Bài giảng thủy công chương 2 TS lê thanh hùng

Phân loại:+ Công trình tháo l ũ trên m ặ t: đâp tràn, đường tràn dọc, đường tràn ngang, xi phông tháo lũ, tháo lũ kiểu giếng, đường tràn kiểu gáo + Công trình tháo l ũ d ướ i sâu: cống x

Gi ả ng viên: TS LÊ THANH HÙNG

§2-2: CÔNG TRÌNH ĐẦU MỐI VÀ HỆ THỐNG THỦY LỢI

§2-3: ĐIỀU KIỆN LÀM VIỆC CỦA CÔNG TRÌNH THỦY LỢI

* ĐN: Đập là CTTL chắn ngang sông, làm dâng cao MNTL,

tạo thành hồ chứa

* V.Liệu: Bê tông, bê tông cốt thép, gỗ, đá, đất…

* Đập vật liệu tại chỗ, đập bê tông được ứng dụng rộng rãitrong thực tế

c) d)

c) d)

ba

c

1 Đập đất (đập vật liệu địa phương):

t−êng lâi

1 2

t−êng nghiªng

2 Đập đất đá:

3 Đập đá đổ:

3 Đập đá đổ:

- Được đắp bằng cách đổ đá, tường nghiêng hoặc tường tâm

chống thấm bằng BT, BTCT, bê tông atphal, chất dẻo

- Ư u đ i ể m: sử dụng vật liệu tại chỗ, khả năng chống thấm

cao, thích ứng với động đất

- Ứ ng d ụ ng: đập Tuyên Quang (Tuyên Quang), Rào Quán

(Quảng Trị), Cửa Đạt (Thanh Hóa)… Trong đó đập Cửa đạtcao 111,7m, là đập đá đổ bản mặt có chiều cao lớn nhất ở

nước ta hiện nay

3 Đập đá đổ:

Đậ p đ á đổ b ả n m ặ t ở h ồ Tuyên Quang đ ã tích đầ y n ướ c

4 Đập BTCT:

a) Đập bản phẳng b) Đập liên vòm c) Đập to đầu

1 Phân loại:

+ Công trình tháo l ũ trên m ặ t: đâp tràn, đường tràn dọc,

đường tràn ngang, xi phông tháo lũ, tháo lũ kiểu giếng,

đường tràn kiểu gáo

+ Công trình tháo l ũ d ướ i sâu: cống xả sâu, đường hầm

tháo lũ…

- Đập bê tông tràn nước là công trình vừa tham gia ngăn

nước và làm nhiệm vụ tháo nước

1 Đập tràn trọng lực:

1 Đập tràn trọng lực:

1 Đập tràn trọng lực:

2 Đường tràn dọc:

2 Đường tràn dọc:

3 Đường tràn ngang:

* C ấ u t ạ o g ồ m: Ngưỡng tràn; máng bên, cuối máng bên là

đường tháo (dốc nước hoặc bậc nước), cuối đường tháo là

3 Đường tràn ngang:

3 Đường tràn ngang:

4 Xi phông tháo lũ:

Là công trình tháo lũ kiểu kín, được đặt trong đập bê tông

hoặc đập đất có chiều cao không lớn

2

4

3 4

7

2

I I

5

1

6

2 3

5 Giếng

tháo

lũ:

6 Công trình xả sâu: thường là đường hầm, cống ngầm.

* B ố trí: đặt ở cao trình gần với đáy hồ

* M ụ c đ ích s ử d ụ ng: dẫn dòng thi công, xả một phần hay tháo cạn hồ chứa

1 Công trình lấy nước không đập:

- Cửa lấy nước đặt trực tiếp bên bờ sông mà không làm đập dâng nước ngang sông

- Kết cấu và bố trí đơn giản, giá thành rẻ

- Sự làm việc chịu ảnh hưởng nhiều của sông thiên nhiên

Hạ lưu cống Liên Mạc

Thượng lưu cống Đan Hoài

2 Công trình lấy nước có đập:

- Khi mực nước sông (mùa kiệt) không đủ cao để tự chảy

vào CTLN => cần xây dựng đập dâng nước ngang sông

- Kết cấu và bố trí phức tạp hơn, giá thành cao do phải xây

dựng đập dâng chắn ngang sông

- Cải thiện chất lượng nước lấy vào kênh

1 Kênh:

2 Máng nước, dốc nước, bậc nước, cầu máng:

- Là kênh nhân tạo được xây trên mặt đất hoặc cao hơn mặt

đất

- Vật liệu bằng bê tông cốt thép, thép, gỗ, gạch, đá xây

- Các công trình này được sử dụng khi điều kiện địa hình, địa

chất không cho phép đào kênh

Máng n ướ c

D ố c nướ c

B ậ c nướ c

C ầ u máng

- Hệ thống đê dọc các bờ sông để chống nước lũ.

- Các đập mỏ hàn, tường hướng dòng, hệ thống lái dòng

trong sông

- Các kè để bảo vệ bờ sông, mái đê khỏi bị xói.

- Các ngưỡng đáy để điều khiển bùn cát, chống bồi lấp cửa

lấy nước, chống xói lở bờ sông

- Công trình cấp nước và thoát nước: công trình lấy nước,

dẫn nước, trạm bơm, công trình cho vệ sinh, thoát nước

- Công trình cho cá: đường cá đi, đường chuyển cá, hồ nuôi cá

§2-2: ĐẦ U M Ố I C.TRÌNH VÀ H Ệ TH Ố NG TH Ủ Y L Ợ I

§2-3: ĐIỀU KIỆN LÀM VIỆC CỦA CÔNG TRÌNH THỦY LỢI

- Đầu mối hồ chứa gồm: đập dâng, công trình tháo lũ, cửa

lấy nước, nhà máy thủy điện, âu thuyền, đường cá đi…

- Đầu mối công trình lấy nước trên sông: đầu mối lấy nước

S ơ đồ đầ u m ố i công trình thu ỷ l ợ i

( Ả nh C ổ ng thông tin t ỉ nh H ả i D ươ ng)

§2-2: ĐẦU MỐI CÔNG TRÌNH VÀ HỆ THỐNG THỦY LỢI

§2-3: Đ I Ề U KI Ệ N LÀM VI Ệ C C Ủ A C.TRÌNH T.L Ợ I

1 Tác dụng cơ học của nước: Gây nên áp lực tĩnh và động,

áp lực sóng, tác động của nước tăng thêm khi có động đất,

năng lượng dòng chảy làm xói lở HL công trình

- Vi khuẩn xâm nhập vào vật liệu,

- Côn trùng gặm đá và móng bê tông công trình

1 Nền của công trình thuỷ lợi:

- Tính chất đất nền và bờ phụ thuộc cấu tạo địa chất

- Cường độ, độ biến dạng, mức độ nứt nẻ, độ ép nước, tình hình nước ngầm… có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng

làm việc của công trình

- Nền đá cho phép xây dựng các công trình có cột nước cao

- Nền đất cho phép XD công trình có cột nước thấp và vừa

2 Khả năng làm việc của công trình và nền:

- Lực tác dụng lên CTTL gồm: áp lực nước, lực thấm, bùn

cát, trọng lượng bản thân và các thiết bị trên nó…

- Lực làm thay đổi trạng thái ứng suất tự nhiên vốn có của

- Điều kiện xây dựng ảnh hưởng lớn đến giá thành, thời gian xây dựng và chất lượng công trình

- CTTL có tác dụng lớn đến điều kiện kinh tế, tự nhiên, thúc

đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội của khu vực lân cận

- Các công trình dâng nước => ngập thượng lưu, thay đổi khí

hậu, nước ngầm => làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng cây

trồng và các hoạt động dân sinh kinh tế

- Nếu công trình dâng nước bị hư hỏng => nước sẽ tuôn

xuống hạ lưu với lưu tốc rất lớn, có sức phá ghê gớm => gây

hậu quả khôn lường

- VD: + Năm 1959 đập Malpasset (Pháp) bị vỡ làm 400

người chết, trên 2000 gia đình bị thiệt hại;

+ Năm 1963 đập vòm cao nhất thế giới Vaijont (Italia) cao 265m bị sự cố làm 4600 người chết;

+ Năm 1979 đập Machchu II (Ấn Độ) cao 29m bị vỡ

làm 2000 người thiệt mạng

- Tại Khánh Hoà sự cố vỡ đập Suối Trầu (11/1977, 11/1978),

đập Suối Hành (12/1986), đập Am Chúa (10/1992)

- Đập Dầu Tiếng (Tây Ninh), 1/1986 sự cố đứt trụ pin, phá

hỏng cửa tràn, gây ra lũ nhân tạo trong mùa khô ở hạ du

sông Sài Gòn, thiệt hại về tài sản rất lớn

=> Người kỹ sư thuỷ lợi c ầ n ph ả i nh ậ n th ứ c đầ y đủ t ầ m

HẾT CHƯƠNG 2