Bài: 36 PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT Cể HOA I/ Mục tiờu * Kiến thức: - Nờu được khỏi niệm về sự phỏt triển của thực vật - Mụ tả sự xen kẻ thế hệ trong chu trỡnh sống của thực vật - Trỡnh bày
Trang 1Tiết: 38.
Ngày soạn: 25/03/2014
Bài: 36 PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT Cể HOA
I/ Mục tiờu
* Kiến thức:
- Nờu được khỏi niệm về sự phỏt triển của thực vật
- Mụ tả sự xen kẻ thế hệ trong chu trỡnh sống của thực vật
- Trỡnh bày được về khỏi niệm hoocmon ra hoa ( florigen)
- Nờu được vai trũ của phitụ hoocmon trong sự phỏt triển của thực vật
* Kỹ năng:
- Thảo luận, phõn tớch, hoạt động nhúm
* Thỏi độ:
Thấy đợc vai trò của các nhân tố ảnh hởng đến sự ra hoa của thực vật
II Chuẩn bị
- GV: Trong bài giáo viên sử dụng hình vẽ 36 SGK, hình vẽ 36.1 SGK nâng cao
- HS: học bài cũ và đọc trớc bài mới
III Tiến trỡnh dạy và học
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ
Hoocmon thực vật là gỡ? đặc điểm?
Kể tờn cỏc loại hoocmon thực vật? tỏc dụng?
3 Bài mới
* Đặt vấn đề: Một cơ thể hoàn thiện luụn tồn tại hai mặt sinh lý: sinh trưởng và phỏt triển Vậy phỏt triển cú gỡ khỏc so với sinh trưởng
* Nội dung
*
- GV: Yêu cầu học sinh đọc SGK và quan sát ví
dụ: Hạt thóc nảy mầm tạo thành cây thóc, có
rễ, lá, cành… gọi là phát triển gọi là phát triển
Vậy phát triển của thực vật là gì? Nêu đặc điểm
của phát triển thực vật? Sự phỏt triển của tực
vật cú hoa diễn ra như thế nào?
- HS: khi kích thớc tăng đến mức nào đó ( sinh
trởng) có sự phân hoa tế bào Sau phân hoá
hình thành mô mới và thành tổ chức mới, thực
hiện chức năng mới Nh vậy trớc và sau phân
hoá đều có sự sinh trởng và tiếp sau là phát
sinh hình thái sinh lý
I/ Phỏt triển là gỡ ?
- VD: hạt nảy mầm xuất hiện rễ mới, cây xuất hiện chồi mới, cây xuất hiện hoa… gọi là phát triển là phát triển
- Khái niệm: Các dấu hiệu cơ bản của sự phát triển là:
+ Sự xuất hiện tổ chức hay chức năng mới
+ Sự biến đổi xảy ra trong đời cá thể
- Cơ chế: khi kích thớc tăng đến mức nào đó ( sinh trởng) có sự phân hoa tế bào Sau phân hoá hình thành mô mới và thành tổ chức mới, thực hiện chức năng mới Nh vậy trớc và sau phân hoá đều có sự sinh trởng và tiếp sau là phát sinh hình thái sinh lý
- Quan sỏt hỡnh 36 trả lời lệnh sỏch giỏo khoa?
- Vậy khi nào cõy ra hoa?
- Hiện tượng xuõn hoỏ là gỡ?
- Khi nào cõy thanh long ra hoa ?
- Trong ba vụ lỳa thỡ vụ nào là trỳng nhất? vào
II/ Những nhõn tố chi phối sự ra hoa
1/ Tuổi của cõy
- Một số loài cõy khi đến một độ tuổi nhất thỡ
sẽ ra hoa chỳng phụ thuộc nhiều vào yếu tố di truyền
Vd: cà chua ra hoa khi được 14 tuổi ( 14 lỏ) 2/ Nhiệt độ thấp và quang chu kỳ
a/ Nhiệt độ thấp
Trang 2thời điểm này thì độ dài ngày và đêm yếu tố
nào nhiều hơn
- Học sinh thảo luận trả lời:
+ Cây cà chua ra hoa khi được 14 lá tương ứng
14 tuổi Vậy dựa vào số lá xác định tuổi của thực
vật một năm
+ Một số thực vật ra hoa khi đến một độ tuổi
nhất định
+ Là hiện tượng thực vật ra hoa khi trãi qua thời
tiết nhiệt độ thấp
+ Cây thanh long ra hoa khi được cung cấp nhiều
ánh sáng
+ Vụ ba trúng nhất, vì thời điểm này ngày dài
hơn đêm
- Quang chu kì là gì? Dựa vào mối tương quan
giữa độ dài ngày và đêm phân loại thực vật
như thế nào ?
- Vai trò của phitôcrôm?
- Cho biết đặc điểm của hoocmon ra hoa?
- Học sinh thảo luận trả lời:
+ Là mối tương quan giữa độ dài ngày và đêm
+ Phân loại thực vật làm ba nhóm chính: ngày
dài, ngày ngắn, trung tính
+ Giúp thực vật ra hoa, nảy mầm, điều tiết sự
đóng mở khí khổng
+ Hoocmon florigen được hình thành trong lá di
chuyển đến đỉnh sinh trưởng của thân kích thích
cây ra hoa
- Một số thực vật ra hoa khi trãi qua thời tiết lạnh ( nhiệt độ thấp) gọi là hiện tượng xuân hoá
b/ Quang chu kì
- Quang chu kì: Quang chu kì là thời gian chiếu sáng xen kẽ bóng tối (độ dài ngày đêm) ảnh hưởng tới sinh trưởng và phát triển của cây Quang chu kì tác động đến sự ra hoa, rụng lá, tạo củ, di chuyển các hợp chất quang hợp
Theo quang chu kì, có thể chia thành 3 loại cây:
+ Cây ngày ngắn (ra hoa trong điều kiện chiếu sáng ít hơn 12 giờ): cúc, ké đầu ngựa,
cà phê, lúa, đậu tương, mía thuốc lá + cây ngày dài (ra hoa trong điều kiện chiếu sáng hơn 12 giờ): cỏ balá, mạch mùa đông, raubina, lúa mì đông, dâm bụt
+ cây trung tính (ra hoa trong cả điều kiện ngày dài và ngày ngắn): đậu cô ve, mỏm chó, dưa chuột, cà chua…
c/ Phitôcrôm
Quá trình phát triển được điều hòa bởi các phitocrom Phitocrôm là sắc tố sắc tố enzim tồn tại ở hai dạng P660 (Pđ) hấp thụ ánh sáng
đỏ (bước sang 660 nm) và P730 (Pđx) hấp thụ ánh sáng đỏ xa (730 nm), nó tác động đến sự nảy mầm, ra hoa và nhiều quá trình sinh lí khác
3/ Hoocmon ra hoa
- Hoocmon florigen được hình thành trong lá
di chuyển đến đỉnh sinh trưởng của thân kích thích cây ra hoa
=> Tóm lại sự ra hoa của thực vật chịu ảnh hưởng của các nhân tố: tuổi của cây, nhiệt
độ thấp quang chu kì, phitôcrôm và hoocmon ra hoa
?Yêu cầu học sinh đọc thông tin sách giáo
khoa quan sát hình 36
?Giáo viên có thể lấy thêm vài ví dụ để học
sinh rút ra nhận xét
- Học sinh theo dõi, quan sát hình, thảo luận trả
lời:
+ Có quan hệ mật thiết với nhau
III/ Mối quan hệ sinh trưởng và phát triển
- Sinh trưởng và phát triển là hai quá trình có liên hệ mật thiết với nhau Sinh trưởng làm tiền đề, điều kiện cho sự phát triển Phát triển bao hàm sự sinh trưởng là cơ sở của sinh trưởng Khi các quá trình sinh lí sinh hoá thay đổi nghĩa là trao đổi chất thay đổi thì sinh trưởng thay đổi
?Yêu cầu học sinh trả lời lệnh sách giáo khoa ? IV/ Ứng dụng kiến thức về sinh tr ư ởng và
Trang 3- Học sinh thảo luận trả lời:
+ Cõy chịu lạnh trồng vào mựa lạnh
+ Kớch thớch ra hoa trỏi vụ
+ Kớch thớch hạt nảy mầm
+…
phỏt triển
Ứng dụng trong sản xuất nụng nghiệp: Dựa vào nhu cầu ỏnh sỏng để gieo trồng đỳng thời vụ, nhập nội, chuyển vựng cõy trồng;
sử dụng ỏnh sỏng nhõn tạo để kớch thớch hoặc kỡm hóm sự ra hoa của cõy trồng
= > Túm lại dựa vào kiến thức sinh trưởng
và phỏt triển nắm được cỏc yếu tố ảnh hưởng cú thể điều khiển sinh trưởng và phỏt triển của thực vật để phục vụ đời sống 4.Củng cố.
- GV hệ thống lại kiến thức trọng tâm về khái niệm phát triển, những nhân tố ảnh hởng đến sự ra hoa của cây và những ứng dụng sinh trởng phát triển vào đời sống Yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi củng cố
- Khi nào thì cây ra hoa? Căn cứ vào đâu để xác đinh tuổi cây 1 năm và nhiều năm?
- Sắc tố tiếp nhận ánh sáng trong phản ứng quang chu kì là:
a Diệp lục a b Diệp lục b c Phitôcrôm d Carôtenôit
- Tuôỉ của cây một năm xác định bởi:
a Chiều cao của cây b Số lá trên thân cây c Đờng kính gốc d Theo tháng
5 Hớng dẫn về nhà
GV Yêu cầu học sinh về nhà đọc lại bài và phần đóng khung SGK Chuẩn bị trớc cho bài 37 – Sinh trởng và phát triển ở động vật
Kớ duyệt, Ngày Thỏng Năm2014
Hoàng Quang Hiển