Bài giảng sinh lý học hormone

 Hoạt chất sinh học là những chất có tác dụng sinh học không do tuyến nội tiết chế tiết nhưng được dòng máu phân phối.. Hoạt chất sinh học được xem như là những hormon. Hormon địa phươ

MỘT SỐ HORMON ĐỊA PHƯƠNG

VÀ HOẠT CHẤT SINH HỌC

NGUYỄN TRUNG KIÊN

 Hoạt chất sinh học là những chất có tác dụng sinh học không do tuyến nội tiết chế tiết nhưng được dòng máu phân phối Hoạt chất sinh học được xem như là những hormon.

 Hormon địa phương là những chất có tác dụng sinh học tại chỗ không do tuyến nội tiết chế tiết và được phân phối bởi dịch kẽ theo cơ chế

tự tiết hoặc cận tiết

 Bài tiết dịch tiêu hóa: dịch vị (HCl).

 Co cơ trơn ruột non, túi mật.

 Bài tiết gastrin.

5 VIP (Vasoactive intestinal peptid)

 Bản chất: polypeptid

 Nguồn gốc: niêm mạc ruột Ngoài ra: vỏ não, vùng dưới đồi

 Tác dụng:

 Ức chế bài tiết dịch tiêu hóa: dịch vị (HCl).

 Dãn cơ trơn dạ dày, phế quản, động mạch vành, động mạch phổi.

6 Somatostatin

 Bản chất: peptid (14 acid amin)

 Nguồn gốc: vùng dưới đồi (còn gọi GHIH) Ngoài ra: tuỵ, ống tiêu hoá và nhiều vùng thần kinh trung ương

7 Somatomedin (IGF: insulin-like

8 GABA (Gama amino butyric acid)

 Bản chất: dẫn xuất của acid amin glutamic

 Nguồn gốc: vùng dưới đồi, tiểu não, vỏ não, cấu trúc lưới

 Tác dụng:

 Ức chế trước synap.

 Điều hoà bài tiết hormon vùng dưới đồi và tuyến yên

9 Serotonin

 Bản chất: dẫn xuất của acid amin tryptophan

 Nguồn gốc: niêm mạc ruột, dạ dày, tiểu cầu, vùng dưới đồi, tiểu não, tủy sống, hệ viền

 Tác dụng:

 Co cơ trơn gây co mạch tham gia vào cơ chế đông máu.

 Co phế quản.

10 Histamin

 Bản chất: dẫn xuất của acid amin histidin

 Nguồn gốc: hầu hết các mô trong cơ thể

 Tác dụng:

 Dãn mạch, tăng tính thấm thành mạch tham gia vào quá trình viêm, phản ứng quá mẫn trong dị ứng có thể gây shock.

nguyên

Histamin

 Kích thích tế bào viền dạ dày qua receptor H2 gây bài tiết HCl.

11 Prostaglandin

 Bản chất: acid béo không no có vòng 5 cạnh

và 2 mạch nhánh Căn cứ vào vòng 5 cạnh người ta chia ra 5 loại A, E, F, B, I Mỗi loại

có nhiều nhóm

 Nguồn gốc: hầu hết các mô trong cơ thể

 Tác dụng:

tăng nhu động ruột có thể gây tiêu chảy.

bài tiết dịch tụy (giảm phần dịch, tăng phần enzym).

tăng bài tiết mật.

12 Hệ thống renin-angiotensin

 Bản chất:

 Nguồn gốc:

đến thận giảm.

 Tác dụng: tăng HA

 Trên mạch máu: kích thích thần kinh giao cảm gây

co tiểu động mạch Tác dụng này xảy ra nhanh.

 Trên thận: Tác dụng xảy ra chậm hơn làm tăng tái hấp thu Na + và nước do:

• Trực tiếp: ống thận.

• Gián tiếp: kích thích aldosteron.

 Ngoài ra angiotensin II còn có tác dụng:

• Kích thích trung tâm khát gây cảm giác khát.

• Kích thích thùy sau tuyến yên bài tiết ADH.

13 ANP (Atrial natriuretic peptid)

14 Endothelin

 Bản chất: polypeptid (21 acid amin)

 Nguồn gốc: tế bào nội mô mạch máu (khi bị tổn thương)

 Tác dụng: gây co mạch (đặc biệt co mạch rốn sau đẻ)

15 Vitamin D (cholecalciferol)

 Bản chất: steroid.

 Nguồn gốc: cholecalciferol được tạo ra ở dưới da dưới tác dụng của tia cực tím Ở gan, cholecalciferol được chuyển thành 25-hydroxy-cholecalciferol Ở thận, 25- hydroxy-cholecalciferol đuợc chuyển thành 1,25- dihydroxy-cholecalciferol.

 Tác dụng: 1,25-dihydroxy-cholecalciferol có hoạt tính sinh học mạnh nhất làm tăng Ca ++ và phosphat máu.

 Kích thích vận chuyển hồng cầu lưới từ tủy xương

ra máu ngoại vi.