TIẾT 89 câu TRẦN THUẬT

Câu hỏi: Nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán?. Đáp án: • Hình thức: - Có những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, biết bao, xiết bao… - Khi viết thường kết thúc

GV: Tr n Thu H ng ầ ằ

Câu hỏi: Nêu đặc điểm hình thức và chức năng

của câu cảm thán? Cho ví dụ?

Đáp án:

• Hình thức:

- Có những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, biết bao, xiết bao…

- Khi viết thường kết thúc bằng dấu chấm than.

• Chức năng: Dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của

người nói (người viết).

• Ví dụ: Trời ơi, tôi khổ quá!

KiÓm tra bµi cò

Ngữ liệu và phân tích I Bµi häc

TiÕt

89

Đặc điểm hình thức và chức năng

Ngữ liệu và phân tích

TiÕt

89

a) Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh

thần yêu nước của dân ta Chúng ta có quyền tự hào vì

những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu,

Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,…Chúng ta phải ghi

nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.

b) Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo

ướt đầm, tất tả chạy xông vào, thở không ra lời:

- Bẩm…quan lớn…đê vỡ mất rồi!

c) Cai Tứ là một người đàn ông thấp và gầy, tuổi độ bốn lăm,

năm mươi Mặt lão vuông nhưng hai má hóp lại

d) Ôi Tào Khê! Nước Tào Khê làm đá mòn đấy! Nhưng dòng nước Tào Khê không bao giờ cạn chính là lòng chung thuỷ của ta!

Ngữ liệu và phân tích

TiÕt

89

a) Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh

thần yêu nước của dân ta Chúng ta có quyền tự hào vì

những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu,

Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,…Chúng ta phải ghi

nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu

biểu của một dân tộc anh hùng.

b) Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo

ướt đầm, tất tả chạy xông vào, thở không ra lời:

- Bẩm…quan lớn…đê vỡ mất rồi!

c) Cai Tứ là một người đàn ông thấp và gầy, tuổi độ bốn lăm,

năm mươi Mặt lão vuông nhưng hai má hóp lại

d) Ôi Tào Khê! Nước Tào Khê làm đá mòn đấy! Nhưng dòng nước Tào Khê không bao giờ cạn chính là lòng chung thuỷ của ta!

Ngữ liệu và phân tích

TiÕt

89

Ôi Tào Khê! Là câu cảm thán.

- Các câu khác là câu trần thuật.

Ngữ liệu và phân tích I Bµi häc

TiÕt

89

Đặc điểm hình thức và chức năng

Hình thức:

- Không có đặc điểm hình thức của các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán.

- Thường kết thúc bằng dấu chấm, đôi khi có thể kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng.

Trình bày

Trình bày

a/ Lịch sử ta có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,… Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các dân tộc ấy là tiêu biểu cho một dân tộc anh hùng

(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)

b/ Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo ướt đầm, tất tả chạy xông vào, thở không ra lời:

- Bẩm…quan lớn…đê vỡ mất rồi!

( Phạm Duy Tốn, Sông chết mặc bay)

Yêu cầu

Kể, tả Thông báo

Ngữ liệu và phân tích

TiÕt

89

Miờu t ả

• Đoạn (c):

- Cai Tứ là một người đàn ụng thấp và gầy, tuổi độ bốn lăm, năm mươi 

Miờu t ả

Nhận định

- Mặt lóo vuụng nhưng hai mỏ húp lại 

-Nhưng dũng nước Tào Khờ khụng bao giờ cạn chớnh là

lũng chung thủy của ta ! 

• Đoạn (d) :

- Nước Tào Khờ làm đỏ mũn đấy! 

Ngữ liệu và phõn tớch

Tiết

89

Bộc lộ tỡnh cảm, cảm xỳc

Ngữ liệu và phân tích I Bµi häc

TiÕt

89

Đặc điểm hình thức và chức năng

• Hình thức:

• Chức năng:

- Không có đặc điểm hình thức của các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán.

- Thường kết thúc bằng dấu chấm, đôi khi có thể kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng.

- Kể, thông báo, nhận định, miêu tả…

- Yêu cầu, đề nghị, bộc lộ tình cảm, cảm xúc.

• Ghi nhớ (SGK trang 46)

II.Luy n t p: ệ ậ

TiÕt

89

Bài 1: Hãy xác định kiểu câu và chức năng của những câu sau:

a) Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm

Vừa thương vừa ăn năn tội mình.

b) Mã Lương nhìn cây bút bằng vàng sáng lấp lánh, em sung sướng reo lên:

- Cây bút đẹp quá! Cháu cảm ơn ông! Cảm ơn ông

TiÕt

89

Bài 1: Hãy xác định kiểu câu và chức năng của những câu sau:

a) 1.Thế rồi Dế Choắt tắt thở kể

2 Tôi thương lắm Bộc lộ tình cảm,

cảm xúc

3 Vừa thương vừa ăn năn

tội mình Bộc lộ tình cảm, cảm xúc

II.Luy n t p: ệ ậ

TiÕt

89

Bài 1: Hãy xác định kiểu câu và chức năng của những các câu sau:

b) Mã Lương nhìn cây bút bằng vàng sáng lấp

Cây bút đẹp quá!

Câu cảm thán: bộc lộ tình cảm, cảm xúc

Cảm ơn ông!

II.Luy n t p: ệ ậ

Cháu cảm ơn ông!

Bộc lộ tình cảm, cảm xúc

TiÕt

89

Bài 2: Đọc câu thứ hai trong phần dịch nghĩa bài

thơ Ngắm trăng của Hồ Chí Minh (Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?) và câu thơ câu thứ hai trong phần dịch thơ (Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ; ) Cho nhận xét về kiểu câu và ý

nghĩa của hai câu đó.

II.Luy n t p: ệ ậ

TiÕt

89

Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào? Là câu nghi vấn

Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ;

Là câu trần thuật

Khác nhau về kiểu câu, nhưng cùng diễn đạt một ý nghĩa: Đêm trăng đẹp gây sự xúc động mãnh liệt cho nhà thơ, khiến nhà thơ muốn làm một điều gì đó

Bài 2:

II.Luy n t p: ệ ậ

TiÕt

89

Bài 3: Xác định ba câu sau đây thuộc kiểu câu nào và được sử dụng để làm gì Hãy nhận xét

sự khác biệt về ý nghĩa của những câu này.

a) Anh tắt thuốc lá đi!

b) Anh có thể tắt thuốc lá được không?

c) Xin lỗi, ở đây không được hút thuốc lá.

II.Luy n t p: ệ ậ

TiÕt

89

Bài 3:

a) Anh tắt thuốc lá đi!

b) Anh có thể tắt thuốc lá được không?

c) Xin lỗi, ở đây không được hút thuốc lá.

Câu cầu khiến

Câu nghi vấn

Câu trần thuật

II.Luy n t p: ệ ậ

TiÕt

89

Bài 5: Đặt câu trần thuật dùng để hứa hẹn,

xin lỗi, cảm ơn, chúc mừng, cam đoan.

II.Luy n t p: ệ ậ

Gợi ý:

- Mình hứa sẽ đến đúng giờ.

- Em xin lỗi cô ạ!

- Cháu cảm ơn bác

- Mẹ chúc mừng con!

- Tôi cam đoan những điều trên đây là hoàn toàn đúng sự thật.

KÝnh chµo, kÝnh chóc søc khoÎ c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o vµ c¸c em

häc sinh.