MỘT vài SUY NGHĨ về đổi mới PHƯƠNG PHÁP GIẢNG dạy từ học PHẦN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN NHẬP môn

MỘT VÀI SUY NGHĨ VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪ HỌC PHẦN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN NHẬP M N V VIỆT ANH Bộ môn Kiến tr c cảnh quan - Khoa Quy hoạch Từ năm 2007, trường ại họ Kiến trú TP

MỘT VÀI SUY NGHĨ VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

TỪ HỌC PHẦN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN NHẬP M N

V VIỆT ANH

Bộ môn Kiến tr c cảnh quan - Khoa Quy hoạch

Từ năm 2007, trường ại họ Kiến trú TP Hồ Ch Minh đã ó hủ trương đổi mới v nâng o hất lượng đ o tạo với 3 trụ t l hương trình đ o tạo, đ i ngũ giảng viên v ơ

sở v t hất (1) Năm 2009, m t h i thảo với quy m lớn trên to n trường về đổi mới đ o tạo

đã huy đ ng sự th m gi đóng góp ủ đ i ngũ giảng viên trong á kho ủ trường S u 5 năm đư v o đ o tạo á hương trình đổi mới theo m hình đ o tạo t n hỉ, việ tiếp tụ r soát lại l ần thiết, đặ biệt l về phương pháp giảng dạy Từ suy nghĩ ủ bản thân qu việ giảng dạy họ phần Kiến trú ảnh qu n Nh p m n trong hương trình mới ng nh Kiến trú Cảnh qu n, t i xin th m gi m t v i kiến về việ đổi mới phương pháp giảng dạy như s u:

1 Quan điểm về phương pháp giảng dạy

Theo qu n niệm truyền thống, phương pháp giảng dạy l á h thứ huyển tải những

th ng tin ần thiết ho sinh viên Theo á h hiểu n y thì phương pháp giảng dạy hủ yếu l phương pháp thuyết trình, ―thầy nói, tr nghe‖ v n i dung truyền đạt hủ yếu l kiến thứ , giúp sinh viên tiếp nh n, xử l v ghi nhớ th ng tin th ng qu khả năng nghe v nhìn Tuy nhiên, với triết l giáo dụ đại họ hiện đại, mụ tiêu ủ mỗi họ phần đều phải đạt đượ ở

3 kh ạnh: kiến thứ – k năng – thái đ Như v y, á h hiểu giảng dạy l ung ấp kiến thứ v phương pháp giảng dạy thuyết trình truyền thống khó ó thể đạt đượ mụ tiêu n y nếu kh ng ó sự kết hợp, đổi mới

Theo qu n điểm ủ á nhân, phương pháp giảng dạy l á h thứ l m ho sinh viên tự tiếp thụ, huyển hó , ụ thể hó những mụ tiêu ủ m n họ th nh những kiến thứ , k năng, thái đ t h lũy ph hợp ho bản thân họ Xuất phát từ qu n điểm n y, m t số biện pháp đổi mới phương pháp giảng dạy đã đượ ứng dụng đối với họ phần kiến trú ảnh

qu n nh p m n, xin ph p đượ trình b y ở đây

2 Bối cảnh và cách tiếp cận giảng dạy học phần kiến tr c cảnh quan nhập môn

Chương trình đ o tạo ng nh Kiến trú ảnh qu n l m t ng nh mới mở ở trường ại

họ Kiến trú TP Hồ Ch Minh Trên mặt bằng ủ m i trường hoạt đ ng nghề ở Việt N m hiện n y, ng nh kiến trú ảnh qu n v n n l m t lĩnh vự mới M t phần vì l do khá h

qu n n y m số lượng sinh viên đăng k thi h nh thứ v o ng nh Kiến trú ảnh qu n những năm đầu n thấp Trong năm đầu giảng dạy m n họ n y, trong số hơn 70 sinh viên

họ hỉ ó 3 ánh t y giơ lên xá nh n mình thi đúng v o ng nh kiến trú ảnh qu n Số n lại đều l lự họn nguyện vọng 2 khi thi tuyển đầu v o để huyển từ những ng nh khá như kiến trú , quy hoạ h Do đó hầu hết á bạn sinh viên đều n rất b ng với ng nh mới lự họn ủ mình, th m h n ó khả năng d n đến tâm l tự ti, hán nản như đã từng xảy r

với m t số sinh viên thi kiến trú m huyển s ng họ ng nh quy hoạ h đ thị á h đây hơn

m t th p niên

Xuất phát từ bối ảnh đó, giảng viên ho rằng ần giúp ho sinh viên tiếp n với

ng nh nghề mới với m t tâm thái hủ đ ng, tự tin với nghề nghiệp đã lự họn mình Như

v y, ―tiên họ l , h u họ văn‖ - việ giảng dạy họ phần Nh p m n n y ần hú trọng v o

mụ tiêu về thái đ nhiều hơn k năng v kiến thứ Kết quả ủ họ phần ần xây dựng đượ ho sinh viên niềm tự h o v tự tin với nghề nghiệp mình đã lự họn hoặ nghề đã lự họn mình Tâm thế n y l nền tảng ho sinh viên hủ đ ng tìm hiểu, tiếp thu kiến thứ , r n luyện k năng ần thiết ho nghề nghiệp về s u

Bên ạnh đó, những b i họ v l ng ủ họ phần nh p m n lu n l những ấn tượng

qu n trọng ó ảnh hưởng sâu s đối với sinh viên Việ người dạy nh p m n l người trự tiếp hoạt đ ng thự ti n nghề ũng l m t thu n lợi, kh ng những về mặt th ng tin thự tế để

b i giảng thêm hấp d n đối với sinh viên m n ó sứ ảnh hưởng góp phần tăng thêm sự tự tin ho sinh viên về triển vọng ủ nghề, khi người thầy ó thể l m t hình m u ho sự phát triển nghề nghiệp trong tương l i

X t từ nhiều kh ạnh, họ phần nh p m n ần phải tạo r đượ sứ hấp d n, l i uốn đối với người họ , nhất l trong bối ảnh s p xếp họ phần trong họ k đầu tiên hỉ ó m t

họ phần Kiến trú ảnh qu n nh p m n l họ phần l thuyết liên qu n đến trự tiếp đến chuyên ngành h nh ủ sinh viên Vì v y, việ đổi mới phương pháp giảng dạy l rất ần thiết đối với họ phần n y

3 Một số iện pháp đổi mới phương thức giảng dạy

Trướ khi nói đến đổi mới, ần phải suy x t k về những bất p ủ phương pháp ũ Theo nghiên ứu ủ Nguy n Văn M (2), Phương pháp thuyết trình truyền thống đượ đánh giá ó những hạn hế s u:

- Kh ng khuyến kh h v i tr hủ đ ng ủ người họ Sự thụ đ ng l m hạn hế khả năng họ v khả năng t p trung ủ người họ

- Kh ng khuyến kh h tr o đổi th ng tin đ hiều Giảng viên truyền đạt th ng tin m t hiều v phải lu n nỗ lự tìm hiểu những khó khăn m người họ gặp phải trong việ tiếp thu n i dung b i giảng

- Kh ng khuyến kh h người họ phát triển k năng tổ hứ v tổng hợp n i dung

- Giảng viên kh ng kiểm soát đượ thời gi n m người họ d nh r để tìm hiểu b i v ghi nhớ sâu á n i dung đượ trình b y

- ể họ tốt người họ phải l ng nghe, ghi h p, ố nhớ để lặp lại á kiến thứ đã đượ truyền giảng vì á đề thi uối khó , tốt nghiệp thường yêu ầu gợi lại tr nhớ Về phương diện tâm l , người họ phải v n dụng tr nhớ rất nhiều

i tìm những giải pháp kh phụ hạn hế ủ phương pháp thuyết trình đi đến kết quả đổi mới dự trên những điểm h nh s u:

3.1 Đổi mới cách dạy thì phải đổi mới cách học

Dạy v họ l h i phương diện kh ng thể tá h rời Dạy m kh ng ó họ thì hỉ l nói khơi khơi m th i Hiệu quả giảng dạy ủ giảng viên th t sự nằm ở việ họ t p ủ người

họ Chúng t thường đượ nghe rằng ―đại họ l tự họ ‖, song phần lớn giờ họ b đại họ trướ đây hỉ ó nghe giảng m t hiều l hủ yếu Trong khi đó, m t số những phương pháp tốt ủ gi i đoạn họ phổ th ng đã bị bỏ quên, l m ho m t số sinh viên ó ảm giá rằng

họ đại họ hỉ b n r n lú thi v lú n o ũng hỉ hăm hỉ ho m n đồ án Như v y ó thể nói rằng m n thự h nh v việ thự h nh s ó sứ hút đối với sinh viên hơn, đặ biệt l sinh viên họ trường nghề H y nói á h khá l ―trăm nghe kh ng bằng m t thấy‖, ―trăm

h y kh ng bằng t y quen‖ – hình tháp Hiệu quả họ t p ần đượ v n dụng ụ thể trong việ đổi mới á h họ b o gồm những n i dung s u:

[Nguồn: (3)]

 Áp d ng thường xuyên các h nh thức iểm tra, bài tập trong lớp: với người họ ở

Việt N m, trải qu m t quá trình d i l m quen với m hình họ t p truyền thống, á b i kiểm tr v b i t p l m t biện pháp k h th h tự họ tốt, song lại t đượ áp dụng ở b đại

họ , m t phần vì tâm l ngại hấm b i ủ giảng viên Cá hình thứ thự h nh với m n họ

l thuyết trướ đây hủ yếu l b i t p lớn v tuyển họ thì hầu như sinh viên ũng hỉ đối phó ở gi i đoạn uối họ k Vì v y, việ thường xuyên r đề b i t p v kiểm tr đ t xuất trong lớp l m t ơ h i để bu sinh viên phải xem lại b i, nhớ lại lời giảng hoặ v n dụng kiến thứ suy nghĩ để l m b i Ngo i r , việ kiểm tr , đ t xuất hoặ l m b i t p ũng l m t biện pháp để sinh viên phải đi họ đều hoặ giúp sinh viên ―tỉnh táo‖ lại trong ơn ngái ngủ đầu giờ sáng, giờ trư Kết quả b i t p ó thể t h hợp v o trong t điểm ủ b i t p lớn, tuyển họ đã ó b t bu trong họ phần

 Khuyến hích và bắt buộc phát biểu: giảng viên thường xuyên hỉ định sinh viên

trả lời á âu hỏi đặt r trong quá trình giảng b i l m t biện pháp tốt để khuyến kh h sinh viên v n đ ng tr ó trong giờ họ S u mỗi khoảng 10 phút giảng b i, m t âu hỏi đặt r

vừ k h th h người họ suy nghĩ, vừ tạo r m t khoảng lặng ần thiết để th ng tin truyền

đạt ó điều kiện thẩm thấu tốt hơn M t khi người họ bị bu phải suy nghĩ thì lời giải đáp

th y ho th ng tin giảng b i s đượ ghi nhớ tốt hơn Thêm v o đó, khi sinh viên phát biểu,

s thu hút sự qu n tâm ủ á bạn ng họ , vì i ũng ó tâm thế huẩn bị l người tiếp theo đượ thầy giáo gọi đứng lên trả b i ối với sinh viên u M vốn quen đặt âu hỏi thì việ phát biểu l kh ng quá khó khăn, song với sinh viên Việt N m thì sự hủ đ ng khuyến

kh h h y b t bu phát biểu l ần thiết ho việ tự hấp thụ th ng tin trong giờ họ

 Tự giảng dạy: giảng viên nên ân nh lự họn m t v i n i dung ủ họ phần đã

ng bố v yêu ầu sinh viên tự tìm hiểu, s u đó d nh m t thời lượng ph hợp để sinh viên

tự trình b y Trong biểu đồ hiệu quả họ t p ho thấy, m t khi bu phải tự phát ng n, thuyết giảng lại m t n i dung ho người khá thì kiến thứ hấp thụ đạt hiệu quả đến trên 90% Việ tự giảng dạy n y ó thể đượ xem như m t n i dung thuyết trình, s u hiệu quả lại

o hơn vì b i t p thuyết trình mới hỉ l v n dụng kiến thứ để giải quyết vấn đề

 Kết h p tự học với rèn luyện ỹ năng mềm: đối với sinh viên nghề kiến trú , việ

tư duy th ng qu hình ảnh v v phá thảo l rất ph hợp ả về hiệu quả di n đạt l n k năng sáng tạo Hình thứ tuyển họ nên l m t loại b i t p thường xuyên đối với các môn có tính

l thuyết ng nh để giúp sinh viên tự tái ấu trú lại vấn đề v lưu trữ tốt hơn á th ng tin đượ họ Ngo i r , á hình thứ l m b i nhóm với đề t i thự tế rất tốt ho sinh viên r n luyện k năng l m việ trong t p thể v tiếp xú với xã h i, đồng thời qu đó, nâng o

thứ về v i tr nghề nghiệp ủ mình

3.2 Vai trò trung tâm của người thầy để iến sinh viên thành trung tâm của đào tạo

Chúng t đều biết triết l giáo dụ đại họ hiện đại muốn đư người họ v o vị tr trung tâm Tuy nhiên, trong gi i đoạn quá đ ủ giáo dụ Việt N m, khó ó thể áp dụng ng y những phương pháp tân tiến đ i hỏi m t quá trình huẩn bị d i lâu từ b mầm non đến phổ

th ng Vì v y, v i tr ủ người thầy v n n rất qu n trọng trong việ định hướng sinh viên

ý thứ vị tr trung tâm ủ mình trong quá trình họ đại họ Quá trình n y đ i hỏi người giảng viên phải nỗ lự vượt qu nhiều trở ngại để đổi mới, ó thể tóm gọn ở m t số điểm sau:

 Nói ít để hiểu nhiều

Có thể nói trở ngại đầu tiên đối với người giảng viên l tâm l sợ kh ng truyền đạt đủ kiến thứ ho sinh viên khi mình kh ng nói nhiều, nói hết Tuy v y nhiều nghiên ứu kho

họ đã ho thấy điều ngượ lại C ng trình nghiên ứu ủ Russell, Hendri son v Herbert (1984) và Ruhl, Hughes, và Schloss (1987) đều bất ngờ hỉ r rằng: sinh viên họ v lưu lại

th ng tin b i giảng tốt hơn khi m t đ th ng tin ung ấp trong giờ họ l thuyết ở mứ thấp

hay nói cách khác: nếu giảng viên nói ít thì sinh viên có thể học được nhiều hơn (3) iều

n y ũng d hiểu nếu húng t tự nhớ lại quá trình mình từng đi nghe giảng h y thuyết trình:

hỉ s u 10 phút nghe liên tụ , khả năng t p trung ủ húng t đã giảm xuống đáng kể H m lượng th ng tin m on người ó thể tiếp thụ liên tụ qu phương thứ th nh giá l ó giới hạn v thấp hơn nhiều so với những hình thứ khá như nghe h y trự tiếp l m Nếu như ứ

ố g ng trong việ giảng b i thì h nh giảng viên phá v mụ đ h truyền đạt th ng tin ủ mình khi vượt quá giới hạn tiếp thu đó ủ sinh viên

Vì v y, trong á h thứ xây dựng b i giảng, giảng viên ần lự họn những hình ảnh

m ng t nh đọng, gợi tả v qu n trọng kh ng k m l hình đẹp, hình ó t nh hấp d n sự hú

ủ sinh viên Tuy nhiên, ũng kh ng nên quá lệ thu v o b i thuyết trình bằng phần mềm trình hiếu Việ kết hợp á hình thứ di n đạt bằng bảng đen, phấn tr ng giúp ho sinh viên tiếp thu tốt hơn vì nh n thứ qu m t quá trình thì tốt hơn l hỉ thấy kết quả

 Đa dạng ênh truyền tải và tiếp thu trong một buổi học: khả năng tiếp nạp th ng

tin s k m nếu hỉ ó âm th nh từ lời giảng ủ giảng viên liên tụ trong suốt buổi họ Việ kết hợp đ dạng á phương pháp như hiếu phim, thuyết trình, hỏi đáp, thảo lu n nhóm,

l m b i t p trong giờ họ s k h th h sự hú ủ người họ v tiếp thu th ng tin tốt hơn Thời lượng giảng b i trong 5 tiết ủ m t buổi họ hỉ nên b o gồm 1 - 2 tiết giảng b i v nên phân tá h r th nh nhiều gi i đoạn

 Phương pháp giảng dạy thích ứng: x t m t kh ạnh n o đó, người giảng viên nên

giống như m t người d n hương trình để điều phối giờ họ như m t hương trình giải tr , trong đó hú trọng yếu tố bất ngờ, tạo ảm hứng, k h th h, tránh buồn ngủ T y v o bối ảnh lớp họ (trướ h y s u giờ đồ án, thự h nh), tình trạng sinh viên (buồn ngủ đầu giờ

h y hăng hái vì mới đạt điểm o), t y âu hỏi ủ sinh viên m d n nh p, giảng b i hoặ

ho l m b i t p ho ph hợp Nếu người giảng viên ó thể hủ đ ng, điều phối thì buổi họ

ho n to n ó thể m ng t nh hấp d n kh ng k m m t hương trình giải tr , m ng trong th ng

b tiếp thu th ng tin thì giải tr l m t kênh truyền d n th ng tin tốt v o b nhất

 Đổi mới thường xuyên, liên t c: Cuối ng, việ đổi mới l kh ng d d ng v đ i

hỏi phải đượ thự hiện thường xuyên, liên tụ C ng m t á h tiếp n nhưng buổi họ s u nên khác buổi họ trướ , khó s u ần ó b i t p khá khó trướ , những v dụ minh họ ần đượ p nh t liên tụ , á th ng tin thời sự phải đượ v n dụng đư v o trong quá trình giảng dạy Việ đổi mới n y tuy vất vả, khó khăn song ũng l m t quá trình sáng tạo đáng giá ủ khi l m ng việ ủ người giảng viên đại họ , đặ biệt l ở m t trường nghề kiến trúc

Tinh thần tự h o v thái đ tự tin ủ lứ sinh viên khó đầu tiên theo họ ng nh Kiến trú ảnh qu n s u họ phần Kiến trú ảnh qu n nh p m n đã bướ đầu ho thấy kết quả áp dụng phương pháp giảng dạy theo phương thứ trình b y trong th m lu n

Suy ho ng, dạy nghề ở trường dạy thiết kế ũng l m t quá trình nhiều thử thá h v khó khăn kh ng k m gì so với sáng tá Phẩm hất ―sáng tạo‖ v ― huyên nghiệp‖ ần đượ phát huy m t á h ụ thể v trá h nhiệm ng y từ trong ng việ truyền nghề thì mới ó thể

ó đượ những sản phẩm đ o tạo mang hai phẩm hất qu n trọng n y Nếu xem x t từ kh ạnh ủ Chuẩn đầu r ủ hương trình đ o tạo, việ tr ng bị ho sinh viên á k năng v thái đ ph hợp ũng qu n trọng kh ng k m gì so với việ tr ng bị á kiến thứ Do v y, phương pháp giảng dạy ng y n y ng ần phải xem trọng hơn quá trình v phương thứ

tr ng bị k năng v thái đ nghề nghiệp ph hợp ho sinh viên song h nh ng với á kiến

thứ Rất mong đượ hi sẻ trong h i thảo m t v i kết quả đú kết qu quá trình giảng dạy

họ phần Kiến trú ảnh qu n nh p m n

TÀI IỆU THAM KHẢO

1 Phạm Tứ, th m lu n ― ổi mới hương trình đ o tạo kiến trú sư hướng đến thương hiệu

v h i nh p‖, Kỷ yếu H i nghị kho họ lần thứ VI ― ổi mới n i dung, hương trình, phương pháp đ o tạo đáp ứng nhu ầu xã h i v h i nh p quố tế‖, Trường ại họ Kiến Trú TP Hồ Ch Minh, tháng 3/2009

2 Nguy n Văn M , Đổi mới phương pháp giảng dạy ở bậc đại học, www.siu.edu.vn

3 Dương Tấn Diệp, Đổi mới phương pháp giảng dạy - Giải pháp cấp thiết để nâng cao chất lượng đào tạo ĐH, www.uef.edu.vn