PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG CHỢ BIÊN HÒA

Hiện nay, trên địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, các khu chợ phục vụ kiểu truyền thống đã được hình thành theo nhu cầu sống thiết yếu của cuộc sống của nhân dân trên địa bàn

PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG CHỢ BIÊN HÒA

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Hiện nay, trên địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, các khu chợ phục vụ kiểu truyền thống đã được hình thành theo nhu cầu sống thiết yếu của cuộc sống của nhân dân trên địa bàn Quá trình duy trì và phát triển của các khu chợ gắn liền với quá trình xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội nhằm thỏa mãn nhu cầu của người dân Đa số các khu chợ đang hoạt động hiện nay được hình thành theo cơ chế tự phát, không tuân thủ quy hoạch tổng thể và hạ tầng cơ sở ngày càng xuống cấp nên đã phá vỡ kiến trúc đô thị mỹ quan thành phố Ngoài

ra, còn dẫn đến chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm chưa được coi trọng, hiện tượng ngộ độc thực phẩm đã và đang xảy ra ngày càng nhiều

- Mục tiêu của tiểu luận: Phân tích các yếu tố gây ảnh hưởng không tốt đến môi trường của Chợ Biên Hòa và qua đó sẽ góp phần đưa ra giải pháp để cải thiện, xây dựng chợ sạch đẹp theo định hướng phát triển bền vững

2 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ

Chợ Biên Hòa được thành lập năm 1984, trải qua 2 lần sữa chữa nâng cấp Hiện nay chợ có hơn 300 quầy hàng (sạp bán) nằm trong chợ và gần 50 quầy hàng nằm ngoài chợ

Tình trạng chợ hiện nay:

+ Hoạt động quá công suất ban đầu do số quầy hàng tăng lên nhiều so với xây dựng cơ sở hạ tầng ban đầu, dẫn đến tình trạng phát sinh thêm chợ tạm bên cạnh hay những người bán hàng rong bên ngoài chợ

+ Đường đi nội bộ trong chợ đã bị hủy hoại hoàn toàn, nền gạch lót nền đã

bị phá nát, nước đọng thành nhiều vũng rải rác trong chợ

+ Mùi hôi do lương thực, thực phẩm đồ chưa chế biến, rác thải vứt bừa bãi không có thùng đúng tiêu chuẩn làm cho môi trường trong chợ rất ô nhiễm + Các qui định về vệ sinh an toàn thực phẩm còn yếu kém

+ Thiếu nhiều thùng rác chuyên dụng

Do đó, mục tiêu của tiểu luận là dùng các phương pháp phân tích hệ thống

để giải quyết các vần đề trên Các phương pháp sử dụng:

+ Phân tích các bên liên quan;

+ Đánh giá tác động môi trường;

+ Sử dụng SWOT

3 KẾT QUẢ PHÂN TÍCH

A Phương pháp phân tích các bên liên quan

- Xác định mục tiêu, phạm vi dự án:

- Xác định các bên có liên quan chính và lợi ích của họ trong dự án:

- Sạp/Tiểu thương

- Hộ kinh doanh trong chợ

- Người đi chợ

- Nhà dân trong chợ

- Ban Quản lý chợ

- Dân lao động khác trong chợ

UBND các cấp

Khu dân cư

lân cận

Cty/cá nhân dịch

Các bên có liên

quan

Đánh giá mức độ tác động của dự

án đến các bên

Đánh giá mức độ ảnh hưởng, quyền lực của bên liên

Vai trò tiềm tàng trong dự án

Ghi chú thuyết minh về Thứ

yếu

Quan trọng

Sở Tài nguyên

và Môi trường

Khu dân cư lân

cận

Các công ty/ cá

nhân thực hiện

dịch vụ công

cộng

Các sạp tiểu

thương

Các hộ kinh

doanh

Các gia đình

sống trong /

ngoài chợ

Người lao động/

làm thuê

Ghi chú: 0  Không tác động / ảnh hưởng

+  Tác động / ảnh hưởng ít +++  Tác động / ảnh hưởng nhiều

- Đánh giá ảnh hưởng và tầm quan trọng của từng bên có liên quan cũng

như tác động tiềm tàng của dự án đến mỗi bên có liên quan:

ẢNH HƯỞNG NHIỀU HƠN Cung cấp thông tin Đối thoại

BỊ TÁC

ĐỘNG ÍT

HƠN

UBND các cấp

Sở Công thương

Sở Tài nguyên và Môi trường

Cơ quan tài trợ

Các hộ kinh doanh Các gia đình sống trong / ngoài chợ

BỊ TÁC ĐỘNG NHIỀU HƠN Thu thập thông tin Tham vấn ý kiến

Khu dân cư lân cận Các công ty/ cá nhân thực hiện dịch vụ công cộng Người đi chợ

Người lao động/ làm thuê

Các sạp tiểu thương

ẢNH HƯỞNG ÍT HƠN

- Xác định sách lược hành động phối hợp với các bên liên quan tốt nhất:

Sách lược hành động

phối hợp

Các bên cần phối hợp Ghi chú

Thu thập thông tin về

họ

Ban quản lý chợ, khu dân cư lân cận, công ty /

cá nhân thực hiện dịch

vụ công cộng, người đi chợ, người lao động/

làm thuê

Thực hiện phiếu thăm dò

Cung cấp thông tin cho

họ

UBND các cấp, Sở Công thương, Sở Tài nguyên và Môi trường, các cơ quan tài trợ

Gửi các hồ sơ dự án, các bài báo, tư liệu thuyết minh về sự cần thiết của

dự án Đối thoại với họ Các hộ kinh doanh, các

gia đình sống trong / ngoài chợ

Tổ chức các cuộc họp, trao đổi thảo luận về phương án tái định cư,

áp giá đền bù Cùng làm việc và cùng

đồng hành với họ

Các sạp tiểu thương, hộ kinh doanh

Tổ chức cuộc họp, trao đổi thảo luận về phương

án triển khai dự án

B Phân tích các tác động môi trường

Môi trường chợ ô nhiễm

Rác thải bừa bãi

Nước thải

ứ đọng, chảy tràn Mùi hôi, khói thải

Mỹ quan

đô thị

Sức khỏe

VSTP nhiễm sông, rạch Một nguồn ô

trong thành phố

Thu gom

không

hiệu quả

Thiếu thùng rác công cộng

Ý thức người dân kém

Thiếu

người

thu

gom

Thiếu

bãi

tập

kết

Thu gom thô

sơ, dụng cụ không tốt

Chưa phân loại tại nguồn

Hệ thống thoát nước kém đã bị xuống cấp

Chưa xây dựng hệ thống xử lý nước thải

Thực phẩm tươi sống;

chế biến thực phẩm

Rác thải bừa bãi, nước thải

ứ đọng

Cống thoát nước thiếu, thường tắt

nghẽn

Tự ý san, lấp nền chợ

Thiếu vốn đầu tư

Phân khu mua bán không hợp

lý Thiếu hệ thống thông gió , cách

ly khu gây mùi.

Ý thức kém

C Phương pháp phân tích SWOT

*Mục tiêu hệ thống:

Phân tích các yếu tố gây ảnh hưởng không tốt đến môi trường của Chợ Biên Hòa và qua đó đưa ra giải pháp để cải thiện, xây dựng chợ sạch đẹp theo định hướng phát triển bền vững

*Ranh giới hệ thống:

Những cá nhân/tập thể đang hoạt động và làm việc tại chợ Biên Hòa, có ảnh hưởng tới hoạt động và sự phát triển của chợ

*Sơ đồ khối

*Phân tích, điểm mạnh, điểu yếu, cơ hội, thách thức:

 Điểm mạnh (Strength)

1 Xây dựng và cải thiện mô hình chợ

truyền thống của thành phố Biên Hòa nói

chung và Chợ Biên Hòa nói riêng

2 Thực hiện quá trình xã hội hóa trong

phát triển mô hình Chợ qua đó tận dụng

được mọi nguồn lực của người dân

3 Tiết kiệm thời gian, tài chính cho người

dân và xã hội đồng thời góp phần vào việc

bảo vệ môi trường và sức khỏe cho người

dân

4 Tạo vẻ mỹ quan cho một thành phố hiện

đại

5 Chi phí đầu tư, quản lý, vận hành của

một mô hình chợ truyền thống ít tốn kém

hơn so với mô hình Siêu thị hiện đại

 Điểm yếu (Weakness)

1 Sự phối hợp hoạt động giữa các cơ quan chức năng và các bên liên quan chưa rõ ràng, thể hiện sự chồng chéo

2 Sự phân quyền và trách nhiệm giữa các bên liên quan chưa rõ ràng

3 Trong quá trình quy hoạch chưa đánh giá đúng quy mô cũng như mức

độ phát triển của mô hình Chợ trong tương lai

4 Lượng người dân tham gia vào hoạt động mua bán của Chợ còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố nhất là giá cả

và thời tiết gây nên tình trạng lộn xộn, mất trật tự và an toàn giao thông

 Cơ hội (Opportunities)

1 UBND Tp Biên Hòa nên có những cơ

chế, chính sách cụ thể nhằm khuyến khích

phát triển và hoàn thiện hệ thống Chợ

truyền thống

2 Việt Nam gia nhập WTO sẽ tạo cơ hội

cho các Công ty nước ngoài đầu tư, kinh

doanh và phát triển các loại hình Chợ mới

hợp vệ sinh và môi trường hơn

3 Các tổ chức, chính phủ nước ngoài cho

Việt Nam vay vốn với lãi suất ưu đãi để xây

dựng lại các mô hình Chợ

4 Nhận thức của người dân về việc sử

dụng chợ truyền thống với mục tiêu môi

trường ngày càng được nâng cao

5 Trong bối cảnh hộ nhập kinh tế thế giới

tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam tiếp

cận với nhiều mô hình Chợ khác nhau,

nhằm phục vụ tốt cho nhu cầu của người

dân mà vẫn đảm bảo tối đa cho vấn đề môi

trường

 Thách thức (Threat)

1 Vốn ngân sách hiện tại không đủ

để đầu tư cho việc xây dựng, sữa chữa và phát triển hệ thống Chợ hiện đại như siêu thị,…

2 Phải quy hoạch nhiều khu vực rộng lớn để phục vụ công tác tái định

cư do phải giải tỏa một khu vực rộng lớn để xây dựng các loại hình chợ mới

3 Năng lực quản lý của các cơ quan còn yếu, trước đến giờ chỉ hoạt động với vai trò là người khắc phục hậu quả chứ chưa thể hiện được vai trò định hướng phát triển cũng như phòng ngừa, giảm thiểu sự ô nhiễm

4 Công tác quản lý còn thủ công, chưa có tác phong làm việc công nghiệp

5 Thay đổi thói quen đi chợ của một

bộ phận lớn người dân là một việc khó khăn

* Kết hợp chiến lược

 S-O

1 Thực hiện xã hội hóa sự phát triển

Chợ truyền thống sẽ giúp ích cho

nhà nước trong việc cân đối ngân

sách

2 S 5 O 5

Mô hình chợ truyền thống quan tâm

đến vấn đề môi trường sẽ giúp cho việc

tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí vận

hành Đây là một cơ hội để chúng ta

tranh thủ sự giúp đỡ của các tổ chức

quốc tế

 O-W

1 O 1 W 4

Thành phố Biên Hòa với việc xã hội hóa việc xây dựng chợ thân thiện với môi trường sẽ giúp cho người dân có ý thức hơn về môi trường

2 O 5 W12

Sự hội nhập nền kinh tế thế giới sẽ tạo điều kiện cho chúng ta cải thiện chất lượng của các loại hình Chợ truyền thống

3 O 3 W 2

Với các nhà đầu tư nước ngoài, chúng

ta sẽ có cơ hội giảm thiểu chi phí điều hành của nhà nước, giảm ngân sách cho việc cải thiện chất lượng môi trường

 S-T

ST

Việc xã hội hóa xây dựng chợ sẽ làm

người lao động tại đó có nhiều cơ hội

để tiếp cận cái mới Nâng cao năng lực

phục vụ cho cộng đồng dân cư xung

quanh và góp phần giảm vấn đề môi

trường ở các mô hình chợ truyền

thống

 W-T

WT

Quy hoạch tổng thể phát triển đô thị hợp lý, xây dựng các mô hình chợ tùy theo đặc điểm của khu dân cư xung quanh giảm áp lực của các khu Chợ truyền thống với qui mô lớn làm giảm

áp lực lên các vấn đề môi trường như ô nhiễm nước và tiếng ồn

Tiếp cận với nhiều mô hình chợ mới, góp phần thay đổi thói quen của một

bộ phận dân cư

*Sắp xếp chiến lược và lập dự án khả thi

Sắp xếp chiến lược:

1 Cải thiện môi trường chợ Biên Hòa bằng những biện pháp cấp thời phân loại và sắp xếp các gian hàng theo hướng ngành nghề: các ngành nghề phát sinh nước thải thì tập trung riêng,…

2 Nâng cấp và sửa chữa nền chợ Biên Hòa Lắp đặt hệ thống thu gom rác hoàn chỉnh trong chợ

3 Yêu cầu các tiểu thương tuân theo các qui định về môi trường, thải bỏ rác thải đúng giờ và đúng nơi qui định

4 Huy động các nguồn tài trợ để nâng cấp mô hình Chợ

5 Khuyến khích người dân đi chợ sử dụng hạn chế bao Nilong và tiến tới không sử dụng bao Nilong trong việc mua sắm hằng ngày

Lập Dự án khả thi, gồm:

1 Hiện trạng khu chợ

2 Nguồn gây ô nhiễm và biện pháp xử lý

a) Rác thải:

- Lượng rác bình quân, thành phần rác khu vực chợ *

- Só lượng thùng rác cần đặt, dung tích thùng

- Phương thức thu gom, tần suất thu gom, nhân lực

b) Nước thải:

- Xác định các thông số ô nhiễm từ nước thải *

- Lực chọn phương án kỹ thuật xử lý

- Xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung

c) Quản lý:

- Qui hoạch phân khu các ngành hàng kinh doanh:

+ Khu thực phẩm tươi sống phải kín và bố trí máy điều hòa nhiệt độ hoặc máy hút và khử mùi

+ Khu rau quả

+ Khu ăn uống có mái che lắp đặt ống khói, quạt thông gió

+ Khu thực phẩm khô

+ Khu hàng tiêu dùng

- Xây dựng, cải tạo hạ tầng: nền chợ, tuyến gom nước mưa, tuyến thoát nước thải đưa về hệ thống xử lý nước thải tập trung trước khi thoát ra sông Đồng Nai; tách riêng triệt để nước mưa và nước thải trước khi thải ra nguồn tiếp nhận

- Tuyên truyền thực hiện nghiêm chỉnh nội qui chợ văn minh

3 Xây dựng Quy chế quản lý môi trường khu vực chợ có sự tham gia của người dân trong đó hình thành bộ phận quản lý môi trường chợ

4 Nguồn vốn và tổ chức thực hiện

- Vốn ngân sách: 10%

- Vốn tài trợ: 30%

- Vốn do các tiểu thương đóng góp: 60%

Ban quản lý chợ làm chủ đầu tư dự án

Ghi chú: * : bao gồm các hộ dân trong chợ và khu dân cư lân cận

4 KẾT LUẬN

Với mô hình chợ Biên Hòa tồn tại nhiều vấn đề về môi trường Sau khi sử dụng các công cụ phân tích hệ thống Chúng ta đã đạt được những nội dung sau:

- Tìm ra những nhân tố ảnh hưởng đến điều kiện môi trường của mô hình Chợ Biên Hòa

- Đưa ra các giải pháp nhằm khắc phục, và cải thiện hiện trạng ô nhiễm trên

- Góp phần giúp chính quyền các cấp giải quyết vấn đề môi trường tại chợ Biên Hòa với chi phí thấp Khắc phục những chồng chéo về hành chính của hệ thống quản lý chợ hiện nay

- Khắc phục tâm lý của người dân khi đến các chợ truyền thống Giảm chi phí khi xây dựng các mô hình chợ hiện đại như Siêu thị và Trung tâm thương mại

- Về lâu dài, cải thiện tình hình môi trường của khu vực Chợ Biên Hòa nói chung và các chợ trên địa bàn thành phố Biên Hòa trong tương lai