bai 6 tin 10

Kiến thức: Biết các bước cơ bản khi tiến hành giải bài toán trên máy tính: xác định bài toán, xây dựng và lựa chọn thuật toán, lựa chọn cấu trúc dữ liệu, viết chương trình, hiệu chỉnh,

§6 GIẢI BÀI TOÁN TRÊN MÁY TÍNH

Ngày soạn: ………

Ngày Giảng: ……

Tiết: 17 Lớp: …………

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức:

Biết các bước cơ bản khi tiến hành giải bài toán trên máy tính: xác định bài toán, xây dựng và lựa chọn thuật toán, lựa chọn cấu trúc dữ liệu, viết chương trình, hiệu chỉnh, đưa ra kết quả và hướng dẫn sử dụng

2 Kỹ năng:

Vận dụng giải bài toán trên máy tính

3 Thái độ:

Học sinh yêu thích, nghiêm túc, đúng đắn khi giải toán trên máy tính

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1 Chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên,

mô hình

2 Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khoa, vở, đồ dùng học tập.

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP, NỘI DUNG BÀI GIẢNG

1 Ổn định lớp (1 ’ )

- Ổn định lớp

- Lớp trưởng báo cáo sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ và gợi động cơ (5 ’ )

- Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi 1: Thế nào là ngôn ngữ lập trình? Có mấy loại ngôn ngữ lập trình?

Trả lời: - Ngôn ngữ lập trình là ngôn ngữ dùng để viết chương trình cho máy tính

- Có 3 loại ngôn ngữ lập trình: Ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao

Câu hỏi 2: Thế nào là ngôn ngữ bậc cao?

Trả lời: - Ngôn ngữ bậc cao là ngôn ngữ trong đó các câu lệnh được viết gần với ngôn ngữ tự nhiên, có tính độc lập cao, ít phụ thuộc vào các loại máy cụ thể và nó đều có một chương trình dịch dùng để dịch những chương trình viết bằng ngôn ngữ này sang ngôn ngữ máy

- Gợi động cơ

Biết rằng máy tính là công cụ hỗ trợ con người rất nhiều trong cuộc sông, nhưng để cho máy tính thực hiện giải bài toán thì ta phải đưa vào máy tính lời giải của bài toán đó dưới dạng câu lệnh Vậy các bước để giải một bài toán trên máy tính là gì?

3 Bài giảng

Nội dung Hoạt động của giáo

viên

Hoạt động của học sinh

TG

Việc giải toán trên máy

thường được tiến hành

qua các bước:

Bước 1: Xác định bài

toán

Bước 2: Lựa chọn thuật

toán

Bước 3: Viết chương

tình

Bước 4: Hiệu chỉnh.

Bước 5: Viết tài liệu.

1 Xác định bài toán

- Là việc xác định

Input/Output và mối

quan hệ giữa chúng Từ

đó xác định ngôn ngữ

lập trình và cấu trúc dữ

liệu một cách thích hợp

Ví dụ: Tìm số lớn nhất

trong 3 số a, b, c bất kì?

+ Xác định bài toán:

Input: các số thực a, b, c

Output: GTLN (a, b, c)

2 Lựa chọn hoặc thiết

GV: Khi ta viết một bài

văn bình thường ta phải làm như thế nào?

GV: Tương tự như làm

văn khi ta giải toán trên máy tính thường phải tiến hành qua các bước –

GV giới thiệu các bước giải toán trên máy tính

GV: Xác định bài toán là

cần phải xác định cái gì?

GV: Vậy việc xác định

bài toán nhằm mục đích gì?

GV: Phân tích và nhận

xét

HS: Phải xây

dựng dàn bài chi tiết rồi mới viết bài

HS: Xác định

Input và Output

HS: Nhằm lựa

chọn thuật toán, thể hiện các đại lượng

đã cho, các đại lượng phát sinh

và ngôn ngữ lập trình thích hợp

HS: Nghe

giảng

kế thuật toán

a) Lựa chọn thuật toán

- Lựa chọn thuật toán

phù hợp đã có để giải bài

toán

- Các tài nguyên: Thời

gian thực hiện, số lượng

ô nhớ…

- Lựa chọn thuật toán

sao cho việc viết chương

trình ít phức tạp

b) Diễn tả thuật toán

- Bằng cách liệt kê hoặc

sơ đồ khối

-Ví dụ: Tìm UCLN của 2

số nguyên dương M, N

+ Xác định bài toán

Input: M, N

Output: UCLN (M, N)

+ Ý tưởng:

· Nếu M=N thì

UCLN(M,N) =M hoặc N

· Nếu M<N thì UCLN

(M,N)=UCLN(M,N-M)

· Nếu M>N thì UCLN

(M,N)=UCLN(M-N,N)

+ Thuật toán:

· Cách liệt kê

Bước 1: Nhập M, N

Bước 2: Nếu M = N thì

UCLN = M

Bước 3: Nếu M > N thì

M  M – N rồi quay lại

B2 để kiểm tra lại

Bước 4: N  N – M rồi

GV: Gọi 1 em nhắc lại

khái niệm thuật toán?

GV:Với mỗi bài toán có

phải chỉ có một thuật toán duy nhất?

Định hướng: Mỗi thuật

toán chỉ giải được một bài toán nào đó, nhưng cũng có thể có nhiều thuật toán cùng giải một bài toán, vậy ta phải lựa chọn thuật toán phù hợp nhất để giải bài toán cho trước

- Sau khi chọn thuật toán thích hợp, ta đi tìm cách diễn tả thuật toán

GV: Đưa ra ví dụ, yêu

cầu HS xác định Input/Output

GV: Hướng dẫn và gợi ý

cho HS xây dựng ý tưởng bài toán

GV: Từ ý tưởng trên

chúng ta sẽ cùng nhau đi xây dựng thuật toán

GV: Phân tích các bước

trong thuật toán

HS: Thuật toán

là một dãy hữu hạn các thao tác được sắp xếp theo một trình tự xác định sao cho sau khi thực hiện dãy thao tác ấy, từ input của bài toán, ta nhận được output cần tìm

HS: Chú ý

lắng nghe

HS: Trả lời.

HS: Tham gia

xây dựng bài

Nhập M và N

?

N  N - M

Đưa ra M-kết thúc M M - N

quay lai B2

Bước 5: Đưa ra UCLN

và kết thúc

· Sơ đồ khối

Sai sai

Đúng đúng

3 Viết chương trình

- Là việc lựa chọn cách

tổ chức dữ liệu và sử

dụng ngôn ngữ lập trình

để diễn tả đúng thuật

toán

- Viết chương trình trong

ngôn ngữ nào thì phải

tuân theo quy định ngữ

pháp của ngôn ngữ đó

4 Hiệu chỉnh

Thử chương trình bằng

nhiều bộ Input tiêu biểu

để kiểm tra tính đúng

đắn của thuật toán Nếu

GV: Từ cách liệt kê trên

yêu cầu HS vẽ sơ đồ khối

GV: Yêu cầu HS tìm

UCLN của 25 và 10, của

9 và 11

GV: Cùng HS chữa 1 ví

dụ và yêu cầu HS làm ví

dụ còn lại

GV: Đặt vấn đề

Ta đã có được thuật toán của một bài toán công việc tiếp theo là phải chuyển đổi thuật toán đó sang chương trình

- Trước tiên ta lựa chọn ngôn ngữ lập trình thích hợp Có mấy loại ngôn ngữ lập trình, đó là những loại nào?

GV: Phân tích và nhận

xét

Có nhiều ngôn ngữ lập trình nhưng trong nội dung học môn Tin học ở nhà trường Phổ thông chúng ta chỉ học Ngôn ngữ Pascal (ở lớp 11)

HS: Chú ý

lắng nghe

HS: 1 em lên

bảng vẽ SDK

HS: Tập trung

làm bài

UCLN (25, 10)= 5 UCLN (9, 11)= 1

HS: Chú ý

lắng nghe

HS: Tập trung

suy nghĩ và xây dựng bài

- Có nhiều loại như Basic, Pascal, C, C++, Java…

có sai sót ta phải sửa

chương trình rồi thử lại

Qúa trình này gọi là hiệu

chỉnh

Ví dụ: Kiểm chứng tính

đúng đắn của chương

trình giải

PTBH ax2 + bx +c = 0 ta

sử dụng các bộ test sau

△ > 0: a=1, b=4, c=-3

(chương trình đưa ra 2

nghiệm)

△ = 0: a=1, b=-4, c=4

(chương trình đưa ra 1

nghiệm)

△ < 0: a=1, b=2, c=4

(chương trình thông báo

vô nghiệm)

5 Viết tài liệu

- Viết tài liệu là mô tả

bài toán, thuật toán, thiết

kế chương trình, kết quả

thử nghiệm và hướng

dẫn sử dụng

- Tài liệu giúp ích cho

người sử dụng chương

trình và cho việc đề xuất

những khả năng hoàn

thiện thêm

- Chú ý các bước trên có

thể lặp lại nhiều lần cho

đến khi ta cho rằng

chương trình đã làm việc

đúng đắn và hiệu quả

GV: Chương trình được

viết không phải lúc nào cũng đảm bảo hoàn toàn đúng đắn, do đó phải thử chương trình bằng các

bộ Input đặc trưng để phát hiện sai sót

GV: Các bộ

Input/Output tương ứng gọi là gì?

GV: Nêu ví dụ và yêu

cầu HS làm bài

GV: Cho ví dụ

Lấy một số bộ Test với chương trình tìm UCLN của 2 số M và N

GV: Yêu cầu HS lấy

một số ví dụ khác và cho

bộ Test để kiểm tra

GV: Sau khi chương

trình đã hoàn thiện công việc còn lại là viết tài liệu

GV: Thuyết trình bài

giảng

HS: Nghe

giảng và ghi bài

HS: Gọi là

Test

HS: Tập trung

suy nghĩ tham gia xây dựng bài

HS: Tập trung

nghe giảng và ghi bài

4.Củng cố (4 ’ )

- Các bước để giải bài toán trên máy tính.

- Cách lựa chọn thuật toán và viết chương trình

5 Dặn dò (1 ’ )

- Về nhà làm bài 1, 2, 3 SGK trang 51.

- Đọc trước bài 7: Phần mềm máy tính.

IV Tự rút kinh nghiệm