Giới Thiệu Các Món Ăn Chơi Ở Hà Nội

 Phong cách ẩm thực của người Hà Nội đã nâng văn hoá ẩm thực Thủ đô lên tầmcao hơn, thành phong tục đẹp của cả dân tộc, đó là "lời mời".. * Các tổ chức cách mạng tuy có nhiều thiệt hại

MỤC LỤC

Phần I: Lý Do Chọn Đề Tài 3

Phần II: Lịch Sử và Vị Trí Địa Lý 4

I Lịch Sử Hà Nội Thời Kháng Chiến 4

1.1 Hà Nội thời kháng Pháp: 4

1.2 Hà Nội thời chống Mỹ: 6

II Lịch Sử Ẩm Thực Hà Nội 8

2.1 Trước 1945: Phát triển đỉnh cao: 8

2.2 Thời kỳ 1946-1954: Ẩm thực Hà Nội lan tỏa vào chiến khu: 8

2.3 Từ 1975- 1985 : 8

2.4 Từ 1986 tới nay: Phục hồi nghệ thuật ăn uống: 8

III Vị Trí Địa Lý 9

3.1 Vị trí: 9

3.2 Địa hình: 9

3.3 Thủy văn: 9

3.4 Khí hậu: 10

3.5 Dân cư: 11

3.6 Văn Hóa và Con người Hà Nội: 12

Phần III - Ẩm thực Hà Nội nói chung và các món ăn chơi nói riêng 14

I Ẩm Thực Hà Nội 14

1.1 Phở Hà Nội 14

1.2 Bún ốc Tây Hồ 16

1.3 Xôi 17

1.4 Miến lươn 18

1.5 Bún chả 19

II Các Món Ăn Chơi Ở Hà Nội 20

2.1 Nem Chả 20

2.2 Bánh gối 21

2.4 Bánh tôm hồ tây 22

2.5 Bánh xèo Hàng Bồ 23

2.6 Nem Phùng 23

2.7 Chả cá Lã Vọng 24

2.8 Xôi cốm lá sen-Hà Nội 25

2.9 Bánh rán mặn 26

2.10 Nem tai – Món ăn chơi đặc trưng của người Hà Nội 27

2.11 Bánh cuốn Thanh Trì 29

2.12 Bánh Khúc 30

III Kết Luận 32

IV Tài Liệu Tham Khảo: 33

 Hà Nội là nơi hội nhập món ăn của mọi miền đất nước, nhưng sự hội nhập ở đâyđều phải trải qua bộ lọc khó tính của người dân thủ đô, rồi sau đó tạo thành mộtphong cách rất riêng, rất Hà Nội, một thứ quà Hà Nội

 Như trên đã nói, quà ban đầu không xuất phát từ Hà Nội, hay một đô thị khác,

mà xuất phát vẫn là từ nông nghiệp xóm làng Chính vì vậy mà chữ quà ở đâykhông chỉ giới hạn trong nghĩa đen là bánh trái, mà ăn quà có nghĩa là ăn chơi, ănnếm, ăn qua loa, không cốt ăn no mà là ăn cho ngon miệng, lạ miệng; và như vậythì ở vùng đất này, với cách thưởng thức và chế biến rất riêng, các món quà đềuđược làm ra rất tinh tế với mùa nào thức nấy, giờ nào món ấy

 Người Hà Nội vốn sành ăn, có thể nói là tinh tế, để rồi hình thành một phongcách nghệ thuật riêng trong ẩm thực Những người đầu bếp ở đất kinh kỳ này luôngây được ấn tượng là đã làm cho nhiều món ăn, có gốc gác từ xứ quê, được nơi đâytiếp nhận và trở nên nổi tiếng

 Ta có thể lấy ví dụ là món bún riêu Đây là món quà dân dã, đậm chất đồng quêcủa vùng đồng bằng Bắc Bộ, ấy vậy mà khi ăn bún riêu của người Hà Nội nấu,những người tinh tế vẫn cảm nhận được sự hơn hẳn

 Ở Hà Nội cũng có những món ăn nổi tiếng được nhiều người biết đến như: nhưmón bún thang, Bún ốc Tây Hồ, Nem tai, Bún chả, Xôi Yến để rồi tỏa ra trọn vẹnhương vị của món quà Hà Nội

 Người Hà Nội ăn uống còn là để phù hợp với thiên nhiên, trời đất, khí hậu, đểcân bằng âm dương, chứ không phải là ăn thứ gì và vào lúc nào cũng được

 Người Hà Nội rất kỹ tính trong ăn uống và chọn món, nên nghệ thuật ăn quà củangười Hà Nội cũng dường như có quy luật, mà người dân của mảnh đất nghìn nămvăn hiến này ít khi làm sai

 Phong cách ẩm thực của người Hà Nội đã nâng văn hoá ẩm thực Thủ đô lên tầmcao hơn, thành phong tục đẹp của cả dân tộc, đó là "lời mời" Đến bữa ăn, ai đangbận hoặc đang dở tay thì phải có người ra mời, ví như: "Mời bố vào xơi cơm ạ!".Khi cả nhà đã ngồi vào mâm đông đủ, bắt đầu cũng bằng lời mời Lần lượt mời từtrên xuống, mời từng người một, rồi mới được nâng bát.

 Lời mời thể hiện thái độ kính trọng người trên, thương yêu người dưới, lễ phép,văn minh, lịch sự Trên mâm có món ngon, bao giờ bố mẹ cũng gắp nhường ông bà,thông thường ông bà gắp trả lại cho cháu (người được ưu tiên nhất nhà) Bà hoặc

mẹ, cô con gái lớn, chị con dâu bao giờ cũng ngồi đầu nồi Người đầu nồi phải ănthong thả, ý tứ quan sát cả nhà, thấy ai sắp ăn hết bát cơm thì dừng tay, đón bát xớicơm, không để ai phải chờ Chủ nhà mời khách mà rời mâm đứng dậy quá sớm khimọi người đang ăn là điều cấm kỵ vì như thế là không tôn trọng khách

 Văn hoá ẩm thực Hà Nội mang đậm tính lịch sử văn hóa tinh túy nên việc kếthừa, nâng cao và truyền lại cho con cháu là rất cần thiết, không chỉ hiện nay mà cảmai sau

Phần II: Lịch Sử và Vị Trí Địa Lý

I.1. Hà Nội thời kháng Pháp:

* Cách mạng tháng Tám 1945 và

sự ra đời của nước Việt Nam Dân

Chủ Cộng Hoà Tuyên ngôn độc lập

Bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập

* Tháng 9/1940, phát xít Nhật kéo

vào Hà Nội Nhân dân Hà Nội bắt

đầu một giai đoạn lịch sử mới: sống

và đấu tranh dưới ách thống trị của

cả thực dân Pháp lẫn phát xít Nhật

* Giá sinh hoạt tăng vọt ở nông

thôn, chúng bắt nhổ lúa trồng đay

Thành thị xuất hiện nhiều loại thuế

mới Nhiều đảng phái chính trị thân

Nhật xuất hiện ở Hà Nội gây tác động không nhỏ đến tình hình xã hội lúc bấy giờ.Nhưng những luận điệu của chúng cùng bọn thực dân không thể lung lạc được cáctầng lớp nhân dân Hà Nội vẫn một lòng hướng về Đảng

* Các tổ chức cách mạng tuy có nhiều thiệt hại nhưng cũng dần phục hồi, đặcbiệt là các đoàn thể trong mặt trận Việt minh được tổ chức khắp trong thành phố.Các hoạt động bất hợp tác với Pháp, Nhật liên tục diễn ra dưới nhiều hình thức: bãicông của công nhân, biểu tình phá kho thóc của nông dân , tự vệ chiến đấu đượcthành lập, nhiều vụ trừng trị Việt gian của đội danh dự đã gây chấn động trongthành phố Ngày 9/3/1945 Nhật đảo chính Pháp ở Hà Nội, phong trào cách mạngcàng sôi sục Ngày 15/8/1945, phát xít Nhật đầu hàng đồng minh Trước tình hình

và thời cơ có một không hai ấy, căn cứ vào đường lối của Trung ương Đảng,Thành uỷ Hà Nội đã quyết định thành lập Uỷ ban khởi nghĩa

* Trong khoảng hai ngày 17 và 18 tháng 8 hầu hết các cơ sở chính quyền bù nhìnthân Nhật xung quanh Hà Nội bị tê liệt Ngày 19/8 Uỷ ban khởi nghĩa đã tổ chứcmột cuộc mít tinh lớn tại quảng trường Nhà Hát Lớn thành phố, sau đó biến thànhcuộc tuần hành thị uy kéo đến chiếm Bắc Bộ phủ, Trại bảo an binh, Sở mật thám Sau Hà Nội, Huế và Sài Gòn đã lần lượt nổi dậy Chỉ trong 10 ngày, chế độ cũ đã

bị lật đổ, trật tự mới được thành lập trong toàn quốc Ngày 2/9/1945, tại quảngtrường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố với nhân dân cả nước

và trước thế giới việc thành lập nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà

* Một trang sử mới được mở ra với nước ta, nhưng cách mạng vừa thành công,thì những khó khăn lớn lại ập đến tưởng chừng không vượt nổi đối với Hà Nội Từtháng 9/1945 đến tháng 5/1946, 20 vạn quân Tưởng với danh nghĩa tước khí giớiquân Nhật đã kéo sang nước ta, kéo bè với bọn Quốc dân Đảng phản động, điêncuồng gây sức ép và phá hoại cách mạng nước ta đang thời kỳ non trẻ

* Nhân dân Hà Nội cùng cả nước đã tỏ rõ tinh thần yêu nước và kiên quyết bảo

vệ thành quả cách mạng bằng những hành động cụ thể: đoàn kết thành một khốixung quanh Chủ tịch Hồ Chí Minh, hạn chế sự phá phách của thực dân Pháp, khắcphục nạn đói, nạn dốt và tài chính cạn kiệt Cách mạng đã vượt qua tình thế ngàncân treo sợi tóc Nhng thực dân Pháp lại gây hấn ở Nam Bộ và nổ súng tiến công

Hà Nội Hồ Chủ Tịch đã ra lời hiệu triệu quốc dân đồng bào đứng lên kháng chiến.Đêm ngày 19/12/1946, kháng chiến toàn quốc bùng nổ Sau hai tháng anh dũngchiến đấu quyết tử cho tổ quốc quyết sinh, Trung đoàn Thủ đô đã hoàn thànhnhiệm vụ giam chân địch, tạo điều kiện cho Chính phủ rút lên chiến khu Việt Bắc

an toàn Đêm ngày 17/2/1947, Trung đoàn Thủ đô phá vòng vây của địch, rút quân

an toàn ra vùng tự do, cùng quân dân cả nớc tiếp tục cuộc kháng chiến chốngPháp

* Sau khi Trung đoàn Thủ đô rút, trong nội thành cơ sở của ta vẫn phát triểnmạnh trong các xí nghiệp, khu phố, trờng học và cả các chợ Đáng chú ý nhất là

20/1/1950) để phản đối thực dân Pháp và bù nhìn tay sai đã giết hại sinh viên TrầnVăn Ơn ở Sài Gòn Phong trào chống bắt lính trong công nhân, thanh niên, họcsinh và mọi tầng lớp nhân dân diễn ra sôi nổi dới mọi hình thức: lẩn trốn khôngtrình diện; làm kiến nghị phản đối; bỏ trại tập trung ra vùng tự do; đánh lại chỉ huy.Nhiều chiến công của quân dân Hà Nội trong vùng tạm chiếm đáng ghi nhớ như:trận đánh sân bay Bạch Mai (thiêu huỷ 25 máy bay, đốt 60 vạn lít ét-xăng); đánhsân bay Gia Lâm, tiêu huỷ 18 máy bay và 1 kho xăng (1954)

* Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, theo hiệp định Giơnevơ, Hà Nội nằm trongkhu vực tập kết 80 ngày của địch Lại một lần nữa đồng bào Thủ đô đã thắng lợitrớc âm mu biến Hà Nội thành một thành phố chết của địch Máy móc, điện, nớc,tàu xe vẫn đảm bảo lu thông và bắt đầu hoạt động ngay khi bộ đội ta vào tiếp quản

* Ngày 10/10/1954, đoàn quân chiến thắng của Hồ Chủ Tịch bao gồm cả nhữngngời con của Hà thành lại tng bừng trở về tiếp quản Thủ đô, mở ra một thời kỳ mớicho lịch sử Hà Nội nói riêng và cả nớc nói chung

I.2. Hà Nội thời chống Mỹ:

* Sau khi tiếp quản, Hà Nội bắt tay vào thời kỳ khôi phục và phát triểnkinh tế, văn hoá, đồng thời thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961 - 1965) xâydựng chủ nghĩa xã hội Nhiệm vụ của nhân dân Hà Nội là xây dựng Thủ đô thành mộttrung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá của cả nớc, là hậu phơng lớn cho công cuộc giảiphóng hoàn toàn miền Nam thống nhất Tổ quốc Với tinh thần tự lực cánh sinh, pháthuy hết khả năng lao động sáng tạo

của quần chúng, chỉ trong 10 năm,

thành phố đã trở thành một trung

tâm, chính trị và văn hoá quan trọng

của cả miền Bắc, bớc đầu đặt nền

móng cho một nền công nghiệp với

trên 200 xí nghiệp lớn nhỏ

* Để phá hoại côngcuộc cách mạng của ta ở miền Bắc

và cứu vãn cho những thất bại của ở

miền Nam, từ năm 1965, đế quốc

Mỹ đã dùng không quân và hải quân tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại miền BắcViệt Nam Sau khi đã tiến công nhiều địa điểm thuộc Hòn Gai, Thanh Hoá, Nghệ An,Quảng Bình, từ giữa năm 1966, Mỹ thực sự đánh vào Hà Nội, mở đầu một giai đoạn

“leo thang” nghiêm trọng, bắn phá miền Bắc Việt Nam Với âm mưu đưa miền Bắc

"trở lại thời kỳ đồ đá", đế quốc Mỹ đã đã đem hàng ngàn tấn bom vào rải thảm Hà Nội,

nhiều khu phố, trường học, bệnh viện, khu công nghiệp đã bị bom Mỹ san phẳng, thànhphố bị thiệt hại nặng nề Nhưng toàn quân và dân Hà Nội vẫn kiên cường bất khuấtđánh địch quyết liệt để bảo vệ Thủ đô, bảo vệ những thành quả cách mạng và nhữngcông trình văn hoá từ nghìn xa để lại, đập tan mọi bước leo thang chiến tranh, bắn rơi

358 máy bay, trong đó có 23 máy bay B52, 2 máy F111 Công tác sơ tán cơ quan, xínghiệp, ngời già, trẻ em được đẩy mạnh để bảo vệ tài sản và tính mạng của nhà nước

và nhân dân * Vừa sản xuất vừa chiến đấu, Hà Nội tiếp tục giữ vững và nêu cao tinhthần quyết thắng lập nhiều chiến công mới Đó chính là sức mạnh cổ vũ cho tinh thầnđấu tranh của đồng bào miền Nam và là sự khẳng định chắc chắn vai trò hậu phươnglớn chi viện cho tiền tuyến lớn của miền Bắc, góp phần thúc đẩy cách mạng Việt Nam

đi đến thắng lợi vào mùa xuân 1975 lịch sử

I.3. Hà Nội ngày nay:

* Năm 1975 là một mốc lịch sử trọng đại trên tiến trình lịch sử Việt Nam nóichung và thủ đô Hà Nội nói riêng

Cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội khoá VI (25/4/1976) đã hoàn thành thống nhấthai miền về mặt nhà nước Hà Nội vẫn là Thủ đô của đất nớc, từ nay mang tên là nớcCộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

* Vượt qua những khó khăn do hậu quả chiến tranh để lại, Hà Nội phát huy caonhất những thuận lợi cơ bản: sự thống nhất về chính trị và địa lý giữa hai miền, sự ủng

hộ của đồng bào cả nước, huy động tới mức tối đa tiềm lực lao động chân tay, trí óc và

sự hợp tác kinh tế của các nớc trên thế giới để khôi phục và phát triển kinh tế, văn hoá

* Sau đại hội Đảng lần thứ VI (12/1986) với đường lối chiến lược đổi mới toàndiện đất nước, đại hội Đảng bộ Hà Nội lần thứ X đã xác định nhiệm vụ đổi mới củaThủ đô và nêu lên những chủ trơng và quyết sách góp phần đa thành phố ngày một tiếnlên Hà Nội đã từng bớc phát triển nền kinh tế nhiều thành phần theo định hướng xã hộichủ nghĩa Chính sách khoán hộ nông nghiệp và chế độ hợp tác mới đã khiến bộ mặtnông thôn các vùng ven đô thay đổi theo hướng ngày một ấm no hơn Quá trình dânchủ hoá xã hội, xây dựng xã hội công dân, nhà nớc pháp quyền đã tạo điều kiện choviệc làm ăn kinh doanh sản xuất ngày một ổn định

* Cuộc đấu tranh chống tham nhũng, chống các tệ nạn xã hội đợc tiến hànhthường xuyên liên tục và mang lại kết quả khả quan Việc mở mang đầu t và hợp tácquốc tế cũng nh huy động nội lực trong nhân dân bớc đầu thu đợc những thành tựu.Với vai trò là trung tâm chính trị, văn hoá, khoa học, kinh tế của cả nớc, Hà Nội đãphát huy tiềm năng chất xám, bớc đầu tạo ra những chuyển biến trong các hoạt độngkinh tế, văn hoá, văn nghệ, giáo dục và khoa học công nghệ Ngày nay, Hà Nội đangvững bước tiến lên trên con đường công nghiệp hoá - hiện đại hoá của đất nước

II Lịch Sử Ẩm Thực Hà Nội

2.1 Trước 1945: Phát triển đỉnh cao:

Đây là thời kì ẩm thực Hà Nội có những bước phát triển theo chiều sâu vì quátrình đô thị hóa được hình thành mạnh mẽ

Trong thời kì này, tầng lớp thị dân Việt Nam được phát triển và ở Hà Nội đãhình thành một trường phái ẩm thực đặc biệt mang phong cách ẩm thực đậm nét

Hà Nội

2.2 Thời kỳ 1946-1954: Ẩm thực Hà Nội lan tỏa vào chiến khu:

Vào giai đoạn này, một bộ phận lớn cư dân Hà Nội đã rời Thủ đô tỏa đi cácvùng từ Việt Bắc đến khu III, khu IV, Nam Bộ tham gia kháng chiến

Nhiều món ăn Hà Nội vì thế có cơ hội lan tỏa ra vùng kháng chiến

Học hỏi thêm được nhiều món ăn đặc sắc từ các vùng miền của Tổ quốc

2.4 Từ 1986 tới nay: Phục hồi nghệ thuật ăn uống:

Sau đổi mới, đời sống kinh tế đã dần dần được cải thiện và nâng cao

Đặc biệt sau khi gia nhập WTO với cơ chế thị trường, ẩm thực Hà Nội tại chínhThủ đô và trong đời sống của người Hà Nội trong các vùng miền khác trong cảnước dần dần được phục hồi

III Vị Trí Địa Lý

III.1 Vị trí:

Nằm ở phía tây bắc của vùng đồng

bằng châu thổ sông Hồng, Hà Nội có vị

trí từ 20°53' đến 21°23' vĩ độ Bắc và

105°44' đến 106°02' kinh độ Đông, tiếp

giáp với các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh

Phúc ở phía Bắc, Hà Nam, Hòa Bình ở

phía Nam, Bắc Giang, Bắc Ninh và Hưng

Yên ở phía Đông, Hòa Bình cùng Phú

Thọ ở phía Tây

Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào

tháng 8 năm 2008, thành phố có diện tích

3.324,92 km², nằm ở cả hai bên bờ sông

Hồng, nhưng tập trung chủ yếu bên hữu

ngạn

III.2 Địa hình:

Hà Nội thấp dần theo hướng từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông với độ caotrung bình từ 5 đến 20 mét so với mực nước biển Nhờ phù sa bồi đắp, ba phần tư diệntích tự nhiên của Hà Nội là đồng bằng, nằm ở hữu ngạn sông Đà, hai bên sông Hồng vàchi lưu các con sông khác Phần diện tích đồi núi phần lớn thuộc các huyện Sóc Sơn,

Ba Vì, Quốc Oai, Mỹ Đức, với các đỉnh như Ba Vì cao 1.281 m, Gia Dê 707 m, ChânChim 462 m, Thanh Lanh 427 m, Thiên Trù 378 m Khu vực nội thành có một số gòđồi thấp, như gò Đống Đa, núi Nùng

III.3 Thủy văn:

Sông Hồng là con sông chính của thành phố, bắt đầu chảy vào Hà Nội ở huyện Ba

Vì và ra khỏi thành phố ở khu vực huyện Phú Xuyên tiếp giáp Hưng Yên Đoạn sôngHồng chảy qua Hà Nội dài 163 km, chiếm khoảng một phần ba chiều dài của con sôngnày trên đất Việt Nam Hà Nội còn có Sông Đà là ranh giới giữa Hà Nội với Phú Thọ,hợp lưu với dòng sông Hồng ở phía Bắc thành phố tại huyện Ba Vì Ngoài ra, trên địaphận Hà Nội còn nhiều sông khác như sông Đáy, sông Đuống, sông Cầu, sông CàLồ, Các sông nhỏ chảy trong khu vực nội thành như sông Tô Lịch, sông KimNgưu, là những đường tiêu thoát nước thải của Hà Nội

Hà Nội cũng là một thành phố đặc biệt nhiều đầm hồ, dấu vết còn lại của các dòngsông cổ Trong khu vực nội thành, hồ Tây có diện tích lớn nhất, khoảng 500 ha, đóngvai trò quan trọng trong khung cảnh đô thị, ngày nay được bao quanh bởi nhiều kháchsạn, biệt thự.[6] Hồ Gươm nằm ở trung tâm lịch sử của thành phố, khu vực sầm uất nhất,luôn giữ một vị trí đặc biệt đối với Hà Nội Trong khu vực nội ô có thể kể tới những hồnổi tiếng khác như Trúc Bạch, Thiền Quang, Thủ Lệ Ngoài ra, còn nhiều đầm hồ lớnnằm trên địa phận Hà Nội như Kim Liên, Liên Đàm, Ngải Sơn - Đồng Mô, Suối Hai,Mèo Gù, Xuân Khanh, Tuy Lai, Quan Sơn,…

III.4 Khí hậu:

Khí hậu Hà Nội tiêu biểu cho vùng Bắc Bộ với đặc điểm của khí hậu nhiệt đới giómùa ẩm, mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa Thuộc vùng nhiệt đới,thành phố quanh nǎm tiếp nhận lượng bức xạ Mặt Trời rất dồi dào và có nhiệt độ cao

Và do tác động của biển, Hà Nội có độ ẩm và lượng mưa khá lớn, trung bình 114 ngàymưa một năm Một đặc điểm rõ nét của khí hậu Hà Nội là sự thay đổi và khác biệt củahai mùa nóng, lạnh Mùa nóng kéo dài từ tháng 5 tới tháng 9, kèm theo mưa nhiều,nhiệt độ trung bình 28,1 °C Từ tháng 11 tới tháng 3 năm sau là khí hậu của mùa đôngvới nhiệt độ trung bình 18,6 °C Cùng với hai thời kỳ chuyển tiếp vào tháng 4 và tháng

10, thành phố có đủ bốn mùa xuân, hạ, thu và đông

Khí hậu Hà Nội cũng ghi nhận những biến đổi bất thường Vào tháng 5 năm 1926,nhiệt độ tại thành phố được ghi lại ở mức kỷ lục 42,8 °C Tháng 1 năm 1955, nhiệt độxuống mức thấp nhất, 2,7 °C Đầu tháng 11 năm 2008, một trận mưa kỷ lục đổ xuốngcác tỉnh miền Bắc và miền Trung khiến 18 cư dân Hà Nội thiệt mạng và gây thiệt hạicho thành phố khoảng 3.000 tỷ đồng

Khí hậu Hà Nội trong năm

22 (72)

27 (80)

31 (87)

32 (90)

32 (90)

32 (89)

31 (88)

28 (82)

24 (76)

22 (71)

18 (65)

22 (71)

25 (77)

27 (80)

27 (80)

27 (80)

26 (78)

23 (73)

19 (66)

16 (60)

40.6 (1.60)

80 (3.15)

195

6 (7.70)

240 (9.45)

320 (12.6)

340

4 (13.4)

254 (10.0)

100

3 (3.95)

40.6 (1.60)

20.3 (0.80)

III.5 Dân cư:

Vào thập niên 1940, khi Hà Nội là thủ phủ của Liên bang Đông Dương, dân sốthành phố được thống kê là 132.145 người.[13] Nhưng đến năm 1954, dân số Hà Nộigiảm xuống chỉ còn 53 nghìn dân trên một diện tích 152 km² Có thể nhận thấy mộtphần rất lớn trong số những cư dân đang sống ở Hà Nội hiện nay không sinh ra tạithành phố này Lịch sử của Hà Nội cũng đã ghi nhận dân cư của thành phố có nhữngthay đổi, xáo trộn liên tục qua thời gian Ở những làng ngoại thành, ven đô cũ, nơingười dân sống chủ yếu nhờ nông nghiệp, thường không có sự thay đổi lớn

Nhiều gia đình nơi đây vẫn giữ được gia phả từ những thế kỷ 15, 16 Nhưng trongnội ô, khu vực của các phường thương nghiệp và thủ công, dân cư xáo trộn rất nhiều.Còn lại rất hiếm những dòng họ đã định cư liên tục tại Thăng Long từ thế kỉ XV nhưdòng họ Nguyễn ở phường Đông Tác (Trung Tự - Hà Nội)

III.6 Văn Hóa và Con người Hà Nội:

Nếu giao tiếp là thường xuyên ở bất cứ thời gian nào, và thường trực trong bất cứmột không gian lịch sử và xã hội nào, thì văn hoá giao tiếp lại là sản phẩm của từnglúc, từng nơi Văn hoá giao tiếp phụ thuộc, đồng thời cũng phản ánh và thậm chí tácđộng trở lại với rất nhiều điều kiện và hoàn cảnh xã hội, kinh tế, tự nhiên cũng nhưtừng cá nhân và năm tháng nữa Do đó mới có văn hoá vùng, miền, địa phương, cánhân, cũng như có văn hoá nông thôn, đô thị, có văn hoá quý tộc và bình dân

Dù chỉ là một khía cạnh của văn hoá nói chung song văn hoá giao tiếp cũng là cảmột lĩnh vực tổ hợp của nhiều yếu tố: ăn, mặc, nói năng, ứng xử

Nói về văn hoá giao tiếp của mình người Hà Nội chỉ gói gọn trong hai chữ Thanh

và Lịch:

Chẳng thơm cũng thể hoa nhài

Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An

Chỉ bằng một câu nói ví von ngắn gọn, nhã nhặn, nhún nhường vậy thôi cũng đãcho ta thấy cái lịch lãm, tế nhị, tự tin của người Hà Nội Những con người sống trênmảnh đất là nơi hội tụ, tích hợp các luồng văn hoá, để rồi thẩm thấu, chắt lọc và toảsáng Đây cũng đồng thời là nơi tập hợp các danh nhân văn hoá, các tao nhân mặckhách ở mọi thời đại và mọi thế hệ Chính những yếu tố đó làm nên văn hoá ThăngLong - Đông Đô - Hà Nội - mảnh đất ngàn năm văn hiến, thì thử hỏi làm sao người HàNội không thanh lịch cho được Sự thanh lịch ấy thể hiện trước hết ở lời nói:

Người thanh tiếng nói cũng thanh

Chuông kêu khẽ đánh bên thành cũng kêu

Cái thanh, cái đẹp của tiếng nói Hà Nội là ở chỗ chuẩn xác, phát âm đúng, mẫumực cho cả nước Kẻ Chợ là nơi hội tụ người tứ xứ, do đó cũng là nơi chung đúc tiếngnói của bốn phương, rồi qua sàng lọc tự nhiên đã lắng đọng những gì tinh tuý nhất, tiêubiểu nhất, hợp lý nhất

Cái thanh lịch của người Hà Nội còn thể hiện trong giao tiếp xã hội Người HàNội với vốn từ giàu có, lại biết sử dụng đúng nơi đúng chỗ, hợp cảnh, hợp tình, tạo nênmột phong cách riêng không pha trộn vừa hào hoa, nhã nhặn, vừa lịch lãm nhúnnhường

Trong quan hệ với bạn bè, khách khứa, người Hà Nội bao giờ cũng có một thái

độ hiếu khách truyền thống, nồng nhiệt mà không thô bạo, niềm nở mà không suồng

sã Khi khách đến nhà, người chủ dù bận việc cũng phải đứng dậy mời chào Nếu đangmặc quần áo ngắn, quần cộc, áo cánh thì phải “xin lỗi” khách, mà mặc quần áo dàinghiêm chỉnh rồi mới tiếp khách Trong cách pha trà đãi khách của người Hà Nội cũngthể hiện trình độ và sự tinh tế riêng Chè để đãi khách bao giờ cũng là chè ngon, có nhàcẩn thận còn đem ướp sen, nhài hay hoa ngâu để tăng thêm hương vị

Trong ăn uống của người Hà Nội cũng có những nét khác biệt và thể hiện mộttrình độ thẩm mỹ hay nói đúng hơn là năng khiếu trong việc chế biến món ăn Chỉcần quan sát mâm cơm ngày tết hay mâm cơm khách của người Hà Nội là thấy ngayđược tính lịch sự và chu đáo trong đó Trong một mâm bao giờ cũng có rất nhiều món,mỗi món một chút, mỗi món cho một khẩu vị riêng Đặc biệt, cách bài trí các món ănđều được trình bày rất đẹp và hấp dẫn Khi ăn uống, người Hà Nội bao giờ cũng giữnền nếp “ăn trông nồi, ngồi trông hướng” và luôn luôn thận trọng, ý tứ khi trong mâm

có người già cao tuổi hay khách khứa Khi đi ăn tiệm thì cũng rất sành điệu để tìm nơi,tìm vị, chọn thời, chọn cơ, mà đã hợp với nơi nào thì thuỷ chung với nơi đó Chính chấtsành điệu trong ăn uống ấy mà người Hà Nội đã làm ra biết bao món ăn nổi tiếng và trởthành đặc sản chốn Thượng Kinh: phở, bún thang, chả cá, cốm vòng, rươi

Tóm lại, đó chính là nếp sống thuần hậu, khiêm nhường, thanh lịch của ngườiThăng Long - Hà Nội mà xưa kia Phạm Đình Hổ từng ca ngợi trong Vũ Trung tuỳ bút.Ông cho biết vào thời ông còn nhỏ, tức thời Lê Cảnh Hưng: "Phong tục chuộng thóitrung hậu, mọi người hàng ngày giao tiếp với nhau có ý khoan dung, bình dị, giữ thóikhiêm nhường Nếu ai có điều gì sằng bậy, thì chỉ sợ người ta biết mà chê cười Đếnnhư những kẻ thân quan, quốc thích và những kẻ con em vô lại rong chơi, cũng khôngdám công nhiên làm càn Nếu có kẻ nào không theo lễ phép mà làm sằng, thì nhữngbậc phụ lão nhà lương gia lại ngầm đem chuyện ấy để răn bảo con cháu"

Từ ngàn xưa, người Thăng Long - Hà Nội đã có nếp sống “có lịch có lề” Đóchính là truyền thống văn minh - văn hiến ngàn năm trong thế ứng xử của người HàNội

Phần III - Ẩm thực Hà Nội nói chung và các món ăn

chơi nói riêng

Ẩm thực ở Hà Nội đa dạng và phong phú Nơi đây hội tụ và tập trung đủ món

ăn của các vùng miền Và có lẽ, phải sống ở mảnh đất này trong một thời gian dài thìbạn mới có thể nhớ được tên của những con phố ẩm thực

I Ẩm Thực Hà Nội

1.1 Phở Hà Nội

Những món ăn mang tính chất đặc trưng của Hà Nội đang được nhân lên khắpcác phố phường và toả đi muôn nơi Người Hà Nội vốn nổi tiếng về thanh lịch và sànhđiệu cả trong giao tiếp lẫn trong ăn uống Vẻ đẹp nhẹ nhàng, cầu kỳ, trọng chất chứkhông trọng số đã trở thành đặc trưng trong nghệ thuật ẩm thực Hà Nội Người Hà Nộirất biết chọn nơi, chọn cửa để thưởng thức món ăn, và khi đã hợp khẩu vị ở đâu đó thìlại rất chung thuỷ với món đó, nơi đó

Món ăn Hà Nội có nhiều, nhưng nhắc đến món ăn Hà Nội là người ta nhắc đầutiên đến phở Phở như một thứ đại diện mang tính bản sắc, đặc thù của món ăn Hà Nội

Lý do thật đơn giản phở Hà Nội khác hẳn các nơi khác, nó không thể trộn lẫn với bất

cứ một thứ phở nơi nào, cho dù ở đó người ta đã cố tình trương lên cái biển Phở HàNội

Phở Hà Nội có cái ngọt chân chất của xương bò, cái thơm của thịt vừachín đến độ để vẫn dẻo mà lại không dai Màu nước phở trong, bánh phở mỏng vàmềm Chỉ nhìn bát phở thôi cũng đủ thấy cái chất sành điệu, kỹ càng trong ăn uống củangười Hà Nội Một nhúm bánh phở đã trần qua nước nóng mềm mại dàn đều trong bát,bên trên là những lát thịt thái mỏng như lụa điểm mấy ngọn hành hoa xanh nõn, mấycọng rau thơm xinh xắn, mấy nhát gừng màu vàng chanh thái mướt như tơ, lại thêmmấy lát ớt thái mỏng vừa đỏ sậm vừa màu hoa hiên.

Tất cả màu sắc đó như một bức hoạ lập thể hơi bạo màu nhưng đẹp mắt cứ dậylên hương vị, quyện với hơi nước phở bỏng rẫy, bốc lên nghi ngút, đánh thức tất thảykhả năng vị giác, khứu giác của người ăn, khiến ta có cảm giác đang được hưởng cáitinh tế của đất trời và con người hợp lại Chỉ húp một tý nước thôi đã thấy tỉnh người.Thịt thì mềm, bánh thì dẻo, thỉnh thoảng lại thấy cái cay dịu của gừng, cái cay nồngcủa ớt,cái thơm nhè nhẹ của rau thơm, cái thơm của thịt bò tươi mềm Tất cả cứ ngọt lừ

đi, ngọt một cách hiền lành, êm nhẹ mà chân thật, tuyệt kỹ hài hoà

1.2 Bún ốc Tây Hồ

Chúng tôi tìm đến một quán nhỏ ở phố Phù Đổng Thiên Vương mà với nhiềungười sành ăn, đây là hàng bún ốc ngon vào loại hiếm ở Hà Nội bây giờ Trước đây,nhắc tới bún ốc Hà Nội người ta nhớ ngay tới hai làng nổi tiếng Tây Hồ và Pháp Vân -Thanh Trì Chị Hòa bán bún ốc ở đây cũng quê Pháp Vân Mẹ chị gánh bún ốc bánrong hơn 40 nǎm, sau truyền nghề lại cho chị Hàng chị là địa chỉ quen thuộc của nhiềungười Hà Nội vì bún ốc ở đây từ khẩu vị đến cách trình bày đều rất Hà Nội Chị Hòatâm sự với chúng tôi: ’’Tôi rất tự hào vì vẫn giữ được những nét xưa của bún ốc

Ở Hà Nội bây giờ chỉ có mình hàng tôi còn bán bún ốc nước nguội chấm đúngnhư ngày xưa’’ Ngày xưa, người Hà Nội hay ăn ốc lọ nhưng giờ họ ăn cả bún channhư phở, nhưng nhiều người sành ăn vẫn còn thích ăn bún chấm