Nhng Bác phải ra đi Cho tôi làm sóng dới con tàu đa tiễn Bác Khi bờ bãi dần lui, làng xóm khuất Bốn bên nhìn không một bóng hàng tre Đêm xa nớc đầu tiên, ai nỡ ngủ Sóng dới thân tàu đâu
Trang 1đề thi chọn học sinh năng khiếu
Môn: Ngữ văn 7
Năm học : 2009 -2010
( Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề)
Câu 1(2 điểm) :
Có ngời dịch Tĩnh dạ tứ của Lí Bạch thành bài thơ nh sau:
Đêm thu trăng sáng nh sơng
Lí Bạch ngắm cảnh nhớ thơng quê nhà.
Dựa vào những hiểu biết của em về phần phiên âm và dịch nghĩa của bài thơ Tĩnh dạ tứ, hãy viết một đoạn văn ngắn ( khoảng 8 -10 câu) nhận xét về hai câu thơ dịch trên
Câu 2 (2 điểm):
Cho đoạn thơ sau:
Đất nớc đẹp vô cùng Nhng Bác phải ra đi Cho tôi làm sóng dới con tàu đa tiễn Bác Khi bờ bãi dần lui, làng xóm khuất
Bốn bên nhìn không một bóng hàng tre
Đêm xa nớc đầu tiên, ai nỡ ngủ Sóng dới thân tàu đâu phải sóng quê hơng Trời từ đây chẳng xanh màu xứ sở
Xa nớc rồi, càng hiểu nớc đau thơng
(Chế Lan Viên – Ngời đi tìm hình của nớc)
a Đoạn thơ đã viết về sự kiện nào trong cuộc đời hoạt động của Bác Hồ kính yêu ? Lúc đó Bác có tên là gì?
b Phân tích hiệu quả của dấu chấm câu giữa câu thơ thứ nhất và từ
“Nh-ng”
c Trong đoạn thơ trên, có ba từ đồng nghĩa Hãy phát hiện ba từ đó?
Có thể chỉ dùng một từ thôi, ở cả ba vị trí có đợc không? Tại sao?
Câu 3 (2 điểm):
Hãy giải thích câu tục ngữ: Ngời không học nh ngọc không mài
Trang 2
đáp án chấm thi chọn học sinh năng khiếu Môn: Ngữ văn 7
Năm học : 2009 -2010
Câu 1: 2 điểm
Hs có thể có những nhận xét sau:
- Ưu điểm (0,5 đ):
Hai câu thơ dịch đã nêu đợc tơng đối đủ ý, tình cảm của bài thơ
- Nh ợc điểm (1,5 đ):
+ Lí Bạch không dùng phép so sánh “Sơng” chỉ xuất hiện trong cảm nghĩ của nhà thơ (0,5 đ)
+ Bài thơ của Lí Bạch ẩn chủ ngữ Việc làm này khiến cho tính khái quát của
ý thơ, của cảm xúc tăng gấp bội Đó không chỉ là tâm trạng của Lí Bạch mà cũng là tâm trạng của nhiều ngời ở cùng thời, thậm chí ở nhiều thời đại khác nhau vẫn tìm thấy sự cộng hởng, đồng cảm với nhà thơ Còn hai câu thơ dịch lại nêu rõ chủ ngữ làm mất tính khái quát điển hình của tứ thơ.(0,5đ)
+ Lí Bạch sử dụng năm động từ (nghi, cử, vọng, đê, t) Hai câu thơ dịch chỉ còn lại ba động từ (ngắm, nhớ, thơng), làm ngời đọc hình dung không đầy đủ những hoạt động của chủ thể trữ tình (0,5 đ)
Câu 2: 3 điểm
a Bài thơ viết về sự kiện Bác Hồ xuống một chiếc tàu của Pháp tại bến cảng Nhà Rồng để đi tìm đờng cứu nớc (0,5 đ)
Lúc đó, Bác có tên gọi là anh Ba (0,5 đ)
b Câu thơ thứ nhất có dấu chấm ở giữa dòng và từ “Nhng” tách hai ý nh
là đối lập nhau: (1 đ)
- Đất nớc đẹp vô cùng nên Bác không muốn rời xa đất nớc
- Nhng Bác phải ra đi tìm đờng cứu nớc, phải rời xa nớc, vì Bác yêu quí vô cùng Tổ quốc của mình
-> Hai ý của câu thơ thứ nhất tởng nh đối lập, nhng lại rất thống nhất
c Trong đoạn thơ trên có ba từ đồng nghĩa: (0,5 đ)
- Nớc
- Quê hơng
- Xứ sở
Không thể dùng một từ ở cả ba vị trí đợc, vì ba từ đồng nghĩa trên có những sắc thái khác nhau: (0,5 đ)
- Nớc: sắc thái tình cảm giản dị, bình thờng
- Quê hơng: sắc thái tình cảm gần gũi, thân thiết
- Xứ sở: sắc thái tình cảm đối với một mảnh đất đã xa cách lắm rồi
Trang 3Câu 3: (5 điểm)
* Yêu cầu chung:
- Nội dung:
Giải thích một câu tục ngữ trong kho tàng tục ngữ của nhân dân về vai trò của việc học đối với mỗi ngời
Viết kiểu bài lập luận giải thích, có hệ thống luận điểm chặt chẽ, thuyết phục
- Hình thức : trình bày sạch đẹp, khoa học, không mắc lỗi chính tả
* Đáp án:
a Mở bài: 0,5 điểm
- Dẫn dắt vào vấn đề nêu trong câu tục ngữ
- Giới thiệu câu tục ngữ: Ngời không học nh ngọc không mài
b Thân bài : 4 điểm
- Giải thích nghĩa đen của từng vế câu tục ngữ (1đ):
+ Ngời không học (không chịu học tập, không tiếp thu tri thức và kinh nghiệm của nhân loại) ;
+ Ngọc không mài (ngọc không đợc qua chế tác, chỉ là một viên đá tầm thờng, không bộc lộ phẩm chất quí giá)
- Vì sao ngời không học tập lại bị coi là kém giá trị ? (1,5 đ)
+ Vì không học tập thì không có tri thức
+ Ngời không học hỏi thì trí tuệ, tình cảm không phát triển, cũng chỉ
nh là một con vật mà thôi
- Vì sao ngời không học lại so sánh với ngọc không mài ? (1,5 đ)
+ Ngọc tuy quý, nhng không mài thì chỉ là một viên đá tầm thờng, lẫn lộn trong đất đá, không bộc lộ phẩm chất quý giá
+ Ngời tuy là quý ( Ngời ta là hoa đất) nhng không học thì cũng không phát triển, trở nên uổng phí Vốn là tốt đẹp, nhng cả hai sẽ trở nên kém giá trị, nếu không đợc học, đợc mài
c Kết bài : 0,5 điểm
- Sự so sánh của ngời xa là chính xác, sáng suốt
- Nhiệm vụ của mỗi ngời là phải học tập tốt, học suốt đời để làm ngời
có ích