Hơn nữa trong thời đại mở cửa của nền kinh tếhiện nay học sinh luôn có xu hướng đua đòi chưng diện luôn bị những cạm bẫytrong xã hội lôi cuốn, ảnh hưởng không ít đến việc học tập và bỏ h
Trang 1UỶ BAN NHÂN HUYỆN TRẦN VĂN THỜI PHÒNG GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO
- -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆMCHỈ ĐẠO THỰC HIỆN CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM
TRONG TRƯỜNG THCS NHẰM HẠN CHẾ HỌC SINH BỎ HỌC
Trang 2Công tác chủ nhiệm lớp ở trường học có vai trò rất quan trọng trong giáodục học sinh; trong thời gian qua công tác này mặc dù có sự chỉ đạo kỳ quyết củacác cấp lãnh đạo ngành cùng với sự lãnh và chỉ đạo của đội ngũ cán bộ làm côngtác quản lý giáo dục Song năng lực của đội ngũ giáo viên được phân công làmcông tác chủ nhiệm không đồng đều, một số giáo viên chưa toàn tâm toàn ý phục
vụ sự nghiệp giáo dục, chưa có sự nổ lực trong công tác chủ nhiệm Từ đó dẫn đếnthực hiện công tác chủ nhiệm chưa tốt
Do trình độ nhận thức của một số phụ huynh còn hạn chế, nên việc chăm lo,giáo dục con em chưa tốt, chưa có sự quan tâm, đôn đốc, theo dõi, nhắc nhở thườngxuyên con em mình trong học tập và trong cuộc sống, sinh hoạt…Các em thiếuđộng lực thúc đẩy từ gia đình, dẫn đến việc học tập và hoạt động của học sinh chưa
có nền nếp, chất lượng học tập của các em còn thấp và hậu quả là học sinh học yếu,chán học bỏ học là điều khó có thể tránh được Đây là một vấn đề khó đối với giáoviên làm công tác chủ nhiệm
2 Lý do khách quan:
Trong thời gian qua có sự quan tâm của các cấp, các ngành đã tạo điều kiệntrang bị cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học, hỗ trợ tiền đò cho học sinh cóhoàn cảnh khó khăn, mặc dù đã đáp ứng được những yêu cầu cơ bản, nhưng chưathật sự đầy đủ, từ đó dẫn đến công tác dạy và học ở một số nơi chưa thật sự thu húthọc sinh đến trường, học sinh vẫn tiếp tục bỏ học
Do sự tác động của quy luật kinh tế thị trường, ngoài mặt tích cực, nó ảnhhưởng không nhỏ đến công tác quản lý học sinh trong nhà trường trong giai đoạnhiện nay, đó là việc hình thành các tụ điểm vui chơi thu hút học sinh, số học sinhtrốn học, bỏ học vì các tụ điểm vui chơi ngày càng nhiều
Điều kiện kinh tế của địa phương còn nghèo, giao thông đi lại phần lớn bằngphương tiện đò khó khăn và nhiều bất tiện, tốn nhiều thời gian và công sức chogiáo viên làm công tác chủ nhiệm
Trước thực tế trên, sự cần thiết nghiên cứu nguyên nhân, xác định chứcnăng, nhiệm vụ và tìm ra biện pháp giúp cho công tác chủ nhiệm lớp ở trường học
Trang 3tăng cường công tác chủ nhiệm, thu hút học sinh đến trường, duy trì sĩ số là vấn đềrất cần thiết trong điều kiện hiện nay để góp phần hạn chế việc học sinh bỏ học
Bỏ học tính đến cuối năm học
Trang 4con em mình nên chưa quan tâm, tạo điều kiện, động viên để con em mình tronghọc tập từ đó dẫn đến học yếu, kém Hơn nữa trong thời đại mở cửa của nền kinh tếhiện nay học sinh luôn có xu hướng đua đòi chưng diện luôn bị những cạm bẫytrong xã hội lôi cuốn, ảnh hưởng không ít đến việc học tập và bỏ học… Đây lànhững nguyên nhân dẫn đến học sinh bỏ học.
Qua kiểm tra, thanh tra chuyên môn hàng năm cho thấy một số giáo viênchủ nhiệm năng lực hạn chế, chưa xác định đúng vị trí, nhiệm vụ của người giáoviên chủ nhiệm không hiểu hết tâm sinh lý của học sinh từ đó thực hiện công tácchủ nhiệm không tốt Điều này bộc lộ ngay trong lớp học, qua lời nói, cử chỉ vàhành động của học sinh trong lớp, sự quan tâm giúp đỡ của các em với nhau ít thểhiện, thiếu sự đồng lòng nhất trí trong việc thực hiện nhiệm vụ mà nhà trường, tổchức Đoàn, Đội và giáo viên giao cho Các biểu hiện đó chứng tỏ rằng giáo viênchủ nhiệm chưa xây dựng được bầu không khí lành mạnh trong lớp học, không tạo
ra được sự đoàn kết nội bộ được, hay nói cách khác là giáo viên chủ nhiệm chưatạo ra được môi trường thân thiện, tích cực trong lớp học
Sự hạn chế đó sẽ được khắc phục khi có những giải pháp hữu hiệu chỉ đạo
từ lãnh đạo trường; sự hướng dẫn, chỉ đạo tạo điều kiện của lãnh đạo nhà trường, sựphối hợp chặc chẽ của các lực lượng xã hội, các tổ chức đoàn thể và quan trọng hơnhết là sự nổ lực của bản thân giáo viên chủ nhiệm, có sự đầu tư nghiên cứu thực thicác nhiệm vụ, thực hiện các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địaphương, đơn vị sẽ đem đến những hiệu quả đáng kể trong công tác chủ nhiệm, sẽhạn chế tối đa số lượng học sinh bỏ học trong lớp nói riêng, trong đơn vị, trên địabàn nói chung
II Những biện pháp và nội dung thực hiện công tác chủ nhiệm lớp hiệu quả nhằm hạn chế học sinh bỏ học:
1 Người giáo viên chủ nhiệm phải hiểu và xác định đúng vai trò, vị trí, nhiệm vụ của mình.
Công tác chủ nhiệm lớp là một trong những nhiệm vụ cực kỳ khó khăn nếuthực hiện đầy đủ và có trách nhiệm các yêu cầu, nhiệm vụ của người giáo viên chủnhiệm; không thể phủ nhận vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong công tác duy trì sỉ
số ở trường THCS nếu như xác định đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục
Đối với học sinh phổ thông do đặc điểm tâm lý, trình độ hiểu biết, vốn sốngcòn nhiều hạn chế, vì vậy phải cần có một người thường xuyên hướng dẫn giúp đỡ,chỉ bảo cho các em Để làm được điều này không ai tốt hơn giáo viên chủ nhiệm;muốn vậy, trước hết giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện tốt những nhiệm vụ củamột thầy giáo, đồng thời nắm được đường lối, quan điểm lí luận giáo dục, đồngthời phải có phương pháp giáo dục cho các em những phẩm chất đạo đức, rèn luyệnnăng lực để trở thành công dân tốt sau này
Người giáo viên chủ nhiệm phải tham gia các hoạt động chính trị xã hội,phải rèn luyện đạo đức, tác phong sư phạm đây vừa là trách nhiệm vừa yêu cầu cầnthiết trong việc giáo dục học sinh Vì để làm tốt công tác chủ nhiệm trước hết phải
Trang 5được học sinh tin yêu quý trọng, có vậy thì trong lời nói, cử chỉ, hành động củathầy mới có tính thuyết phục cao đối với học sinh.
Khi được phân công làm công tác chủ nhiệm, phải làm sao để học sinh yếu,học sinh ít chịu học tập chăm chỉ cần cù chịu khó chăm chỉ học tập, học sinh cóhoàn cảnh khó khăn biết phấn đấu vượt khó, duy trì việc học tập của mình…Đó làcông việc hết sức cần thiết và cũng là một trong những mục tiêu, yêu cầu đầu tiênđối với công tác chủ nhiệm
Vai trò của giáo viên chủ nhiệm rất quan trọng trong việc quản lý học sinhtrên mọi phương diện và cũng là trung tâm thu hút học sinh đến trường đến lớp.Lớp học là một tổ chức nhỏ trong nhà trường, có nhiều lớp tốt sẽ đưa phong tràonhà trường đi lên và đây cũng là một mục tiêu quan trọng trong giáo dục, tạo nênmôi trường thân thiện, hình thành nên sự tích cực trong học sinh Muốn vậy giáoviên chủ nhiệm cần đảm bảo các yêu cầu sau:
- Lên kế hoạch và hướng phấn đấu của lớp trong năm học như: Bao nhiêuhọc sinh giỏi, Khá, Trung bình, phấn đấu hạn chế học sinh yếu kém và học sinh viphạm nội quy nhà trường…
- Phải nắm được trình độ, năng lực và tính cách của mỗi học sinh để lựa chọnphương pháp giáo dục cho phù hợp
- Dựa trên tiêu chí chung của nhà trường, giáo viên chủ nhiệm đánh giá xếploại học sinh công bằng và khách quan
- Thường xuyên thăm hỏi tình hình học tập của lớp trực tiếp từ học sinh vàthông các giáo viên bộ môn để phối hợp quản lý học sinh
- Tổ chức lớp thành một lực lượng tự quản: Phân công học sinh khá giỏi kèmhọc sinh yếu kém
- Dựa trên năng lực và sở thích để giáo viên chủ nhiệm tư vấn nghề nghiệpcho các em
- Phối hợp với gia đình, ban giám hiệu nhà trường có biện pháp nhắc nhở,động viên thông qua các buổi sinh hoạt lớp, chào cờ, các đợt thi đua, các buổi ngoạikhóa hay họp phụ huynh Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với các lực lượng xã hộinhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của lớp chủ nhiệm, liên kết các lực lượng xã hộitrong giáo dục thế hệ trẻ cũng là một nguyên tắc nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục,
để thực hiện tốt chức năng phối hợp các lực lượng xã hội không ai thực hiện tốthơn giáo viên chủ nhiệm Phối hợp các lực lượng xã hội không chỉ dừng ở chỗnhận thức, mà quan trong hơn cả là xây dựng được chương trình, kế hoạch hoạtđộng nhằm thống nhất, khép kín quá trình hoạt động, về không gian, thời gian tácđộng đến học sinh của lớp chủ nhiệm
Giáo viên chủ nhiệm là người thay hiệu trưởng quản lý toàn diện tập thể họcsinh của lớp Người hiệu trưởng không thể quản lý, nắm chắc diễn biến của quátrình phát triển nhân cách từng học sinh trong trường, đó là lẽ đương nhiên Nếukhông hiểu được đặc điểm, trình độ, diễn biến trong quá trình giáo dục, tự rènluyện của học sinh thì không thể giáo dục được các em, không thể có sự địnhhướng đúng đắn và kịp thời quá trình giáo dục học sinh Vì lẽ đó, một trường học
Trang 6bao giờ học sinh cũng được chia thành các khối lớp nhỏ, căn cứ vào trình độ, đặcđiểm nhận thức ở mỗi lớp phải có một giáo viên phụ trách - giáo viên chủ nhiệmlớp Sau khi nhận lớp, giáo viên cần ghi chép cẩn thận về số lượng và hạnh kiểmhọc lực của các em năm học trước để làm cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch hoạtđộng và phấn đấu của lớp Việc xây dựng kế hoạch là công việc rất quan trọngtrong công tác chủ nhiệm, kế hoạch mang tính khả thi thì công tác chủ nhiệm mớitốt được Muốn kế hoạch có tính khả thi trước hết người giáo viên phải nắm đầy đủcác thông tin cần thiết từ trường, lớp và những kết quả của năm học trước, với thựclực lớp và những chỉ tiêu chung của nhà trường…Càng thu thập được nhiều thôngtin thì việc lập kế hoạch càng xác thực hơn và có tính khả thi hơn.
Việc nắm bắt thông tin về năng lực, đạo đức tác phong, số lượng nam nữ giúp cho việc tổ chức lớp học một cách hợp lý Việc tổ chức lớp mạnh hay yếu tuỳthuộc vào việc chọn cử và hướng dẫn các em thực thi nhiệm vụ trong lớp, tạo điềukiện để học sinh bầu hoặc cử ra những học sinh có năng lực vào ban cán sự lớp vàsau đó có sự điều chỉnh, thay thế hợp lý Để tạo cơ hội, kích thích, rèn luyện các emtrong quản lý điều hành tập thể lớp nên luân phiên cử ban cán sự lớp rãi đều trongnăm học Đây cũng là yếu tố khá quan trọng trong công tác chủ nhiệm Hơn nữachúng ta biết rằng những học sinh được cử làm cán sự lớp rất ít bỏ học, nghỉ học docác em với trách nhiệm là người đại diện của lớp nên phải gương mẫu để cả lớp nểphục Vì thế nên luân phiên thay đổi ban cán sự vừa để rèn luyện tác phong quản
lý lớp vừa để kích thích, động viên sự phấn đấu học tập và tham gia các hoạt độngcủa học sinh, tạo nên sự thu hút học sinh đến trường
2 Cần quán triệt đầy đủ nhiệm vụ, nội dung công tác chủ nhiệm:
- Nhiệm vụ chủ yếu của người giáo viên chủ nhiệm bao gồm:
+ Người giáo viên chủ nhiệm, trước hết phải thực hiện tốt những nhiệm vụcủa một thầy giáo nói chung, đó là mẫu mực về đạo đức, tác phong, gương mẫutrong việc chấp hành pháp luật và những quy định của nhà nước, nắm vững đườnglối, chủ trương, quan điểm, lý luận giáo dục và biết vận dụng sáng tạo vào thực tiểngiáo dục thế hệ trẻ, làm tốt công tác giáo dục, vũ trang tri thức khoa học, phát triểntrí tuệ của học sinh Đồng thời, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm giáo dục chohọc sinh những phẩm chất đạo đức, rèn luyện năng lực để các em trở thành nhữngcông dân tốt mai sau Người giáo viên chủ nhiệm phải tham gia các hoạt độngchính trị xã hội với tư cách là lực lượng trí thức trong công cuộc đổi mới của đấtnước, giác ngộ học sinh từ bỏ thói hư tật xấu, phát huy những truyền thống tốt đẹpcủa dân tộc, nâng cao nhận thức, tình cảm, tham gia có hiệu quả vào công cuộc xâydựng đất nước giàu đẹp, văn minh và hiện đại…
+ Sự khác nhau trong việc thực hiện những nhiệm vụ của giáo viên chủ
nhiệm lớp với thầy cô giáo bộ môn ở chỗ: Người giáo viên chủ nhiệm phải thựchiện tốt hơn, sự rèn luyện phải ở mức cao hơn, thường xuyên hơn, đó vừa là tráchnhiệm, vừa là nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì học sinh, được phụ huynh tin yêu, gửigấm trách nhiệm giáo dục con em vào tay mình
Trang 7+ Giáo viên chủ nhiệm còn có trách nhiệm nắm vững tình hình học sinh củalớp về mọi mặt, báo cáo cho hiệu trưởng và ban giám hiệu biết theo định kỳ, độtxuất nếu có vấn đề cần giải quyết Được sự uỷ quyền của hiệu trưởng, trực tiếp, kịpthời chỉ đạo giải quyết, kiểm tra, đánh giá công bằng, khách quan quá trình rènluyện, phấn đấu rèn luyện, tu dưỡng của từng học sinh trong lớp.
+ Thường xuyên liên hệ với gia đình, cộng đồng, các tổ chức trong và ngoàinhà trường để cùng phối hợp giáo dục, động viên giúp đở từng học sinh nâng caochất lượng học tập, rèn luyện phát triển trí tuệ năng lực học sinh
+ Có kế hoạch tổ chức hoạt động của tập thể học sinh nhằm thực hiện nhiệm
vụ chung của nhà trường cùng với các tập thể của lớp khác làm cho lớp chủ nhiệmtrở thành thành viên tích cực của nhà trường Thông qua tổ chức tự quản hoạt độngcủa tập thể mà rèn luyện nhân cách, khả năng ứng xử, năng lực tổ chức, sáng tạo,khả năng vận dụng tri thức, lý luận vào thực tiển cuộc sống
+ Cùng với giáo viên bộ môn, phối hợp với các lực lượng xã hội khác tổchức cho học sinh có điều kiện tham gia vào các hoạt động của cộng đồng, địaphương cũng như các hoạt động xã hội Thông qua đó mà phát huy tác dụng củanhà trường trong xã hội, góp phần vào sự nghiệp đổi mới, xây dựng quê hương đấtnước theo mục tiêu của Đảng và nhà nước trong từng giai đoạn
- Nội dung công tác của người giáo viên chủ nhiệm lớp:
+ Nghiên cứu nắm vững đường lối quan điểm, lí luận giáo dục để vận dụng
vào công tác chủ nhiệm lớp Đặc biệt cần nắm vững phương pháp, nghệ thuật sưphạm
Ví dụ: Các yếu tố ảnh hưởng tới sự hình thành nhân cách, vai trò của giáo dục,hoạt động Mối quan hệ giữa thầy giáo và học sinh, các phương pháp tác động songsong, tác động tay đôi, bùng nổ sư phạm… Đó là những vấn đề mà giáo viên chủnhiệm cần phải hiểu
+ Nắm vững mục tiêu giáo dục nói chung, mục tiêu lớp học, kế hoạch, nhiệm
vụ giáo dục, dạy học của năm học Đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu, tìm hiểunhững yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục của nhà trường, trên cơ sở đó vận dụng vào tìnhhình cụ thể của lớp chủ nhiệm Có hiểu toàn bộ kế hoạch của nhà trường trong từngnăm học thì giáo viên chủ nhiệm mới chủ động định hướng cho học sinh lớp chủnhiệm thực hiện chủ động, sáng tạo nhiệm vụ của lớp vào phong trào chung củanhà trường
+ Hiểu sâu sắc chức năng nhiệm vụ của các tổ chức trong nhà trường, nắmđược kế hoạch hoạt động của cán bộ phụ trách các mặt hoạt động và đội ngũ giáoviên giảng dạy các môn học ở lớp chủ nhiệm Đồng thời cần tìm hiểu tiềm năng cơ
sở vật chất, trang thiết bị sẵn có của nhà trường, tìm hiểu cơ cấu tổ chức, phân côngphụ trách của các tổ chức trong nhà trường (Ban giám hiệu; Đoàn thanh niên…).Phải có mối quan hệ giáo viên giảng dạy các môn học để thường xuyên liên hệ nămtình hình học tập, rèn luyện của học sinh, để tổ chức việc học tập của tập thể lớp, để
có phương pháp xử lý phù hợp, tận dụng, lôi cuốn các nguồn lực vào hoạt độnggiáo dục của lớp chủ nhiệm
Trang 8+ Giáo viên chủ nhiệm phải có kế hoạch nghiên cứu đặc điểm gia đình và đặcđiểm của từng học sinh của lớp chủ nhiệm, biết phân loại học sinh theo các đặcđiểm để có giải pháp tác động phù hợp Nghiên cứu đặc điểm gia đình học sinh vàđặc điểm tâm sinh lý của học sinh lớp học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối vớicông tác của người giáo viên chủ nhiệm lớp Nghiên cứu để hiểu gia đình là tìmhiểu về đặc điểm trình độ, tâm lý của cha mẹ học sinh, sự quan tâm của cha mẹ đốivới con cái, phương pháp giáo dục của cha mẹ đối với con của họ trong gia đình.
Vì thế, ngày đầu tiên nhận lớp sau tiết làm quen nắm sĩ số, dặn dò các điều cầnthiết, lắng nghe ý kiến phát biểu của các em về tình hình lớp, những yêu cầu chung
và riêng của lớp của học sinh, tìm hiểu về địa bàn học sinh ở, đi học, phương tiện
và các điều kiện, hoàn cảnh của từng em…Càng nắm rõ thì càng có lợi trong côngtác chủ nhiệm
Tất cả việc nghiên cứu gia cảnh của học sinh nhằm hai mục đích, trước hết
để kết hợp gia đình trong giáo dục học sinh của lớp, mặt khác hiểu thêm nguyênnhân, những yếu tố tích cực hoặc tiêu cực, những thuận lợi hoặc khó khăn tác độngđến học sinh để có giải pháp giáo dục phù hợp Song, quan trọng hơn cả là hiểuđược đặc điểm của mỗi học sinh về các mặt tâm sinh lý, tính cách năng lực…Nộidung nghiên cứu về học sinh bao gồm: sức khỏe, năng lực phát triển trí tuệ và cả vềnhận thức, sở thích, nguyện vọng, động cơ học tập, hoạt động của học sinh Lưu ýtới tính cách, phẩm chất đạo đức, quan hệ, cách ứng xử của học sinh với bạn bè,thầy cô, gia đình và cộng đồng xã hội
Ở tuổi học sinh THCS, nhiều năng lực chưa được bộc lộ, nhất là năng lựchoạt động xã hội, xu hướng nghề nghiệp Do đó, giáo viên chủ nhiệm phải biết tổchức hoạt động để giúp cho học sinh có định hướng phấn đấu học tập, có mục đíchđúng đắn
Muốn hiểu biết tâm lí học sinh lớp chủ nhiệm, giáo viên cần quan sát vàohoạt động thực tế của học sinh ở lớp học, ở trường, ở gia đình và cộng đồng xãhội… Cần trao đổi với thầy cô bộ môn, bạn bè, gia đình, người thân và các tổ chứcđoàn thể trong và ngoài nhà trường Nghiên cứu đặc điểm học sinh là một trongnhững nội dung quan trọng đầu tiên của giáo viên chủ nhiệm, vì chỉ trên cơ sở hiểubiết từng em mới có khả năng phân loại nhóm học sinh theo các đặc điểm năng lực,
+ Điều đặc biệt quan trọng đối với giáo viên chủ nhiệm là bằng các phươngpháp nghiên cứu phân tích được nguyên nhân của các hiện trạng, đặc điểm của từnghọc sinh
Ví dụ: Đều là hiện tượng học kém nhưng có em do trí tuệ chậm phát triển, có
em do hoàn cảnh, điều kiện, có em do chi phối bởi các yếu tố khác, phân tán tưtưởng… Cùng một hiện tượng học sinh hư (như ăn cắp) có thể do nhiều nguyênnhân khác nhau Chỉ trên cơ sở hiểu được nguyên nhân dẫn tới các đặc điểm, hành
vi thì giáo viên chủ nhiệm mới có giải pháp tác động giáo dục phù hợp và hiệu quảđến cá thể và tập thể lớp
Trang 9Để nắm tình hình và hiểu rõ học sinh, giáo viên chủ nhiệm cần có “nhật kíchủ nhiệm” Nhật kí chủ nhiệm khác với “sổ công tác chủ nhiệm” Nhật kí chủnhiệm để ghi về từng học sinh, ưu nhược điểm, tính cách, sự tiến bộ, suy nghĩ, tìnhcảm của giáo viên chủ nhiệm đối với các em, những kỉ niệm, những hiện tượng củahọc sinh Nhật kí chủ nhiệm giúp giáo viên có tư liệu về từng em một cách hệthống Nếu làm chủ nhiệm của lớp học, nhật kí chủ nhiệm là nguồn tư liệu đánh giákhoa học về học sinh, là tư liệu nghiên cứu về tâm lí học… Còn sổ công tác chủnhiệm chỉ có tính chất kế hoạch công việc của giáo viên chủ nhiệm Người giáoviên chủ nhiệm phải có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục thì việc ghi nhật kí chủnhiệm và sổ chủ nhiệm được coi là một nội dụng, một nhu cầu của người giáo viên
+ Lập kế hoạch chủ nhiệm cho từng tháng, cho năm học của lớp chủ nhiệm
để đảm bảo tính hệ thống, phát triển giáo dục nhân cách học sinh Kế hoạch chủnhiệm lớp cần thể hiện một số nội dung sau:
Khái quát chung về đặc điểm học sinh lớp chủ nhiệm
Có kế hoạch bồi dưỡng học sinh khá, giỏi
Có kế hoạch phụ đạo học sinh yếu, kém các môn
Xây dựng chương trình hoạt động toàn diện của lớp chủ nhiệm theo từngtháng, học kì, năm học, đây là nội dung chủ yếu được giáo viên chủ nhiệm quantâm
+ Giáo viên chủ nhiệm phải giữ mối quan hệ thường xuyên với phụ huynhhọc sinh để nắm thông tin về học sinh và qua phụ huynh trao đổi thêm về kết quảhọc tập của học sinh, về đạo đức tác phong… để gia đình cùng cộng tác trong việcgiáo dục, nhắc nhở, động viên các em trong học tập và sinh hoạt
+ Giáo viên chủ nhiệm phải có năng lực lí luận thuyết phục điều này rất cầnthiết khi có học sinh bỏ học phải đến nhà vận động học sinh trở lại trường Nếugiáo viên chủ nhiệm năng lực này hạn chế thì khó có thể làm cho phụ huynh họcsinh hiểu và có sự đồng tình khắc phục hoàn cảnh tạo điều kiện để cho con emmình tiếp tục đến trường trong những điều kiện các em có thể tiệp đi học Vì thếtrước khi trao đổi giáo viên cần thận trọng, tạo sự gần gũi, quan sát tìm hiểu kỷ vềgia cảnh và nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng bỏ học của học sinh là gi ? Cótạo sự gần gũi mới thấu hiểu được tâm tư, nguyện vọng, gia cảnh, từ đó giáo viênmới có cách tuyên truyền, vận động phù hợp và có tính thuyết phục cao được, tạođược niền tin trong lời nói, hành động đối với phụ huynh
+ Giáo viên chủ nhiệm phải dạy tốt môn học được phân công dạy ở lớp chủnhiệm và các lớp khác
+ Giáo viên chủ nhiệm lớp phải củng cố bằng cả cuộc sống của bản thân,trong đó có trình độ chuyên môn, tri thức, phương pháp giảng dạy, sự mẫu mực,tâm huyết trong khi giảng dạy Muốn giảng dạy tốt, không chỉ có tri thức, phươngpháp mà phải truyền đạt bằng cả nhiệt huyết của người giáo viên chủ nhiệm vớikhẩu hiệu “tất cả vì học sinh thân yêu”, “vì các em hôm nay là vì tương lai của dân
Trang 10+ Để làm tốt công tác chủ nhiệm, giáo viên chủ nhiệm phải đặt kế hoạch tựhoàn thiện bản thân về mọi mặt.
Nâng cao không ngừng trình độ lí luận, học vấn, văn hóa chung,
Trình độ chuyên môn, phương pháp,
Rèn luyện đạo đức tác phong,
Trao đổi kinh nghiệm, lý luận sư phạm,
Mẫu mực trong giao tiếp xã hội, đồng nghiệp, thầy trò,
Xây dựng gia đình hạnh phúc, văn minh
2 Phương pháp tác động cá biệt và giáo dục tập thể học sinh:
- Người giáo viên chủ nhiệm nắm vững vận dụng mọi phương pháp giáo dục
cá biệt, phương pháp giáo dục tập thể và biết kết hợp chúng trong hoàn cảnh cụ thể.Phương pháp giáo dục cá biệt ở đây không nên hiểu là giáo dục học sinh đặc biệt(hư, ngoan) như quan niệm thường thấy ở một số người
- Cần hiểu phương pháp giáo dục cá biệt là sự tác động tới từng cá nhân mộtcách chuyên biệt để đảm bảo tính phù hợp với đối tượng
Ví dụ: Đối với học sinh cùng một biểu hiện hư như nhau, nhưng có em phảiphê bình nghiêm khắc, có em thì nhắc nhẹ, có khi chỉ nhắc chung hoặc có khi phảitrực tiếp, có khi thông qua bạn bè, gia đình tập thể…
- Bằng uy tín và vị thế của giáo viên chủ nhiệm, phương pháp tác động trựctiếp đem lại hiệu quả giáo dục tức thời
Ví dụ: Học sinh nói chuyện trong giờ học, không làm bài đầy đủ hoặc có nhiều biểuhiện hành vi tốt như làm bài hay, sáng tạo thì giáo viên chủ nhiệm có thể nhắc nhở,tuyên dương, động viên, khen thưởng bằng lời hoặc cho điểm tốt phù hợp…
- Nếu giáo viên chủ nhiệm không đo được mức độ của hành vi, sử dụng khôngtương ứng, dẫn tới phản tác dụng giáo dục hoặc không đáng khen mà khen quá lờicũng không tốt, những hành vi chỉ đáng nhắc nhở nhưng giáo viên chủ nhiệm vìmột lẽ gì khác đã cảnh cáo phê bình không tương xứng với khuyết điểm sẽ dễ làmcho học sinh không đồng tình, hậm hực dẫn tới mất lòng tin, bi quan, dẫn đến bỏhọc
- Muốn phát huy hiệu qủa của phương pháp giáo dục trong tập thể học sinh,giáo viên chủ nhiệm trước hết phải là người có trình độ lí luận và có năng lựcphuyết phục tốt, có uy tính, có trách nhiệm, nắm vững đối tượng, xây dựng đượctập thể học sinh thành một tập thể vững mạnh và hội đủ các điều kiện sau:
+ Đảm bảo quyền lợi, nghĩa vụ chung của từng thành viên của lớp,
+ Tổ chức những hoạt động chung để thực hiện mục tiêu, có tính thu hút họcsinh
+ Lớp có đội ngũ tự quản có uy tín, có trách nhiệm, có năng lực, bản lĩnh,
+ Có kỉ luật chặt chẽ, có qui định, nội qui phải rõ ràng, được mọi người tôntrọng và tự giác chấp hành,
+ Có dư luận tập thể lành mạnh, dư luận của tập thể là phản ánh sức mạnh, làbản lĩnh của mỗi thành viên