Định nghĩa : Trong nhiệt động lực học, nội năng của vật là tổng động năng và thế năng của các phân tử cấu tạo nên vật... Độ biến thiên nội năng : Là phần nội năng tăng thêm hay giảm b
Trang 1Chương VI : CƠ SỞ CỦA NHIỆT ĐỘNG LỰC HỌC
Tiết : 55 Bài dạy : NỘI NĂNG VÀ SỰ BIẾN THIÊN NỘI NĂNG
I MỤC TIÊU:
+ Kiến thức :
- Phát biểu được định nghĩa nội năng trong nhiệt động lực học
- Chứng minh được nội năng của một vật phụ thuộc vào nhiệt độ và thể tích
- Nêu được các ví dụ cụ thể về thực hiện công và truyền nhiệt.Viết được công
thức tính nhiệt lượng thu vào hay toả ra, nêu được tên và đơn vị các đại lượng trong
công thức
+ Kỹ năng :
- Giải thích được một cách định tính một số hiện tượng đơn giản về sự biến thiên
nội năng
- Vận dụng được công thức tính nhiệt lượng để giải các bài tập trong SGK và các
bài tập tương tự
+ Thái độ :
- Tích cực hoạt động tư duy, tìm ví dụ minh hoạ
II CHUẨN BỊ :
+ Thầy : Dụng cụ thí nghiệm như hình 32.1a và 32.1a SGK Hệ thống các câu hỏi
+ Trò : Ôn lại các bài 22 đến 26 SGK vật lý 8
III TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ : Không kiểm tra bài cũ.
ĐVĐ : Phần lớn năng lượng con người sử dụng được khai thác từ một dạng năng
lượng là nội năng ! vậy nội năng là gì ?!
3 Bài mới :
15
+T1(Y): Nhắc định nghĩa động năng.
+T2(TB): Do tương tác giữa các vật
hoặc các phần của vật
+T3(Y): Nhắc định nghĩa cơ năng.
+T4(Y): Luôn CĐ không ngừng, nên có
động năng
+T5(TB): Có tương tác, nên chúng có
thế năng
+T6(K): động năng phân tử phụ thuộc
H1: Động năng của vật là gì ? H2: Thế năng của vật có do đâu ?
H3: Cơ năng của vật là gì ? H4: Trạng thái của các phân tử thế
nào ? suy ra phân tử có động năng không ?
H5: Giữa các phân tử có tương tác
không ? suy ra chúng có thế năng không ?
H6: Động năng, thế năng phân tử
I Nội năng :
1 Định nghĩa :
Trong nhiệt động lực học, nội năng của vật là tổng động năng và thế năng của các phân tử cấu tạo nên vật
Trang 2vận tốc vật Thế năng phân tử phụ thuộc
khoảng cách các phân tử
+ HS: Đọc thông tin.
+T7(Y): Nêu định nghĩa nội năng.
+T8(Y): Đơn vị J.
+T9(nhóm): -Nhiệt độ tăng thì vận tốc
phân tử tăng, nên động năng phân tử
tăng, nội năng tăng
-Thể tích thay đổi, lực tương tác thay
đổi, thế năng thay đổi, nội năng thay
đổi
+T10(nhóm): Vì bỏ qua tương tác phân
tử nên KLT chỉ có động năng, do đó nội
năng KLT chỉ phụ thuộc nhiệt độ
+T11(K): Nhắc khái niệm nhiệt năng.
+T12(Y): Nêu khái niệm độ biến thiên
nội năng
phụ thuộc gì ? Xem thông tin SGK, trả lời :
H7: Trong nhiệt động lực học, nội
năng là gì ?
H8: Đơn vị của nội năng là gì ? H9(C1): Ví dụ chứng tỏ nội năng
của một vật phụ thuộc vào nhiệt độ và thể tích của vật ?
H10(C2): Hãy chứng tỏ nội năng
của một lượng khí lý tưởng chỉ phụ thuộc nhiệt độ ?
H11: Nhiệt năng là gì ? GV: Đối với KLT thì nhiệt năng
đồng nhất với nội năng
H12: Độ biến thiên nội năng là gì ?
+ Kí hiệu : U + Đơn vị : J
+ U = f(T,V)
2 Độ biến thiên nội năng :
Là phần nội năng tăng thêm hay giảm bớt đi trong một quá trình
15
+T13(Y): Cọ xát vật, vật nóng thì nội
năng vật tăng
-Nén khí trong xilanh, thể tích khí giảm
và nóng, nội năng tăng
+T14(K): Có sự chuyển hoá từ cớ năng
sang nội năng
+ HS: Làm thí nghiệm minh hoạ.
+T15(Y): Nêu ví dụ.
+T16(TB): Không có sự chuyển hoá
H13: Nêu ví dụ có thể làm biến đổi
nội năng của vật bằng thực hiện công ?
H14: Trong quá trình thực hiện công
có sự chuyển hoá dạng năng lượng thế nào không ?
GV: Cho học sinh thí nghiệm minh
hoạ
H15: Nêu ví dụ có thể làm thay đổi
nội năng của vật không bằng thực hiện công ?
H16: Trong quá trình truyền nhiệt
II Các cách làm thay đổi nội năng :
1 Thực hiện công :
+ Có thể thực hiện
công để làm thay đổi nội năng của vật + Trong quá trình thực hiện công có sự chuyển hoá từ một dạng năng lượng khác sang nội năng
2 Truyền nhiệt : a) Quá trình truyền nhiệt :
là quá trình làm thay đổi nội năng của vật không bằng sự thực hiện công
Trang 3năng lượng.
+T17(TB): Nội năng được truyền từ đầu
này sang đầu khác của vật hoặc từ vật
này sang vật khác
có sự chuyển hoá năng lượng ?
H17: Nội năng được truyền như thế
nào ?
+ Trong quá trình truyền nhiệt không có sự chuyển hoá năng lượng
7
+T18(K): Là phần năng lượng vật nhận
vào hay toả ra trong quá trình truyền
nhiệt
+T19(TB): Viết công thức, nêu tên đại
lượng và đơn vị
H18: Nhiệt lượng là gì (Vật lý 8) ?
H19: Hãy viết công thức tính nhiệt
lượng, nêu tên các đại lượng và đơn
vị của chúng trong công thức ?
b) Nhiệt lượng :
là số đo của độ biến thiên nội năng trong quá trình truyền nhiệt
∆U = Q Công thức tính nhiệt lượng :
Q = mc∆t -Q(J) : Nhiệt lượng vật thu vào hay toả ra
-m(kg) : Khối lượng vật
-c(J/kg.K) Nhiệt dung riêng của chất toạ nên vật
-∆t (0C hoặc K):độ biến thiên nhiệt độ 7
C3 : Thực hiện công và truyền nhiệt
kèm theo sự biến đổi dạng năng
lượng, truyền nhiệt thì không
C4 :
a) chủ yếu là dẫn nhiệt
b) chủ yếu là bức xạ nhiệt
c) chủ yếu là đối lưu
BT5SGK :
Đáp án C
C3 : So sánh sự thực hiện công và truyền nhiệt ; công và nhiệt
lượng ?
C4 : Mô tả và nêu tên các hình thức truyền nhiệt ở hình 32.3.
BT5SGK : Câu nào sau đây nói về nội năng là không đúng ?
A Nội năng là một dạng năng lượng
B Nội năng có thể chuyển hoá thành các dạng năng lượng khác
C Nội năng là nhiệt lượng
D Nội năng của vật có thể tăng lên, giảm đi
4 Căn dặn : Học phần ghi nhớ Đọc : “Em có biết” BT : 4,6,7,8 trang 173 SGK
IV RÚT KINH NGHIỆM :
.