịm theê miïîn ăi lñnh ăïí noâ khoêi bõ goơi ăi lñnh, vò tao cíìn ăïịn noâ!" Caâc cíơu bûơc tûâc, hoơ khöng thñch thïị vađ tiïịc tiïìn, vò mua möơt tíịm theê nhû víơy ríịt ăùưt!

Töi laơi úê vúâi bađ töi nhû khi úê trïn tađu thuêy Töịi nađo trûúâc khi

ăi nguê bađ töi cuông kïí cho töi nghe nhûông chuýơn thíìn thoaơi hoùơc kïí vïì cuöơc ăúđi mònh, cuông tûđa tûơa nhû möơt chuýơn thíìn thoaơi víơy Bađ töi kïí chuýơn lađm ùn cuêa gia ằnh: chuýơn phín chia gia tađi cho con caâi, chuýơn öng töi tíơu nhađ múâi cho mònh Bađ töi vûđa noâi vûđa kheô cûúđi, dûêng dûng nhû ngûúđi dûng nûúâc laô hay möơt ngûúđi hađng xoâm laâng giïìng, chûâ khöng phaêi lađ ngûúđi chuê nhín thûâ hai trong ngöi nhađ nađy Nhúđ thïị töi múâi biïịt anh Txûganöc lađ ặâa con hoang nhùơt ặúơc trïn chiïịc ghïị dađi úê caơnh cöíng trong möơt ăïm mûa ăíìu xuín

- Noâ nùìm úê ăíịy, cuöơn trong chiïịc taơp dïì röơng, - bađ töi kïí, gioơng tríìm ngím vađ coâ veê huýìn bñ, - noâ kheô kïu oe oe vađ ăaô bùưt ăíìu reât coâng

- Taơi sao ngûúđi ta laơi boê rúi treê con thïị?

- Vò meơ noâ khöng coâ sûôa, khöng coâ gò nuöi; thïị lađ meơ noâ dođ xem úê ăíu coâ treê con múâi ăeê bõ chïịt liïìn ăùơt giíịu noâ úê ăoâ

Sau möơt laât ýn lùơng, bađ töi gaôi ăíìu, thúê dađi röìi nhòn lïn tríìn nhađ, noâi tiïịp:

- Tíịt caê ăïìu lađ do ngheđo tuâng, Aliösa aơ, coâ caênh khöí cûơc quaâ ăïịn nöîi khöng thïí noâi ra ặúơc! Ngûúđi ta cho rùìng con gaâi chûa chöìng khöng coâ quýìn ăeê, rùìng ăoâ lađ möơt ăiïìu höí theơn! Öng ắnh ặa Vaniuska túâi súê caênh saât, nhûng bađ can ngùn: giûô líịy mađ nuöi; ăoâ lađ trúđi cho chuâng ta ăïí thay vađo nhûông ặâa ăaô chïịt Vò bađ ăeê caê thaêy mûúđi taâm bíơn; nïịu tíịt caê ăïìu söịng thò chuâng seô chiïịm caê möơt daôy phöị, túâi mûúđi taâm ngöi nhađ! Chaâu khöng biïịt chûâ, bađ líịy chöìng tûđ nùm mûúđi böịn tuöíi, nùm mûúđi lùm bađ ăaô ăeê, nhûng Chuâa thñch dođng maâu nhađ bađ nïn ăaô líìn lûúơt bùưt chuâng vïì lađm thiïn thíìn Bađ vûđa tiïịc vûđa mûđng!

Ngöìi trïn thađnh giûúđng, mònh mùơc ăöơc coâ chiïịc aâo caânh, maâi toâc ăen xoôa xuöịng caê ngûúđi, bađ töi to xuđ nhû möơt con gíịu mađ trûúâc ăíy ngûúđi tiïìu phu ríơm ríu vuđng Xecgat ăaô ăem vïì sín Bađ töi lađm díịu trïn böơ ngûơc trùưng phau nhû tuýịt, cûúđi kheô vađ ăung ặa toađn thín:

- Chuâa ăaô bùưt ăi nhûông ặâa töịt, cođn luô chaê ra gò thò ăïí laơi cho bađ Bađ ríịt vui mûđng ặúơc thùìng Ivanka, bađ ríịt ýu caâc chaâu, caâc chaâu aơ! Thïị lađ bađ nhíơn noâ, rûêa töơi cho noâ, vađ noâ trúê nïn möơt thùìng con trai ngoan ngoaôn Luâc ăíìu bađ goơi noâ lađ Boơ Dûđa, vò noâ hay veđ veđ chùỉng khaâc gò con boơ dûđa, suöịt ngađy noâ bođ vađ veđ veđ úê khùưp caâc phođng Chaâu haôy ýu mïịn noâ, noâ lađ möơt ngûúđi ríịt giaên dõ!

Töi ýu mïịn anh Ivan vađ nhiïìu khi ngaơc nhiïn ăïịn ngíy ngûúđi vïì anh Nhíịt lađ vađo ngađy thûâ baêy, luâc öng töi ăi lïî nhađ thúđ, sau khi ăaô ăaânh luô treê coâ löîi trong tuíìn, thò trong nhađ bïịp laơi diïîn

ra ăuê moơi thûâ trođ vui khön kïí Anh Txûganöc bùưt nhûông con giaân ăen úê sau lođ sûúêi, lađm ríịt nhanh böơ díy cûúng bùìng chó vađ cùưt chiïịc xe trûúơt tuýịt bùìng giíịy Sau ăoâ anh duđng thanh ăoâm ăiïìu khiïín böịn con ngûơa ö ăi du ngoaơn trïn chiïịc bađn mađu vađng ăaô coơ saơch Anh kïu lïn, gioơng phíịn khúêi:

- Chuâng noâ ăi tòm giaâm muơc ăíịy!

Anh gùưn maênh giíịy nhoê vađo lûng möơt con giaân, thuâc noâ chaơy theo sau chiïịc xe trûúơt tuýịt vađ giaêi thñch:

- Chuâng noâ boê qún caâi bao Öng tu sô chaơy theo ặa cho chuâng ăíịy!

Anh líịy chó troâi chín möơt con giaân; con víơt bođ lï, ăíìu ăuơng tûâ tung Anh Vanka vöî tay reo lïn:

- Laôo phuơ lïî ăang tûđ quaân rûúơu ăi ra Laôo ăi dûơ lïî chiïìu ăíịy!

Anh löi ăađn chuöơt ra Theo lïơnh anh, chuâng ặâng vađ ăi bùìng hai chín sau, keâo lï chiïịc ăuöi dađi lođng thođng theo sau vađ chúâp chúâp cùơp mùưt linh lúơi nhû nhûông haơt cûúđm ăen nhaânh tröng ăïịn buöìn cûúđi Anh níng niu ăađn chuöơt, öm chuâng vađo ngûơc, múâm ặúđng, hön hñt vađ noâi vúâi gioơng ăíìy tin tûúêng:

- Chuöơt lađ giöịng víơt thöng minh, dõu dađng Gia thíìn ríịt thñch chuöơt Ai mađ nuöi chuöơt thò seô ặúơc gia thíìn ban ín cho

Anh biïịt lađm caâc trođ quó thuíơt vúâi quín bađi vađ ăöìng tiïìn Anh kïu to hún caê boơn treê con vađ híìu nhû khöng khaâc chuâng míịy Möơt höm boơn treê chúi bađi vúâi anh, chuâng thùưng anh míịy vaân liïìn Anh ríịt buöìn, tûâc giíơn bôu möi boê cuöơc, sau ăoâ anh khõt khõt muôi vađ phađn nađn vúâi töi:

- Anh biïịt roô, tuơi chuâng noâ thöng ăöìng vúâi nhau trûúâc! Chuâng noâ nhaây nhau, giuâi bađi cho nhau dûúâi gíìm bađn Ai laơi chúi nhû thïị? Chñnh anh cuông biïịt chúi gian líơn khöng keâm Ngûúđi ta coi treê con chïịt ngay tûđ tuöíi cođn thú lađ vö töơi vađ goơi lađ "nhûông thiïn thíìn", hoơ tin rùìng sau khi chïịt chuâng trúê thađnh thiïn thíìn Xecgat

úê phña ăöng nam Nijni - Nöpgöröt chûđng 130 cíy söị

Anh ăaô mûúđi chñn tuöíi, lúân hún caê böịn ặâa chuâng töi cöơng laơi Nhûng ăaâng ghi nhúâ nhíịt ăöịi vúâi töi lađ hònh aênh cuêa anh trong nhûông töịi vui ngađy höơi Khi öng töi vađ cíơu Mikhain ăi thùm bađ con thò cíơu Iaköp coâ böơ toâc quùn röịi buđ liïìn xaâch cíy ăađn ghi-ta xuöịng bïịp Bađ töi soaơn möơt bûôa tiïơc trađ coâ nhiïìu moân ùn nheơ vađ rûúơu vötka ặơng trong chiïịc chai xanh coâ hoa ăoê bùìng thuêy tinh úê ăaây Anh Txûganöc mùơc quíìn aâo ngađy höơi quay tñt nhû con quay Baâc thúơ caê lùơng leô len vađo, cùơp kñnh cuêa baâc líịp laânh Coâ caê muơ vuâ nuöi Epgïnaâa mùơt röî, höìng hađo vađ beâo trođn truđng truơc nhû möơt caâi chum; muơ coâ cùơp mùưt laâu lónh vađ gioơng noâi oang oang Thónh thoaêng laôo phuơ lïî giûô ăöì thaânh ríơm ríu cuêa nhađ thúđ Ăûâc Meơ lïn Trúđi vađ nhûông ngûúđi coâ nûúâc da ăen nhíîy nhû nhûông con caâ mùng vađ caâ chuöịi, cuông túâi dûơ Moơi ngûúđi vûđa ùn uöịng lu buđ, vûđa thúê dađi thûúđn thûúơt Hoơ chia quađ baânh cho boơn treê con vađ cho möîi ặâa möơt cöịc rûúơu ngoơt Díìn díìn cuöơc vui trúê nïn naâo nhiïơt vađ söi nöíi kyđ laơ Cíơu Iaköp lïn díy ăađn say mï, vađ sau khi lïn díy xong bao giúđ cíơu cuông noâi cíu nađy:

- Nađo, töi xin bùưt ăíìu!

Cíơu híịt múâ toâc quùn ra sau vađ cuâi xuöịng cíy ăađn ghi-ta,

mâng; cùåp mùỉt linh lúåi xa xùm cuãa cêåu trúã nïn lúâ àúâ Cêåu bêëm nhể dêy dân, bâi cêåu chúi thu huát mổi ngûúâi vâ lâm cho mổi ngûúâi ngêy ngêët Àiïåu nhẩc cuãa cêåu àôi hỗi sûå im lùång hoân toân Nố nhû dông suưëi chẫy xiïët tûâ xa àưí vïì, lổt qua sên nhâ vâ nhûäng bûác tûúâng Nố lâm cho trấi tim mổi ngûúâi xao xuyïën vâ gúåi lïn cẫm giấc khố hiïíu, vûâa buưìn bậ vûâa lo êu Àiïåu nhẩc lâm cho ngûúâi nghe cẫm thêëy thûúng mịnh vâ thûúng mổi ngûúâi Ngûúâi lúán hịnh nhû cuäng trúã lẩi tuưíi trễ con, vâ mổi ngûúâi ngưìi yïn, àùỉm mịnh trong bêìu khưng khđ im lùång, mú mưång àùm chiïu

Xasa Mikhailưp chùm chuá nghe hún cẫ Nố cûá vûún dâi ngûúâi

ra vïì phđa cêåu Iakưp, nhịn chùçm chùçm cêy àân ghi-ta, miïång hấ hưëc, nûúác rậi chẫy rông rông Àưi khi nố mú mâng àïën nưỵi ngậ tûâ trïn ghïë xuưëng, tay àêåp xuưëng sân nhâ; vâ luác àố nố ngưìi bïåt luưn xuưëng sân, cùåp mùỉt àúâ ra, trôn xoe Mổi ngûúâi cuäng thïë, ai cuäng say mï àúâ àêỵn Chĩ cố chiïëc êëm xamưva lâ khệ reo reo, nhûng vêỵn khưng ất nưíi tiïëng than vận cuãa cêy àân ghi-ta Hai chiïëc cûãa sưí vuưng nhịn ra cẫnh àïm thu tưëi mô Àưi khi dûúâng nhû nghe cố ngûúâi khệ gộ vâo cûãa kđnh Trïn bân ngổn lûãa vâng khê cuãa hai cêy nïën khệ rung rinh, nhổn hóỉt nhû nhûäng ngổn giấo Cêåu Iakưp mưỵi luác mưåt thïm àúâ ngûúâi ra; cêåu nhû nguã say, hâm rùng cùỉn chùåt, chĩ cố àưi bân tay cuãa cêåu lâ côn hoẩt àưång Nhûäng ngốn tay phẫi uưën cong, rung tđt trïn dêy àân giưëng nhû nhûäng con chim àang vưỵ cấnh sùỉp bay, nhûäng ngốn tay trấi lûúát thón thóỉt trïn phđm àân

Ngâ ngâ say, cêåu khe khệ hất mưåt bâi dâi vư têån, giổng rđt qua kệ rùng nghe rêët khố chõu: Nïëu Iakưp lâ chố

- Y suãa rưëng tûâ sấng àïën tưëi; ưi, ta buưìn ghï! Ưi, ta chấn ghï! Ngoâi phưë mưåt cư muå ài qua, Trïn hâng râo mưåt con quẩ àêåu Ưi,

ta buưìn ghï! Ưi, ta chấn ghï! Sau lô dïë gấy, Àân giấn lao xao Ưi

ta buưìn ghï! Mưåt gậ ùn mây phúi àưi xâ-cẩp, Gậ khấc xoấy mêët luác nâo! Ưi, ta buưìn ghï! Ưi, ta chấn ghï!

Tưi khưng sao chõu nưíi àiïåu hất nây, vâ khi cêåu bùỉt àêìu hất túái àoẩn gậ ùn mây tưi liïìn khốc nûác núã, lông buưìn rûúâi rûúåi Anh Txûganưc nghe nhẩc cuäng chùm chuá nhû mổi ngûúâi Anh àan tay vâo múá tốc àen, nhịn chùçm chùçm vâo gốc nhâ vâ thĩnh thoẫng lẩi khõt muäi Àưi khi anh thưët lïn bêët ngúâ, giổng rêìu rơ:

- Châ, nïëu ta tưët giổng, thị Lẩy Chuáa, ta hất phẫi biïët!

Bâ tưi thúã dâi, nối:

- Thöi, Iasa, thíơt mađy lađm níîu ruöơt níîu gan moơi ngûúđi! Cođn mađy, Vaniatka, nhaêy ăi möơt tñ nađo

Hoơ khöng bao giúđ thûơc hiïơn ngay lúđi ýu cíìu cuêa bađ töi Tuy nhiïn ăöi khi cíơu Iaköp böîng ăùơt bađn tay lïn díy ăađn möơt laât, röìi cíơu nùưm tay laơi, neâm maơnh xuöịng sađn möơt caâi gò khöng ai tröng thíịy vađ khöng ai nghe thíịy Cíơu kïu lïn, gioơng vui nhöơn:

- Buöìn vúâi chaê síìu, haôy vûât ăi cho raênh! Nađo Vanka, ặâng díơy! Anh Txûganöc sûêa sang laơi tû thïị cho tïì chónh, keâo chiïịc aâo sú-mi vađng cho phùỉng vađ roân reân bûúâc ra giûôa nhađ bïịp nhû bûúâc trïn ăíìu ăinh víơy Cùơp maâ raâm nùưng cuêa anh ăoê ûêng lïn Anh móm cûúđi coâ veê theơn thuđng vađ ýu cíìu:

- Chúi nhanh lïn möơt chuât, Iaköp Vaxilits!

Cíy ăađn ghi-ta vang lïn ăiïn cuöìng, goât giađy nïơn xuöịng sađn döìn díơp Trïn bađn vađ trong tuê baât ẵa kïu lanh canh úê giûôa nhađ bïịp, anh Txûganöc quay trođn nhû aânh lûêa, bay lûúơn nhû con diïìu híu, vung vííy tay nhû caânh chim, chín di chuýín híìu nhû khöng roô Anh böîng theât lïn möơt tiïịng, röìi ngöìi xöím xuöịng sađn vađ quay liïơng nhû con chim eân vađng oâng Chiïịc aâo luơa roơi aânh ra khùưp xung quanh, rung rung lïn, tröng nhû dođng suöịi ăang ăöí ra hoùơc nhû vađng nung ăang chaêy Anh Txûganöc nhaêy muâa khöng biïịt mïơt, qún tíịt caê Töi coâ caêm tûúêng nïịu múê toang cûêa ra thò anh seô vûđa ăi vûđa nhaêy muâa tung tùng khùưp phöị, khùưp thađnh phöị vađ khöng roô anh seô ăi nhûông ăíu nûôa

- Cùưt ngang ăi!

Cíơu Iaköp kïu lïn vađ giíơm chín xuöịng sađn ăaânh nhõp Cíơu huyât saâo rñt lïn vađ haât vang nhûông ăiïơp khuâc khöi hađi, gioơng nghe ăïịn bûơc mònh: Chađ! Nïịu khöng súơ mođn ăöi giađy gai Thò ta ăaô boê rúi caê vúơ cuđng con! Nhûông ngûúđi ngöìi sau chiïịc bađn cuông thíịy ngûâa ngaây chín, thónh thoaêng hoơ laơi kïu rñt lïn nhû bõ boêng Baâc thúơ caê ríơm ríu ăíơp ăíơp tay vađo caâi traân hoâi cuêa mònh vađ noâi lùưp bùưp Möơt höm, cuâi xuöịng ngûúđi töi, böơ ríu mïìm maơi phuê caê lïn vai töi, baâc gheâ vađo tai töi noâi nhû noâi vúâi ngûúđi lúân:

- Lïcxíy Macximitö aơ, giaâ coâ böị chaâu úê ăíy thò coâ leô ăaô khaâc hùỉn! Böị chaâu ríịt vui tñnh Chaâu coâ nhúâ thïị khöng?

- Khöng

- Thíơt ađ? Thûúđng thûúđng böị chaâu hay nhaêy vúâi bađ chaâu, laât

Baâc ặâng díơy, ngûúđi cao lúân, höịc haâc, tröng nhû möơt bûâc tûúơng thaânh, cuâi mònh trûúâc bađ töi vađ múđi bađ, gioơng tríìm tríìm khaâc thûúđng:

- Bađ Akulina Ivanöpna, xin bađ lađm ún cho chuâng töi thûúêng thûâc ăiïơu nhaêy trûúâc ăíy bađ thûúđng nhaêy vúâi Macxim Xapvatïep íịy! Bađ vui lođng chûâ?

- Grigöri Ivanûts, laôo roô laơ chûêa, roô laơ chûêa!

- Bađ töi vûđa noâi vûđa cûúđi vađ co duâm ngûúđi laơi Vađo tuöíi töi cođn nhaêy vúâi nhoât gò! Chó töí lađm trođ cûúđi cho thiïn haơ

Nhûng tíịt caê moơi ngûúđi ăïìu ýu cíìu bađ töi nhaêy Thïị lađ böîng nhiïn bađ töi ặâng díơy nhanh nheơn nhû möơt thiïịu nûô, sûêa laơi vaây, thùỉng ngûúđi ra, chiïịc ăíìu nùơng nïì ngaê ra sau, bađ ăi doơc theo gian bïịp vađ noâi to:

- Thöi ặúơc, caâc ngûúđi cûâ viïơc cûúđi! Nađo Iasa, chúi bađi khaâc ăi!

Cíơu töi ngííng ăíìu lïn, vûún ngûúđi ra, lim dim cùơp mùưt vađ bùưt ăíìu chúi chíơm laơi Anh Txûganöc dûđng laơi möơt laât, röìi lao túâi chöî bađ töi, nhaêy ngöìi xoay quanh Cođn bađ töi thò lûúât nheơ trïn sađn nhû ăi trïn khöng, tay dang ra, löng mađy rûúân lïn, cùơp mùưt ăen chùm chùm nhòn vïì phña xa xa Tröng bađ töi ăïịn hay vađ töi phò cûúđi Baâc thúơ caê giú ngoân tay nghiïm mùơt doơa töi, tíịt caê ngûúđi lúân ăïìu nhòn vïì phña töi vúâi veê khöng taân thađnh

- Thöi ặđng nhaêy nûôa, Ivan!

- Baâc thúơ caê vûđa noâi vûđa móm cûúđi

Anh Txûganöc ngoan ngoaôn víng lúđi nhaêy sang möơt bïn vađ ngöìi lïn ngûúông cûêa, cođn muơ Epgïnaâa thò vûún cöí ra vađ bùưt ăíìu haât, gioơng tríìm tríìm, ïm ïm: Suöịt tuíìn cho ăïịn ngađy thûâ baêy, Cö gaâi thïu ăùng-ten caê ngađy, Cö mïơt ruô ngûúđi vò bíơn röơn, öi, khaâc nađo caâi xaâc khöng höìn! Hònh nhû bađ töi khöng nhaêy, mađ ăang kïí möơt cíu chuýơn gò Bađ töi lûúât nheơ nhađng, tû lûơ, ngûúđi lùưc lû, mùưt nhòn khùưp xung quanh, toađn thín to lúân rung chuýín ngíơp ngûđng, ăöi bađn chín nhû dođ ặúđng, bûúâc ăi thíơn troơng

Böîng nhiïn bađ töi dûđng laơi nhû súơ haôi ăiïìu gò, khuön mùơt rung rung, nhùn nhoâ, röìi líơp tûâc möơt nuơ cûúđi hiïìn híơu, cúêi múê núê

ra Bađ töi ăi nghiïng ngûúđi nhû nhûúđng löịi cho ai vađ líịy tay múđi hoơ ăi Bađ cuâi xuöịng, im lùơng, lùưng nghe vađ móm cûúđi tûúi tùưn hún

Röìi ăöơt nhiïn bađ töi rúđi khoêi chöî, xoaây trođn nhû möơt cún gioâ löịc Toađn thín bađ töi nhû lúân thïm, luâc nađy khöng ai coâ thïí rúđi cùơp mùưt ặúơc vò bađ töi trúê nïn ăeơp ăeô vađ ăaâng ýu lađm sao trong giíy phuât diïơu kyđ trúê laơi tuöíi thanh xuín ngađy trûúâc Muơ Epgïnaâa ruâc lïn nhû keđn: Ngađy chuê nhíơt cö gaâi nhaêy muâa Suöịt tûđ luâc lïî saâng cho ăïịn nûêa ăïm Cö lađ ngûúđi cuöịi cuđng vïì ngoô, Tiïịc thay -ngađy lïî chùỉng dađi thïm! Nhaêy xong bađ töi trúê vïì chöî cuô ngöìi gíìn íịm xamöva Moơi ngûúđi khen ngúơi Bađ töi vûđa sûêa laơi maâi toâc vûđa noâi:

- Thöi ăi, caâc ngûúđi chûa ặúơc thíịy nhûông vuô nûô thíơt sûơ ăíịy Taơi qú töi, úê Balakhúna, trûúâc ăíy coâ möơt cö gaâi mađ töi khöng nhúâ lađ con caâi nhađ ai, tïn gò, khi cö íịy nhaêy moơi ngûúđi vui sûúâng ăïịn phaât khoâc lïn ặúơc! Chó cíìn ặúơc nhòn thíịy cö íịy nhaêy cuông ăuê vui röìi Cuêa ăaâng töơi, töi cûâ theđm ặúơc nhû cö ta!

- Nhûông ngûúđi ca haât vađ nhaêy muâa lađ nhûông ngûúđi sûúâng nhíịt ăúđi!

Muơ Epgïnaâa nghiïm nghõ noâi vađ bùưt ăíìu haât möơt bađi vïì vua Ăavit Cođn cíơu Iaköp thò öm líịy anh Txûganöc vađ baêo anh:

- Mađy mađ nhaêy trong caâc tiïơm rûúơu thò coâ leô lađm cho moơi ngûúđi mï míín ăi míịt!

-T öi chó muöịn coâ gioơng töịt!

Anh Txûganöc than vaôn

- Giaâ mađ trúđi cho töi töịt gioơng thò töi coâ thïí haât hađng chuơc nùm liïìn, röìi sau ăoâ duđ cho coâ ăi tu chùng nûôa cuông cam!

Tíịt caê moơi ngûúđi ăïìu uöịng rûúơu vötka, ăùơc biïơt lađ baâc Grigöri uöịng nhiïìu nhíịt Bađ töi roât cho baâc hïịt cöịc nađy ăïịn cöịc khaâc, vađ dùơn baâc:

- Coi chûđng ăíịy, baâc Grisa aơ, khöng kheâo thò muđ hùỉn ăíịy! Baâc traê lúđi ặúđng hoađng:

- Mùơc kïơ! Töi khöng cíìn ăïịn cùơp mùưt nađy nûôa, töi ăaô nhòn thíịy ăuê moơi thûâ trïn ăúđi röìi

Baâc uöịng khöng bao giúđ say, nhûng cađng uöịng baâc cađng hay noâi vađ híìu nhû baâc luön möìm noâi vïì böị töi:

- Macxim Xapvatïep, ngûúđi baơn thín mïịn cuêa baâc lađ möơt ngûúđi töịt buơng

- ÛĐ, thíơt lađ möơt ặâa con cuêa Chuâa ăíịy Tíịt caê nhûông lúđi noâi ăoâ lađm cho töi ríịt thñch, khiïịn töi chùm chuâ nghe Möîi lúđi nhû thíịm vađo lođng töi möơt nöîi buöìn man maâc vađ dïî chõu Sûơ vui buöìn gùưn chùơt vúâi nhau ăaô xím chiïịm moơi ngûúđi, vađ moơi ngûúđi chuýín tûđ vui sang buöìn, tûđ buöìn sang vui khöng roô vađo luâc nađo, thíơt nhanh choâng laơ thûúđng Möơt höm cíơu Iaköp ngađ ngađ say, cíơu xeâ chiïịc aâo sú-mi ăang mùơc, giíơt múâ toâc quùn, böơ ria trùng trùưng lûa thûa, caâi muôi vađ caâi möi thûúôi:

- Thïị lađ nghôa lyâ gò, haê?

Cíơu rñt lïn, nûúâc mùưt giađn giuơa

- Taơi sao laơi thïị?

Cíơu ăíịm vađo maâ, vađo traân, vađo ngûơc mònh vađ khoâc nûâc núê

- Ta lađ möơt thùìng vö laơi, möơt thùìng ăï tiïơn, möơt keê ăau khöí! Baâc Grigöri gíìm lïn:

- Chuâa töi, Chuâa töi! Tíịt caê moơi thûâ sao mađ töịt ăeơp thïị! Caâc ngûúđi haôy nhòn xem, tíịt caê moơi thûâ sao mađ töịt ăeơp thïị!

Ăoâ lađ tiïịng noâi tûơ ăaây lođng bađ töi, khííu hiïơu cuêa suöịt ăúđi bađ töi Nhûông gioơt nûúâc mùưt vađ tiïịng kïu cuêa ngûúđi cíơu thûúđng víîn

vö tû lađm cho töi hïịt sûâc ngaơc nhiïn Töi hoêi bađ töi taơi sao cíơu íịy laơi khoâc, laơi chûêi ruêa vađ tûơ ăaânh mònh nhû víơy

- Caâi gò chaâu cuông muöịn biïịt!

Bađ töi noâi coâ veê miïîn cûúông, traâi vúâi lïơ thûúđng

- Haôy chúđ ăaô, chaâu haôy cođn beâ chûa nïn nhuâng vađo nhûông chuýơn ăoâ vöơi

Caâi ăoâ cađng khïu gúơi lođng tođ mođ cuêa töi Töi ăïịn xûúêng quíịy ríìy anh Ivan, nhûng anh cuông khöng muöịn traê lúđi Anh chó kheô cûúđi, liïịc nhòn baâc thúơ caê, röìi ăííy töi ra khoêi xûúêng vađ kïu:

- Thöi ăïí ýn cho anh lađm, ăi ra! Khöng anh laơi thaê em vađo chaêo nhuöơm luön möơt thïí bíy giúđ!

Baâc thúơ caê ặâng trûúâc bïịp lođ röơng vađ thíịp, trïn ăoâ coâ ba chiïịc chaêo lúân gùưn liïìn vađo ăoâ Baâc duđng chiïịc gíơy dađi mađu ăen khuíịy caâc chaêo, röìi ruât ra, nhòn nhûông gioơt nûúâc mađu nhoê gioơt Lûêa chaây noâng rûơc, phaên chiïịu lïn vaơt taơp-dïì bùìng da tröng sùơc súô nhû aâo lïî cuêa cöị ăaơo Caâc chaêo nûúâc nhuöơm bùưt ăíìu reâo, húi hùng hùng böịc lïn nghi nguât, chaơy vïì phña cûêa nhû möơt ăaâm míy dađy ăùơc Ngoađi sín gioâ hanh hanh thöíi vuđ vuđ saât ăíịt Baâc thúơ caê ngûúâc ăöi mùưt ăoê ngíìu nhòn töi qua vađnh kñnh Baâc quaât thaâo anh Ivan gioơng thö löî:

- Líịy cuêi! Mađy khöng nhòn thíịy gò ađ?

Khi anh Txûganöc chaơy ra sín, baâc Grigöri ngöìi xuöịng bao thuöịc nhuöơm vađ víîy goơi töi:

Baâc Grigöri ùn noâi cuông giaên dõ nhû bađ töi, nhûng nghe baâc ngûúđi ta thíịy rúơn hún vađ hònh nhû qua cùơp kñnh baâc nhòn thíịu hïịt moơi víơt trïn ăúđi

- Ăaânh chïịt nhû thïị nađo ađ?

Baâc thong thaê noâi

- Thïị nađy nheâ: luâc hùưn nguê vúâi vúơ, hùưn líịy chùn truđm kñn ăíìu vúơ, röìi ăeđ lïn, ăaânh tuâi buơi Ăïí lađm gò? Coâ leô chñnh hùưn cuông khöng biïịt nûôa

Khöng ăïí yâ túâi anh Ivan ăaô öm möơt boâ cuêi trúê vađo vađ ngöìi xöím trûúâc bïịp lûêa hú tay, baâc thúơ caê víîn tiïịp tuơc noâi, gioơng nghiïm trang:

- Coâ leô hùưn ăaânh lađ vò vúơ hùưn hún hùưn, lađm hùưn ghen tyơ Hoơ nhađ Kasirin khöng thñch caâi gò töịt ăeơp ăíu chaâu aơ, hoơ ghen gheât, vađ nïịu khöng ặúơc ùn, thò hoơ tòm caâch ăaơp ăöí! Chaâu thûê hoêi bađ chaâu xem hoơ ăaô haơi böị chaâu nhû thïị nađo Bađ chaâu seô noâi hïịt, vò bađ

nhû möơt võ thaânh, coâ thïí noâi lađ möơt ngûúđi coâ phuâc, mùơc duđ bađ chaâu cuông uöịng rûúơu vađ hñt thuöịc Chaâu phaêi baâm chùưc líịy bađ chaâu múâi ặúơc

Baâc ăííy töi ra Töi bûúâc ra sín, ăíìu oâc nùơng trònh trõch, lođng ăíìy súơ haôi úê phođng ngoađi, anh Vaniuska ăuöíi kõp töi, öm líịy ăíìu töi vađ kheô noâi thíìm:

- Em ặđng súơ baâc íịy, baâc íịy ríịt töịt Em cûâ nhòn thùỉng vađo mùưt, baâc íịy thñch nhû thïị

Tíịt caê caâi ăoâ ăïìu kyđ laơ vađ lađm cho töi thíịy bùn khoùn Töi chûa biïịt cuöơc söịng khaâc ra sao caê, nhûng töi nhúâ lúđ múđ lađ cha meơ töi khöng söịng nhû víơy: cha meơ töi ùn noâi khaâc hùỉn, vui ăuđa cuông khaâc, thûúđng ăi vúâi nhau, ngöìi gíìn nhau Töịi töịi cha meơ töi thûúđng hay cûúđi ríịt líu, hoùơc ngöìi haât oang oang bïn caơnh cûêa söí Nhûông ngûúđi ăi ngoađi phöị hay xuâm laơi xem cha meơ töi haât Khuön mùơt cuêa nhûông ngûúđi nađy ngííng lïn giöịng nhû nhûông chiïịc ẵa bíín sau bûôa ùn trûa tröng ăïịn lađ buöìn cûúđi úê ăíy ngûúđi ta ñt cûúđi, ăöi khi khöng roô ngûúđi ta cûúđi caâi gò Thûúđng thûúđng hoơ mùưng nhau, ngûúđi nađy doơa ngûúđi kia möơt ăiïìu gò ăíịy, hoơ thò thíìm bñ míơt vúâi nhau trong caâc xoâ xónh Boơn treê con thò lùơng leô, leân luât, chuâng noâ dûúđng nhû bõ eâp xuöịng mùơt ăíịt nhû nhûông haơt buơi bõ tríơn mûa lađm gñ xuöịng Töi tûơ caêm thíịy xa laơ trong ngöi nhađ nađy; toađn böơ löịi söịng íịy ăaô kñch ăöơng töi nhû vö vađn vïịt chađm, gíy cho töi sûơ hoađi nghi, bùưt buöơc töi phaêi hïịt sûâc chuâ yâ quan saât moơi thûâ

Tònh baơn giûôa töi vúâi anh Ivan ngađy cađng tùng Tûđ luâc mùơt trúđi moơc cho ăïịn tíơn khuya, bađ töi bíơn viïơc nhađ nïn híìu nhû suöịt ngađy töi cûâ quíịn quñt líịy anh Txûganöc Möîi khi öng töi quíơt töi lađ anh laơi giú caânh tay ăúô ăođn cho töi vađ höm sau anh giú nhûông ngoân tay sûng vuđ, phađn nađn vúâi töi:

- Khöng, lađm thïị nađy chaê ñch lúơi gò caê! Em chùỉng ăúô hún, cođn anh thò em tröng ăíy nađy! Anh seô khöng lađm nhû thïị nûôa, mùơc em ăíịy!

Nhûng líìn sau anh laơi chuöịc líịy caâi ăau vö ñch íịy vađo mònh

- Sao anh baêo khöng muöịn nûôa kia mađ!

- Khöng muöịn, thïị mađ anh víîn cûâ giú ra khöng hiïíu taơi sao íịy

Chùỉng bao líu töi nhíơn thíịy anh Txûganöc coâ möơt caâi gò ăoâ lađm cho töi cađng chuâ yâ vađ ýu mïịn anh hún Thûâ saâu nađo anh

Txûganöc cuông thùưng con ngûơa höìng thiïịn Sarap vađo chiïịc xe trûúơt tuýịt lúân, ăoâ lađ möơt con víơt quñ cuêa bađ töi, möơt con víơt tinh ranh, tham ùn Anh mùơc chiïịc aâo löng ngùưn ăïịn ăíìu göịi, ăöơi chiïịc muô löng nùơng nïì vađ thùưt chiïịc ăai bùìng vaêi xanh Röìi anh ăi chúơ mua thûâc ùn Ăöi khi anh ăi maôi khöng vïì Caê nhađ ăïìu lo lùưng Moơi ngûúđi tiïịn laơi gíìn cûêa söí, thöíi maơnh cho tan lúâp bùng trïn cûêa kñnh vađ nhòn ra phöị

- Noâ chûa vïì ađ?

- Chûa

Bađ töi lo súơ hún caê

- Öi thöi, - bađ töi noâi vúâi öng töi vađ caâc cíơu töi, - caâc ngûúđi lađm töi míịt caê ngûúđi líîn ngûơa röìi! Caâc ngûúđi thíơt khöng biïịt xíịu höí ađ, nhûông ăöì vö lûúng tím kia? Cuêa mònh ăaô coâ víîn chûa ăuê hay sao Öi! Caê luô ngu ngöịc vađ tham lam nađy, - Chuâa seô trûđng phaơt caâc ngûúđi!

Öng töi sa síìm, cađu nhađu:

- Thöi ặúơc Ăíy lađ líìn cuöịi cuđng

Ăöi khi maôi ăïịn trûa anh Txûganöc múâi vïì Caâc cíơu vađ öng töi vöơi vađng ra sín ăoân, theo sau hoơ lađ bađ töi vûđa ăi vûđa hñt thuöịc, daâng ăi nhû möơt con gíịu Khöng hiïíu sao vađo luâc nađy nom bađ coâ veê vuơng vïì laơ Luô treê con cuông chaơy uđa ra Moơi ngûúđi vui veê dúô hađng Chiïịc xe chúê ăíìy lúơn sûôa, gađ võt lađm sùĩn, caâ vađ ăuê caâc thûâ thõt

- Mađy coâ mua ăuê caâc thûâ ăaô dùơn khöng ăíịy? - öng töi vûđa hoêi vûđa liïịc nhòn chiïịc xe bùìng cùơp mùưt sùưc saêo

- Ăuê nhûông thûâ cíìn aơ, - anh Ivan vui veê ăaâp

Anh nhaêy nhaêy trïn sín ăïí cho noâng ngûúđi lïn vađ vöî bao tay kïu ăöm ăöịp

- Ăûđng vöî bao tay! Mua míịt khöịi tiïìn ra ăíịy, - öng töi nghiïm nghõ quaât - Coâ cođn thûđa tiïìn khöng?

- Khöng

Öng töi ăi thong thaê quanh chiïịc xe vađ kheô noâi:

- Mađy laơi tha vïì nhûông gò mađ lùưm thïị nađy Haôy coi chûđng ăíịy, chùưc lađ mađy laơi mua khöng míịt tiïìn chûâ gò? Tao khöng muöịn mađy lađm caâi trođ íịy ăíu!