Giáo trình Phay bào mặt phẳng bậc

Cuốn giáo trình “PHAY MẶT BẬC” được biên soạn dựa trên cơ sở của chương trình khung được tổng cục dạy nghề ban hành. Dùng để đào tạo cấp trình độ lành nghề, được sử dụng làm tài liệu giảng dạy và tài liệu để nghiên cứu nội dung và trình tự các bước tiến hành khi phay mặt bậc cho các học sinh - sinh viên TCN – CĐN . Và những người thực sự quan tâm đến lĩnh vực gia công cắt gọt kim loại làm tài liệu tham khảo.

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG NAI

KHOA CƠ KHÍ CHẾ TẠO

GIÁO TRÌNH

PHAY, BÀO MẶT PHẲNG BẬC

Biên soạn: NGUYỄN VĨNH PHÚC

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG NAI

KHOA CƠ KHÍ CHẾ TẠO

GIÁO TRÌNH

PHAY, BÀO MẶT PHẲNG BẬC

Biên soạn: NGUYỄN VĨNH PHÚC

Đồng Nai, năm 2014

MỤC LỤC

A Mục tiêu

B Nội dung

I Khái niệm:

II Yêu cầu kỹ thuật của mặt bậc

III Phương pháp phay mặt bậc trên máy phay vạnnăng

IV Các bước tiến hành

V Các dạng sai hỏng và cách khắc phục:

VI Trình tự các bước phay mặt bậc:

2

LỜI NÓI ĐẦU

 Cuốn giáo trình “PHAY MẶT BẬC” được biên soạn dựa trên cơ sở của chương trình khung được tổng cục dạy nghề ban hành Dùng để đào tạo cấp trình độ lành nghề, được sử dụng làm tài liệu giảng dạy và tài liệu để nghiên cứu nội dung và trình tự các bước tiến hành khi phay mặt bậc cho các học sinh - sinh viên TCN – CĐN của trường CĐN Đồng Nai Và những người thực sự quan tâm đến lĩnh vực gia công cắt gọt kim loại làm tài liệu tham khảo

 Để hoàn thành giáo trình này ngoài sự cố gắng bản thân còn có sự giúp đỡ của tập thể đội ngũ giảng viên chuyên ngành cắt gọt kim loại trường CĐN Đồng Nai và với sự đóng góp của các kỹ sư, kỹ thuật viên, công nhân cơ khí giàu kinh nghiệm trong các doanh nhiệp sản xuất cơ khí trên địa bàn tỉnh Đồng Nai

 Trong quá trình biên soạn chắc chắn sẽ có những thiếu sót nhất định.Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp để giáo trình mô đun “PHAY MẶT BẬC” được hoàn thiện hơn, đáp ứng được yêu cầu của thực tế sản xuất của các doanh nghiệp hiện tại và trong tương lai

Biên Hòa, ngày tháng năm

Người biên soạn

PHÂN PHỐI THỜI LƯỢNG MÔ ĐUN

Số

TT Tên các bài trong mô

đun

Số giờ chuẩn Tổng

số

Lý thuyết

Thực hành

Bài tập chuyên đề

Kiểm tra

4

BÀI: PHAY MẶT BẬC

A Mục tiêu:

- Xác định các yêu cầu kỹ thuật của chi tiết gia công đầy đủ và chính xác

- Lựa chọn được dụng cụ cắt, dụng cụ kiểm tra, dụng cụ gá lắp cho chi tiết hợp

lý

- Tính toán và điều chỉnh bàn máy, dao tương ứng và thực hiện đúng trình tự các bước gia công

- Phay mặt bậc một phía và mặt bậc hai phía trên máy phay bằng các phương pháp phay thích hợp đạt yêu cầu kỹ thuật, thời gian và an toàn

B Nội dung:

I Khái niệm:

Bậc là vết được tạo thành bởi hai mặt phẳng vuông góc với nhau chitiết có thể có một, hay nhiều bậc Bậc có những yêu cầu kỹ thuật rất khác nhau, phụ thuộc vào công dụng sản phẩm, dạng sản xuất, độ chính xác về kích thước, về hình dáng về vị trí tương đối, độ bóng bề mặt gia công cảu chi tiết Các yêu cầu kỹ thuật này ảnh hưởng trực tiếp đến việc chọn phương pháp, chế độ phay và loại dao phay

Gia công mặt bậc được thực hiện trên máy phay đứng và máy phay nằm vạn năng bằng dao phay đĩa, dao phay ngón, dao phay mặt đầu, dao phay định hình hay tổ hợp dao phay

II Yêu cầu kỹ thuật của mặt bậc

 Độ chính xác kích thước gia công là kích thước phù hợp với dung sai cho trên

bản vẽ Dung sai là sai số có giới hạn khi gia công

 Sai số hình học

+ Độ không thẳng là khoảng cách lớn nhất  từ các điểm của prôfin thực tới đường thẳng áp trong giới hạn của phần chuẩn (tới đường thẳng danh nghĩa)

mặt phẳng áp, trong giới hạn của phần chuẩn

 Sai số vị trí tương quan

+ Độ không song song

+ Độ không vuông góc

 Độ nhẵn bề mặt



III Phương pháp phay mặt bậc trên máy phay vạnnăng

1 Phay mặt phẳng bậc bằng dao phay trụ (Hình 1.1)

t

B

Hình 1.1

B

a Lựa chon dao phay

 Đường kính dao trụ D >2t +d +10mm

+ d : đường kính ngoài của khâu định vị

+ t : chiều sâu của bậc

+ B' : chiều rộng bậc

b Điều chỉnh máy để đạt kích thước

 Điều chỉnh vị trí dao đạt kích thước B bằng cách theo vạch dấu; bằng phương pháp rà chạm dao; hay bằng phương pháp cắt thử nhiều lần

 cắt dần từng lớp mỏng 1÷2mm, nhát cắt tinh khoảng 0,5mm

 Đo và điều chỉnh máy để đạt chiều sâu t của bậc

2 Phay mặt phẳng bậc bằng dao phay mặt đầu (hình 1.2)

a Lựa chọn dao phay mặt đầu

- Dao phay mặt đầu dùng để gia công các mặt phẳng trên máy phay đứng hoặc máy phay nằm vạn năng

So với dao phay trụ, dao phai mặt đầu có đặt điểm:

không gian đầu máy hạn chế, do đó nâng cao năng suất gia công

chế độ cắt

+ Nhiều lưỡi cắt đồng thời cùng gia công nên quá trình cắt êm hơn dao phay trụ

- Chọn dao phay mặt đầu

Theo tiêu chuẩn quy định ta chọn đường kính dao phay D, chiều dài dao phay

L, đường kính lỗ d, số răng dao phay Z ứng với giá trị đường kính

Đường kính dao phay mặt đầu phụ thuộc vào chiều rộng phay B và được xác định bằng công thức thực nghiệm sau:

L

B

t

D dao

Hình 1.2

6

Khi gia công thô, ta chọn dao phay răng chắp hay dao phay răng lớn, còn khi gia công tinh sử dụng dao phay răng chắp có răng nhỏ Dao hộp kim cứng có thể tăng tốc độ cắt nên giảm nhiều thời gian máy và tăng năng suất của quá trình gia công

 Chọn dao răng thưa cho những vật liệu có độ dẻo cao

b Điều chỉnh máy để đạt kích thước

 Điều chỉnh vị trí dao đạt kích thước B bằng cách theo vạch dấu;

 Bằng phương pháp rà chạm dao; hay bằng phương pháp cắt thử

 Đo và điều chỉnh để đạt chiều sâu t của bậc

 Cắt dần từng lớp mỏng 1÷2mm, nhát cắt tinh khoảng 0,5mm

3 Phay mặt phẳng bậc bằng dao phai ngón (Hình 1.3)

a Các loại dao phay ngón và cách gá dao

 Dao phay ngón chuôi trụ (a)

 Dao phay ngón chuôi côn (b)

b Điều chỉnh máy để đạt kích thước:

nhiều lần

 LƯU Ý :

c Phay bậc bằng dao phay ngón trên máy phay ngang (Hình 1.5)

Hình 1.3

Hình 1.4

4 Phay mặt phẳng bậc bằng dao phay đĩa (Hình 1.6)

a Các loại dao phay

 Dao phay dĩa 1 mặt cắt

 Dao phay dĩa 3 mặt cắt

b Điều chỉnh dao

 cho dao chạm cử so dao

 điều chỉnh theo kích thước h

 rà dao chạm vào chi tiết

 điều chỉnh đạt kích thước a

a = c + B

c Cách rà dao (Hình 1.7)

 Dùng băng giấy mỏng để rà dao

+ chú ý : cho dao đứng yên, di chuyển bàn máy đến khi băng giấy kẹt nhẹ giữa dao và phôi

 Dùng vạch phấn để rà dao

+ chú ý : cho dao quay, di chuyển bàn máy đến khi dao hớt đi một lớp phấn mỏng

d Sử dụng dao phay đĩa khi phay mặt bậc hẹp

Lưu ý: khi phay bậc hẹp bằng dao phay đĩa nên chọn chiều phay nghịch

Hình 1.5

Hình 1.6

băng giấy hay vết phấn mõng

Hình 1.7

8

IV Các bước tiến hành

a Chuẩn bị máy, vật tư, thiết bị

- Chọn máy, thử máy kiểm tra độ an toàn về điện, cơ, hệ thống bôi trơn, điều chỉnh các hệ thống trượt của bàn máy

- Chọn phôi và kiểm tra phôi (vạch dấu nếu cần)

- Chọn êtô hay đồ gá khác phù hợp

- Sau khi đọc bản vẽ phải xác định được mặt cần cắt, số lần gá, số lần cắt, phương pháp kiểm tra

Chọn và sắp xếp nơi làm việc

b Gá phôi và rà phôi

- Chọn chuẩn gá

- Gá, rà hiệu chỉnh phôi và xiết chặt

c Chọn dao, gá và hiệu chỉnh dao

- Chọn dao phay: dao phay trụ, dao phay đĩa, dao phay mặt đầu…

- Gá dao, xiết nhẹ, điều chỉnh và xiết chặt dao

d Chọn tốt độ cắt

e Chọn chiều sâu cắt

f Chọn phương pháp tiến dao

g Phay thô

h Phay tinh

i Kiểm tra

V Các dạng sai hỏng và cách khắc phục:

1 Nguyên nhân:

+ Chiều dài lưỡi cắt lớn làm ảnh hưởng đến độ chính xác

+ Sai kích thước do điều chỉnh sai

+ Độ nhẵn kém do dao mòn, do chọn lượng chạy dao lớn, do cắt dày

+ Sai số vị trí do gá phôi không chính xác, đồ gá không chính xác, do điều chỉnh

chi tiết và trục dao không đúng, làm sạch bavía phôi không tốt

+ Chọn chiều dài lưỡi cắt không quá lớn

+ Kiểm tra kỹ trước khi tiến hành cắt

+ Chọn chế độ cắt hợp lý

+ Sử dụng dung dịch làm nguội tốt

VI Trình tự các bước phay mặt bậc:

- Xác định được tất cả các yêu cầu kỹ thuật của chi tiết gia công, kích thước bậc

công, dụng cụ cắt, dụng cụ đo, chế độ cắt

cụ

- Máy phay vạn năng

- Phôi

- Dao phay

thanh đo sâu, dưỡng êke 90 o …

hướng tiến của dao

- Chọn chuẩn gá

- Điều chỉnh cho mặt đáy và mặt bậc song song với bàn máy, kẹp chặt phôi

với mặt phẳng ngang đối với việc sửdụng dao phay trụ đứng Trục dao song song với mặt phẳng ngang khi sử dụng dao phay nằm, dao phay cắt…

- Hiệu chỉnh, kẹp chặt dao

bề rông phay

- Chọn tốc độ trục chính và lượng chạy dao

- Khóa các vị trí bàn máy sau khi diều chỉnh chiều sâu cắt, chiều rộng cắt

- Tiến hành phay thô

- Tiến hành phay tinh

đo sâu

- Kiểm tra độ vuông góc giữa các bậc bằng êke 90 o

- Kiểm tra độ nhám bằng phương pháp so sánh

- Kiểm tra hoàn thiện

10

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Nguyễn Tiến Đào, Nguyễn Tiến Dũng - KỸ THUẬT PHAY - NXB Khoa học và

Kỹ thuật 2000

[2] Công Bình – Kỹ thuật phay thực hành – NXB Thanh niên 2004

[3] Trần Thế San, Hoàng Trí, Nguyễn Thế Hùng - THỰC HÀNH CƠ KHÍ TIỆN - PHAY – MÀI - Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật 2010

[4] Nguyễn Chí Bảo - Nguyễn Hùng Cường - Nhiều Tác Giả - THỰC HÀNH CẮT GỌT KIM LOẠI - TRÊN MÁY TIỆN VÀ MÁY PHAY - Nhà xuất bản Giáo Dục Việt Nam2009

[5] Ph.A.Barơbasôp - Kỹthuật phay- Nhà xuất bản Mir Maxcơva 1984 (người dịch Trần Văn Địch)