Những câu hát than thân trong ca dao

Những câu hát than thân trong ca daoNovember 13, 2014 - Chuyên mục: Văn mẫu THPT - Tác giả: Thu Huyền Đề bài: Bên cạnh nội dung diễn tả niềm vui lao động, tư tưởng đề cao lao động, ca da

Những câu hát than thân trong ca dao

November 13, 2014 - Chuyên mục: Văn mẫu THPT - Tác giả: Thu Huyền

Đề bài: Bên cạnh nội dung diễn tả niềm vui lao động, tư tưởng đề cao lao động, ca dao – dân ca hay nói đến những nỗi vất vả trong lao động, những nỗi đắng cay, buồn tủi vì cuộc sống nghèo khó, làm không đủ ăn… Đó là đề tài cho hàng loạt những câu hát than thân Bằng một số bài ca dao cùng đề tài, em hãy chứng minh nhận định trên.

Ca dao là những khúc tâm tình thể hiện ước mong, tình cảm của con người lao động Những khúc tâm tình này, giữa cuộc đời ngang trái, bất công, giữa những vất vả, nhọc nhằn vì cuộc sống nghèo khó, làm không đủ ăn, đã biến thành những sáng tác trữ tình mà âm hưởng chủ yếu là những bài hát, câu hát than thân trách phận, buồn tủi Khi chúng ta thừa nhận rằng cuộc sống rất cần có nụ cười và cũng rất cần những giọt nước mắt đích thực, những nỗi buồn lành mạnh, khoẻ khoắn thì ở đây, những câu hát than thân trách phận pliải cần được khẳng định như một biểu hiện tích cực của thế giới tâm hồn người bình dân

Đó chính là những giọt lệ cần thiết và đáng suy nghĩ giữa một cảnh đời còn lắm ngang trái, bất công Không nghi ngờ gì nữa, chúng chính là tình đời, tình người mà trước hết là người phụ nữ

Trong xã hội cũ, họ bị phụ thuộc, không tự mình quyết định được số phận đành kí thác cho may rủi, trong nhờ đục chịu Điều đó khiến họ uất hận Họ biến nỗi uất hận thành những tiếng khóc nỉ non khi đêm về, chiều xuống, than thân trách phận:

Thân em như tám lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai?

Quả là ai oán, xót xa biết bao trong hình ánh ví von thân phận lụa đào giữa chợ đời của người phụ nữ Trong những câu ca dao về thân phận phụ nữ mở đầu bằng từ ngữ thân em, ta còn bắt gặp hàng loạt những câu ca cùng đề tài Không chỉ là tấm lụa đào giữa chợ, họ còn nghĩ họ là hạt mưa xa không biết rơi vào đâu:

Thân em như hạt mưa sa

Hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày

Rồi thì:

Em như con hạc đầu đình

Muốn bay không cất nổi mình mà bay

Đau xót hơn, giữa cảnh hạnh phúc bấp bênh, giữa một đời sốhg mà có khi hôn nhận đồng nghĩa với tù đầy, cá chậu chim lồng…

họ nghĩ và ví von họ bằng hình ảnh khác Hình ảnh cá rô thìa:

Thân em như cá rô thia

Ra sông mắc lưới, vào đìa mắc câu

Hình ảnh quả xoài trên cây, là một thứ cơm nguội dự phòng, không hơn không kém:

Thân em như quả xoài trên cây

Gió đông, gió tây Gió nam, gió bắc

Gió đánh lúc ta la lúc lắc trên cành…

Chàng ơi phụ thiếp làm chi

Thiếp như cơm nguội đỡ khi đói lòng

Quả thật là sẽ không bap giờ đếm được hình ảnh được dùng để ví von cho người phụ nữ trong ca dao than trách thẩn phận của họ Với người phụ nữ, có quá nhiều nỗi buồn, những tâm sự hờn tủi trong sự bất bình đẳng của quan điểm xã hội Những giọt nước mắt đổ nhiều lắm, đa dạng như chính những nỗi đau thương mà họ nhận lấy Hơn ai hết, ta hiểu sự đồng điệu đến nao lòng: Anh buồn có chỗ thờ than

Em buồn như ngọn đèn tàn thắp khuya

Trong Tự tình, Hồ Xuân Hương viết:

Tiếng gà eo óc gáy trên bom

Trơ cái hồng nhan với nước non

Vẫn mãi mãi, toả bóng như cây đa đầu làng, những câu ca dao than thân trách phận

Tâm sự ấy, cảm thức ấy biến hoá thành thật nhiều tiết tấu Nói như nhà phê bình Hoàng Tiến Tựu: Trong ca dao cổ, hai yếu tlls

“sự” và “tình” thường đi đối với nhau, nương tựa vào nhau Sự đo tình mà nảy sinh Tình nhờ sự mà bộc lộ Sự việc người chồng thất phu, phụ bạc khiến tình nảy sinh Ta bắt gặp qua câu ca dao than trách, ngầm chứa phản kháng, chống đối:

Xưa kia ở với mẹ cha

Mẹ cha yêu dấu như hoa trên cành

Từ ngày tôi ở với anh

Anh đánh anh chửi, anh tình phụ tôi

Đất xấu nặn chả nên nồi

Anh đi lấy vợ, cho tôi lấy chồng

Tâm trạng oán trách bởi tình duyên bị ép uổng, lỡ dở, lại gặp cảnh mẹ chồng nàng dâu, tình phụ, ngang trái, lỡ làng:

Ai làm cho bướm lìa hoa

Con chim xanh nỡ bay qua vườn hồng

Trách cha trách mẹ trách chồng

Cầm vàng mà chẳng biết vàng hay thau

Anh chằng trách mẹ trách cha

Trách đời chênh lệch hoá ra thế này

Khi xưa anh bủng anh beo

Tay bưng đĩa muối lại đèo múi chanh

Bây giờ anh mạnh anh lành

Anh theo duyên mới anh đành phụ tôi

Đặc biệt, trong những lời than thân trách phận đầy tính nhân văn, nhân đạo kia, chúng ta thấy toát lên sắc màu ai oán, bi thảm của những lờ ca than nghèo, kể khổ Những thảm tình ấy đầy nước mắt, chất chứa tinh thần phản kháng, về cái chênh lệch cay đắng giữa người giàu – kẻ nghèo Nói đến cái nghèo hay như vậy, tha thiết như vậy chỉ thấy ở bộ phận ca dao dân gian Hơn ai hết, với thảm tình này chính là những người trong cuộc Họ đã dùng những viên gạch của chính cuộc đời nghèo khổ của họ để gõ vào cánh cửa ca dao, làm ở đó vang lên những lời ca dắng cay về cảnh nghèo khổ Chẳng hạn:

Gánh cực mà đổ lên non

Còng lưng mà chạy cực còn chạy theo

Ở chiều hướng này, bài ca có câu mở đầu: Tháng giêng tháng hai – tháng ba tháng bốn – tháng bốn tháng nạn sẽ được coi như tuyệt tác mà nghệ thuật kể, ý tình gửi gắm đã đạt tới mức hoàn thiện Nghệ thuật tâng tiến với lốĩ nói điệp, lập lại gợi một tình cảm, một hoàn cảnh bi đát đến mức căng thẳng Trong thế chán

tường ấy, bài Câ dao bỗng mở ra một chân trời chói loà ánh sáng Sẽ không bao giờ có ánh sáng ấy nếu ở những người bình dân không cố sự sáng rực rỡ đến bất tận của chủ nghĩa nhân văn tốt đẹp Nói như P.Samana: Ca dao đã ru tâm hồn họ, tránh cho họ tuyệt vọng, ở đây, xin nói thêm, ca dao tránh cho họ tuyệt vọng dẫu không né tránh việc than thân trách phận:

Chớ than phận khó ai ơi

Còn da lông mọc còn chồi nảy cây

Nói ca dao có những nỗi buồn nhưng đó là những nồi buồn lành mạnh khoẻ khoắn Nói ca dao có những giọt nước mắt, những lời than thân trách phận nhưng đó là giọt nước mắt trong sáng, những lời thán thân rực rỡ tính nhân văn, là nói cái tinh thần đầy sức sống, vì sức sống trên Ca dao nói:

Có quán tình phụ cây đa

Ba năm quán đổ, cây đa vẫn còn

Vẫn mãi mãi, toả bóng như cây đa đầu làng, những câu ca dao than thân trách phận Đó là một khúc tâm tình không thể thiếu của thế giới tình cảm người bình dân trên hành trình của họ

Read more: http://taplamvan.edu.vn/nhung-cau-hat-than-than-trong-ca-dao/#ixzz3mdpxCg2c