Giáo án sử 7 cả năm hay

giáo án sử 7 hay, giáo án sử lớp 7, giáo án sử 7 cả năm, giáo án sử lớp 7 theo chuẩn KTKN, tải giáo án sử 7, giáo án sử 7 ba cột, giáo án sử 7 hay, giáo án sử lớp 7, giáo án sử 7 cả năm, giáo án sử lớp 7 theo chuẩn KTKN, tải giáo án sử 7, giáo án sử 7 ba cột,

Ngày soạn: Tuần 1

Phần I: KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI

Bài 1: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI

PHONG KIẾN CHÂU ÂU ( Thời sơ, trung kì trung đại )

I/ Mục tiêu.

1.Kiến thức:

- Nắm được quá trình hình thành xã hội phong kiến châu Âu

- Hiểu khái niệm “lãnh địa phong kiến”, đặc trưng của kinh tế lãnh địa

Lich sử xã hội loài người đã phát triển liên tục qua nhiều giai đoạn Học lịch

sử lớp 6, chúng ta đã biết được nguồn gốc và sự phát triển của loài người nói

chung và dân tộc Việt Nam nói riêng trong thời kì cổ đại Hôm nay chúng ta sẻ họctiếp nối một thời kỉ mới – Thời kì trung đại

Hoạt động GV Hoạt động HS Ghi bảng

1/ Sự hình thành xã hội phong kiến ở châu Âu.

-Cuối thế kỉ V, ngườiGíec-man tiêu diệt cácquốc gia cổ đại Hi Lạp vàRô-ma Thành lập nhiềuvương quốc mới: Ăng-

Tây Hi Lạp và Rô-ma

phát triển mạnh đến thế kỉ

V, từ phương Bắc người

Giéc-man tràn xuống và

tiêu diệt các quốc gia này,

lập nên nhiều vương quốc

mới

? Sau đó người Giéc-man

đã làm gì?

? Những việc làm ấy làm

cho xã hội phương Tây

biến đổi như thế nào?

? Lãnh chúa là những

người như thế nào?

? Nông nô do những tầng

lớp nào hình thành?

? Quan hệ giữa lãnh chúa

với nông nô như thế nào?

Hoạt động 2

? Em hiểu như thế nào là

“lãnh địa” phong kiến?

? Hãy miêu tả và nêu

nhận xét về lãnh địa

phong kiến qua H1?

- Chia ruộng đất, phongtước vị cho nhau

- Bộ máy nhà nước chiếmhữu nô lệ sụp đổ Cáctầng lớp mới xuất hiện:

lãnh chúa và nông nô

- Vừa có ruộng đất vừa cótước vị, có quyền thế vàgiàu có

- Là những nô lệ đượcgiải phóng và nông dânkhông có ruộng đất…

- Nông nô phụ thuộc lãnhchúa → xã hội phong kiếnhình thành

- Lãnh địa là vùng đấtrộng lớn do quý tộc phongkiến chiếm được, lãnhchúa là người đứng đầulãnh địa, nông nô phụthuộc lãnh chúa phải nộp

tô thuế

- Tường cao, hào sâu, đồ

sộ, kiên cố, có đầy đủ nhàcửa, trang trại, nhà thờ

glôXắc-xông, Phơ-răng,Tây Gốt, Đông Gốt…

-Người Giéc-man đãchiếm ruộng đất của chủ

nô, đem chia cho nhau.Phong tước vị …

- Biến đổi xã hội: Xuất

hiện các giai cấp mới lãnhchúa và nông nô

- Nông nô phụ thuộc lãnhchúa → xã hội phong kiếnhình thành

2/ Lãnh địa phong kiến.

- Lãnh địa là vùng đấtrộng lớn do lãnh chúa làmchủ trong đó có lâu đài vàthành quách

?Trình bày đời sống, sinh

hoạt trong lãnh địa?

? Nền kinh tế lãnh địa có

đặc điểm gì?

? Phân biệt sự khác nhau

giữa xã hội cổ đại với xã

hội phong kiến?

? Thành thị trung đại xuất

hiện như thế nào?

nô, nông nô hết sức khổcực, nghèo đói

- Tự cung, tự cấp khôngtrao đổi với bên ngoài

- Khác nhau về giai cấp

- Đọc phần 3 SGK

- Cuối thế kỉ XI,

- Là nơi giao lưu buôn bán,

t tập trung đông dân cư

-Do hàng hoá nhiều →cần trao đổi, buôn bán →lập xưởng sản xuất, mởrộng thành thị trấn →thành thị trung đại ra đời

- Thợ thủ công và thươngnhân, họ sản xuất và buônbán, trao đổi hàng hoá

- Thúc đẩy sản xuất vàbuôn bán phát triển → tácđộng đến sự phát triển của

xã hội phong kiến

- Đông người, sầm uất,hoạt động chủ yếu là buônbán và trao đổi hàng hoá

- Đời sống trong lãnh địa:lãnh chúa xa hoa, đầy đủ,nông nô nghèo khổ

- Đặc điểm kinh tế: Tựcung, tự cấp không traođổi với bên ngoài

3/ Sự xuất hiện các thành thị trung đại.

-Nguyên nhân:

Cuối thế kỉ XI, sản xuấtphát triển thợ thủ côngđem hàng hoá ra nhữngnơi đông người để traođổi→ hình thành các thịtrấn → thành thị ( thànhphố)

-Hoạt động của hành thị:

Cư dân chủ yếu là thợ thủcông và thương nhân

-Vai trò: thúc đẩy sảnxuất, làm cho xã hộiphong kiến phát triển

4/ Củng cố.

- Xã hội phong kiến châu Âu được hình thành như thế nào?

- Vì sao lại có sự xuất hiện thành thị trung đại? Kinh tế thành thị có gì mới?

5/ Dặn dò.

Học bài, xem bài mới

IV/ Rút kinh nghiệm

………

………

………

………

………

Bài 2

SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ SỰ HÌNH

THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU

I/ Mục tiêu.

1Kiến thức:

- Biết được nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí, 1 trong những nhân tố quan trọng tạo tiền đề cho sự hình thành sản xuất tư bản chủ nghĩa

- Quá trình hình thành quan hệ sản xuất chủ nghĩa tư bản trong lòng xã hội phong kiến châu Âu

2.Tư tương:

- Thấy được tính tất yếu, tính quy luậtcủa quá trình phát triển từ xã hội phong kiến lên xã hội tư bản chủ nghĩa ở châu Âu

- Mở rộng thị trường, giao lưu buôn bán giữa các nước là tất yếu

3.Kĩ năng:

- Bồi dưỡng kĩ năng quan sát bản đồ

- Biết khai thác tranh ảnh

II/ Chuẩn bị.

- GV:

Bản đồ thế giới, tranh ảnh và các câu chuyện về các cuộc phát kiến địa lí…

- HS: Soạn và học bài.

III/ Các bước lên lớp

1/ Ổn định lớp.

2/ Kiểm tra bài cũ.

- Xã hội phong kiến châu Âu hình thành như thế nào?

- Nền kinh tế lãnh địa có gì khác nền kinh tế thị trường?

3/ Bài mới

Các thành thị trung đại ra đời đã thúc đẩy sản xuất phát triển, vì vậy yêu cầu

về thị trường tiêu thụ được đặt ra Nền kinh tế hàng hoá phát triển đã dẫn đến sự suy vong của chế độ phong kiến và sự hình thành CNTB ở Chau Âu

Hoạt động GV Hoạt động HS Ghi bảng

- Khoa học kĩ thuật pháttriển: đóng được nhữngtàu lớn, có la bàn…

-HS: To lớn, có nhiềubuồm, có bánh lái…

- Trình bày trên bản đồ:

+ 1487 Điaxơ vòng quacực nam của châu Phi

+ 1492 Côlômbô tìm rachâu Mĩ

+ 1498 Vascôđơ Gamađến Ấn Độ

+ 1519 – 1522 Magienlan

đi vòng quanh Trái Đất

- Tìm ra những con đườngmới để nối liền các châulục, đem về nhiều nguồnlợi cho giai cấp tư sảnchâu Âu

- Là cuộc cách mạng khoahọc kĩ thuật, thúc đẩythương nghiệp phát triển

1 Những cuộc phát kiến địa lí.

- Nguyên nhân: sản xuất

phát triển → cần nguyênliệu, cần thị trường, Tiến

bộ về kĩ thuật hàng hải

- Các cuộc phát kiến địa

lí tiêu biểu: Điaxơ (1487),

Côlômbô (1492), VascôđơGama Magienlan (1498)

- Kết quả: Tìm ra những

con đường mới, đem lạinhiều nguồn lợi cho giaicấp tư sản châu Âu

- Ý nghĩa: Là cuộc cáchmạng khoa học kĩ thuật,thúc đẩy thương nghiệpphát triển

Hoạt động 2

- Giảng: Các cuộc phát

kiến địa lí đã giúp cho

việc giao lưu kinh tế, văn

hoá được đẩy mạnh Qúa

? Quý tộc và thương nhân

châu Âu tích luỹ vốn và

giải quyết nhân công bằng

cách nào?

? Tại sao quý tộc phong

kiến không tiếp tục sử

dụng nông nô để lao

- Để sử dụng nô lệ da đen

→ thu lợi nhiều hơn

- Lập xưởng sản xuất quy

mô lớn, ;các công tythương mại, các đồn điềnrộng lớn

- Hình thức kinh doanh tưbản thay thế chế độ tự cấp

tự túc, các giai cấp mớihình thành: tư sản và vôsản

- Tư sản: quý tộc, thươngnhân và các chủ đồn điền;

vô sản: những người làm

2/ Sự hình thành chủ nghĩa tư bản

- Về kinh tế: Hình thứckinh doanh tư bản ra đời( Lập xưởng sản xuất quy

mô lớn, các công tythương mại, các đồn điềnrộng lớn.)

- Về xã hội: Các giai cấpmới hình thành: Tư sản và

vô sản

? Quan hệ sản xuất tư bản

chủ nghĩa được hình thành

như thế nào?

thuê bị bóc lột thậm tệ

- Giai cấp tư sản mâu thuẫn với quý tộc → đấu tranh chống phong kiến

=> Quan hệ sản xuất tư bản được hình thành

- Về chính trị: Giai cấp tư sản mâu thuẫn với quý tộc

→ đấu tranh chống phong kiến

=> Quan hệ sản xuất tư bản được hình thành

4/ Củng cố.

- Các cuộc phát kiến địa lí đã tác động đến xã hội châu Âu như thế nào ?

- Trình bày quá trình hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa?

5/ Dặn dò.

Học bài, xem bài mới

IV/ Rút kinh nghiệm.

………

………

………

………

Bài 3

CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG PHONG KIẾN

THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI

I/ Mục tiêu.

1/Kiến thức:

- Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào Văn hoá Phục hưng

- Nguyên nhân dẫn đến phong trào cải cách tôn giáo và những tác động của phong trào này đến xã hội phong kiến châu Âu bấy giờ

2/Tư tưởng:

- Nhận thức được sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài người.XHPK lạc hậu, lỗi thời sụp đổ và thay thế vào đó là xã hội tư bản

- Thấy được phong trào Văn hoá Phục hưng đã để lại nhiều giá trị to lớn cho nền văn hoá nhân loại

2/ Kiểm tra bài cũ.

- Kể tên các cuộc phát kiến địa lí tiêu biểu và nêu hệ quả của các cuộc phát kiến đó đến xã hội châu Âu?

- Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu đã diễn ra như thế nào?

3/ Bài mới

Ngay trong lòng xã hội phong kiến, CNTB đã được hình thành, giai cấp tư sản ngày càng lớn mạnh, tuy nhiên, họ lại không có vị trí xã hội thích hợp Do đó giai cấp tư sản đã chống lại phong kiến trên nhiều lĩnh vực …

Hoạt động GV Hoạt động HS Ghi bảng

Hoạt động 1

- Yêu cầu HS đọc kênh

chữ

? Chế độ phong kiến của

châu Âu tồn tại bao lâu?

Đến thế kỉ XV nó bộc lộ

những hạn chế gì?

- Giảng: Trong suốt hơn

1000 năm đêm trường

trung cổ chế độ phong

kiến đã kìm hãm sự phát

triển của xã hội Toàn xã

hội chỉ có trường học để

đào tạo giáo sĩ, những di

sản nền văn hoá cổ đại bị

phá huỷ, trừ nhà thờ và tu

viện → giai cấp tư sản đấu

tranh chống lại sự rang

buộc của tư tưởng phong

kiến

- Đọc phần 2 SGK

- Từ thế kỉ V → thế kỉ

XV, kìm hãm xã hội pháttriển

- Giai cấp tư sản có thế lựckinh tế nhưng không cóđịa vị xã hội

? Phục hưng là gì?

? Tại sao giai cấp tư sản

lại chọn văn hoá làm cuộc

mở đường cho đấu tranh

chống phong kiến?

? Kể tên một số nhà văn

hoá, khoa học mà em biết?

? Thành tựu nổi bật của

phong trào Văn hoá Phục

-HS: Khôi phục lại giá trị

của nền văn hoá Hi Lạp vàRôma cổ, sang tạo nền vănhoá mới của giai cấp tưsản

-HS: Giai cấp tư sản có

thế lực kinh tế nhưngkhông có địa vị xã hội →đấu tranh chống phongkiến trên nhiều lĩnh vựckhác nhau, bắt đầu là lĩnhvực văn hoá Những giá trịvăn hoá cổ đại là tinh hoacủa nhân loại, việc khôiphục nó sẽ tác động tậphợp đông đảo dân chúng

để chống lại phong kiến

- Lê-ô-na-đơ-vanh-xi, bơ-le, Đê-cac-tơ, Cô-pec-nic, Sêch-pia…

Ra Khoa học kĩ thuật tiến bộvượt bậc, phong phú vềvăn học, nghệ thuật

- Phê phán xã hội phongkiến và giáo hội; đề caogiá trị con người; mởđường cho sự phát triểncủa văn hoá nhân loại

Phát động quần chúng

-Mở đường cho sự pháttriển

b Nội dung tư tưởng.

- Phê phán xã hội phongkiến và Giáo hội Ki-tô

- Đề cao giá trị con người,khoa học tự nhiên, xâydựng thế giới quan duy vật

c.Ý nghĩa:

-Phát động quần chúngđấu tranh chống phongkiến

-Mở đường cho sự pháttriển của văn hoá châu Âu

và nhân loại

2 / Phong trào cải cách

Hoạt động 2

- Yêu cầu HS đọc kênh

chữ

? Nguyên nhân nào dẫn

đến phong trào cải cách

tôn giáo?

? Diễn biến của phong

phào cải cách tôn giáo?

? Trình bày nội dung tư

tưởng cuộc cải cách của

Lu thơ?

*GV Giảng: Giai cấp

phong kiến châu Âu dựa

vào giáo hội để thống trị

nhân dân về mặt tinh thần,

giáo hội có thế lực kinh tế

hùng hậu, có nhiều ruộng

đất, bóc lột nhân dân như

các lãnh chúa phong kiến

Giáo hội còn ngăn cấm sự

phát triển của khoa học tự

nhiên, mọi tư tưởng tiến

bộ đều bị cấm đoán

? Phong cải cách tôn giáo

đã phát triển như thế nào?

? Tác động của phong trào

cải cách tôn giáo đến xã

- Phủ nhận vai trò của giáohội; bãi bỏ lễ nghi phiềntoái; quay về giáo lí Ki tônguyên thuỷ

- Chú ý theo dõi

- Lan rộng sang nhiềunước Tây Âu: Anh, Pháp,Thuỵ Sĩ

- Tôn giáo bị phân hoá:

Tin lành và Ki tô giáo →tác động mạnh đến cuộcđấu tranh vũ trang của giaicấp tư sản chống phongkiến

Tô-mát Muyn-xe lãnh đạo,

trong giai đoạn đầu chiếm

được 1/3 lãnh thổ Đức Do

nội bộ nghĩa quân không

thống nhất, bọn phong

kiến tập trung lực lượng,

phong trào thất bại => =>

-Đây là cuộc chiến tranhnông dân vĩ đại nhất châuÂu

-Phản ánh lòng căm thùcủa nông dân bị áp bức

-Góp phần vào trận chiếnchống chế độ phong kiến

4/ Củng cố.

- Giai cấp tư sản chống phong kiến trên những lĩnh vực nào? Tại sao lại có cuộc đấu tranh đó?

- Ý nghĩa của phong trào Văn hoá Phục hưng?

- Cuộc cải cách tôn giáo tác động đến xã hội châu Âu như thế nào?

5/ Dặn dò.

Học bài, xem bài mới.(Các vương triều của Trung Quốc)

IV/ Rút kinh nghiệm.

………

………

………

III/ Các bước lên lớp.

1/ Ổn định lớp.

2/ Kiểm tra bài cũ.

-Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc đấu tranh của giai tư sản chống phong kiến

ở châu Âu?

-Nêu thành tựu và ý nghĩa của phong trào Văn hoá Phục hưng?

-Phong trào cải cách tôn giáo ảnh hưởng đến xã hội châu Âu như thế nào?

3/ Bài mới.

- Yêu cầu HS đọc kênh

chữ

- Sử dụng bản đồ giảng:

Từ 2000 năm trước công

nguyên, người Trung

Quốc đã xây dựng đất

nước bên lưu vực sông

Hoàng Hà, với những

thành tựu văn minh rực rỡ

thời cổ đại, Trung Quốc

đóng góp lớn cho sự phát

triển nhân loại

? Sản xuất thời Xuân thu

Chiến Quốc có gì tiến bộ?

- Xuất hiện giai cấp mới:

địa chủ và tá điền

- Địa chủ là giai cấp thốngtrị trong xã hội phong kiếnvốn là những quý tộc cũ vànông dân giàu có, có nhiềuruộng đất Tá điền là nôngdân bị mất ruộng phảinhận ruộng của địa chủ đểlàm và nộp địa tô

1/ Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc.

- Những biến đổi trong sảnxuất: Công cụ bằng sắt rađời → diện tích gieo trồngtăng → năng suất tăng =>

XH có sự thay đổi

- Biến đổi xã hội: giai cấpmới hình thành: địa chủ và

tá điền

- Thi hành chế độ cai trị hàkhắc.

-

- Đem quân đánh chiếmcác nước láng giềng

- Vạn lí trường thành,cung A Phòng, lăng LiSơn

- Rất cầu kì, giống ngườithật, số lượng lớn… thểhiện uy quyền của TầnThuỷ Hoàng

- Chú ý theo dõi

- Xoá bỏ chế độ pháp luật

hà khắc

- Giảm tô thuế, sưu dịch

=>Xã hội phong kiếnTrung Quốc dần hìnhthành từ thế kỉ IIITCN( thời Tần)

2/ Xã hội Trung Quốc thời Tần – Hán.

a.Thời Tần:(

221-206TCN )

- Chia đất nước thành cácquận, huyện trực tiếp cửquan lại đến cai trị

- Thi hành chế độ cai trị hàkhắc

a.Nhà Hán 220)

(206TCN Xoá bỏ chế độ pháp luật

hà khắc

? So sánh thời gian tồn tại

- Kinh tế phát triển, xã hội

ổn định → thế nước vữngvàng

- Kinh tế phát triển → đấtnước phồn vinh

- Mở rộng lãnh thổ bằngcách tiến hành chiến tranh

3/ Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường.

a Đối nội.

- Cử người cai quản cácđịa phương

- Mở rộng khoa thi chọnnhân tài

- Giảm thuế, chia ruộngđất cho nông dân

b Đối ngoại:

Tiến hành chiến tranh xâmlược, mở rộng bờ cõi

4/ Củng cố.

- Xã hội phong kiến Trung Quốc được hình thành như thế nào?

- Trình bày chính sách đối nội, đối ngoại của nhà Tần, Hán, Đường?

5/ Dặn dò.

Học bài, xem phần tiếp theo, sưu tầm trnh ảnh

IV/ Rút kinh nghiệm.

………

………

………

………

………

Bài 4 TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN

2/ Kiểm tra bài cũ.

- Nguyên nhân hình thành xã hội phong kiến Trung Quốc?

- Nêu những nét chính trong chính sách đối nội và đối ngoại của nhà Đường? Tác dụng của những chính sách đó?

3/ Bài mới.

Hoạt động GV Hoạt động HS Ghi bảng

Hoạt động 1

*Giáo viên giới thiệu sơ

lược về TQ sau thời

cũng như châu Á Khi tiến

vào Trung Quốc lập nên

nhà Nguyên

? Sự phân biệt đối xử giữa

người Mông Cổ và người

Hán được biểu hiện như

- Ổn định đời sống nhândân sau nhiều năm chiếntranh lưu lạc

- Vua Mông Cổ là Hốt TấtLiệt diệt nhà Tống lập nênnhà Nguyên

- Chú ý lắng nghe

- Người Mông Cổ có địa

vị cao, hưởng nhiều đặcquyền; người Hán bị cấmđoán đủ thứ như cấmmang vũ khí, thậm chí kể

4/ Trung Quốc thời Tống - Nguyên.

a Thời Tống(960-1279)

- Miễn giảm thuế, sưudịch

- Mở mang các công trìnhthuỷ lợi

- Khuyến khích sản xuấtthủ công nghiệp như: khai

mỏ, luyện kim, dệt dụa

- Phát minh ra la bàn,thuốc súng, nghề in

b Thời

Nguyên(1271-1368)

Thi hành nhiều biện phápphân biệt, đối xử giữangười Mông Cổ với ngườiHán → nhân dân nổi dậykhởi nghĩa

Hoạt động 3

? Trình bày diễn biến

chính trị của Trung Quốc

* Giảng: thời Minh và

Thanh tồn tại hơn 500

năm Trong suốt quá trình

lịch sử ấy, mặc dù còn

nhiều hạn chế song Trung

Quốc cũng đạt được nhiều

thành tựu trên nhiều lĩnh

tựu nổi bật về văn hoá

Trung Quốc thời phong

kiến?

cả họp chợ, ra đường vàoban đêm

- 1368, nhà Nguyên bị lật

đổ, nhà Minh thống trị

Sau đó, Lí Tự Thành lật

đổ nhà Minh Quân MãnThanh từ phương Bắc trànxuống lập nên nhà Thanh

- Xã hội phong kiến lâmvào tình trạng suy thoái:

vua quan ăn chơi xa xỉ,nông dân, nộp tô thuếnặng nề, phải đi lao dịch,

đi phu

- Xuất hiện nhiều xưởngdệt lớn, xưởng làm đồsứ…với chuyên môn hoácao, thuê nhiều nhâncông, buôn bán với nướcngoài được mở rộng

- Chú ý lắng nghe

- Đọc phần 6 SGK

- Đạt nhiều thành tựu ltrênnhiều lĩnh vực văn hoákhác nhau: văn học, sửhọc, nghệ thuật điêu khắc,hội hoạ

5/ Trung Quốc thời Minh – Thanh.

* Chính trị.

- 1368 nhà Minh thànhlập

- 1644 nhà Thanh thốngtrị Trung Quốc

* Xã hội.

- Vua quan sa đoạ

- Nông dân đói khổ

* Kinh tế.

- Thủ công nghiệp pt2

- Mầm móng kinh tế tưbản chủ nghĩa xuất hiện

- Buôn bán với nhiềunước ĐNA, Ấn Độ, Ba

Tư, Ả Rập

6/ Văn hoá, khoa học - kĩ thuật Trung Quốc thời phong kiến.

a Văn hoá.

- Nho giáo thành hệ tưtưởng và đạo đức của giaicấp phong kiến

? Kể tên 1 số tác phẩm

văn học lớn mà em biết?

? Em có nhận xét gì về

trình độ sản xuất đồ gốm

qua H10?

? Kể tên 1số công trình

kiến trúc lớn?

? Quan sát H9, em có

nhận xét gì?

? Trình bày những hiểu

biết của em về khoa học

kĩ thuật của Trung Quốc?

- “Tây du kí”, “Tam quốc diễn nghĩa”, “Đông chu

liệt quốc”

- Đạt đến đỉnh cao, trang trí tinh xảo, nét và điêu luyện… - Cố cung, Vạn lí trường thành, khu lăng tẩm của các vị vua - Đồ sộ, rộng lớn, kiên cố, kiến trúc hài hoà… - Có nhiều phát minh lớn đóng góp cho sự phát triển của nhân loại: giấy, kĩ thuật in ấn, la bàn, thuốc súng…; Trung Quốc là nền móng cho các ngành khoa học kĩ thuật hiện đại: đóng tàu, khai mỏ, luyện kim… - Văn học, sử học rất phát triển - Nghệ thuật: hội hoạ, điêu khắc, kiến trúc… đều ở trình độ cao b Khoa học-kĩ thuật. Có nhiều phát minh lớn: giấy viết, nghề in, la bàn, thuốc súng…, đóng tàu, khai mỏ, luyện kim… 4/ Củng cố. - Nêu những thay đổi của xã hội phong kiến Trung Quốc thời Minh-Thanh? - Văn hoá, khoa học - kĩ thuật Trung Quốc thời phong kiến có những thành tựu gì? 5/ Dặn dò. Học bài, xem bài mới, tìm hiểu mục 2,3 IV/ Rút kinh nghiệm. ………

………

………

………

………

Ngày soạn: Tuần: 3

Bài 5

ẤN ĐỘ THỜI PHONG KIẾN

I/ Mục tiêu.

1/ Kiến thức:

- Các giai đoạn lớn của lịch sử Ấn Độ từ thời cổ đại đến giữa TK XIX

- Những chính sách cai trị của các vương triều và những biểu hiện của sự phát triển thịnh đạt của Ấn Độ thời phong kiến

- Một số thành tựu của văn hoá Ấn Độ thời phong kiến

2/Kĩ năng.

- Nhận thức được Ấn Độ lá 1 trong những trung tâm văn minh của nhân loại,

có ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển lịch sử và văn hoá của nhiều dân tộc ĐôngNam Á

2/ Kiểm tra bài cũ.

Trình bày những thành tựu lớn về văn hoá, khoa học – kĩ thuật của Trung Quốc thời phong kiến?

chế tạo sắt không rỉ, đúc

1 Những trang sử đầu tiên

( Học sinh đọc thêm)

2/ Ấn Độ thời phong kiến.

* Vương triều Gúp-ta (IV-VI).

- Luyện kim rất phát triển

? Vương triều Gúp-ta sụp

đổ như thế nào?

? Vương triều Hồi giáo

Đê-li ra đời như thế nào ?

? Người Hồi giáo thi hành

-Em hãy so sánh để thấy

được sự giống nhau và

khác nhau giữa Vương

triều Hồi giáo Đê-li và

Vương triều Môn-gô.

- Đầu TK XII, người ThổNhĩ Kì tiêu diệt miền Bắc

Ấn Độ → vương triềuGúp-ta sụp đổ

- Thế kỉ XII, Ấn Độ bịThổ Nhỉ Kì xâm lược

-HS:

+Giống nhau: Đều tấncông và xâm chiếm Ấn Độ +Khác nhau:

*Thời gian

*Sự thống trị

- Chữ Phạn→để sáng tácvăn học, thơ ca, sử thi, các

bộ kinh và là nguồn gốccủa chữ Hin-đu

(công cụ sắt được sử dụngrộng rãi), Kinh tế - vănhoá, phát triển

- Đến thế kỉ VI, vươngtriều Gúp-ta bị diệt vong

* Vương triều Hồi giáo Đê-li (XII-XVI)

Thế kỉ XII, Ấn Độ bị ThổNhỉ Kì xâm lược lập ratriều đại Hồi giáo Đê-li

- Chiếm đoạt ruộng đất

- Cấm đoán đạo Hin-đu =>Mâu thuẫn dân tộccăng thẳng

* Vương triều Mô-gôn (TK XVI-TK XIX).

* Giảng: kinh Vê-đa là bộ

kinh cầu nguyện cổ nhất,

“Vê-đa” có nghĩa là hiểu

- Giới thiệu ( H11) lăng

Ta-di Ma-hall, chùa hang

A-jan-ta

- Chú ý theo dõi

-HS: 2 bộ sử thi: bha-ra-ta và Ra-ma-ya-na

Ma-ha-Kịch của Ka-đi-đa-sa

- Chú ý lắng nghe

- Kiến trúc Hin-đu: thápnhọn nhiều tầng, trang tríphù điêu; kiến trúc Phậtgiáo: chùa xây hoặc khoétsâu vào vách núi, tháp cómái tròn như bát úp

- Quan sát và lắng nghe

- Tôn giáo :đao Bà La

Môn có bộ Kinh Vê-đa ,đạo Hi-đu là một tôn giáophổ biến ở Ấn Độ hiệnnay

-Văn học: văn học Hin-đu

với giáo lí, luật pháp,sửthi, kịch thơ ca…

- Kiến trúc: kiến trúc

Hin-đu và kiến trúc Phật giáo

4/ Củng cố

Trình bày những thành tựu văn hoá của Ấn Độ đạt được?

- Sự phát triển của Ấn Độ dưới vương triều Gúp-ta được biểu hiện như thế nào?

5/ Dặn dò.

- Lập niên biểu các giai đoạn phát triển của Ấn Độ

-Học bài, xem bài mới

IV/ Rút kinh nghiệm.

………

………

………

Ngày soạn: Tuần 4

2/Tư tưởng:

- Nhận thức được lịch sử sự gắn bó lâu đời giữa các dân tộc ĐNÁ, trong lịch

sử các quốc gia ĐNÁ cũng có những thành tựu đóng góp cho văn minh nhân loại

2/ Kiểm tra bài cũ.

- Sự phát triển của Ấn Độ dưới vương triều Gúp-ta được biểu hiện như thế nào?

- Trình bày những thành tựu về văn hoá mà Ấn Độ đã đạt được dưới thời trung đại?

3/ Bài mới.

ĐNA từ lâu đã được coi là một khu vực có bề dày văn hoá, lịch sử ngay từ những thế kỉ đầu Công nguyên, các quốc gia đầu tiên ở ĐNA đã bắt đầu xuất hiện Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, các quốc gia đó đã có nhiều biến chuyển……

- Chịu ảnh hưởng của giómùa

1 / Sự hình thành các vương quốc cổ Đông Nam Á.

? Điều kiện tự nhiên có

vượng nhất của các quốc

gia phong kiến ĐNÁ

Hoạt động 2

? Trình bày sự hình

thành của quốc gia

phong kiến

In-đô-nê-xi Thuận lợi: cung cấp đủ

nước tưới, khí hậu nóng

ẩm → thích hợp cho câycối sinh trưởng và pháttriển

- Khó khăn: hạn hán, lũ

lụt, sâu bệnh

- Đến những thế kỉ đầuCông nguyên, cư dân ởđây sgk

-Trong khoảng 10 thế kỉđầu CN, hàng loạt cácquốc gia nhỏ được hìnhthành: sgk

- Chú ý lắng nghe

- Cuối TK XIII, dòng vuaGia-va mạnh lên → chinhphục tất cả các tiểu quốc

- Đến những thế kỉ đầuCông nguyên, cư dân ởđây biết sử dụng công cụsắt → các quốc gia đầutiên ở ĐNÁ xuất hiện

-Trong khoảng 10 thế kỉđầu CN, hàng loạt cácquốc gia nhỏ được hìnhthành: Cham-pa ở Trung

bộ VN, vương quốc PhùNam ở lưu vực sông MêCông

2/ Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á.

- Từ TK X → TK XVIII

là thời kì thịnh vượngcủa cá quốc gia phongkiến Đông Nam Á

- Các quốc gia phong

? Kể tên 1 số quốc gia

phong kiến ĐNÁ và thời

điểm hình thành của các

quốc gia đó?

? Nêu 1 số thành tựu thời

phong kiến của các quốc

- Pa gan (XI), Su khô thay(XIII), Lạn Xạng (XIV),Chân Lạp (VI), Cham pa(II),…

- Thành tựu nổi bật của cưdân ĐNÁ thời phong kiến

là kiến trúc và điêu khắcvới nhiều công trình nổitiếng: đền Ăng co, Bô rô

bu đua, chùa tháp Pa gan,tháp Chăm…

- Hình vòm, kiểu bát úp,

có tháp nhọn, đồ sộ, khắchoạ nhiều hình ảnh sinhđộng (chịu ảnh hưởng củakiến trúc Ấn Độ )

- HS lên xác định trênlược đồ

kiến Đông Nam Á:

+ In-đô-nê-xi-a: vươngtriều Mô-giô Pa-hít(1213-1527)

+ Cam Pu Chia: thời kìĂng co (IX-XV)

+ Mianma: vương quốc

Pa gan (XI)

+ Thái Lan: vương quốc

Su khô thay (XIII)

+ Lào: vương quốc LạnXạng (TK XIV)

+ Đại Việt (X), Cham Pa(II)

- Nửa sau thế kỉ XVIIIcác quốc gia phong kiếnĐông Nam Á suy yếu,giữa thế kỉ XIX trở thànhthuộc địa của tư bảnphương Tây

4/ Củng cố.

- Nêu điều kiện tự nhiên và những yếu tố hình thành các vương quốc cổ ĐNÁ?

- Kể tên 1 số vương quốc phong kiến ĐNÁ tiêu biểu và 1 số công trình đặc sắc?

Ngày soạn: Tuần 4

2/ Kiểm tra bài cũ.

- Điều kiện tự nhiên có ảnh hưởng gì đến phát triển nông nghiệp ở các nước ĐNÁ? - Trình bày quá trình hình thành các quốc gia phong kiến ĐNÁ?

b Từ TK VI – TK IX,nước Chân Lạp do tiếp xúcvăn hoá Ấn độ, biết khắcchữ Phạn

? Cư dân Cam-Pu-Chia do

tộc người nào hình thành?

? Tại sao thời kì phát triển

của Cam Pu Chia gọi là

thời kì “Ăng co”?

*Giảng: Ăng co có nghĩa

là “đô thị”, “kinh đô”

Ăng co Vát xây dựng vào

TK XII, Ăng co Thom

được xây dựng suốt 7 thế

kỉ của thời kì phát triển

? Sự phát triển của Cam

Pu Chia thời kì Ăng co

- Ăng co là kinh đô, cónhiều đền tháp: Ăng coVát, Ăng co Thom…đượcxây dựng thời kì này

- Chú ý theo dõi

- Nông nghiệp rất pháttriển, có nhiều công trìnhkiến trúc độc đáo, quânđội hùng mạnh

- Quy mô đồ sộ, kiến trúcđộc đáo thể hiện óc thẩm

mĩ và trình độ kiến trúc rấtcao…

* HS thảo luận

- Trước TK XIII chỉ cóngười ĐNÁ cổ là ngườiLào Thơng; TKXIII, ngườiThái di cư → Lào Lùm, bộtộc chính của Lào; 1353,quốc gia Lạn Xạng đượcthành lập; TK XV – TKXVII thịnh vượng; TKXVIII – TK XIX suy yếu

- Đối nội: chia nước thành

các mường, đặt quan cai

c Từ TK IX – TK XV:thời kì Ăng-co

- Sản xuất nông nghiệpphát triển

- Mở rộng lãnh thổ -Văn hoá độc đáo, tiêubiểu nhất là kiến trúc đềnthápnhư: Ăng-co Vát,Ăng-co Thom

d Từ Tk XV - 1863: thời

kì suy yếu và bị Pháp đô

hộ

4/ Vương quốc Lào.

* Trước TK XIII: ngườiLào Thơng

* Sau TK XIII: người Thái

- Đối nội: chia đất nước để

cai trị, xây dựng quân đội

nội và đối ngoại của nước

Lạn Xạng?

? Nguyên nhân nào dẫn

đến sự suy yếu của vương

- Đối ngoại: luôn giữ mối

quan hệ hoà hiếu với cácnước nhưng kiên quyếtchống xâm lược

- Do sự tranh chấp quyềnlực trong hoàng tộc, đấtnước suy yếu → vươngquốc Xiêm xâm chiếm

- Uy nghi, đồ sộ, có kiếntrúc nhiều tầng, có 1 thápchính và nhiều tháp phụnhỏ hơn ở xung quanh,nhưng có phần không cầu

kì phức tạp bằng các côngtrình của Cam-Pu-Chia

- Đối ngoại: giữ hoà hiếu

với các nước láng giềng,kiên quyết chống ngoạixâm

* TK XVIII – TK XIX:đất nuớc lâm vào tìnhtrạng suy yếu

4/ Củng cố.

-Nêu sự thịnh vượng của Cam Pu Chia thời Ăng co?

? Lịch sử Lào có những mốc quan trọng nào?

5/ Dặn dò.

-Học bài, xem bài mới

-Lập niên biểu các giai đoạn phát triển của lịch sử Lào và Cam Pu Chia

IV/ Rút kinh nghiệm.

………

………

………

………

Ngày soạn: Tuần 5

Ngày dạy : Tiết 9

Bài 7 NHỮNG NÉT CHUNG VỀ XÃ HỘI PHONG KIẾN

I/ Mục tiêu.

1/Kiến thức:

- Thời gian hình thành và tồn tại của xã hội phong kiến

- Nền tảng kinh tế và các giai cấp cơ bản trong xã hội

- thể chế chính trị của nhà nước phong kiến

2/ Kiểm tra bài cũ.

- Sự phát triển của vương quốc Cam Pu Chia thời Ăng co được biểu hiện như thế nào?

- Trình bày chính sách đối nội và đối ngoại của các vua Lạn Xạng?

3/ Bài mới.

Qua các tiết học trước, chúng ta đã biết được sự hình thành, phát triển của chế độ phong kiến ở cả phương Đông và phương Tây Chế độ phong kiến là một giai đoạn quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội loài người

- Đọc phần 2 SGK

1 / Sự hình thành xã hội phong kiến.

( Không dạy )

XHPKchâu Âu

-Từ TK V => TKX -Từ TK XI =>TKXIV -Từ TK XV=>TK XVI

2/ Cơ sở kinh tế - xã hội của xã hội phong kiến

chữ

?cơ sở kinh tế của XHPK

phương Đông và phương

Tây là gì?

? Theo em cơ sở kinh tế

của XHPK phương Đông

và châu Âu có điểm giống

- Cơ sở kinh tế chủ yếu lànông nghiệp, kết hợp vớichăn nuôi và một số nghềthủ công

- Xã hội gồm hai giai cấp

3/ Nhà nước phong kiến.

- Phương Đông: vua córất nhiều quyền lực →Hoàng đế.

Thể chế nhà nước: vuađứng đầu → chế độ quânchủ

Ngày soạn: Tuần 5Ngày dạy: Tiết 10

2/ Kiểm tra bài cũ.

- Cơ sở kinh tế của XHPK là gì?

- Trong XHPK có những giai cấp nào? Quan hệ ra sao?

? Nguyên nhân nào dẫn

đến các cuộc phát kiến địa

lí?

- Cuối Tkv, người Giéc man từ phương Bắc tràn xuống xâm chiếm, tiêu diệt đế quốc Hi Lạp Rô ma

cổ, lập ra nhiều vương quốc mới → XHPK hình thành

*HS:

- Lãnh chúa: tướng lĩnh, quý tộc

- Nông nô: nô lệ

- Sản xuất phát triển đòi hỏi cần nguyên liệu và thị trường

1/ Xã hội phong kiến châu Âu.

- XHPK hình thành vào cuối TK V

- Giai cấp: lãnh chúa và nông nô

? Các cuộc phát kiến địa lí

có tác dụng gì?

? Quan hệ sản xuất tư bản

được hình thành như thế

nào?

? Nội dung tư tưởng của

phong trào Văn hoá Phục

hưng là gì?

? XHPK Trung Quốc được

hình thành như thế nào?

? Thời Đường, xã hội

Trung Quốc phát triển như

- Cuối TKXV XHPK bị suy thoái, xã hội lúc bây giờ hình thành 2 giai cấp mới: tư sản và vô sản → quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa hình thành

- Lên án nghiêm khắc Giáo hội Ki tô, đã phá trật

tự phong kiến, đề cao giá trị con người và khoa học

tự nhiên

- Công cụ bằng sắt xuất hiện → diện tích gieo trồng tăng → xã hội có nhiều biến đổi → 2 giai cấp mới hình thành: địa chủ và nông dân →XHPK hình thành

- Đối nội: cử người cai quản các địa phương, mở khoa thi chọn nhân tài, giảm thuế, chia ruộng đất cho nông dân; đối ngoại:

tiến hành chiến tranh xâm lược mở rộng bờ cõi

- có chữ viết riêng (chữ Phạn), kinh Vê đa, thơ ca,

sử thi, chính luận,…, kiến trúc độc đáo ảnh hưởng sâu sắc của tôn giáo

- Cũng như các quốc gia

- Vào TK XVI XHPK châu Âu sụp đổ

2/ Xã hội phong kiến phương Đông.

- XHPK phương Đông được hình thành TCN

- Giai cấp: địa chủ và nôngdân

- Từ TKXIX, hầu hết các quốc gia phong kiến phương Đông chịu lệ thuộc các nước tư bản

XHPK ở ĐNÁ?

khác, cũng có thời kì hình thành (X), hưng thịnh (X-XVIII) và suy vong (XVIII-XIX)

*Lập bảng so sánh chế độ phong kiến phương Đông và châu Âu theo mẫu sau :

V lập bảng niên biểu các giai đoạn phát triển của XHPK phương Đông và châu Âu.

5/ Dặn dò.

Học bài, xem bài 8 và soạn các câu hỏi giữa bài

IV/ Rút kinh nghiệm:

Phần II LỊCH SỬ VIỆT NAM (TKX – GIỮA TKXIX)

Chương I BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI NGÔ – ĐINH – TIỀN LÊ (TK X)

- Giáo dục ý thức độc lập tự chủ và thống nhất đất nước của dân tộc

- Ghi nhớ công ơn của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh đã mở ra thời kì độc lập lâu dài cho đất nước

Hoạt động GV Hoạt động HS Ghi bảng

? Tại sao Ngô Quyền lại

bãi bỏ bộ máy cai trị của

? Sau khi trị vì đất nước

được 5 năm, Ngô Quyền

qua đời Lúc đó tình hình

đất nước như thế nào?

- Giảng: 950, Ngô Xương

- Đọc phần 1 SGK

- Đánh bại âm mưu xâm lược của quân Nam Hán, chấm dứt hơn 10 thế kỉ thống trị của các triều đại phong kiến phương Bắc

- Họ Khúc mới giành quyền tự chủ, trên danh nghĩa vẫn phụ thuộc nhà Hán → Ngô Quyền quyết tâm xây dựng 1 quốc gia độc lập

- Vẽ sơ đồ =>

- Đứng đầu triều đình, quyết định mọi công việc chính trị, ngoại giao, quân sự

- Còn đơn giản, sơ sài nhưng bước đầu thể hiện ýthức độc lập, tự chủ

- Đất nước rối loạn, các phe phái nhân cơ hội này nổi lên giành quyền lực:

Dương Tam Kha cướp ngôi

1 / Ngô Quyền dựng nền độc lập.

- Đất nước yên bình

2/ Tình hình chính trị cuối thời Ngô

- 944, Ngô Quyền mất → Dương Tam Kha cướp ngôi → triều đình lục đục

- 950, Ngô Xương Văn lật

Thứ sử các châu

Vua

Quan võQuan

văn

Văn giành lại ngôi vua

song uy tín của nhà Ngô

yêu cầu HS đánh dấu các

sứ quân vào các khu vực

trên lược đồ.

? Việc chiếm đóng của các

sứ quân, ảnh hưởng như

thế nào tới đất nước?

Hoạt động 3

- Giảng: loạn 12 sứ quân

gây biết bao tang tóc cho

nhân dân, trong khi đó nhà

Tống đang có âm mưu

xâm lược nước ta Do vậy,

- Lên bảng xác định, đánh dấu

- Các sứ quân chiếm đóng các vị trí quan trọng trên khắp đất nước, liên tiếp đánh lẫn nhau → đất nước loạn lạc → là điều kiện thuận lợi cho giặc ngoại xâm tấn công

- Chú ý lắng nghe

- Con của thứ sử Đinh Công Trứ, người Ninh Bình có tài thống lĩnh quân đội

- Tổ chức lực lượng, rèn

vũ khí, xây dựng căn cứ ở Hoa Lư

đổ Dương Tam Kha nhưngkhông quản lí được đất nước

- 965, Ngô Xương Văn chết → loạn 12 sứ quân

3/ Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước.

* Tình hình đất nước.

- Loạn 12 sứ quân → đất nước bị chia cắt, loạn lạc

- Nhà Tống có âm mưu xâm lược nước ta

* Quá trình thống nhất đất nước.

- Đinh Bộ Lĩnh lập căn cứ

ở Hoa Lư

- Liên kết với sứ quân Trần Lãm

- Quan sát và theo dõi.

- Được nhân dân ủng hộ,

có tài đánh đâu thắng đó

→ các sứ quân xin hàng hoặc lần lượt bị đánh bại

- Thống nhất đất nước, lập lại hoà bình trong cả nước

→ tạo điều kiện để xây dựng đất nước vững mạnh chống lại âm mưu xâm lược của kẻ thù

- Được nhân dân ủng hộ

=> 967, đất nước thống nhất

4/ Củng cố.

- Ngô Quyền dựng nền độc lập ntn?

- Trình bày biểu hiện về ý thức tự chủ của Ngô Quyền xây dựng đất nước?

- Tình hình đất nước cuối thời Ngô có gì đặc biệt? Ai đã có công dẹp yên 12

sứ quân?

5/ Dặn dò.

Học bài, xem bài 9

IV/ Rút kinh nghiệm.

Ngày soạn: 20/09/11 Tuần 6

Bài 9

NƯỚC ĐẠI CỒ VIỆT THỜI ĐINH – TIỀN LÊ ( Tiết 1)

2/ Kiểm tra bài cũ.

- Trình bày tình hình đất nước cuối thời Ngô và quá trình thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh?

- Ngô quyền và Đinh Bộ Lĩnh có công lao gì?

hàng với Trung Quốc

? Tại sao Đinh Tiên

Hoàng lại đóng đô ở Hoa

Lư?

? Việc nhà Đinh không

dùng niên hiệu của PK

- Lên ngôi Hoàng đế, đặt tên nước Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư

- Chú ý lắng nghe

- Là quê hương của ông, đất hẹp, nhiều đồi núi → thuận lợi cho việc phòng thủ

- Đinh Bộ Lĩnh muốn khẳng định nền độc lập

1/ Nhà Đinh xây dựng đất nước.

- 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, đặt tên nước là Đại Cồ Việt đóng đô ở Hoa Lư

Trung Quốc để đặt tên

nước nói lên điều gì?

*Giải thích khái niệm

“vương” và “đế”…

+ “Vương” là tước hiệu

của vua dùng cho nước

nhỏ chư hầu

+ “Đế” là tước hiệu của

vua nước nước mạnh, có

nhiều nước thuần phục

? Đinh Tiên Hoàng còn áp

dụng biện pháp gì để xây

dựng đất nước?

* Giảng: Thời Đinh nước

ta chưa có luật pháp cụ

thể, vua sai đặt vạc dầu và

chuồng cọp trước điện để

? Nhà Tiền Lê được thành

lập trong hoàn cảnh nào?

? Vì sao Lê Hoàn lại được

suy tôn làm vua?

ngang hàng với Trung Quốc, chứ không phụ thuộc vào Trung Quốc

- Chú ý lắng nghe

- Phong vương cho các con, cắt cử tướng lĩnh thâncận giữ chức chủ chốt, đúctiền, xử phạt kẻ có tội

- HS theo dõi

- Ổn định đời sống xã hội tạo cơ sở để xây dựng và phát triển đất nước

- Sau khi Đinh Bộ Lĩnh và Đinh Liễn bị ám hại → nội

bộ nhà Đinh lục đục, bên ngoài quân Tống chuẩn bị xâm lược → Lê Hoàn được suy tôn làm vua

- Là người có tài, có chí lớn, mưu lược , lại đang giữ chức Thập đạo tướng

- Phong vương cho các con, cắt cử quan lại

- Dựng cung điện, đúc tiền, xử phạt nghiêm với

- 979, Đinh Tiên Hoàng bị giết → nội bộ lục đục

- Nhà Tống lăm le xâm lược

=> Lê Hoàn được suy tôn làm vua