Đề tài SKKN môn sinh học

B Lý do chọn đề tầi– : Trong những thập niên cuối của thế kỷ 20 , vấn đề môi trờng đã mang tính chất toàn cầu với tính thời sự hết sức nóng bỏng .bản thân mỗi cá nhân đều nhận thấy giá

Phòng giáo dục - đào tạo huyện phúc thọ

Trờng thcs liên hiệp

****************

đề tài

Sáng kiến kinh nghiệm

Tên đề tài : Sử dụng phơng pháp lập dự án thực hiện chuyên

đề ngoại khoá GDMT : Rác thải đi đâu ?

Giáo viên thực hiện : Nguyễn Thị Phong Lan

Tổ chuyên môn : Tự nhiên

Trờng THCS Liên Hiệp Phúc Thọ Hà Nội – –

Liên Hiệp , ngày 27 tháng 03 năm 2011

S¬ yÕu lý lÞch

- Hä vµ tªn : NguyÔn ThÞ Phong Lan

- Chuyªn m«n : Sinh - KTNN

A Tên đê tài– :Sử dụng phơng pháp lập dự án thực hiện chuyên đề ngoại khoá GDMT : Rác thải đi đâu ?

B Lý do chọn đề tầi– :

Trong những thập niên cuối của thế kỷ 20 , vấn đề môi trờng đã mang tính chất toàn cầu với tính thời sự hết sức nóng bỏng bản thân mỗi cá nhân đều nhận thấy giá trị của môi trờng đối với chất lợng cuộc sống, sức khoẻ và hạnh phúc của con ngời Đồng thời bằng chính kinh nghiệm của bản thân mỗi học sinh cũng đã xác đinh đợc mặt này hay mặt khác ,nhiều hay ít về tác hại và ảnh hởng của ÔNMT đến con ngời Tuy nhiên chuyên đề này không đi sâu vào vấn đề đó

mà mục đích chủ yếu là cung cấp cho học sinh một số kiến thức là :bằng những giải pháp thích hợp một số rác thải đợc quay trở lại đời sống ban đầu của nó ,một

số khác đơc chế biến cho những mục đích thích hợp Hay nói cánh khác là một số biện pháp để giảm thiểu ÔNMT Từ đó giáo dục hành vi và thái độ của các em dù

là nhỏ nhất để bảo vệ môi trờng Do đó tôi mạnh dạn thực hiện chuyên đề

GDMT :Rác thải đi đâu ?

Mặt khác ,nội dung chuyên đề rất gần gũi ớ trong đời sống hằng ngày và với tâm lý của học sinh THCS là thích tìm tòi khám phá hơn là bị áp đặt nhận thức nên tôi u tiên lựa chọn phơng pháp lập dự án

Đồng thời ,các vấn đề môi trờng xung quanh học sinh hết sức đa dạng và sinh động Bản thân các cơ hội GDMT trong chơng trình giáng dạy là cha đủ phong phú Hơn nữa không thể tách rời GDMT ra khỏi cuộc sống thực đang đụng chạm từng giờ đến quá trìng phát triển của ngời học Học sinh cần phải có đợc cơ hội thực tiễn để thực trách nhiệm công dân chuẩn bị cho đời sống sau này ;việc tích luỹ kinh nghiệm sống là mọt tố quan trọng trong giáo dục ;do vậy cần phải thực hiện chuyên đê ngoại khoá

C Khảo sát thực tế tr– ớc khi thực hiện đề tài :

1 Thuận lợi :

-Bất kỳ ai trong sinh hoạt đều phải sinh ra rác thải và thu dọn rác Và hiện nay khi Hà Tây đã sát nhập về Hà Nội thì việc thu gom rác thải trong làng xă cũng có kế hoạch và quy củ hơn Nên nội dung chuyên đề rất phù hợp với thực tiễn của học sinh

-Nguồn cung cấp kiến thức ,t liệu phục vụ cho chuyên đề rất rộng nh lấy từ trong nội dung cá môn học , mạng internet ,sách báo hay từ`ngay trong cuộc sống

-Học sinh trung học đang ở độ tuổi thiếu niên và thanh niên Các em bắt dầu có những xu hớng phát triển cá biệt có quan điểm riêng và nhân cách đẵ

định hình ,khả năng t duy thiên về lý luân hơn là cụ thể nên nội dung chuyên đề phù hợp với tính hợp lý - khoa học Khi học sinh đợc thông báo về nội dung và cách thức thực hiện chuyên đề các em tiếp nhận rất hào hứng

-Các đồng nghiệp trong tổ chuyên môn rất ủng hộ và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho chuyên đề

2 Khó khăn :

-Tuy phơng pháp lập dự án kích thích đợc tâm lý học sinh khám phá tìm tòi nhng vẫn còn khá mới và tơng đối khó cho đối tơng học sinh ở đây

- ở độ tuổi THCS sự phân biệt là rất lớn giữa các học sịnh Sự khác biệt thể hiện ở năng khiếu ,hứng thú ,động cơ và vốn hiểu biết xã hội tính chất địa

ph-ơng Chính vì vậy sự tiếp thu của học sinh không đồng đều các em vẫn còn thói quen tiếp thu kiến thức thụ động

-Số lợng học sinh nếu quá đông cũng khó hoạt động

-Nguồn cung cấp kiến thức tuy nhiều nhng lại dễ bị sa đà đến tác hại của ÔNMT mà không đi sâu vào nội dung chính

D Cơ sở lý luận– :

Để thực hiện đề tài này GV cần dựa trên những cơ sở lý luụân khoa học :

1 GDMT là gì ?

*GDMT có mục đích :

-Cung cấp một năng lực :

+Biết suy xét

+Biết xử lý thông tin

-Nhằm đạt đợc hệ thống kỹ năng

+Thấy đợc vấn đề

+Biết giải quyết nó

-Thúc đẩy những thay đổi trong hành vi :

+Biết quyết định

+Biết tham gia

*GDMT có năm mục tiêu quan hệ tơng hỗ :

-Nhận thức :Giúp học sinh đạt đợc nhận thức và sự nhạy cảm đối với môi trờng và những vấn đề có liên quan

-Kiến thức: Giúp học thu nhận đợc những kinh nhgiệm khác nhau và

có sự hiểu biết cơ bản về môi trờng và những vấn đề có liên quan

-Thái độ Giúp học sinh có đợc những giá trị và ý thức quan tâm vì môi trờng cũng nh động cơ thúc đẩy trong việc tham gia tích cực vào việc bảo vệ cải thiện môi trờng

-Kỹ năng: Giúp học sinh có đợc những kỹ năng trong việc xác định và giải quyết các vấn đề môi trờng

-Sự tham gia :Giúp học sinh có cơ hội tham gia một cách tích cực ở mọi cấp trong vấn đề môi trờng

2.GDMT mong hình thành đợc cái gì trong học sinh :

-Về tri thức :Môt số khái niệm cơ bản về môi trờng

-Về kỹ năng :Những kỹ năng cần hình thành và đợc tập luyện thông qua GDMT , có thể kể ra là :Quan sát ,phân loại ,làm việc nhóm ,tởng tợng ,phát hiện ,dự đoán ,giao tiếp …

3 GDMT đảm bảo ba khía cạnh :

-Giáo dục về môi trờng

-Giáo dục vì môi trờng

-Giáo dục trong môi trờng

4 Phơng pháp lập dự án là một trong những hình thức giúp GDMT có

hiệu quả Nó thờng là để giải quyết một nhiệm vụ cụ thể ,trong một thời gian

cụ thể Đợc thuyết phục bởi hệ thống các mục tiêu ,hoạt động và sản phẩm .Tuy thách thức nhng hấp dẫn Dự án đó có thể thành công hay không khi qua thử nghiệm ,đối chiếu ,so sánh

E Nội dung chính : –

*Mở bài :

-Các em học sinh yêu quý hiện nay vấn đề ÔNMT đang mang tính chất toàn cầu ,thời sự hết sức nóng bỏng Bản thân mỗi các em cũng đã biết đợc phần nào tác hại và ảnh hởng của ÔNMT đến đời sống con ngời Tuy nhiên , trong chuyên đề này cô không đề cập nhiều đến vấn đề đó mà chủ yếu là cung cấp cho các em một số kiến thức là :bằng những giải pháp thích hợp một số chất thải đợc quay trở lại đời sống ban đầu của nó , một số khác đợc chế biến cho những mục

đích thích hợp Hay nói cách khác là một số biện pháp nhằm giảm thiểu ÔNMT Ngay bây giờ cô và các em sẽ cùng nhau tìm hiểu chuyên đề : Rác thải đi đâu ? Hoạt động của

giáo viên Ghi bảng Nội dung trên máy chiếu Hoạt động của học sinh -G thông báo

các vấn đề chính

trong chuyên

đề :

+Khái niệm rác

thải

+Nguồn gốc rác

thải

+Rác thải bớc

đầu đi đâu , sau

đó và cuối là

đến đâu ?

-Qua quan sát

thực tế và hình

ảnh trên màn

hình cho biết :

Rác thải gồm

những thành

phần nào ?

Chuyên đề GDMT : Rác thải

đi đâu ?

1- Khái niệm : Rác thải là toàn

bộ đồ trong đời sống của con

ng-ời đã bỏ đi , không tận dụng vào việc gì nữa

Chuyên đề GDMT : Rác thải đi dâu ?

Cho hiện máy rồi thoát

( Hình 1 ,2 ) 1- Rác thải có thành phần đa dạng :

- Rác thải hữu cơ

- Rác vụn dới 10 mm

- Gạch, đá, cát , sỏi, thuỷ tinh,

-Ghi vở

+xác định mục tiêu chuyên đề

-Phát biểu theo

ý kiến cá nhân +ghi vở

-Rác thải có

nguồn gốc từ

đâu ?

+G định hớng và

mở rộng cho H

trả lời đúng

h-ớng

-Từ những hiểu

biết ban đầu cho

H hoạt động

nhóm

*Hoạt động 1:

+G giới thiệu

một bản thông

báo về túi ni

lông (đính kèm

trong phụ trang )

Phân tích đoạn

thông báo theo 3

ý chính

.Tác hại của túi

-Rác có thể phát sinh từ sinh hoạt hàng ngày (rác sinh hoạt ) ,từ nhà máy (rác công nghiệp) ,từ bênh viện (rác y

tế )

sành, sứ

- Phế liệu sắt, thép, nhôm

- Phế liệu PVC, nhựa các loại

- Cao su, giấy vụn, vải vụn

- Các chất khác

…

Yêu cầu 1 : Hoạt

động nhóm : Viết một thông báo của ban VSMT xã cho dân chúng biết về vấn đề liên quan

đến rác thải của xã Liên Hiệp

Chú ý đến các giải pháp thu gom hết

và xử lí rác thải hợp vệ sinh

(Hiện đoạn thông báo )

-Từ gợi ý , H phải trả lời đợc rác đợc sinh ra trong đời sống sinh hoạt hàng ngày (rác sinh hoạt) ,từ các nhà máy (rác thải công nghiệp ), từ bệnh viện (rác y

tế )

H xác định rõ trong chuyên đề chỉ nghiên cứu rác thải sinh hoạt

+Nắm bắt cách thức viết một

đoạn thông báo

ni lông

.Biện pháp xử lý

.Kêu gọi nhân

dân ủng hộ

+Cho H hoạt

động trong 10

phút

+Thảo luận trớc

lớp Sau mỗi bản

thông báo G

khái quát lại nội

dung chính

+Nhóm 1:

.Nội dung :đề cập

đến hiện trạng thu gom rác ở địa phơng (G ghi) Một số biện pháp thu gom rác vào các ngày quy

định trong tuần ,phân loại rác thành rác hữu cơ

rác đồng nát , rác tái sử dụng ,xử lý rác tơng ứng là chôn , bán , rửa sạch tái sử dụng (H ghi)

Nhóm 2 : ND :Đề cập đến tình hình và tác hại của rác thải trong xã

.BP :Không xả

rác bừa bãi , thu gom theo hộ gia

đình rồi thu gom tập trung vào bãi rác lớn ;dọn vệ sinh hàng ngày ở các khu chợ ; trồng nhiều cây xanh ;cuối tuần

có cán bộ đi đôn

+Thảo luận thống nhất trong nhóm +Thảo luận trớc lớp Mỗi nhóm

cử nhóm trởng

đọc bản thông báo , th ký viết bảng các biện pháp thu gom

và xử lý rác thải

Thông qua thảo luận lớp H thu thập thêm kiến thức

Bản thông báo

nào em ấn tợng

nhất Vì sao ?

(G nhận xét qua

các u khuyết

điểm của từng

nhóm Cho

điểm nhóm tốt

nhất )

Mở rộng : tuỳ

từng hoàn cảnh

đốc kiểm tra NHóm 3 : .ND :tơng tự nhóm 1 BP : bỏ rác đúng nơi quy định nếu không có chỗ bỏ phải cho vào túi mang về nhà bỏ

và hạn chế xả rác

;thu gom thức ăn thừa cho lợn ,chai

và lon cùng một

số thứ khác có thể đem đi tái chế hoạc tái sinh chúng

Nhóm 4 :

ND :Tình trạng ONMT do rác thải xung quanh

ao ở trờng học

BP :nhân dân không xả rác bừa bãi ,H không ăn quà vứt rác xuống ao ,đinh

kỳ nạo vét ao ,trồng cây xanh quanh ao

Trả lời theo ý kiến cá nhân

nhng cụ thể

trong chuyên đề

này cung cấp

thêm cho các em

về dự án 3R và

thói quen sống

văn minh là bỏ

rác đúng nơi

quy định

-Tổng kết hoạt

động 1

Hỏi mở :em đã

bao nhiêu lần bỏ

rác đúng và cha

đúng nơi quy

định ?

*Hoạt động 2 :

Nêu yêu cầu

hoạt động Phát

bảng phụ

Sau 10 phút gọi

từng nhóm trình

bày

G không nhận

xét

Giới thiệu băng

vdeo

Khen tạng ,động

viên , khích lệ H

Không đánh giá

kết quả hoạt

động

-Tổng kết hoạt

2-Rác thải đợc phân loại bớc đầu

từ các hộ gia đình

đợc thu gom tập trung đến bãi rác lớn

Treo kết quả 4 bảng phụ (có kèm trong phụ trang )

(Hình 3 , 4 , 5 )

( Hình 6 , 7 )

Yêu cầu 2 : Hoạt

động nhóm :Giả

sử ngoài cánh

đồng rìa làng sẽ quy hoạch một bãi rác, hãy thiết

kế những phơng

án xử lí rác

ở bãi ?

Gợi ý : Thiết kế

nhà máy xử lí rác thải với những tiêu chí sau : + Vị trí đặt nhà máy

+ Những vấn đề cần cho nhà máy

về mặt môi trờng + Dùng phơng pháp xử lí nào ? + Vẽ sơ đồ nhà máy

Có thêm kiến thức và những

kỹ năng mới , thái độ mới với môi trờng

Ghi vở

H thấy rõ trách nhiệm của mình

là phải bỏ rác

đúng nơi quy

định

*Hoạt động theo nhóm 10 phút

Trởng nhóm trình bày

H quan sát kết quả hoạt động của nhóm bạn Theo dõi băng thu thập thộng tin

động 2

Rác thải đi đâu ?

(gợi ý :điểm

khởi đầu là từ hộ

gia đình và kết

thúc là ở đâu )

-Thu gom

chai ,báo

,nhôm ,nhựa ,sắt

phế thải có phải

là một nghề

không ?

-Yêu cầu H 10

phút thu gom

rác ở cổng trờng

bỏ vào thùng rác

3-Rác thải ở các bãi tiếp tục xử lý theo công nghệ cao để làm giảm

sự ô nhiễm rồi đa trở lại môi trờng hoặc đợc chế biến tạo thành các sản phẩm tiêu dùng đem đi tái

sử dụng

Ghi vở

Ghi vở

Trả lời theo ý hiểu

(H cần hiểu đợc

đó là một nghề vì mang lại thu nhập , thậm chí

là làm giầu và

đem lại lợi ích cho xă hội) -Hoạt động cá nhân

F-Kết quả thực hiện chuyên đề :

Lớp Phơng

pháp sử Mục tiêu đạt đợcKiến thức Kỹ năng Thái độ

6B Thuyết

trình có

kết hợp

vấn đáp

70% học sinh hiểu bài

Chủ yếu là quan sát ,thu nhận thông tin thụ động

Có thái độ tích cực bảo

vệ môi trờng Tuy nhiên vẫn chỉ ở tính lý thuyết là chủ yếu

Phân loại

6A Lập dự

án 95 % học sinh hiểu

bài sâu sắc

Rèn luyện

đ-ợc nhiều kỹ năng ,đặc biệt

là óc khám phá ,t duy sáng tạo ,so sánh ,phân tích

.Hứng thú học tập cha cao

Có thái độ bảo vệ bảo môi trờng sâu sắc ,từ

đó có hành động thực

sự cho hiểu biết đó .Hứng thú học tập cao

K-Kiến nghị :

- Đề nghị phòng GD giới thiệu rộng rãi các SKKN đạt giải hàng năm để chúng tôi có thêm cơ hội học tập

- Phòng GD cũng cần tổ chức và đầu t thêm các chuyên đề sinh mang tính thực hành nhiều hơn nữa cho H

- Bản thân tôi có ý tởng thực hiện chuyên đề Sinh có hệ thống ở trờng từ năm

đầu cấp đến cuối cấp cho H:

Khối 6 :GDMT - Rác thải đi đâu ?

Khối 7 :GDMT -Giới thiệu các phơng pháp xử lý rác thải trong địa bàn dân c và công nghệ cao xử lý rác thải ở các nhà máy

Khối 8 :Giáo dục giới tính

Khối 9 :Các phơng pháp giải bài tập Sinh

Trên đây là toàn bộ nội dung đề tài mà tôi đã thực hiện và đã đạt đợc những kết quả bớc đầu , tất nhiên sẽ không tránh khỏi có những thiếu sót ,vậy kính mong các bạn đồng nghiệp đóng góp ý kiến để đề tài của tôi đợc hoàn thiện hơn

Tôi xin chân trọng cảm ơn !

Liên Hiệp , ngày 27 tháng 03 năm 2011.

Ngời thực hiện

Nguyễn Thị Phong Lan

Trang bài phụ đề

1

2

¶nh 3

¶nh 4

¶nh 5

Minh hoạ băng video giới thiệu sơ đồ nhà máy chế biến rác thải trong thành phố

Nhà máy chuyển đổi rác thải thành êtanol của một đô thị đợc bố trí trong một khu công nghiệp của một cộng đồng dân c địa phơng Nhà máy này không có các đ-ờng ống khói hay đđ-ờng thoát khí đốt , mọi thứ đều khép kín

Chính các xe thu gom rác từ cộng đồng dân c sẽ đa rác vào khu nhà tách rác và đổ vào một cái hố cạn rồi đợc chuyển vào một máy giặt công nghiệp công suất cao Sau khi đợc tẩy rửa , các chất dẻo , chai nhựa đợc nổi trên mặt nớc sẽ đợc tách ra

và đem đi tái chế

Các vật kim loại , đá sạn , thuỷ tinh chìm xuống đợc tách ra và đem đi tái chế .Các mảnh giấy mầu thực vật , rác vờn , mẩu bánh kẹo , rác trạng trại đợc cắt thô cùng các mô sợi của chúng ở lại trong nớc Những mô sợi này sẽ đợc cắt nhỏvà

xử lý lần thứ 2

Sau đó chúng đợc cô đặc rồi trộn với các chất cặn hữu cơ các chất phân huỷ , đợc

đun lên trong ống áp suất trọng lựcđể tạo thành ste.rol , các loại đờng các dỡng chất Tiếp đó là đợc đun , đợc làm sach , đợc lọc và đem cô đặc để chuẩn bị cho việc lên men

Quy trình lên men gồm 2 giai đọan sẽ tạo thành êtanol , butanol , phần còn lại biến đổi thành mêtal Các nguyên liệu sinh học này sau đó đợc làm sạch , tinh chế và đem bán Sản phẩm từ quá trình lên men sẽ đợc chế thành chất phụ gia chăn nuôi có hàm lợng đạm cao và đem bán

Rác thải của thành phố không cần đa ra khỏi thành phố , các nguyên liệu sinh học thành phẩm đợc tiêu thụ ngay trong thành phố Sau quá trình tái chế nhà máy còn tạo ra một lợng nớc sạch

Nhà máy là một bớc tiến quan trọng cho một thành phố không có rác thải