Không làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên do sử dụng nguồn tài nguyên nước. Là nguồn năng lượng tương đối sạch. Tạo nguồn lợi thuỷ sản tại các hồ chứa. Trở thành các khu du lịch tiềm năng. Cải thiện cơ sở hạ tầng, mở rộng đường xá.
Trang 1THỦY ĐIỆN VÀ CÁC VẤN
ĐỀ VỀ MÔI TRƯỜNG
Nguyễn Thị Thu Nguyễn Thùy Trang Nguyễn Anh Tuấn
1
Trang 2I I
Nội dung
1 Giới thiệu về thủy điện.
1.1 Lợi ích của thuỷ điện.
1 2 Các vấn đề kĩ thuật của thuỷ điện.
2 Tác động đến môi trường tự nhiên.
3 Tác động đến môi trường xã hội.
Trang 3Tổng quan về thủy điện
Trang 4•
Trang 51.1 Lợi ích
• Không làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên
nhiên do sử dụng nguồn tài nguyên nước.
• Là nguồn năng lượng tương đối sạch.
• Tạo nguồn lợi thuỷ sản tại các hồ chứa.
• Trở thành các khu du lịch tiềm năng.
• Cải thiện cơ sở hạ tầng, mở rộng đường xá.
Thu TrangNguyenThuy Tuan 5
Trang 61.2 Các vấn đề kỹ thuật của thuỷ điện
• Số lượng dự án thuỷ điện nhỏ là khá lớn () nhưng
đóng góp không nhiều về công suất phát điện (.
• Trong các công trình thuỷ điện nhỏ:
số đập chưa được kiểm định,
chưa có phương án bảo vệ được phê duyệt,
số chủ đập chưa có phương án phòng chống lụt bão.
Trang 7• Kiểm tra chất lượng, bảo dưỡng các công trình thủy điện đáng báo động.
VD:
˗ Thủy điện Đăk Rông 3 (Quảng Trị) vỡ tường chắn bê tông.
˗ Thủy điện Đăm Bol - Đạ Tẻl (Lâm Đồng) vỡ đường ống.
˗ Thủy điện Đăk Mêk 3 (Kon Tum) vỡ đập khi thi công.
˗ Thủy điện Ia Krêl 2 (Gia Lai) vỡ đập khi bắt đầu tích nước.
˗ Thủy điện Ea Súp 3 (Đắk Lắk) vỡ bể áp lực trong quá trình
chạy thử Gây thiệt hại không nhỏ đến kinh tế nhà nước.
Thu TrangNguyenThuy Tuan 7
Trang 8Minh chứng cho chất lượng xây dựng thân đập thiếu sự đảm bảo dẫn đến thấm đập ngay sau khi đưa vào vận hành một thời
gian ngắn tại thủy điện sông Tranh 2
Trang 92.2 Tác động tiêu cực
Mất rừng.
Hạn hán, sa mạc hóa hạ du và nhiễm mặn Vấn đề xả lũ
Làm thay đổi dòng chảy tự nhiên của sông.
Tác động đến hệ sinh thái sông Hậu quả đối với khí hậu.
Thay đổi lưu lượng phù sa ở các vùng.
Thay đổi kết cấu địa chất.
Thu TrangNguyenThuy Tuan 9
Trang 102.2.1 Mất rừng đặc biệt là rừng phòng hộ đầu nguồn
• Các công trình thủy điện làm mất 10ha rừng/MW Chủ
yếu là rừng phòng hộ, rừng đầu nguồn.
Þ Mất tiềm năng khai thác gỗ
Þ Mất đa dạng sinh học
Þ Mất đất sản xuất nông nghiệp
• Hệ thống đường xá thuận lợi sau khi xây dựng, chính
quyền địa phương quản lý lỏng, thủy điện tạo điều
kiện thuận lợi cho lâm tặc phát triển.
Trang 112.2.2 Hạn hán, sa mạc hóa hạ du và nhiễm mặn
• Thiếu nước sản xuất nông nghiệp ở hạ du do
không đủ nước cho các công trình thủy lợi, các trạm bơm làm cho đất bị bạc màu.
=>Giảm năng suất cây trồng.
• Các hồ chứa tích nước dẫn đến hình thành các đoạn sông chết sau đập, nhiều diện tích đất nông nghiệp không đủ nước tưới gây khô hạn và sa
Trang 122.2.3 Vấn đề xả lũ
• Các công trình thuỷ điện tích nước vào mùa khô
và đồng loạt xả lũ vào mùa lũ.
• Lượng nước xả sau đập rất lớn với tốc độ chảy nhanh
Þ Gây ngập lụt lớn cho vùng hạ du
Þ Ảnh hưởng đến đời sống, sinh kế người dân
Þ Gây hại đến nguồn lợi đất và hệ sinh thái trên đất.
Trang 13• VD:
˗ Nhà máy thủy điện Sơn La xả lũ làm diện tích rừng
bị ngập ≈ 2.500 - 3.100 ha (≈7,02 - 11,2% tổng diện tích đất ngập)
˗ Nhà máy thủy điện An Khê - KaNak xả lượng nước
lớn => gây sạt lở đất nông nghiệp hai bên bờ suối Cát (xã Tây Thuận) Tổng diện tích đất sạt lở gần
năm và đất bằng chưa sử dụng.
˗ 15 hồ thủy điện miền Trung xả lũ đột => 41 người
thiệt mạng, hàng ngàn hecta hoa màu bị thiệt hại
Thu TrangNguyenThuy Tuan 13
Trang 142.2.4 Làm thay đổi dòng chảy tự nhiên của sông
• Làm suy giảm, cạn kiệt dòng chảy ở lưu vực sông
VD: Lưu lượng dòng chảy sông Krông Nô từ 50-60m 3 /giây giảm xuống 2-3m 3 /giây từ giữa tháng 7- tháng 8 hằng năm (từ năm 2009,thủy điện Buôn Tua Sarh bắt đầu hoạt động).
• Chuyển nước từ lưu vực sông này sang sông khác
VD: Việc chuyển dòng sau ngăn đập thủy điện Thượng
Kon Tum về sông Trà Khúc làm suy giảm dòng chảy Đăk Bla, giảm > 7% lưu lượng nước sông Sê San
Trang 152.2.5 Tác động đến hệ sinh thái sông
• Điều kiện sinh cảnh ở hạ du suy giảm do lượng phù
sa thấp, giảm các chất dinh dưỡng hữu cơ và vô cơ quan trọng cho các loài sinh vật.
• Thay đổi hệ sinh thái dưới nước ở khu vực có công
trình thuỷ điện
• Hệ sinh thái sông nhường vị trí cho hệ sinh thái hồ tại
khu vực hồ chứa nước.
=> Giảm đa dạng sinh học.
=> Nhiều loại động vật bị tiêu diệt hoặc phải di cư đến nơi khác sinh sống. Thu TrangNguyenThuy Tuan 15
Trang 162.2.6 Hậu quả đối với khí hậu.
• Đập thuỷ điện góp phần phát thải khí nhà kính
Đáng kể là khí metan (CH4) và dioxi cacbon (CO2).
˗ Ở môi trường yếm khí, vi khuẩn phân huỷ xác động
thực vật ngập chìm dưới lòng hồ tạo CH4
˗ Dưới áp suất cao, CH4 thoát ra theo hệ thống ống dẫn
nước đặt dưới lòng hồ
˗ Các hồ thủy điện làm ngập chìm các khu rừng nhiệt đới
=> Làm mất đi những bể chứa CO2 ( khả năng hấp thu
CO2 rừng nhiệt đới là 9,62 tấn/ha/năm).
• Lượng khí thải tùy thuộc vào kích thước hồ chứa
và tính chất của đất bị ngập lụt tại hồ chứa
• Làm tăng ảnh hưởng của bão lụt.
Trang 172.2.7 Thay đổi kết cấu địa chất
Việc tích nước hồ chứa và hiện tượng động đất xảy ra sau khi đập tích nước có mối liên hệ chặt chẽ:
• Cột nước cao khả năng xảy ra động đất lớn.
• Tại các vùng đứt gãy do các tầng thạch quyển từng
hoạt động mạnh, có những vùng chốt hãm làm tăng
ma sát chống lại hoạt động trượt gãy của các lớp
thạch quyển.
• Khi tích nước, lượng nước thấm xuống nền hồ chứa
Giảm cường độ gây đứt vỡ vùng chốt hãm.
Đẩy nổi tầng thạc quyển chuyển vị nhỏ => giải
phóng ứng suất bị nén tạo ra động đất.
Thu TrangNguyenThuy Tuan 17
Trang 18Giản đồ nguyên lý về động đất do đập tích nước
Trang 19Thu TrangNguyenThuy Tuan 19
Trang 203 Ảnh hưởng của thuỷ điện
đến môi trường xã hội
Di dân tái định cư không hợp lý.
Chất lượng các công trình tái định
cư không đảm bảo.
Di dời ra các trung tâm kinh tế lớn.
Trang 21- Nơi ở và điều kiện canh tác khác biệt đối với nhiều đồng bào dân tộc giảm điều kiện và cơ hội tiếp cận khai thác tài nguyên thiên nhiên
Phá hủy cấu trúc của các dân tộc thiểu số.
Mất đi nét văn hóa đặc trưng của từng dân tộc.
˗ Chất lượng các công trình tái định cư không đảm bảo.
Gây nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng người dân.
˗ Di dời ra các trung tâm kinh tế lớn khi không có việc làm
Gia tăng áp lực lên các thành phố lớn
Nguy cơ nảy sinh các tệ nạn xã hội.
Thu TrangNguyenThuy Tuan 21
Trang 22Các khu tái định cư không thuận tiện cho việc làm ăn
sinh sống của người dân.
Trang 234 TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đập thủy điện - nhân tố tác động đến biến đổi khí hậu -Trung tâm Nghiên
cứu Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội
http://kttvttb.vn/index.php?option=com_content& view=article&id=998:p-
thy-in-nhan-t-tac-ng-n-bin-i-khi-hu&catid=76:tin-tc
2 Hạn hán, lũ lụt không những do thiên tai mà còn do nhân tai-Tạp chí
Khoa học- Môi trường
http://chauxuannguyen.org/2013/10/28/han-han-lu-lut-khong-nhung-do-thien-tai-ma-con-do-nh an-tai/
3 Báo cáo quy hoạch tổng thể về thủy điện tại kì họp thứ 6 quốc hội XIII.
4 Bất cập trong xây dựng và vận hành các công trình thuỷ điện tại thừa
thiên Huế http
://www.cwrpi.gov.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=560:bat-cap-trong-xay-d ung-va-van-hanh-cac-cong-trinh-thuy-dien-tai-thua-thien-hue-&catid=3:tin-trong-nuoc&Itemid= 6
://baodaklak.vn/channel/3684/201311/nhung-tac-dong-bat-loi-tu-thuy-dien-buon-tua-sarh-2277 063
/
6 Tác hại do động đất dưới tác động tích nước của hồ chứa.
http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=111&News=5918&CategoryID=2
23