LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:Tôi chọn đề tài này nhằm đưa ra một số thể loại tranh hay thường gặp trong các tiết “Thường thức mỹ thuật” và “xem tranh”, chủ yếu để phục vụ cho phần kiến thức trên lớ
Trang 1
Trang
A PHẦN MỞ ĐẦU: 2
I ĐẶT VẤN ĐỀ: 2
II LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 3
III PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 3
B PHẦN NỘI DUNG: 3
I GIỚI THIỆU THỂ LOẠI TRANH PHONG CẢNH: 3
II PHÂN TÍCH TRANH: 4
TRANH “MÙA THU VÀNG): 4
C PHẦN KẾT THÚC: 5
Trang 2
- -A PHẦN MỞ ĐẦU:
I ĐẶT VẤN ĐỀ:
MÁC XIM GOÓC - KY, nhà văn lớn của giai cấp vô sản nói: “Con người bản tính là nghệ sĩ, bất cứ ở đâu và lúc nào con người cũng muốn đưa cái đẹp vào cuộc sống”.
Thật vậy, ngay từ buổi bình minh của nhân loại, khi con người phát hiện ra
vẻ đẹp của thiên nhiên sự nhận thức của thế giới thực được mở rộng, với ý thức tự giác và ngưỡng mộ thì con người đã đưa cái đẹp vào phục vụ cuộc sống Từ đó MĨ THUẬT luôn gắn bó khăng khít với lịch sử phát triển của con người và ngày càng đạt tới mức độ nghệ thuật cao Chúng ta nhận thấy từ những hoa văn trang trí đơn
sơ, mộc mạc trên đồ gốm Hoa Lộc (Thanh Hoá), đến những hoạ tiết trang trí tinh
vi, phong phú trên mặt trống đồng Đông Sơn, trống đồng Miếu Môn,… và các nét, các kiểu trang phục với những hoạ tiết, màu sắc của các dân tộc trãi qua nhiều thời đại đã chứng minh điều đó
Chúng ta học MỸ THUẬT nhằm đem lại niềm vui cho mọi người, làm cho mọi người nhìn nhận cái đẹp, thấy cái đẹp có ở trong mình và xung quanh mình trở nên gần gũi và đáng yêu Đồng thời, giúp chúng ta tự tạo ra cái đẹp theo ý mình và thưởng ngoạn nó ngay trong sinh hoạt thường ngày của mình, làm cho cuộc sống thêm hài hoà, hạnh phúc Chính điều đó góp phần rất lớn qua nhìn nhận một tác
phẩm Hội hoạ CÁC – MÁC nói: “Nếu anh biết thưởng thức nghệ thuật thì anh phải được giáo dục về nghệ thuật”.
Như vậy vẻ đẹp trong nghệ thuật Hội hoạ chính là vẻ đẹp bắt nguồn từ cuộc sống Nghệ sĩ sử dụng ngôn ngữ Hội hoạ thể hiện bằng cả tâm hồn của họ để tái tạo, miêu tả làm cho dễ hiểu đối với người xem, làm cho nó có ý nghĩa và có tính nghệ thuật Hơn nữa để hiểu đầy đủ giá trị của tác phẩm cần biết thêm về hoàn cảnh ra đời của nó, thân thế sự nghiệp, cuộc sống đời thường của tác giả và như vậy mới cảm thấy thật thú vị, khi xem tranh muốn ngắm, muốn nhìn mãi
“Tất cả những gì con người tạo nên đều có chứa đựng tâm hồn của nó”
(MÁC XIM GOÓC – KY)
“ Nghệ thuật là sự tìm tòi bất tận”
Trang 3II LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Tôi chọn đề tài này nhằm đưa ra một số thể loại tranh hay thường gặp trong
các tiết “Thường thức mỹ thuật” và “xem tranh”, chủ yếu để phục vụ cho phần
kiến thức trên lớp; tạo cho không khí giờ học thêm phần sinh động, hứng khởi đối với học sinh Đây là những vấn đề mà bản thân tôi đã được học, được đọc và qua 4 năm trực tiếp giảng dạy bộ môn Mĩ thuật ở trường THCS Thông qua việc nêu thể loại tranh để phân tích một số tác phẩm nổi tiếng của tác giả trong và ngoài nước nhằm chứng minh cho vấn đề đưa ra
III PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Trong đề tài này tôi chỉ giới hạn trong tranh, đây là những thể loại chính mà trong chương trình sách giáo khoa bậc THCS đã đưa vào giảng dạy học sinh, đặc biệt là ở khối 8 và 9 Đó là:
- Tranh phong cảnh
B PHẦN NỘI DUNG:
1 TRANH PHONG CẢNH:
Tranh phong cảnh là loại tranh miêu tả vẻ đẹp của thiên nhiên và các hiện tượng của nó Thiên nhiên ở đây bao gồm: biển trời, mây nước, đồng ruộng, núi rừng, thôn làng, thành phố,… Ở đó có những cảnh trí thiên tạo như hồ, đầm, sông, suối và những công trình nhân tạo như nhà cửa, đên chùa,… Những hiện tượng của thiên nhiên cũng bao hàm nhiều vẻ: cảnh bình minh, hoàng hôn, tuyết rơi, biển động, một đêm trăng, một chiều nắng đẹp,… Hoạ sĩ dùng đủ mọi chất liệu để diễn
tả, có người trong suốt cuộc sống nghệ thuật của mình chỉ vẽ phong cảnh Cho đến nay, người xem tranh phong cảnh đã phân chia ra hai loại tranh chính:
- Tranh phong cảnh thuần tuý:
Loại tranh này có khi là một cảnh hoàng hôn hoặc một khoảng trời bao la với trời mây, sông núi, vườn hoa, đồng ruộng,… có khi chỉ là một mảng, một cảnh chọn lọc tượng trưng để gợi lên một miền đất nước, một góc phố hay một miền quê nào đó
- Tranh phong cảnh có người và vật:
Loại tranh này phong cảnh vẫn là chính, còn người và vật chỉ giữ vai trò điểm xuyết, làm cho bức tranh thêm phần sinh động và bộc lộ mối quan hệ gần gũi giữa con người với thiên nhiên
Trang 4Cũng như các thể loại khác, người nghệ sĩ phải thông qua sự cảm thụ của mình mà truyền vào tranh một cảm xúc, tình cảm hoặc một ý tưởng hay một triết lí nào đó về tự nhiên Thông qua tác phẩm của nhiều hoạ sĩ nổi tiếng trên thế giới, người xem còn cảm nhận được những đặc trưng riêng của từng vùng, từng miền Người ta thường nói tranh phong cảnh của Levitan có tâm hồn Nga, của Hokuxai
có màu sắc Nhật Bản, của Gauguin có khí trời nhiệt đới Tahiti
Trong lịch sử nghệ thuật thế giới đã có không ít các hoạ sĩ vẽ tranh phong cảnh, nó là đề tài bất tận cho họ ở mọi thời đại Có những hoạ sĩ chuyên vẽ tranh phong cảnh như Lorrain, Levitan,… Thế kỉ XVIII ở Anh có Trường hoạ phong cảnh với 2 tên tuổi lớn như Gainsborough và Crome Năm 1830, ở Pháp xuất hiện Trường hoạ phong cảnh Barbizon với những đại diện như Thédor Roussean, Millet, Corot,…
Thế kỉ XVII, tranh phong cảnh phát triển mạnh ở Hà Lan với những tên tuổi lớn Ruysdael, Van Goien Ở Pháp có tranh của N.Pustent và C.Lorente vẽ theo phương pháp cổ điển, mang tính chất lí tưởng và thần tiên
Cuộc cách mạng của các hoạ sĩ Ấn tượng với mục tiêu đưa Hội hoạ trở về với thiên nhiên đánh dấu một bước phát triển mới của tranh phong cảnh Thủ pháp phân giải các màu và sắc độ trên tranh thành những vệt màu nhỏ, khá tách bạch đã khiến các hoạ sĩ phát triển sâu hơn với lối vẽ chấm đốm các mảng Theo xu hướng này có Paul Signac (1863 – 1935) và Georges Seurat (1859 – 1891) Các đại diện của tranh phong cảnh Hậu Ấn tượng là Van Gogh, Gauguin, Cézanne,…
Tranh phong cảnh rất phong phú về đề tài Mỗi hoạ sĩ có một sở trường riêng Có người lấy cây cỏ làm đối tượng chính (Levitan,…) Hoạ sĩ Tề Bạch Thạch (Trung Quốc) với lối vẽ thuỷ mạc, dùng màu nước diễn tả và chỉ lấy một bộ phận của thảo mộc làm đặc trưng miêu tả, đó là đặc điểm tranh phong cảnh của ông
Ở nước ta, họa sĩ vẽ nhiều phong cảnh nhất là Văn Giáo, ông thường sử dụng bột màu làm phương tiện diễn tả… Họa sĩ đã đi vẽ ở nhiều nơi, đã vẽ nơi làm việc của Bác trong kháng chiến chống Pháp, phong cảnh quê hương của Bác Những hoạ sĩ khác như Nguyễn Văn Tỵ với “Bên giếng”; “Đồi cọ”, “Nhà tranh gốc mít” của Lương Xuân Nhị… Tranh các họa sĩ đó đã lột tả được đầy đủ đặc điểm nông thôn Việt Nam làm cho người xem tranh thấy được có cái gì đó gần gũi quen thuộc với quê hương mình Một số tranh khác như: “Nhớ một chiều Tây Bắc” (sơn mài) của Phan Kế An, “Thuyền trên vịnh Hạ Long: (sơn dầu) của Lê Thanh Đức,… đều là những tác phẩm đẹp
Hiện nay, đời sống của người dân rất cao nên nhu cầu thưởng thức và làm đẹp cho cuộc sống càng lớn, thì tranh phong cảnh càng có điều kiện để phát triển
2 TRANH “MÙA THU VÀNG”:
Trang 5Trở lại với hoạ sĩ Nga, Levitan (1861 – 1900), là nhiều người nghĩ ngay đến những tranh phong cảnh của ông và rất ít khi thấy bóng dáng con người Tuy thế thiên nhiên mà ông diễn tả đã thay thế, nói lên tâm tư tình cảm con người và phản ánh một cách đầy đủ về hoạt động của xã hội Vì thế người ta nói: cây cỏ, thiên nhiên của Levitan đã có tình người Bức tranh nổi tiếng nhất của ông là “Mùa thu vàng”, một trong những bức xuất sắc nhất của tranh phong cảnh mà giới hâm mộ nghệ thuật thế giới đều biết và khâm phục
Để vẽ bức tranh này, ông đã phác thảo rất nhiều lần Trong tranh ông sử dụng đường chân trời cao, với gam màu chủ đạo đó là vàng và các sắc thái của vàng, bên cạnh đó màu tương phản khác là xanh và tím xanh Tác phẩm “Mùa thu vàng” đã khẳng định được những gì ông tích luỹ được trong suốt khoảng thời gian khá dài ở bên hồ và sông Trọng tâm bức tranh được phân đôi một cách kì lạ và chủ yếu tập trung về phía phải với đường chạy của con kênh, lạch kết thúc gần sát đường chân trời Bức tranh được thể hiện xoay lưng nguồn sáng, hoàng hôn nhìn
về phía đông; trước mặt ta dần dần hiện lên những cây bạch dương và cây hoàng diệc liệu rực rỡ với thảm cỏ chạy dài, tất cả như toả lên tươi sáng tràn ngập màu sắc hoàng hôn Nền trời thiên thanh in bóng xuống mặt nước…
C PHẦN KẾT THÚC:
Việc tiếp xúc trực tiếp với các tác phẩm nghệ thuật, giảng dạy phương pháp
vẽ trong giờ học ở nhà trường dưới sự hướng dẫn của giáo viên mĩ thuật được xem
là biện pháp tốt nhất, nếu chúng ta đưa vào ý thức học sinh một cách tích cực, sâu sắc và có mục đích quan hệ thẩm mĩ đối với thế giới Nghệ thuật mở rộng tầm hiểu biết, làm phong phú vốn kinh nghiệm sống của con người, mang lại cho các em những cảm giác và xúc động thẩm mĩ mới lạ, mạnh mẽ, nhiều khi còn sâu sắc hơn
cả những cảm giác và xúc động do các hiện tượng và sự vật của cuộc đời thực đem lại Cũng nhờ được tiếp xúc với các tác phẩm nghệ thuật, học sinh làm quen với những mẫu mực của sự sáng tạo hoàn hảo về mặt thẩm mĩ thông qua những thể loại tranh, đặc biệt hơn cả là những tác phẩm và tác giả nổi tiếng thế giới và trong nước Chính những mẫu mực của sáng tạo nghệ thuật, mà bao giờ cũng chứa đựng
sự kết hợp hài hoà giữa nội dung tốt và hình thức đẹp, có khả năng gây nên thái độ thán phục về mặt thẩm mĩ và giáo dục bồi dưỡng cho học sinh thị hiếu thẩm mĩ tốt
Ngoài ra, muốn cho việc giáo dục thẩm mĩ có hiệu quả tốt trong giờ học mĩ thuật thì phương pháp giảng dạy của giáo viên trên lớp phải phù hợp với đặc trưng
Trang 6của đối tượng nhận thức và với tâm sinh lí của học sinh; trên cơ sở đó, tế nhị, khéo léo hướng dẫn, uốn nắn để các em tự điều chỉnh bài vẽ của mình một các hợp lí
Hy vọng rằng, với sự quan tâm hơn nữa của các cấp lãnh đạo, Ban giám hiệu nhà trường, sự nổ lực học tập của toàn thể học sinh trung học nói chung, trường
TH & THCS Dương Hoà nói riêng Thêm vào đó, tính nhiệt tình, giảng dạy đúng phương pháp của giáo viên bộ môn; môn học MĨ THUẬT sẽ ngày càng tự hoàn thiện hơn về vật chất lẫn tinh thần, phát triển mạnh, không ngoài mục đích đào tạo cho học sinh hoàn thiện nhân cách: “ĐỨC – TRÍ - THỂ - MĨ”
Dương Hoà, ngày 11 tháng 5 năm 2011.
Hội đồng xét sáng kiến Người viết
của đơn vị xác nhận, xếp loại
Kết quả thẩm định của hội đồng xét sáng kiến kinh nghiệm Phòng Giáo dục và Đào tạo
Hồ Viết Hoàng